2-Xlor-4,7-dibenzo-1,2,3-diazofosfepanni olish va xossalarini o’rganish - Химия - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	331.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Химия

2-Xlor-4,7-dibenzo-1,2,3-diazofosfepanni olish va xossalarini o’rganish

Купить

«2-Xlor-4,7-dibenzo-1,2,3-diazofosfepanni olish va xossalarini o’rganish» mavzusidagi BITIRUV MALAKAVIY ISHI 1

Mundarija. Kirish. ---4 I-Bob. Adabiyotlar sharhi 1.1. 1,2-o-Siklogeksiliden-α-glyukofuranoza-3,5,6-bitsiklofosfitlar sintezi ---8 1.2. Piranozalar asosida olinadigan bitsiklofosfitlar. ---14 1.3. Bitsiklofosfitlarni ng k imiy o viy xossalari ---16 1.4. Bitsiklofosfitlarni oksidlanish reaksiyalari ---16 1.5 Bitsiklofosfitlarga oltingugurt va selenni birikish reaksiyalari ---17 1.6. Fosfoxalqani parchalanish reaksiyalar. ---20 1.7. 1,3,-Digidrofosfepanlarning sintezi ---22 1. 8 . 1,2,3-Digidrofosfepanlarning kimyoviy xossalari ---27 1.9. Geterohalqali birikmalar ---28 . II-BoB. Tajribalar qismi 2 .1. Erituvchilar va reagentlarning tozaligi, sintez qilingan birikmalarning tuzilishini aniqlash . ---33 2.2 Brombenzol sintezi ---34 2.3. o -Nitrobrombenzolin olinishi. ---34 2.4. 0,0 1 – dinitrof

III-Bob. Natijalar va ularning muhokamasi 3.1. 0 , 0 - D i a minodifenil sintez i ---37 3.2. 2- E toksi-1.3- digidro-4.5.6.7-dibenzo-1. 2 . 3 -diazofosfepan ---38 3 .3. K imy o viy xossalari ---40 Xulosa. ---52 Foydalanilgan adabiyotlar. ---53 3

Kirish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan 2001 yil 16 avgustda tasdiqlangan Davlat ta’lim standarti, O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risid “gi Qonuni, “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi” xalq ta’limi Vazirligining buruqlari va boshqa ko‘pgina hujjatlarda bakalavr (magistr) darajasiga va bilim, o‘quv va malakalariga bo‘lgan talablarni to‘liq yoritgan. Ushbu hujjatlar bizga ta’lim, iqtisodiyot, fan va texnika taraqqiyoti hamda ijtimoiy sohalarda ilg‘or va dolzarb masalalarni belgilab olishimizga imkon yaratadi. Hozirgi davrda sintetik organik kimyoning asosiy masalalaridan biri ekologik jihatdan toza, kam zaharli, kam xarajat talab etadigan, zamon talabiga mos bo‘lgan, jamiyat va davlat ehtiyoji uchun zarur bo‘lgan eng noyob moddalarni sintezlash muammolariga qaratil

xossalari o‘rganilgan. Shuning bilan bir qatorda 1 , 2 , 3–digerofosfepanlar deb ataluvchi 7 halqali sistemalar kam o‘rganilgan bo‘lib, asosan 1 , 2 , 3- dioksa va 1 , 2 , 3-diazofosfepanlar 1989-yildan boshlab o’rganila boshlandi va olingan diazafosfepanlarni konformatsion izomeriyasini (konformatsiyalarning energiyasi bir-biriga yaqin bo‘lganligi uchun) o‘rganish ancha qiyin bo‘lganligi uchun keyingi vaqtlarda bitta va ikkita benzol yadrosi bilan kondensirlangan (bog‘langan) 1 , 2 , 3-diazofosfep an larni konformatsiyasini o‘rganish ancha osonligi aniqlangan. Lekin ikki va uch halqali diazofosfepanlar xozirgi vaqtgacha o‘rganilmagan. Yuqorida aytib o‘tilgan fikrlarni xisobga olib, bu ishda 0,0-diaminofenilning fosfor xlorid bilan reaksiyasini o‘rgindik. Yuqorida keltirilgan ayrim ma’lumo

xossasini hamda uni izomeriyasini o‘rganishni, yangi hosilalarini sintezlash, olingan moddalarning tuzilishi va tarkibini fizik kimyoviy usullar bilan aniqlash. Bundan tashqari fosfororganik birikmalar kimyosi yo‘nalishida yangi yo‘nalishlar ochish, ularning hosilalarini sintezlash orqali fosfororganik birikmalarning o‘rganilmagan kimyoviy xossalarini o‘rganish, sintezning metodologik asoslarini yaratish hamda organik sintez va organik kimyo faning fondini yangi nazariy ma’lumotlar bilan boyitishdan iborat. Bitiruv malakaviy ishining obyekti . Bitiruv maldakaviy ishining obyekti sifatida fosfororganik birikmalarning sintetik yo‘l bilan sintez qilingan 2-xlor-1.3- digidro-4,5,6,7-dibenzo-1.2.3-diazofosfepan kimyosini o‘rganish tanlandi. Bitiruv malakaviy ishining vazifalari . 1.Bitiruv mala

Shuningdek, sintez qilingan birikmalarning tabiatini va xossalarini o‘rganish orqali ularning xalq xo‘jaligidagi foydalanish imkoniyatlarini ochib beradi. Malumki tarkibida kislorod, oltingugurt tutgan 6-azoli bitsiklik fosforininlarni sintezi, kimyoviy xossalari va fazoviy tuzilishi o‘rganilgan, undan tashqari bu moddalar motor moylarining stabilizatori, polimerlarni yemirilishini sekinlashtiruvchi ingibitorlar va gomogen katalizatorlar uchun ligandlar olishda ishlatilmoqda. Shuningdek, ular nodir metallar bilan kompleks hosil qilishi aniqlangan. Bitiruv malakaviy ishining mazmuni. Bitiruv malakaviy ishining birinchi fosfororganik birikmalar molekulasi tutgan birikmalar va ularning hosilalari ximiyasiga oid yangi ilmiy nazariy tushunchalar keltirilgan. Ushbu ishning ikkinchi bobida fosfor

Adabiyotlar sharxi 1.1. 1, 2-o-Siklogeksiliden-α-glyukofuranoza-3,5,6-bitsiklofosfitlar sintezi Tarkibida fosfor atomi tutgan olti azoli fosfororganik birikmalar juda uzoq yillardan buyon o‘rganib kelinmoqda. 1960 yillardan boshlab M.P. Koroteyev va E.YE.Nifantyev boshchiligida 1,3.,6-holatlarda kislorod atomi tutgan uglnvodlarni turli xildagi fosforlovchi reagentlar bilan fosforlash reaksiyasini o‘rganish boshlangan. Uglevodlar polifunksional sistemalar bo‘lib, fazoviy tuzilishi jixatidan juda murakkabdir, chunki ular eritmada turli xil uglevodlarni uchta funksional gruppasini bir vaqtda fosforlash jarayonida bitsiklik birikmalar olish ancha qiyin. Keyingi o‘tkazilgan tajribalar B.A.Arbuzov va E.G.Muklenovlarni bu sohada olib borgan ishlari ham yuqorida aytilgan fikrlarni tasdiqlaydi. Sh

Shunga o‘xshash reaksiyalar 1,2-0-izopropilden va 1,2-0- xloral- α – D- glyukofuranozalar bilan ham o‘tkazilgan va yuqori unum bilan fosforinan – fosfolan tipidagi bitsiklofosfitlar sintez qilingan.O CH CH CH CH CH O O HO - CH2 HO - CH2 P(N(CH2CH3)2)3 P O O-CH2 O- CH2 CH CH O CH I IV O O O CH CH CH CH CH O O HO - CH2 HO - CH2 P(N(CH2CH3)2)3 P O O-CH2 O- CH2 CH CH O CH V O O CH - C-cl3 CH - C-cl3 Sintez qilingan 3,5,6-bitsiklofosforitlarni tuzilishi ЯМР-spektrini 1 H, 13 C, 31 P yadrolarida va rentgenostruktur analizlar yordamida isbotlangan. 1,2-0-izopropiliden –α-D-galaktofurannoza (VI) triamidlar bilan reaksiyaga kirishib 75 % unum bilan bitsiklofosforit (VII) hosil qiladi. O CH CH CH OH CH O O P(N(CH2CH3)2)3 VII OH OH O CH CH CH CH CH CH2 P O O O O VI 9

Sintez qilingan fosforit (VII) va III, IV, V lar bir-biridan sezilarli darajada farq qilishiga qaramasdan, ximiyaviy xossalari va struktur parametrlari bir-biriga o‘xshashdir. Fosforinan –fosfolan tipidagi bitsiklofosforitlar sintez qilish uchun 1,2 va 5,6 hamda 1,2,3,5-dialkipiden-α-D-glyukofurannozalar VIII, IX dan ham foydalani sh mumkin.O CHCH CH OH CH 2 O O N O CH CH CH O CH 2 O O N O O Cl Cl P PCl3; NEt3 800 C III,IV X Z= Me2C Cl3CCH ; ; O CH CH CH O CH HO O PCl3; NEt3 800 C III O O O CH CH CH O CH Cl- P-O O O O Cl IX XI Ushbu sintezni orginal tomoni shundaki boshlang‘ich modda sifatida X, XI monotsiklofosforitlardan foydalanish mumkin. Analogik xolatda 3,5- etilsiklafosforit – 1,2o- izopropeliden –α- D- bromglyukofuranoza (XII) 40-60 0 C da asoslar ishtirokida qizdirilganda (IV) bis

O OH Br HO EtOPcl2; NEt3 O O O O Br O OO P OEt 2Hcl XII IV3,5-etilsiklafosforit 1,2-o- izopropeliden -6- tozil-α-D-glyukofuran-noza xona tenperaturasida uz-uzidan bisiklafosforit (IV) ga aylanadi. O OH TsO HO EtOPcl2; NEt3 O O O O TsO O O O P EtO 2Hcl XIII IV Bu turdagi xalqalanish reaksiyasini yunalishi klassik tipdagi Arbuzov reaksiyasiga qarama-qarshi boradi va boshqa fosfor organik birikmalar bunday reaksiyaga kirishmaydi. Reaksiyani bunday borishi molekulani fazoviy tuzulishi bilan bog’liq bulib, molekuladagi elektrofel xarakterga ega uglerod atomi va efirdagi kislorod atomi fazoviy jixatidan bir-biriga yaqin joylashgan, ular o`zaro oson tasirlashishi natijasida yuqoridagi maxsulotlar xosil buladi. Molekulada fazoviy tasirlar mavjudligi Dreyding modeli yordamida isbotlangaan. Uylangan

O O X O O O P IV :B H O X=Br (XII); Cl (XIV); OTs (XIII)Tarkibida oltingugurt va azot atomi tutgan uglevodlar xam fosfor xalqalanish reaksiyasiga kirishadi va tegishli bisiklafosfotlar XV va XVI) xosil qilishi mumkin [6 , 7 , 8,9 ]. O OH HO HS O O O O O S O O P 3HN(CH2CH3)2 P(N(CH2CH3)2)3 O HNBr HO HO O O O O O O O P 3HN(CH2CH3)2 P(N(CH2CH3)2)3 NBr XVI Ayrim xollarda boshlang’ich moddani sintez qilish qiyin bulganligi sababli, boshqa sintez usullaridan xam foydalanish mumkin. O HO Ts O HO O O O Ts O O OO P O XVII P cl H2S - HclS H O S O OO P O 800 C 12

O S H O O O O O O O O OP S X V I I IP c l 3 , N E T 3 - H c l OO O O OP St 0 C l C l - ( C H 3 ) 2 C c l 2O O TsO O O O O TsO O O O P S XX O N O OO P O : B, t0 P N PhR PhNHR Ph XIX R=H, Me Ushbu reaksiyalar jarayonida (XVII, XVIII, XIX, XX) moddalar sintez qilingan, shuni xam aloxida takidlash kerakki uch valentli fosfor tutgan amidlar ambedint xarakterga ega bulib azot atomiga xam fosfor atomidagi singari alkillash reaksiyasiga kirishadi. α-etil-1-tio-D-bromglyukofuranoza geksaetiltriamid bilan reaksiyaga kirishib tarkibida fosforinan – fosfolan tipidagi ikki xalqali birikmalar xosil qiladi, yani reaksiyaga fazoviy jixatdan bir-biriga yaqin joylashgan gidroksil gruppalar kirishadi va 3,5,6- bisiklafosfit (XXI) xosil qiladi. HO HO O OH SEt OH P(N(CH2CH3)2)3 O O O O S - Et OH P XXI α – meta

fosfit kislotani geksaetiltriamidi bilan α-metil – D- monofuranozan – 3,5,6- bisiklafosfitni (XXII) xosil qiladi.HO HO O OH HO P(N(CH2CH3)2)3 O O O O HO P XXII OMe OMe Yuqorida furanozalar molekulasi xalqasi bilan bog’langan gidroksil gruppalarni ikkitasini, bittasini ximoyalagan xolda fosfoxalqalanish reaksiyasini o`tkazilganda asosan fosforinan – fosfolan tipidagi bisiklafosforitlar xosil bo`lishini ko`rdik. 6- trifenilsilil –α- metil –D-mannofuranozalar fosfoxalqalanish reaksiyasiga kirishganda yuqoridagidan farqli ularoq fosfolan – fosforinan tipidagi bisiklafosfit (XXIII) xosil buladi. HO O OH HO P(N(CH2CH3)2)3 Ph3SiO O O O HO P XXIII OMe OMe Ph3SiO Fosforinan – fosfolan va fosfolan – fosforinan tipidagi bisiklafosfitlarni barqarorligini taqqoslash maqsadida bisiklafosfit (XXII) izome

alkilidengalaktopiranozalar ekvimolekulyar miqdoridagi fosfomidlar tasirlashib 1,2- o- alkiliden- α -D-galaktopiranoza- 3,4,6- bisiklafosfit xosil qiladi . Reaksiya unumli 40-50% ni tashkil etadi . O O O HO OH OH C Me Me O O O O O O C Me Me P P(N(CH2CH3)2)3 XXV O O O HO OH OH C H Et O O O O O O C H Et P P(NEt2)3 XXVI O O O HO OH OH C H Ph O O O O O O C H Ph P P(NEt2)3 XXVI Siklofosforlanish reaksiyalari galaktofuranozalarga nisbatan yomonroq boradi, bu narsa ulardagi gidroksil gruppani fazoviy tuzulishi bilan tushuntiriladi. Tarkibida to`rtta gidroksil gruppa tutgan tetraollardagi xar bir gidroksil gruppani reaksion qobilyatini o`rganish maqsadida 2-xolatida erkin gidroksil gruppa tutgan galaktopirozani 3,4,6- bisiklofosfitlari sintez qilingan. Taxlillar shuni ko`rsatadiki, tarkibida erkin

ORO H O O HO H OR O HO O OO P P ( N E t 2 ) 3 XXVIII- XXXI O H R=Me,Ph, NPh. n- Ph -NO 2 Fosforinan - fosfolan tipidagi bisiklafosfitlarni tuzilishi va tozaligi xromatografik, element analiz usullarida va boshqa fizik- tadqiqot usullari yordamida isbotlangan. 1.3. Bitsiklofosfitlarni ng k imiy o viy xossalari Shakarsimon moddalarni bitsiklofosfitlarni ximiyaviy xossasi uglevodlarni oddiy hamda monotsiklofosfitlarinikidan farq qiladi. Buni sababi uning geometriyasitda bo‘lib ikkita xalqali o‘zaro tasiri oqibatida O-R-O bog‘iini valent burchaklari odatdagidan kichrayadi . Natijada fosfor atomini juftlashmagan juft elektronni S- xarakteri oshadi va uni asosligi hamda nukleofilligi kamayadi. Bitsiklofosfitlarni reaksion qobilyatiga molekuladagi stereoelektron effektlar ham tasir etadi. 1.4. Bi

valentligi beshga va kordinatsion soni to‘rtga teng bitsiklofosfit (III) hosil bo‘ladi, u ЯМР 31 Р spektrida 7,0-7,5 m.x. da nomoyon bo‘ladi . Piranozalar asosida sintez qilingan bitsiklofosfitlar, masalan, galaktopiranoza- 3,4,6-bitsiklofosfit-75 0 C da oson ozonlanadi. Temperatura +20 0 C da qadar ko‘tarilganda 85-90 % unum bilan 1,2-0-izopropiliden –α-D-galaktopirpnoza (LIII) hosil qiladi.O O O O OR OH O O O O OH OR P OOO P O O O O OH OR P O O3 - 750C +200C -O2 LIII 1.5 Bitsiklofosfitlarga oltingugurt va selenni birikish reaksiyalari Uglevodlar asosida olingan bitsiklofosfitlarni ximiyaviy xossasini o‘rganish jarayonida ularga oltingugurt va selenni birikish reaksiyalari mukammal o‘rganilgan. Fosforinan-fosfolan tipidagi sistemalar anizol eritmasida 130-140 0 C da 3,5,6-bitsiklotionfosf

1,2-O-Izopropiliden va 1,2-0-trixloretiliden- α-D-glyukofuranoza -3,5,6- bitsiklotionfosfat ( LV, LVI)lar ham yuqorida keltirilgan usullar yordamida 80-90 % unum bilan toza holatda ajratib olingan.O O O O O O LVI P O O O O P O S O S,130-1400C ANIZAL O O O O O O LVI P O O O O P O S O S,130-1400C ANIZAL C-H C-H Ccl3 Ccl3 1,2-0-izopropiliden- α-D-galaktofuranoza-3,5,6-bitsiklofosfit anologik sharoitda oltingugurtni biriktirib tegishli tiofosfat (LVII) ni hosil qiladi. OO P O O O O OO P O O O O S LVII S,130 -1400C ANIZAL Fosfolan – fosforinan tipidagi bitsiklofosforitlar ham oltingugurt bilan reaksiyaga kirishib tiobirikmalarga o‘tadi. Masalan, 1,2-0-izopropiliden - α-D- galaktopiranoza -3,5,6- bitsiklofosfit qaynab turgan dioksanda 8-10 soat davomida oltingugurt bilan tasirlashib bitsiklotiof

O P O O O O O O P O O O O O S, t0 dioksan S LVIIIShuningdek 1,20- etiliden va feniliden-3,4,6- bitsiklofosfitlar ham oltingugurt bilan qaynoq bioksanda 8-10 soat tasirlashib sulfidlarga o‘tadi (LIX, LX) [13]. O O O O O O C Et H O O O O O O C Et H P S, t0 Dioksan LIX P O O O O O O C H P O O O O O O C H P S, t0 Dioksan LX Ph Ph S III – V bitsiklofosfitlarga oltingugurtga nisbatan selen oson birikadi [11,12]. 1,2-0-izopropiliden - α-D- glyukofuranoza -3,5,6-bitsikloselenofosfat, 1,2-0- siklogeksiliden- α-D- glyukofuranoza -3,5,6-bitsikloselenofosfat, (LXI, LXII, LXIII) lar xromotagrafik usulda toza holda ajratib olingan. 19

O O O O O O P O O O O P O Se O O O O O P O O C H Ccl3 LXI LXII LXIII1.6. Fosfoxalqani parchalanish reaksiyalar Uglevodlarni bitsiklofosfiti boshqa fosfitlarga nisbatan galoidalkillar bilan o‘ziga xos ximiyaviy reaksiyaga kirishadi. Hosil bo‘lgan maxsulot tarkibidagi besh valentli fosfor atomi sp3 d gibrid holida bo‘ladi. M.P. Koroteyev bitsiklofosfitlarga galogen tasir ettirilganda boradigan gomolitik protsesslarni chuqur o‘rgangan. Masalan, 1,2-0-izopropilidenglyukoza -3,5,6-bitsiklofosfit xlor va bromni juda oson biriktirib oladi. ЯМР 31 Р spektroskopiyasi yordamida reaksion aralashma besh valentli fosfor atomitutgan oraliq maxsulot mavjudligi aniqlangan, ammo bu oraliq maxsulot juda barqaror bo‘lib, 1,2-0- izopropilidenglyukoza -3,5- xlorsiklofosfit (XXV) ga qadar parchalanadi. O O O O

O O O O P O S O O O O P S O Cl Cl Cl2 LXVOltinchi uglerod atomida oltingugurt tutgan bitsiklofosfitlarni xlorlanish reaksiyasida, uzilish uglerod- kislorod bog‘idan emas, balki uglerod-oltingugurt bog‘dan uzilib, 3,5-siklotion-xlorfosfat (LXVI) hosil bo‘lishi kuzatilgan. O O O O P O S O O O O P S O Cl Cl Cl2 LXVI Reaksiyaning bunday borishi molekulaning fazoviy tuzilishi bilan tushuntiriladi. Fosfolan-fosfepan tipidagi bitsiklofosfitlarga nisbatan galloid alkinlar bilan oson ximiyaviy reaksiyaga kirishib kvazifosfonit turni (LXVI) hosil qiladi. O P O O O M eO OM e O O O M eO OM e P - M eJ M eJ 21

1.7. 1,2,3-Digidrofosfepanlarning sintezi 1.2.3-digeterobirikmalarga yette a’zoli tarkibida 3 va 5 valentli fosfor atomi tutgan geterohalqali birikmalar kiradi. Xozirgi vaqtda asosan 3 valentli fosfor tutgan 1.2.3- digeterofosfepanlarni olish va ularni ximiyaviy xossalarini o‘rganishga e’tibor kuchaygan. Adabiyotlardan ma’lum bo‘lishicha, fosfepanlar ichida 1.2.3- dioksofosfepan va qisman ditiofosfepanlar mutloqa o‘rganilmagan edi. Shuning uchun bu diplom ishida1.2.3- diazofosfepanlarning olinishi va ximiyaviy xossalari haqida malumotlar keltirilgan. Bizga malumki, 1.2.3-digeterotsikloalkanlarni ikki xil usul bilan olish mumkin. Birinchi usul-tegishli bifunksional xosilalarni fosfohalqalanish reaksiyasi asosida olish mumkin. Ikkinchi usul- fosfor atomining ekzotsiklik xolatida joylashgan u

OH OH +PCl3 O O P- Cl o o o oAnalizlar shuni ko‘rsatdiki, bu yerda ikki xil optik izomerlar xosil bo‘ladi. Tarkibida ikkita fenil fragment tutgan 1.2.3- diazofosfepanlar P.A.Kirpichnikov tomonian 1962 yilda sintez qilingan . OH OH + PCl3 O O P - Cl Reaksiya PCl 3 bilan o‘tkazilib, ajralib chiqayotgan HCl gazi o‘lchamchi aminlar bilan bog‘langan. Bu olingan xlorangidrid turli xil siklik efirlar olish imkoniyatini beradi. Shunga o‘xshash tajribalar boshqa olimlar tomonidan xam o‘tkazilgan . R R R R R R R R OH OH + PCl3 O O P - Cl Bu olingan xlorangidrid reaksion muxitdan ajratib olinmagan, ammо ЯМР 31р da xlorangidridga tegishli signal kuzatilgan. Mana shu olingan xlorangidrid asosida juda ko‘plab siklik efirlar sintez qilingan va ular polimerlarni radikal yemirilishini to‘xtatuvchi moddalar

Yetti halqali fosfotsiklik efirlarni sintez qilish uchun dixlorangidridlar ko‘plab ishlatiladi .OH OH +Cl3 POR O O P - OR Olingan moddalar vakuumdf oson xaydaladi va xlorangidridga nisbatan ancha barqaror bo‘ladi. Halqali fosfonatlar ham xlorangidrid metodi bilan olinadi. Bunda fosforlovchi repgent sifatida ulchami butil dixlorfosf i n qo‘llanilgan . OH OH +Cl2 P- Bu -t O O P - Bu-t Py Bu reaksiyada asosiy maxsulot bilan birga qo‘shimcha maxsulot sifatida dimer va tetramerlar xosil bo‘lishi mumkin. Xuddi shunga o‘xshash reaksiyani to‘yinmagan 1,4-glikol bilan xam o‘tkazish mumkin. OH OH +Cl2PPh O O P - Ph 2R2N Yuqorida ko`rsatilgan fosfitlarni va fosfonitlarni xlorangidrid metodi bilan sintez qilish HCl gazning ajralib chiqayotganligi uchun xar doimo yaxshi natijalar bermaydi. Bundan tashq

OH OH + (PhO)3 P O O P - Ph R R R= ; ; Cl Cl OH OH + (R2 N)3 P O O P - NR2 R- M e, EtDioksofosfepan halqasining benzol halqasi bilan kondensatsiyalanishi natijasida olinayotgan maxsulotning barqarorligi ancha oshishi mumkin. Shuning uchun ham adabiyotlarda 5,6-benzo 1.2.3-dioksofosfepanlarni olinishi va ximiyaviy xossalari ko‘proq o‘rganilgan. Bu qatorning fosforhalqali efiri ortoftal spirtini trifenil yoki alkil fosfid bilan natriy katolizatori ishtirokida aralashtirib olingan . OH OH O O +(RO)3 P Na P - RO R = Ph; M e Olingan moddaning miqdori 65-78 % ni tashkil etadi. Katolizatorsiz esa modda miqdori 38 % tashkil etadi. Ortoftal kislotaning geksaetiltriamid bilan reaksiyasi natijasida 2-dialkilamido -5,6-benzo-1. 2,3 -dioksofosfepanlar olingan . OH OH O O + R3 N 3 Na P - NR2 25

Reaksiya ikki soat qaynab turgan toluolda boradi. Sintez qilingan modda miqdori 60-63 % ni tashkil etadi. Mualliflar [31] adabiyotda avtorlar yetti halqali kremniy organik birikmadan fosfororganik birikma olishni ko‘rsatgan.O O + Cl2 PR O O P - R+Me2 SiCl2 Si Me Me R= Ph, + Cl2 PPh Bu reaksiya davomida HCl ajralib chiqmaydi, ammo boshqa qo‘shimcha maxsulot xosil bo‘lganligi uchun bu usuldan foydalanilmaydi. 1979 yildan boshlab adabiyotlarda 4,5,6,7- dibenzo -1. 2 . 3 - dioksofo s fepanlarni o‘rganish ancha kengaydi. Ayniqsa США patentlarida ko‘p o‘rganilgan . Birinchi marta fosfonit kislotaning xosilasi sintez qilingan OH OH + Cl2 PR1 O O P - R1 R- alkil, R1 - M e, Et, Ph R R R R 2Et3N Patentning avtori I.P.Spivach fikricha, bunday moddalar poliolefinlar uchun eng effektiv termostablizator

M e M e SH SH Cl Cl O P R R1 + M e M e S S O P R R1 R= H,M e,Cl R1 = H,M e1. 8 . 1,2,3-Digidrofosfepanlarning kimyoviy xossalari Bu bobda 1 ,2,3 - digeterofosfepanlarning alkogolizm, aminolizm xamda fosfor atomiga oltingug u rt, kislorod, selenit birikishi o‘rganilgan. Fosfor organik birikmalarda fosfor atomida nukleofil almashanishi reaksiyasi juda oson boradi, shuning uchun ham bu reaksiyalar natijasida turli –tuman yangi fosforganik birikmalar olish mumkin. Adabiyotlarda ju ko‘plab xlorangidridlarning spirtlar bilan, fenollar bilan reaksiyasi o‘rganilgan va tegishli fosfidlar olingan . O O P - Cl HOR R - :B P - OR1 O O R - R= ; R1 = Al k, C1 - C10, Ph Olingan maxsulotlar tegishli xlorangidridga barqaror bo‘lganligi uchun ularni vakumda xaydash mumkin. 2-dietilamido-1.3.2-benzodioksofosf

O O P - Net2 + ROH O S O O OR P O(S)2-alkooksi -1.3.2-dioksofosfepanlarni galoid alkillar bilan reaksiyaga kirishib, izomerizatsiya natijasida besh valentli fosforli birikmaga o‘tishini ham aniqlanga n . O O P - OEt O O Et P O Et Br Kislorod va oltingugurtning uch valentli fosforli birikmalarga birikishi umumiy reaksiya bo‘lib, bu reaksiyaga 2-butil,-2-metil,-2-fenil,-2-alkooksi va -2- dialkilami - do-1.3.2- dioksofosfepanlar oson kirishadi. O O P - OR O O OR P O(S) O 1.9. Geterohalqali birikmalar. Geterohalqali birikmalar halqasida uglerod atomlaridan tashqari oltingugurt, azot, kislorod, fosfor va biror bir atom tutgan birikmalarga aytiladi. Geterohalqali birikmalar turli tuman bo‘lib, ular uch, to‘rt, besh, olti, yetti, sakkiz a’zoli, kondensirlangan va molekulasi tarkibida bir nechta g

qarshi ishlatiladigan sintetik preparatlar- akrixin, plazmoxin va boshqalar uchraydi. Bundan tashqari tabiiy neft tarkibida kondensirlangan oltingugurt tutgan geterohalqali birikmalar. Azot tutgan va kislorod tutgan turli xil geterohalqali birikmalar erigan holda uchraydi. Tiofen besh a’zoli geterohalqali birikmalar ichida o‘zining xossalari bilan benzolga juda o‘xshab ketadi. Tiofenning r-elektronlarining donarlik xususiyati nisbatan kamroqbo‘lgani uchun birikish reaksiyalariga moyilligi past. Tiofen, furan va pirroldan farq qilib, diyenofil bilin reaksiyaga yomon kirishadi. Ammo faolligi kuchli bo‘lgan izatin va atsetilendikarbon kislotalar bilan va ularning nitrillari bilan reaksiyaga kirishib adduktni hosil qiladi:S NC-C=C-CN S CN CN + Tiofen benzolga qaraganda elektrofil almashinish r

S S + I2 I + HITiofen furanga nisbatan kislota va okschidlovchilar ta’siriga juda chidamli birikma, ammo nitrat kislota tiofen molekulasini butunlay oksidlab yuboradi. Shu sababdan tiofenni atsetilnitrat ta’sirilda nitrolanadi: S S NO2 + CH3COONO2 + CH3COOH Shu reaksiya toshkumir smolasidan olingan benzolni tiofendan tozalashda qo‘llaniladi. B-Nitrotiofen kislotali muhitda metallar (qalay va xlorid kislota) aminli birikmalarini hosil qiladi: S NO2 Sn+HCl S NH3Cl + 2HOH Bu amin esa qalay (1V)-xlorid bilan tuz beradi: S NH3Cl S NH3 SnCl6- + SnCl4 2 + Tuzga kislotali muhitda natriy nitrit qo‘shilsa diazoniy birikmani beradi: S NH3 SnCl6- S N2 2 + NaNO2; HCl + SnCl6 Bu diazoniy birikma fenollar bilan azobirikish reaksiyasiga kirishadi va azobuyog‘ini beradi: 30

S N2 SnCl6 OH -SnCl4 -HCl HO S N=N +Tiofen benzoldan farq qilib, sovuqda sulfolanadi va PbCO 3 bilan reaksiyaga kirishib suvda eriydigan tuz hosil qiladi: S -HOH S SO3H S SO2O)2Pb -H2CO3 + H2SO4 + PbCO3 Bu reaksiya benzolni tiofendan tozalashda qo‘llaniladi . Tiofenni alkenlar, galogenalkanlar, spirtlar bilan borftorid, sulfat kislota , qalay tuzlari, alyumeniy xlorid, katalizatorlar ta’sirida alkillansa, alkiltiofenlarni hosil qiladi: S AlCl3 -HCl S H2SO4 -HOH S C(CH3)3 S C(CH3)3 + (CH3)3CCl + (CH3)3COH Kislotaning xlorangidridi yoki angidridlari bilan atsillansa, b-atsiltiofenlarni beradi: S SnCl4 S -HCl AlCl3 -RCOOH S COR S COR + RCJCl + (RCO)2O Tiofen xlormetillash, formillash, aminometillash (Mannix reaksiyasi) reaksiyalariga kirishadi: 31

S S -HOH HCl -HOH S CH2Cl S CH2NR2 + CH2O + HCl + CH2O + NHR2Tiofen simob tuzlari bilan reaksiyaga kirishib, b-monoalmashgan birikmalarni beradi: S -CH3COOH S HgOOCCH3 + Hg(OOCCH3)2 Tiofen benzolga o‘xshash oksidlovchilar ta’siriga chidamli , a mmo tiofenni ham furan va pirrol kabi, qisman yoki to‘la qaytarish mumkin: S S +Na + NH3 S + Agar tajribada vodorod va platinaning kumir sathiga cho‘ktirilgani ishlatilsa, to‘la qaytarilish borib, tetragidrotiofen hosil bo‘ladi: S S + H2 Pt / C Shunday qilib biz besh a’zoli geterohalqali birikmalardan tiofen vauning olinish usullari hamda uning ayrim reaksiyalari to‘g‘risda to‘xtalib o‘tdik . 32

. II-BoB. Tajribalar qismi 2 .1. Erituvchilar va reagentlarning tozaligi, sintez qilingan birikmalarning tuzilishini aniqlash . Uch valentli fosfor atomiga ega bo‘lgan birikmalar bilan o‘tkaziladigan tajribalarning (azot atmosferasida o‘rganilgan) PMR spektri, Vchikech АМ -400, ЯМР 13 31 р, Vchikech WP-80 asboblarida yozib olingan. Kimyo viy siljishi T.M. S va 85 % li sulfat kislotaga nisbatan olingan. Mass spektrometrik ana shular varian MAT-731 asbobida bajarilgan. Sintez qilingan moddalar benzol –dioksan (3:1) (A) benzol –dioksan (B) va toza benzoldda (V) silrtol plastinkalarida xroiografiya qilingan. Xromotogrammalar I bo‘g‘ida ochiltirilgan. Reaksiyaning borishi va uning tozaligini boshqarish yupqa qatlamli xromatografik usulda “Silufol – 250” 15x15 palastinkasida yod bo‘g‘lari yordam

Boshlang‘ich moddalar sintezi 2 .2. Brombenzol sintezi 120-200 ml sig‘imi, ikki og‘izli, yumaloq tubli (yum) g‘ilofli kolba yoki forshtoss o‘rnatilgan kosba qaytarma sovutgich va tomizgich voronka bilan jixozlanib, yuvitkichning yuqori qismiga egilgan naycha o‘rnatiladi. Naychaning ikkinchi uchi NVr ni yuttirish uchun suvli kolbaga tushiriladi. Kolbaga 0,33 temir qirindisi, 16 ml benzol va brom oz-ozdan tomizib turiladi. Reaksiyaning boshlanishi qiyin bo‘lsa, kolba qizdiriladi. Kolba suv xammomida 30-40 minut qizdiriladi, bunda bromning qo‘ng‘ir tusdagi bo‘g‘lari yo‘qolib ketadi. Chiqish 12-, Т 0 qay 15,6 0 С. D 20 4 -1,4914; n 20 0 -1,5598; 2 .3. o -Nitrobrombenzolin olinishi . Teskari xolodilnik termometr bilan jixozlangan uch og‘izli kolbaga 16 ml HNO 3 (p = 1.5 g/sm 3 ) va 25 ml 8 % li

2 .5. Diaminobifenilni olinishi. 0.0-dinitrobifenil k4islotali muxitda temir katalizatori qo‘shilib, 100 0 С atrofida 1 soat qizdiriladi. Xosil bo‘lgan maxsulot benzol bilan ekstratsiya qilinib ajratiladi. Olingan moddaning Т 0 suyuq- 92-93 0 С. A sosiy moddalar sintezi 2 .6. 2- E toksi-1.3- digidro-4.5.6.7-dibenzo-1.3.2-diazofosfepan (1) а) 1 g (0.0054 mol) 0 , 0 -d ifenildiamin 1,2 g (0,0054 mol) fosfat kislotaning tetraetilamingidrat katalizatori ishtirokidagi aralashma 1,5 soat atmrsfera azotida dietilamin ajralib chiqquncha 100-100 0 С temperaturada qizdiriladi. Qolgan qismi vakuum ostida xaydaladi. Modda miqdori 0,8 g (57,1 %) chiqadi. б) 7 ml suvsiz benzoldagi 0,5 g (0,0027 mol) diamin va 0,54g (0,0053 mol) trietilamin eritmasida 5 ml quruq benzoldagi 0,4 g (0,0027 mol) etildixlorfo

ajratiladi, qolgan sariq massaga o‘xshash qismi yuqori vakuumda xaydalganda polimerlanadi. Texnik maxsulotlarning chiqishi 1,2 g (92,3 %) (Dioksan 195 mln.x.) 2 .9. 2- E toksi-2-oksi-1.3-trigidro-4,5,6,7-dibenzo-1.2.3-diazofosfepan (V) 30 ml suvsiz benzoldagi 2,8 g (0,0011 mol) diamidoefir azot (11) –oksidining oqimidan o‘tkaziladi. So‘ng erituvchi ajratib olinadi, qolgani dioksandan qayta krisstallab tozalanadi. 2 .10. 2- F enoksi-2-okso-1.3.2- digidro -4,5,6,7-dibenzo-1. 2 . 3 -diazofosfepan (V I ). 3,2 g (0,010 mol) diaminoefirdan fosfat olinadi. Maxsulot dioksangensandan (3:1) qayta kristallab tozalanadi. 2 .11. 2- E toksi-2-tio-1.3-digidro-4,5,6,7-dibenzo-1. 2,3- diazofosfepan(V11) 15 g suvsiz benzoldagi 2,8 g (0,011 mol) efirodiamid eritmasiga muxit o‘zgartirilib, 0,35 g (0,0011 mol)

aralashtiriladi, gidroxlorid trietilamin filtrlab olinadi, erituvchi xaydaladi, qolgan qismi dioksan-geksan (3:1) aralashmasidan qayta kristallab tozalanadi . III-Bob. Natijalar va ularning muhokamasi 3 .1. 0 , 0 - D i a minodifenil sintez i Adabiyotlar sharxidan ko‘rinadiki,-1, 2 , 3 -digeterafosfepanlar orasida 1,3- diokso xosilasi ko‘proq o‘rganilgan bo‘lib, 1, 2 , 3 -diаzofosfepanlar xaqida kam malumotlar berilgan. Boshlang‘ich modda 0 , 0 - difenildiamin sanoat miqyosida ishlab chiqilmaganligi uchun biz uni laboratoriya sharoitida sintez qildik. Bunda biz quyidagicha ximiyaviy o‘zgarishlarni amalga oshirdik. Birinchi benzol halqasiga brom tasir ettirib, brombenzolni sintez qildik.+ 2B r FeC l3t -B r +H B r Ikkinchi olingan brombenzolin nitrolab (sulfat kislota ishtirokida) 0- nitrobro

Br NO2 NO2 + Cu Br2 2 NO2 + Cu 2500CMana shu moddani vodorod ishtirokida qaytarib 0 , 0 - di a minodifenil sintez qildik. NH2 NH2 + 4H 2O NO2 NO2 12HCl,Fe Bu reaksiya oddiy sharoitda boradi va 90% atrofida diamin xosil bo‘ladi. Yuqorida ko‘rsatilgan o‘zgarishlar ancha murakkab va o‘zoq vaqtni talab etganligi uchun hamda laboratoriya sharoitimizning mukammal bo‘lmaganligi tufayli biz bu moddani bir marta (3gr atrofida) sintez qildik. 3 . 2. 2- E toksi-1.3- digidro-4.5.6.7-dibenzo-1. 2 . 3 -diazofosfepan Boshlang‘ich modda sifatida 0 , 0-difenilamin (sintez qilingan) ishlatiladi. Bu modda dixlor angidrid va tetr a etildiamid, etil, fenil, fosfit kislotalar bilan oddiy sharoitda reaksiyaga kirishadi va halqaning 1,3-xolatlarida ikkilamchi amidogruppa tutgan halqali efirlar xosil qiladi. NH2 N

0 , 0 -D ifenildiamin fosfat kislotaning tetraetilamingidrat katalizatori ishtirokidagi aralashma 1,5 soat azot atmrsfera sida dietilamin ajralib chiqquncha 100-100 0 С temperaturada qizdirildi. Reaksiya oxirida reaksion aralashma vakuum ostida xaydaldi. Modda miqdori 0,8 g (57,1 %) ni tashkil etadi . 2-fenoksi 1.3-digidro-4.5.6.5- dibenzo -1.2.3-diazofosfepan (11) ni olish uchun ham 1 g (0,0054 mol) diamin va 1,45 g (0,0054 mol) fenil fosforit kislotaning trietildiamidi o’zaro ta’sirlashganda efirodiamid olinadi. Texnik maxsulotning chiqish unumi 1,0 g (62,5 %). Bu reaksiyalar davomida xlorangidrid usuli bilan yaxshi natija olingan. Buning sababi reaksiyani 25 0 С o‘tkazilishidir. Difenilaminni (I) PCl 3 bilan reaksiyasi o‘rganilgan bo‘lib, bunda molekulasida –N-p-Cl fragment tutgan sikli

3 . 3. Kimyoviy xossalari Bu ishdp yuqorida olingan moddalarning asosiy ximiyaviy xossalari o‘rganilgan. Tajribalarning kursatishicha efirodiamid (2,3) NO bilan oksidlanadi hamda oltingugurtni oson biriktiradi va tegishli fosfat (5,6) va tiofosfat (7,8) xosil qiladi.NH2 NH2 NH NH P NH NH P P - OR - O S O OR V, VI OR S VII, VIII Manashu olingan efirni (2) galoid alkillar bilan ham reaksiyasi o‘rganilgan. Bunda tegishli fosfanat olingan. Bu reaksiya A.E.Arbuzov reaksiyasi deb ataladi. NH NH NH NH P P - Oet + EtI O Et IX Olingan modda (9) kristal modda bo‘lib, suyuqlanish temperaturasi ancha yuqori. Olingan xlorangidrid (4) asosida xar xil diazo fosfepanlar olish mumkinligi aniqlangan. Bizning asosiy maqsadimiz olingan xloangidridni ximiyaviy xossalarini o‘rganishdan iboratdir. 40

Shuning uchun bu xlor angidridni spirtlar bilan va suv bilan ximiyaviy reaksiyasi o‘rganilgan. Tajribalardan shu narsa aniq spirti bilan ximiyaviy reaksiyaga kirishib, uch halqali efirni xosil qiladi.NH NH NH NH P - OEt P - Cl EtOH Bundan tashqari ulchamchi aminlar bilan to‘yinmagan diazofosfepin hosil qiladi. NH NH N NH P P - Cl Net3 Bu xlorangidridni ximiyaviy xususiyatlaridan yana biri suv bilan reaksiyasini o‘rgandik va kislota xususiyatga ega bo‘lgan moddani sintez qildik. NH NH NH NH P P - Cl HOH O H Bu modda 100% miqdorida xosil bo‘ladi. Bu moddani boshqa yo‘llar bilan sintez qilish xozirgi paytda ancha murakkabdir, lekin bu modda sanoatda fosfolipidlar va xar xil turdagi gerbitsidlar sintez qilishda nixoyatda katta 41

axamiyatga egadir. Shu bilan bir qatorda bu reaksiya davomida boshqa qo‘shimcha maxsulotlar xosil bo‘lishi kuzatilmaydi. Olingan moddalarning strukturalari element analiz, ИК va ЯМР 31 р, 13 С, 1 Н spektrlari yordamida tasdiqlandi (jadval 1-2) Sintez qilingan moddalar (7,8,9) oq kristall bo‘lib, toza holda qayta kristallga tushirish yoki xromotografik usulda slikagelli kolonkada ajratil olingan. ИК spektrida (7) moddaning tuzilishini tekshirish shuni kursatadiki 3300 sm-1 da NH gruppaning valent tebranishlari kuzatiladi. ЯМР 31 р spekrida fosfor atomining koordinatsion soni 3 va 4 bo‘lgan birikmalari uchun xarakterli singlit signal kuzatiladi. (jadval 1) rasm №3. Tekshirilayotgan moddalar uchun 31r spektrining rezonans signali ikki halqali 1.3.2.-diazofosfepanlarga nisbatan kuchsiz maydond

N NR P - Y R N NH P - Y HR - M e , I = P i r X X P - Z N NR P - Y RX = O , S R = H , I = P r 1 - r a s m O- O- difenildiamin asosida oligan 1,3,2-diazofosfepanlarni strukturasi Styuart-bregleb modelida o‘rganilganda diazofosfepan halqasi bu yerda ham tvist shaklida joylashishi aniqlandi 43

138,95 (4,7)2 JCNP = 4,9 Gs 135,96 (5,6) 130,68 (11,111) 129,02 (9,9) 125,68 (10.101) 125,43 (8,81) 62,71 (12) 16,36(13) J CCOP = 8,1 Gs- N H N H P S O - C H 2 - C H 3 n i n g Y A M P 1 3 s p e k t r i ( 4 - j a d v a l ) . 5 - r a s m 44

JCNP = 2,5 Gs 134,31 (5,6) 130,70 (11,111) 130,69 (9,9) 124,92 (10.101) 1 - NH NH P S ning YAMP13 spektri (4-jadval) 6- rasm 152,5 (12)2 JCOP = 7,3 Gs 130,81 (11,111) 129,95 (14,16) 129,21 (9,9) 125,38 (10.101) 124,75 (15) 139,25 (4,7)2 121,74 (8,81) J CNP = 4,9 Gs- N H N H P O O n i n g Y A M P 1 3 s p e k t r i ( 4 - j a d v a l ) . 8 - r a s m J C - CNP = 4,9 Gs 135,28 (5,6) 45

Xulosa . Adabiyotlardan va olingan natijalardan quyidagicha xulosaga kelishimiz mumkin 1. Boshlang‘ich modda 0 , 0 - difenildiamin sanoat miqyosida ishlab chiqilmaganligi uchun biz uni laboratoriya sharoitida sintez qildik. Birinchi benzol halqasiga brom tasir ettirib, brombenzolni olindi, olingan brombenzolin nitrola sh orqali 0-nitrobrombenzol ga aylantirildi va 0-nitrobrombenzol mis ishtirokida 250 0 С da qizdirib, 0-0-dinitro di fenil ga aylantirildi . So’ngra 0-0-dinitro di fenil vodorod ishtirokida qaytarib 0 , 0 - di a minodifenil sintez qil in di va reaksiya unumi 90% atrofida diamin xosil bo‘ladi. 2. Boshlang‘ich modda 0 , 0-difenilamin dixlor angidrid va tetr a etildiamid, etil, fenil, fosfit kislotalar bilan oddiy sharoitda reaksiyaga kirishadi va halqaning 1,3-xolatlarida ikkil

Adabiyotlar ro’yxati 1.O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘hrisida”gi qonuni. Toshkent, 1997 y. 2. Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi. Toshkent. 1997 й. 3. Набиуллин В.Н., Зинин В.Н., Мукленев Э.Т. // Изв.АН.СССР. Сер.хим. 1979.№ 2.с.2838-2839. 4. Набиуллин В.Н., Мусина А.А., Аршинова Р.Р., Вульфсон С.Г., Мукленев Э.Т. // Докл. АН.СССР. 1980. Т.250.Вып.5.с. 1157-1160. 5. Ни фантьев Э.Е., Петрова И.М.// ЖОХ. 1970.Т.40.Вып. II .с.2196-2202. 5. Нифантьев Э.Е., Коротеев М.П., Ермишинкина С.А., Лысенко С.А., Кочетков Н.К. //ЖОХ.1978.Т.48. Вып.8.с1904. 6. Нифантьев Э.Е., Коротеев М.П., Лысенко С.А., Кочетков Н.К. Сер. Хим. 1980.№6.с. 1441-1443. 7. Румянцева С.А., Коротеев М.П., Лысенко С.А., Шишков А.С., Нифантьев Э.Е. //ЖОХ.1982.Т.52.Вып.2.с.418-426. 8. Нифантьев Э.Е., Коротеев М.П., Василь

14. Дороготевцев С.С., Завалишина А.И., Оржековская Е.И., Беккер А.Р., Васянина Л.К., Нифантьев Э.Е. //ЖОХ.1990.Т.60.Вып.1.с.219-220 16. Арбузов А.Е. Зороастрова В.Н. Ризиоположенский Н.И // Изв АИ Сер хим 1948 №2. С.208 17. Арбузов Зороастрова В.Н. // Изв АН. Сер хим. 1952 №5 с.770-778. 18. Кирпичников П.А. Кузминский А.С. Попова И.М. Стеридонова П.М.// труд незакс. Хим.технол.инс-та им. С.М.Кирова 1962 №30 19. Верижников Л.В. Кирпичников П.А. // Ж. Обш.хим. 1967. Т 37 №6. С.1355-1368 20. Spivack J.D.// пат США № 4524117.1980 РЖ хим. 1981 1 н 136н. 21. Spivack J.D.// пат США № 4524168.1985 РЖ хим. 1986 7н 189н. 22. Cumaries A/C/ Robert J.B. Taieg. C. Tabany J. // Organ magnet resonans 1078 V.II . № 8p 411-417. 23. Mckay A.F. Broun R.O. Vavasour C.R // Am. Clrem Sos 1952 V 74 № 4p 5540. 24

32. Кодиров Р.А. Аршинова Р.Б. Клочков В.В. Аганов А.В. арбуров Б.А. // Изв АН сер. Хим. 1975 №4 с 794-803. 33. Silcax.C.M. Iucherman I.I. // I.Amer. Chem Soc 1966 V88 № p 168-169. 34. Spivack J.D // Пат США №4143028 С.Аю .1979. V90. 20. 5224. 35. Pastton S.D. Spivack J.D. Steinhulbel S.P. Matzura. C. // Phosphorus and sultur. 1983 V.15. № 2 p 253-256. 36. Нуреддинов О.Н. // Изв АН сер.хим. 1978 №8 с 1898-1902. 37. Верижинков Л.В. Воскресенская О.В. кадиров В.Х. Кирпичников П.А. M уклиниев Э.Т // Ж. Обш.хим 1971 Т.41 №10 с 2162-2164. 38. Арбузов Б.А. Kодиров Р.А. Aршинова Р.П. Шакиров И.Х. Шагудуллик Д.Д // Ж. Обш.хим 1985 Т.55 1978-1982. 39. Перевод ытелев. Д.А. маленьковская М.А Нифантыв Э.Е.// Биор.хим. 1991 Т.17 №8 с 1149-1150. Арбузов Б.А кадыров Р.А. аршинова р.п. Клочков В.В. Агонов

Xulosa . Adabiyotlardan va olingan natijalardan quyidagicha xulosaga kelishimiz mumkin 1. Boshlang‘ich modda 0 , 0 - difenildiamin sanoat miqyosida ishlab chiqilmaganligi uchun biz uni laboratoriya sharoitida sintez qildik. Birinchi benzol halqasiga brom tasir ettirib, brombenzolni olindi, olingan brombenzolin nitrola sh orqali 0-nitrobrombenzol ga aylantirildi va 0-nitrobrombenzol mis ishtirokida 250 0 С da qizdirib, 0-0-dinitro di fenil ga aylantirildi . So’ngra 0-0-dinitro di fenil vodorod ishtirokida qaytarib 0 , 0 - di a minodifenil sintez qil in di va reaksiya unumi 90% atrofida diamin xosil bo‘ladi. 2. Boshlang‘ich modda 0 , 0-difenilamin dixlor angidrid va tetr a etildiamid, etil, fenil, fosfit kislotalar bilan oddiy sharoitda reaksiyaga kirishadi va halqaning 1,3-xolatlarida ikkil

Adabiyotlar ro’yxati 1.O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘hrisida”gi qonuni. Toshkent, 1997 y. 2. Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi. Toshkent. 1997 й. 3. Набиуллин В.Н., Зинин В.Н., Мукленев Э.Т. // Изв.АН.СССР. Сер.хим. 1979.№ 2.с.2838-2839. 15. Набиуллин В.Н., Мусина А.А., Аршинова Р.Р., Вульфсон С.Г., Мукленев Э.Т. // Докл. АН.СССР. 1980. Т.250.Вып.5.с. 1157-1160. 5. Ни фантьев Э.Е., Петрова И.М.// ЖОХ. 1970.Т.40.Вып. II .с.2196-2202. 16. Нифантьев Э.Е., Коротеев М.П., Ермишинкина С.А., Лысенко С.А., Кочетков Н.К. //ЖОХ.1978.Т.48. Вып.8.с1904. 17. Нифантьев Э.Е., Коротеев М.П., Лысенко С.А., Кочетков Н.К. Сер. Хим. 1980.№6.с. 1441-1443. 18. Румянцева С.А., Коротеев М.П., Лысенко С.А., Шишков А.С., Нифантьев Э.Е. //ЖОХ.1982.Т.52.Вып.2.с.418-426. 19. Нифантьев Э.Е., Коротеев М.П., Ва

25. Дороготевцев С.С., Завалишина А.И., Оржековская Е.И., Беккер А.Р., Васянина Л.К., Нифантьев Э.Е. //ЖОХ.1990.Т.60.Вып.1.с.219-220 16. Арбузов А.Е. Зороастрова В.Н. Ризиоположенский Н.И // Изв АИ Сер хим 1948 №2. С.208 17. Арбузов Зороастрова В.Н. // Изв АН. Сер хим. 1952 №5 с.770-778. 18. Кирпичников П.А. Кузминский А.С. Попова И.М. Стеридонова П.М.// труд незакс. Хим.технол.инс-та им. С.М.Кирова 1962 №30 19. Верижников Л.В. Кирпичников П.А. // Ж. Обш.хим. 1967. Т 37 №6. С.1355-1368 20. Spivack J.D.// пат США № 4524117.1980 РЖ хим. 1981 1 н 136н. 21. Spivack J.D.// пат США № 4524168.1985 РЖ хим. 1986 7н 189н. 22. Cumaries A/C/ Robert J.B. Taieg. C. Tabany J. // Organ magnet resonans 1078 V.II . № 8p 411-417. 23. Mckay A.F. Broun R.O. Vavasour C.R // Am. Clrem Sos 1952 V 74 № 4p 5540. 24

32. Кодиров Р.А. Аршинова Р.Б. Клочков В.В. Аганов А.В. арбуров Б.А. // Изв АН сер. Хим. 1975 №4 с 794-803. 33. Silcax.C.M. Iucherman I.I. // I.Amer. Chem Soc 1966 V88 № p 168-169. 34. Spivack J.D // Пат США №4143028 С.Аю .1979. V90. 20. 5224. 35. Pastton S.D. Spivack J.D. Steinhulbel S.P. Matzura. C. // Phosphorus and sultur. 1983 V.15. № 2 p 253-256. 36. Нуреддинов О.Н. // Изв АН сер.хим. 1978 №8 с 1898-1902. 37. Верижинков Л.В. Воскресенская О.В. кадиров В.Х. Кирпичников П.А. M уклиниев Э.Т // Ж. Обш.хим 1971 Т.41 №10 с 2162-2164. 38. Арбузов Б.А. Kодиров Р.А. Aршинова Р.П. Шакиров И.Х. Шагудуллик Д.Д // Ж. Обш.хим 1985 Т.55 1978-1982. 39. Перевод ытелев. Д.А. маленьковская М.А Нифантыв Э.Е.// Биор.хим. 1991 Т.17 №8 с 1149-1150. Арбузов Б.А кадыров Р.А. аршинова р.п. Клочков В.В. Агонов

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari