27-mavzu Aksonometrik proyeksiyalar haqida umumiy tushuncha. O'qlarning joylashishi 8-sinf - Черчение - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	487.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	28 Сентябрь 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Черчение

27-mavzu Aksonometrik proyeksiyalar haqida umumiy tushuncha. O'qlarning joylashishi 8-sinf

Купить

8-sinf chizmachilik darsligi asosida 27-mavzu:

Qadimgi miniatura asarlaridagi perspektiv yasashlar zamonaviy aksono metriya qonun-qoidalariga to'g'ri keladi. Bunga dunyo madaniyati tarixida o'ziga xos iz qoldirgan Kamoliddin Behzodning miniaturalari misol bo'la oladi. Umumiy tushuncha. Mashina detallarini yasashda, asosan, ularning ish chizmalaridan foydalaniladi. www.arxiv.uz

Lekin bu tasvirlarning asosiy kamchiligi shundaki, detal ko'rinishi turli tekislikda bajariladi. Bunday hoi chizmaning o'qilishini qiyinlashtiradi. Shuning uchun, amalda detaining ish chizmasi bilan birgalikda uning yaqqol tasviri ham qo'shib beriladi. Detaining yaqqol tasviri, ya'ni aksonometrik proyeksiyasi qo'shib berilgan ish chizmalarini tez va oson o'qish mumkin bo'ladi. Aksonometriya yunoncha so'z bo'lib, akson - o'q va metreo - o'lchash degan ma'noga to'g'ri kelib, o'qlar bo'yicha o'lchash deganidir. www.arxiv.uz

Aksonometrik proyeksiyalar uch o'lchamli yaqqol tasvir hisoblanadi. Ular x, y, z koordinata o'qlari tizimida hosil bo'lishiga qarab to'g'ri va qiyshiq burchakli turlarga ajraladi. Agar koordinata o'qlari orasidagi burchaklar o'zaro teng bo'lsa, ya'ni jism o'lchamlari ushbu x, y, z o'qlarga o'zgarmasdan bir xilda tasvirlansa, to'g'ri burchakli aksonometriya deyiladi. Mabodo x, y, z o'qlari orasidagi burchaklardan bittasi qolgan ikkitasiga nisbatan o'zgarib tasvirlangan bo'lsa, ya'ni jism o'lchamlari x, y, z lardan bittasiga o'zgarib (kichiklashib) proyeksiyalansa, qiyshiq burchakli aksonometriya deyiladi. www.arxiv.uz

Aksonometriyada koordinata o'qlari x, y, z larga bir xilda (kattalikda) tasvirlanadigan jism sifatida kub olinib, uni qiyshiq, so'ngra to'g'ri burchak ostida aksonometrik proyeksiyalar tekisligi P ga proyeksiyalash jarayonini ko'rib chiqamiz. Qiyshiq burchakli frontal dimetriya. Kubning bir tomonini frontal proyeksiyalar tekisligi V ga parallel joylashtirib, aksonometrik proyeksiya tekisligi P ga proyeksiyalaymiz (proyeksiyalash jarayoni 27.1-chizma, a da ko'rsatilgan). www.arxiv.uz

Bu yerda proyeksiyalash nurlarini Oy o'q uchun P tekisligi ga perpendikular olinsa, Oy o'q P ga nuqta ko'rinishida proyeksiyalanadi. Shunga ko'ra, proyeksiyalash nurlarini Oy uchun P ga ikki marta qisqartirib proyeksiyalanadigan 45° burchak ostida qiyshiq olinadi. www.arxiv.uz

Shuning uchun ham, bu proyeksiya qiyshiq burchakli frontal dimetrik proyeksiya deyiladi. Bu proyeksiyani qiyshiq burchakli dimetriya yoki frontal dimetriya deyish ham mumkin. Dimetriya - yunoncha ikki marta kam o'lchash degan ma'noni beradi. Jism bir tomoni bilan V ga parallel joylashgani uchun ham frontal dimet riya deyiladi. Frontal dimetriyada kubning bir tomoni aksonometriya tekisligi P ga parallel joylashtirilganda, kubning V tekisligiga parallel yog'i o'zining haqiqiy kattaligida tasvirlanadi. www.arxiv.uz

Bu yerda kubning yon tomon qirralari Ox va Oz larga haqiqiy o'lchamida qo'yiladi. Oy o'qqa esa uning teng yarmisi o'lchab qo'yiladi. Shunda kub ikki yog'i bilan kvadrat, boshqa yoqlari parallelogramm shaklida tasvirlanadi (27.1-chizma, b).

Frontal dimetriyada o'qlarning joylashishi. Bunda x va z o'qlar o'zaro 90° burchakda, y o'q esa u burchakni teng ikkiga bo'lib o'tadi (27.2-chizma, a). Bu o'qlarni 27.2-chizma, b dagidek x ning davomiga 45° burchakda yoki uchburchakliklar yordamida 27.2-chizma, d dagidek chizish mumkin. x va z o'qlar to'g'ri burchakni tashkil qilmaganligi uchun H va W ga jismning parallel tomonlari ikki marta qisqartirib tasvirlanadi. www.arxiv.uz

Demak, x va z o'qlarga jism o'lchami 100 foiz o'lchab qo'yilsa, y o'qqa uning 50 foizi o'lchab qo'yilar ekan. www.arxiv.uz

To'g'ri burchakli izometrik proyeksiya. Kubni 27.3-chizma, a dagidek aksonometrik proyeksiyalar tekisligi P ga nisbatan bir xil qiyalikda joylashtirib, unga kub uchlari orqali proyeksiyalash nurlarini perpendikular qilib o'tkazilsa, kubning to'g'ri burchakli izometrik proyeksiyasi hosil bo'ladi. www.arxiv.uz

To'g'ri burchakli izometrik proyeksiya qisqacha izometriya ham deyiladi. Izometriya yunoncha so'z bo'lib, isos - bir xil (teng) degan ma'noni ang-latadi. Izometriyada Ox, Oy, Oz o'qlar orasidagi burchaklar o'zaro teng bo'lib, ular 120° ni tashkil qiladi (27.3-chizma, b). Chunki ular P tekisligiga nisbatan bir xil qiyalikda proyeksiyalanadi. Shunda, masalan, kub o'zining haqiqiy kattaligiga nisbatan ma'lum miqdorda o'zgarib, ya'ni qisqarib proyeksiyala nadi. www.arxiv.uz

Bu o'zgarish izometriyada uchala o'qlar bo'yicha bir xil bo'lib, 0,82 ga teng. Lekin detal o'lchamlarini izometrik o'qlarga 0,82 marta ko'paytirib o'lchab qo'yish ancha noqulay. O'z DSt 2.305:2003 ning tavsiyasiga binoan, barcha o'qlarga detaldan o'lchab qo'yiladigan qiymatni 0,82 marta kichik olmasdan, uning haqiqiy kattaligidagi o'lchamlari qo'yiladi. Shunda detaining izometriyasi marta katta tasvirlanadi. www.arxiv.uz

Izometrik o'qlarni uchburchakliklar yordamida 27.3-chizma, d dagidek chizish mumkin. Ularni chizmachilik daftarida kataklar yordamida ham chizish mumkin. O nuqtadan gorizontal chiziqqa 5 katak, so'ngra pastga 3 katak olinib, O nuqta bilan tutashtiriladi (27.3-chizma, e). www.arxiv.uz

Купить