3-guruh d-elementlari - Химия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Сентябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

3-guruh d-elementlari

Купить

MAVZU: 3GURUH D ELEMENTLARI

REJA 1.3GURUH D ELEMENTLARNING UMUMIY TASNIFI. 2.FIZIK KIMYOVIY XOSSALARI 3.MUHIM BIRIKMALARI VA QULLANILISHI. XULOSA FOYDALANILGAN ADABIUOTLAR.

KIRISH KIMYO FANIDA D ELEMENTLARI MUHIM URIN TUTADI. ULAR O’ZIGA HOS XOSSALARI, BIRIKMALARI VA KENG KO’LAMLI QULLANILISHI BILAN AJRALIB TURADI. D ELEMENTLARI KOMPLEKS TUZILISHI VA O‘TKAZUVCHANLIK XUSUSIYATI BILAN AJRALIB TURADI. 3GURUH D ELEMENTLARIGA SKANDIY ITTIRIY, LANTAN VA AKTINIY ELEMENTLARI KIRADI. ULARGA DASTLABKI O’TISH ELEMENTLARI SIFATIDA QARALADI. ULAR ASOSAN +3 OKSIDLANISH DARAJASINI NOMOYON QILADI. USHBU ELEMENTLARNING BA’ZILARI LANTANOIDLAR VA AKTINOIDLAR QATORIGA HAM KIRADI BU ESA ULARNING XOSSALARINI MURAKKABLASHTIRADI. ULARNING MAGNETIK VA YARIMO’ TKAZGICHLILIK XUSUSIYATLARI RIVOJLANISHDA MUHIM O’RIN TUTADI.

3GURUH D ELEMENTLARINING UMUMIY TASNIFI • BU GURUH ELEMENTLARIGA SKANDIY ITTIRIY LANTAN VA AKTINIY KIRADI. ULARNING ASOSIY • XUSUSIYATI ULARNING ATOMLARIDA ENG SO NGI ELEKTRONLAR (N-1)D ʼ ORBITALLARIDA • JOYLASHADI. ULAR ASOSAN +3OKSIDLANISH DARAJASINI NOMOYON QILADI. USHBU ELEMENTLARNING BARCHASI LANTANOIDLAR VA AKTINOIDLARGA HAM KIRADI. BU ESA ULARNING XOSSALARINI MURAKKABLASHTIRADI. D ELEMENTLAR UZIGA HOS KIMYOVIY XOSSALARI, KOMPLEKS TUZILISHI VA O TKAZUVCHANLIK XUSUYATLARI BILAN AJRALIB ʼ TURADI.

ATOM TUZILISHI • 3GURUH D ELEMENTLARINING HAR BIRI O ZIGA XOS ATOM TUZILISHGA ʼ EGA BULIB ULAR O ZIGA HOS ATOM TUZILISHVA EGA. ATOM TUZILMASI ʼ DEGANDA ELEMENTNING YADROSI • (PROTON VA NEYTRONLAR SONI) ELEKTRON QATLAMLARI, ORBITALLARI VA VALENT ELEKTRONLAR JOYLASHUVI TUSHINILADI. MASALAN, SKANDIY YADROSIDADA 21TA PROTONDAN IBORAT NEYTRONLAR SONI ESA IZOTOPGA QARAB FARQ QILADI. UNING VALENT ELEKTONLARI 3D VA 4S. ORBITALLARDA. JOYLASHADI.

METALLIK XOSSALARI • 3GURUH D ELEMENTLARI KUCHLI METALLIK XOSSALARIGA EGA BULIB ULAR HAVODA OKSIDLANADI, SUV VA KISLOTALAR BILAN REAKSIYAGA KIRISHADI. +3DARAJADA BARQAROR IZOTOPLAR HOSIL QILADI. BARCBASI KUMUSHSIMON YALTIROQ VA OQISH RANGDAGI METALL BULIBKESILGANDA SILLIQLIK YUZAGA KELADI. MEHANIK ISHLOV BERISH OSON, LEKIN HAVODA TEZ PASAYGANI UCHUN KO PINCHA INERT MUHITDA SAQLANADI. ʼ KRISTALL PANJARALARI METALL BOG LANISH ASOSIDA TUZILGAN. BU ʼ ELEMENT LAR OSON ELEKTRON BERIB ION HOLATIGA O TADI SILLIQ YALTIROQLILIK ʼ YUZAGA KELADI, HAMDA YUQORI EGILUVCHANLIK PLASTIKLIK AJRALIB TURADI

ELEKTRONIKA • SKANDIY GALLIY NITRIDASOSIDAGI YUQORI CHASTOTALI QURILMALARDA KENG QO LLANILADI. SKANDIY-ALIMINIY NITRIDDEILEKTRIK MATERIALI ʼ SIFATIDA ISHLATILADI. MIKROELEKTROMEXANIK. TIZIMLAR RADIOCHASTOTA. FILTRLARIDA QO LLANILADI. ʼ • ITTIRIY TEMIR GRANAT MAGNIT OPTIK MATERIALLAR MIKRATO LQINLI ʼ FILTRLARDA QO LLANILADI. ʼ • LANTAN TANTALATI YUQORI DIELEKTRIK DOIMIYLIKKA EGAKUCHSIZ KUCHLANISHLI MIKROSXEMALARDA KONDENSATORLARDA ISHLATILADI.

FIZIK KIMYOVIY XOSSALARI • USHBU GURUH ELEMENTLARI ODATDA KUMUSHSIMON OQ RANGLI METALL KO RINISHID BO LADI. ULAR SILLIQ VA YALTIROQ TURADIGAN SIRTGA EGA ʼ ʼ BO LIB, KISLOROD TA SIRIDA TEZDA QOPLAM BILAN ʼ ʼ QOPLANADI(OKSIDLANADI). ERISH HARORATLARI BU ELEMENTLARNING KRISTALL PANJARALARI QANCHALIK MUSTAHKAM EKANLIGINI KO RSATADI. ʼ LANTAN PAST ERISH NUQTASIGA EGA BULIB U KIMYOVIY REAKTIVLIGI YUQORI BULGAN ELEMENT HISOBLANADI. SKANDIY VA ITTIRIY YAXSHI ELEKTR VA ISSIQLIK UTKAZUVCHILARDIR. AKTINIY ESA RADIOKTIVLIGI TUFAYLI ELEKTR UTKAZUVCHANLIKDA ANCHA FARQ QILISHI MUMKIN. • BU XOSSA ULARNING KRISTAL TUZILISHI ELEKTRON KONFUGRATSIYASI VA ATOM RADIUSLARI BILAN BOGLIQ.

MUHIM BIRIKMALARI • SKANDIY OKSIDI YORITGICHLAR(LAMPALAR) KERAMIKA SANOATIDA ISHLATILADI. SKANDIY FTARID FTORLANGAN BIRIKMALAR SENTIZIDA. SKANDIY XLORIDI METALLAR OLISHDA ASOSIY ORALIQ MAHSULOT. • ITTIRIY OKSDI OPTIK MATERIALSHUNOSLIKDA ISHLATILADI • LANTAN XLORID NEORGANIK SENTIZLARDA. LANTAN GIDRIDI. VODORODNI YORITUVCHI • MATERIALLAR SIFATIDA • AKTINIY 3OKSID RADIOKTIV ILMIY TADQIQOTLARDA

REAKSIYAGA KIRISHISH XUSUSIYATLARI • SKANDIY ITTIRIY LANTAN VA AKTINIY METALLARI JUDA FAOL METALL HISOBLANADI. ULAR TURLI MODDALAR BILAN REAKSIYAGA KIRISHADI. HAVO YOKI KISLOROD BILAN OKSIDLANADI. NATIJADA OKSIDLAR HOSIL BO LADI. ʼ • SC+3O2 = 2SC2O3 • 4Y+3O2=2Y2O3 • LA+3O2=2LA2O3 • HOSIL BULGAN OKSIDLAR OQ YOKI KULRANG QATTIQ MODDALAR BULIB, ASOSIYHOSSALARGA EGA

REAKSIYALAR • 2Y,+6HCL=2YCL3+3H2 • 2SC+6HNO3=2SC(NO3)3+3H2 • 2SC+3CL2=2SCCL3 • 2LA+3BR2=LABR3 • 2LA+3I2=2LAI3 • AC+3F2=ACF3

LANTANOIDLARNING QISQARISHI • BU LANTANIIDLAR QATORIDAGI ELEMENTLARNING ATOM RADIUSI ION RADIUSI KETMA-KET KAMAYIB BORISH HODISASI.LANTANOIDLAR QATORIDA PROTONLAR SONI HAR BIR KEYINGI ELEMENTDA BITTAGA OSHADI. BU YADRO ZARYADINING OSHISHIGA OLIB KELADI. LANTANOIDLARNING QISQARISHI METALLARNING ZICHLIGINI OSHIRADI. QOTISHMALARDA STRUKTURAVIY O ZGARISHLARGA OLIB KELADI, BU ESA ʼ MATERIALNING MEXANIK VA FIZIK XUSUSIYATLARIGA TUGRI KELADI. LANTANOIDLARNING KICHRAYGAN RADIUSI ULARNING KATALITIK XUSUSIYATLARIGA TA SIR QILADI. ʼ

OPTIKA • SKANDIY OKSIDI SHAFFOF DEILEKTRIK MATERIAL BULIBOPTIK LINZALAR VA KUZGULAR UCHUN AKS ETTIRUVCHI QOPLAMA SIFATIDA ISHLATILADI. SKANDIY CHIZIQLI SPEKTR YORDAMIDA SPEKTRAL ANALIZ AMALGA OSHIRADI BU ESA PLAZMA VA YULDUZNURLANISHLARINI O, RGANISHGA ʼ FOYDALIDIR.. • ITTIRIY VANADAT KRISTALI KUCHLI POLARIZATSIYA QOBILYATIGA EGA LAZER DIODLAR OPTIK IZOLYATORLAR VA TOLALI LAZERLAR UCHUN ISHLATILADI. • LANTAN QO SHILGAN OPTIK SHISHA YUQORI ANIQLIKDAGI OPTIK ʼ ELEMENTLAR UCHUN ISHLATILADI.

SANOATDA • SKANDIY SANOATDA HAM KAM MIQDORDA QO LLANILSADA U STRATEGIK JIHATDAN MUHIM ʼ BULGAN METALL HISOBLANADI SKANDIY ALIMINIY BILAN QOTISHMA HOLIDA ISHLATILADI • VELOSIPEDRAMKALARI SKANDIY ASOSIDA ISHLAB CHIQARILADI. METALL HALOGEN LAMPALARDA SKANDIY IODIDYORUGLIK SPEKTRLARINIKENGAYTIRISH UCHUN ISHLATILADI. • ITTIRIY SANOATINING YUQORI TEXNOLOGIK TARMOQLARIDA AYNIQSA OPTIKA KERAMIKA VA LAZERLAR TEXNOLOGIYASIDAKENG QO LLANILADI. ʼ • LANTAN SANOATIDA KATALIZATORLAR QOTISHMALAR VA BATAREYALAR ISHLAB CHIQARISHDA • KENG QO LLANILADI. ʼ

TABIIY RUDALARI 3-GURUH D-ELEMENTLARINING TABIIY RUDALARI 1. SKANDIY (SC) ASOSIY RUDALARI: TORTVEYTIT (SC SI O )₂ ₂ ₇ SKANDIYGA BOY KAM UCHRAYDIGAN SILIKAT MINERAL. NORVEGIYADA TOPILGAN, TARKIBIDA 30–35% GACHA SC O BO‘LADI. ₂ ₃ EUXENIT [(Y,CA,CE,U,TH)(NB,TA,TI) O ] ₂ ₆ • ARALASH OKSID MINERALI, TARKIBIDA SKANDIY BILAN BIR QATORDA ITTRIY, LANTAN VA BOSHQA LANTANOIDLAR BO‘LADI.

XULOSA • 3GURUH D ELEMENTLARI YUQORI ZICHLIKKA EGA. QATTIQ METALL HOLATDA MAVJUD. YAXSHI ELEKTR VA ISSIQLIK O TKAZUVCHILAR ʼ HISOBLANADI. OSON OKSIDLANADI. KO PINCHA +3OKSIDLANISH ʼ DARAJASINI NOMOYON QILADI. KIMYOVIY REAKTIVLARDA O XSHASHLIKLAR MAVJUD. SANOATDA KENG QO LLANILISHIGA QARAMAY ʼ ʼ ULARNINGQAZIB OLINISHI VA ISHLATILISHI TABIIY RESURSLARI TEJASH VA. TEXNOLOGIYALARNI RIVOJLANTIRISH TALAB QILADI • KIMYOVIY VA FIZIK XOSSALARIGA KATTA TA SIR KO RSATADI. ʼ ʼ

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. ATKINS, P., OVERTON, T., ROURKE, J., WELLER, M., ARMSTRONG, F. SHRIVER AND ATKINS’ INORGANIC CHEMISTRY. — 6TH ED. — OXFORD UNIVERSITY PRESS, 2020. — 900 P. (ZAMONAVIY VA CHUQUR TAHLILLI ANORGANIK KIMYO BO‘YICHA ASOSIY MANBA) 2. HOUSECROFT, C. E., SHARPE, A. G. INORGANIC CHEMISTRY. — 5TH ED. — PEARSON EDUCATION LIMITED, 2018 (2022 REPRINT). — 1220 P. (ELEMENTLAR KIMYOSI VA D-ELEMENTLAR REAKTIVLIGI HAQIDA TO‘LIQ MA’LUMOTLAR) 3. WICKLEDER, M. S., & MÜLLER-BUSCHBAUM, H. K. “ SCANDIUM, YTTRIUM, AND THE LANTHANIDES”. IN: ULLMANN’S ENCYCLOPEDIA OF INDUSTRIAL CHEMISTRY. — WILEY-VCH, 2020. • (SANOAT VA TEXNOLOGIK JIHATLAR BO‘YICHA KENG TAHLIL)

Купить

Похожие документы
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
17-guruh elementlari galogenlar
Argos test javoblari
4-guruhning d elementlari