Adrasdan nimcha tikish va o’zbek milliy keyimlari - Текстиль - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Текстиль

Adrasdan nimcha tikish va o’zbek milliy keyimlari

Купить

“ Adrasdan nimcha tikish va o’zbek milliy keyimlari” mavzusida yozgan BITIRUVBITIRUV MALAKAVIY ISHIMALAKAVIY ISHI

Mundarija KIRISH……………………………………………………………………… 3 I. Xotin - qizlar milliy ko‘ylaklarini tikish texnologiyasi…………………… 7 1. 1 . Zamonaviy milliy ko’ylak modellari …………………………………… 7 1.2. Milliy ko’ylaklarni tikish texnologiyasini ishlab chiqish ……………….13 II. KXK da “Xotin -qizlar milliy ko‘ylaklarini tikish” mavzusidagi amaliy mashg‘ulot loyihasi ………………………………………………………… 22 2.1. O‘zbek kiyimlari tarixini o‘rgatish jarayonida talabalarni milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalash… …………………………………………… 22 2.2. O’quvchilarning maxsus fanlardan mustaqil va ijodiy ishlash faoliyatlarini rivojlantirishda faol usullarni qo’llash……………………… 26 2.3. Modulli ta‘lim texnologiy a si. ……………………………………… 36 2. 4 . «Milliy ko’ylak tikish ketma-ketligini tuzish, mayda bo’laklarni tayyorlash» mavzusi bo’yicha amaliy mahsg’ulot

Kirish Fan texnika taraqqiyotining yuksak odimlar bilan rivojlanib borishi ta’lim tizimiga zamonaviy axborot texnologiyalarni olib kirayotgan o‘qishning interfaol uslublarini qo‘llash ya’ni kompyuterlar vositasida darslarni tashkil etish va o‘qitish shu kunning dolzarb bazifalaridan biri hisoblanadi. Hozirgi vaqtda kasb-hunar kollejlarida, maktablarda, barcha ta’lim muassasalarida zamonaviy axborot texnologiyalaridan va boshqalardan foydalanishga katta e’tibor qaratilmoqda. Kasb-hunar kollejlarini tamomlab chiqayotgan bitiruvchilarni ishga joylashtirish. Bu masala ko‘p jihatdan ularni tayyorlash sifati va mehnat bozorini qanchalik chuqur o‘rganishimizga bog‘liq ekanini unutmaslik kerak 1 Ta’lim sifatini osh‘irishga kuchli ta’sir qila oladigan didaktik vositalar, masofadan o‘qitish dasturla

elektron darsliklardan, internet ma’lumotlari, turli dasturlarda tayyorlangan animatsiyalardan foydalanish juda muhim hisoblanadi. Kasb-hunar kollejlari bitiruvchilari keyinchalik tikuv fabrikalarida, yakka tartibda ish olib boruvchi tikuv sexlarida, kichik tikuv firmalarida tikuvchi chevar sifatida ishlashlari, ishlab chiqarishning turli sohalarida faoliyat ko‘rsatadi, ta’limning keyingi bosqichlarida o‘qishni davom ettirishadi, jumladan internet bilan bevosita ish olib borishlari muqarrar. Yuqoridagi fikrlardan xulosa qilib BMI da hozirgacha o‘z o‘rnini yo‘qotmagan, konstruksiyasi va bichimiga, moda yunalishiga qarab tez - tez zamonaviy chizgilar, bezaklar, taqinchoqlar kabi o‘zgartirishlar kiritilayotgani milliy ko‘ylaklarni zamonaviy texnologiyalarni qo‘llagan holda tikish metodlarini

- «Milliy ko‘ylakni tikish » mavzusi dagi amaliy mashg‘ulot lar loyihasini o‘qitishning zamonaviy pedagogik texnologiyalar dan kichik guruhlarda ishlash ga asoslangan “ Modulli ” ta’lim metod i asosida ishlab chiqish. Bitiruv malakaviy ishning amaliy a h amiyati: - bajarilgan tad q i q ot ishlarini bevosita kasb ta’limi o’qituvchilarini tayyorlashda, kasb – hunar kollejlarini ta’lim – tarbiya jarayonida qo’llanishi mumkin, shuningdek bichish – tikish kurslari o’quvchilari, musta q il o‘ rganuvchilar uchun ham uslubiy ko ‘ rsatma sifatida foydalanishlari mumkin. Bitiruv malakaviy ishning ilmiy-uslubiy yangiligi: - “Xotin qizlar milliy ko’ylaklagni tikish” mavzusidagi amaliy mashg’ulotlar zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida loyihalanganligi; -amaliy mashg’ulotlarni bajarish qulay bo’l

1.1. Zamonaviy milliy ko’ylak modellari Zamonaviy moda y o‘ nalishi milliy k o‘ ylaklarimizda ham o‘z aksini topgan desak adashmaymiz. Kundan kunga milliy ko’ylaklarimizning yangi bichimlari, yangi siluetlari ba yangi shakllari yaratilmoqda. Bilamizki milliy ko’ylak asosan koketka, q op ba yeng q ismlaridan iborat. An’anaviy milliy ko’ylak to’g’ri siluetli, koketka chizigi buylab burmali buladi. Old b o‘ lagida koketka b o‘ laklari bir – birining ustiga chiqib turishi yoki yaxlit bichilgan b o‘ lishi mumkin. Yoqali, yoqasiz b o‘ ladi. Yoqali b o‘ lsa yoqa o’mizi buylab utkazmali, qaytarma yoqali, tik yoqali, yoqa uchlari bo g‘ lanadigan (galstuksimon) bo’lishi mumkin. Yenglari o‘ tqazma, yarim reglan bichimli, old ba ort bo’lak bilan yaxlit bichilgan bo’lishi mumkin. Yeng bichimlari keng,

1 – rasm. Ayollar milliy kuylining model turlari Milliy ko’ylaklarimizni burmalar, kesmalar, tesmalar, kashta choklar ba munchoq (biserlar)lar bilan bezab tikish mumkin. Burmalar modelga binoan asosiy gazlamadan, bezak gazlamadan, kontrast rangli gazlamadan yoki gazlama gullari ranglaridan biri aks etgan sidirg’a gazlamadan bichilgan bo’lishi mumkin. Qo’yida turli bichimdagi ba shakldagi zamonaviy milliy ko’ylak namunalarini tabsifini keltiramiz. 7

2- rasm. Munchoqlar bilan bezatilgan milliy ko’ylak modellari . 3 rasm. Bufflar va burmalar bilan bezatilgan milliy ko’ylak modellari.. 4-rasm. Kashta choklar bilan bezatilganmilliy ko’ylak modellari 8

5-rasm. Kashta ba burmalar bilan bezatilgan milliy ko’ylak modellari 2, 3- rasmlarda milliy ko’ylak koketkalarining turli tuman ko’rinishdagi yoqa o’mizlari va bichimlarini tavsiya etamiz. Bu turli ko’rinishdagi koketkalarni kishi gavdasi, yoshi, gazlama turiga binoan hamda, kiyilish joyiga qarab tanlanishi shart. Ko’pincha yosh xotin qizlarimiz murakkab, bejirim bichimdagi koketka turlarini tanlashadi. Chunki yoshlar xar doim go’zallikka, qiziqarli yechimlarga ega bo’lgan kiyimlarni kiyimlarni tanlashadi. Bu ularni qiziqqonligidan, yoshligidan dalolat beradi. Agar gazlama elastik, cho’zilubchan bo’lsa koketka o‘tkir burchakli bo’lmasligi kerak. Chunki unga qanchalik qotirmalik gazlama yopishtirilmasin, burchaklari egilib chiroyli ko’rinish bermaydi. Qattiq, mustahkam o‘rilishdagi gazlamal

munchoqlar bilan xam bezash mumkin. Agar ko’ylak kundalikda kiyiladigan bo’lsa, bezak toshlarni kamroq ishlatgan ma’qul. Xozirgi kunda kashta choklar bilan bezatilgan milliy ko’ylaklarimiz yana urf bo’lmoqda. Ayniqsa kelinlarimiz seplarida kashta chok bilan bezatilgan ko’ylaklarni juda ko’p uchratish mumkin. Kashta chok oralarini biserlar bilan to’ldirib tikilsa kashta choklar yanada chiroyli, ko’rkam va jozibador ko’rinishga ega bo’ladi. 54-rasmlarda kashta choklar bilan bezatilgan milliy ko’ylak namunalari berilgan. Milliy ko’ylaklarimizni burmalar, tesmalar, ryushlar bilan ham bezab tikish mumkin. 5- rasmda quyma burmali ko’ylak namunalari keltirilgan. Quyma burmali ko’ylaklarni ko’pincha yosh qizlarimiz va kelinchaklarimizga tavsiya qilamiz. Yoshi katta, to’la gavdali ayollarimiz esa b

Shuning uchun milliy ko’ylaklarni tikishda zamonaviy kiyim elementlarini qo’llashda nimalarga e’tibor berish, qanday tikish texnologiyalarini qo’llash lozimligini aniqlash lozimdir: Ko’ylaklarga kashta choklari bilan bezak berish. Kiyimlar qadim qadimdan kashta choklari bilan bezab kelinadi, Lekin kashta chok bilan bezak berishda xar doim ham kiyim tashqi ko’rinishiga zeb bermaydi. Chunki kiyimga kashta chok solishda uni texnologiyalariga, rang tasvir qoidalariga, kishi salohiyatiga e’tibor berish lozim bo’ladi. Ayrim tikuvchilar bu kashta xozir modaga kirgan deb barcha kiyimlarga ham uni tikaveradi. Kiyimni tashqi ko’rinishini ochgan bilan kiyimni kim kiyganiga qarab kashta chok bezagini tanlash zarur xisoblanadi. Kiyimga kashta chok solishda qo’yidagilarga e’tiborni qaratish lozim deb to

7-rasm. Kashta chok bilan bezatilgan milliy ko’ylak namunalari. Milliy ko’ylaklarda bezakli to’rlarni tikish texnologiyasi. Milliy ko’ylaklarimizga moda yo’nalishiga qarab turli to’rlar va tayyor kiyim elementlari bilan bezash hozirda urf bo’lgan. Lekin barcha kiyimlar kabi milliy ko’ylaklarga ham to’rlar va kiyim bezaklarini tikishda ularda foydalanish qoidalariga rioya qilish bilan birga ularni kiyimuchun tanlay olish ham kerak bo’ladi. Kiyimga kiyim bezaklarini chiroyli tikkan bilan uni kiyimga estetik did bilan tanlanmasa u kiyimni chiroyini ochish o’rniga uni sifatini tushirishi mumkin.. shuni nazarda tutgan holda qo’yida kiyim bezakalaridan foydalanishni ayrim usullariini taxlil qilamiz. - Kyim bezaklari (to’rlar, tasmalar, burmalar, mag’izlar) ni tanlashda avvalo kiyim tiqiladigan

yuzaga, koketka ostki qirqimiga, yeng uchiga, cho’ntaklarga va h.k. tasma ikkiga buqilib yopiq qirqim tomoni chozilib, ochiq qirqim tomoni kirishtirib namlab dazmollangandan so’ng o’rnatilsa kiyim chiroyli chiqadi. Kiyimga burmalar bilan ishlov berishda nimalarga e’tibor berish lozim? Birinchi navbatda kiyim egasini yoshiga, chukki katta yoshli kishilarga aksariyat xollarda burmali kiyimlarni xavola etmaymiz. Chunki katta yoshli kishilarga burmali kiyimlar ularni bachkana qilib ko’rsatadi. Ularni yoshida burmasiz, burmali bo’lgan xolda xam sezilarsiz bo’lishi lozim. Burmalarni bichish jarayonida xam gazlamagan qiya burchak ostida qirqib olish lozim. Chunki burmalar ko’pincha to’g’ri qirqimli detallarga, ovalsimon detallarga, to’g’ri-qabariq- botiq yuzalarga tiqiladi. Shunday hollarda burma

-birinchidan. gazlama rangi va gullarini e’tiborga olish lozim Ikkinchidan, gazlama xususiyatiga mos tushishi kerak; Uchinchidan gazlama narxiga, tashqi bezaklariga mos bo’lishi kerak; To’rtinchidan kiyim egasini tashqi ko’rinishi, yoshi va kiyimni kiyish joyiga qarab tanlash kerak. Ayrim hollarda oq rangli gazlamalarga yosh xotin-qizlar uchun qora, qizil, ko’k, yashil rangli applikasiyalarni tanlash mumkin ayrim xollarda esa gazlamadagi ranglardan eng ko’p uchraydigan rangiga qarab tanlanadi. Applikasiyalarni kiyimga o’rnatishda gazlama va applikasiyani xusiyatiga e’tibor berish lozim. Agar kundalik kiyim uchun applikasiya tanlansa tikib o’rnatiladiganini tanlagan ma’qul chunki kiyim ko’p yuvilsa yelim o’z xuxusiyatini yo’qotishi mumkin. Kechalik kiyimlarga applikasiyalar tanlasganda yeli

Yelimsimon noto’qima tasmalardan foydalanishda qo’yidagi qoidalarga rioya qilish zarur: Tasma ikki detalni o’rtasiga qo’yilib sal namlanadi va dazmolmato ustidan dazmollanadi. Dazmollash jarayonida dazmol harakatda bo’lmasdan toki namlik ketgunga qadar ushlab turiladi, undan so’ng boshqa uchastka dazmollab yopishtiriladi. Agar dazmolni harakatlantirib dazmollansa tasma surilib ayrim joylaridan qochishi mimkin, yoki yelimsimon tasma uzilib o’sha joy yopishtirilmay qolishi mumkin. 9-rasm. Yelimli noto’qima tasma bilan kiyim etagi va yeng uchiga ishlov berish. Lekin yelimsimon tasmadan xohlagan joylarda foydalanib bo’lmaydi. Masalan, paxta tolali gazlamadan tikilgan milliy ko’ylak etak va yeng uchlari faqat qaytarma chokli bahya bilan qayirib tikilishi lozim. Yelimli flezilindan foydalanish.

Yelimli flezilindan foydalanishda ham ayrim texnologiyalarga e’tibor berish lozim. Flezilinni gazlamaga yopishtirish jarayonida dazmol yuzasini dazmolmato ustida haraqatlantirmasdan kerakli joylarda ko’tarib o’tqazish lozim. Chunki flezilish issiqlik ta’sirida yumshaydi, yelimi eriydi, agar dazmol gazlama ustidan susrib yangi yoyga o’tkazilsa yopishtirilgan yuza dazmol bilan birga suriladi. Shuning uchun yelimlangandan so’ng dazmolni surib o’tqazish mumkin emas. Yelimli flezilin yoki yelimli tasma ishlatilganda dazmol albatta dazmolmati yoki maxsus qog’oz yordamida dazmollanishi shart. Aks holda dazmolni yuzasiga yelim yopishib qolib dazmollah jarayoni qiyinlashadi. Tukli matolardan kiyim tikishni o’ziga xos xususiyatlari. Tukli gazlamalardan kiyim tikishda ham ayrim qonuniyatlarga e’tibor

- kiyim turiga; - kiyim kiliyilish joyi va kiyim egasini yoshi, tashqi ko’rinishiga; - kiyim fasosiga Agar milliy ko’ylak kundalik ishlarga mo’ljallangan bo’lsa kiyim bezagi unchalik sezilmaydigan, ko’zga tashlanmaydigan bo’lishi shart. Masalan tesmalar, to’rlar, jiyaklar va xakozo.. Agar kiyim kechalik kiyim bo’lsa va gazlama qimmat narxli bo’lsa unda gazlamaga xoz besaklar tanlanadi. Gazlama rangi, gazlama gullarini rangi va shakli, gazlama bezaklari (toshlari, ko’zchalari, tesmalari) turiga qarab bezak gazlama tanlash lozim. Ayrim xollarda galamani o’zi bezaklarga boy bo’lsa gazlama bezaklarini qirqim joylardagi bezaklari ehtiyotlik bilan so’qilib uni kerakli joylarga o’rnatish mumkin. Ayrim boy bezakli gazlamlarga ortiqcha bezak berilsa kiyim bachkanalashib ketadi. Unday xollarda bu ki

yuritishning o‘ziga xos jihatlari hamda oilaviy turmushning ba’zi tomonlari ham ko‘zga yaqqol tashlanadi. O‘zbek milliy kiyimining ko‘p asrli boy tarixi bor. Unda xalqimizning o‘tmishi, iqlim sharoitimiz, turmush tarzimiz ko‘zguda aks etgandek ifoda topgan. Mahalliy urf-odatlar, ayniqsa, ayollar kiyimida yaqqol seziladi. Kiyimning shakli, bichimi, ranglari ba bezaklariga ko‘ra ayolning qaysi viloyatdan ekanligi, ijtimoiy mavqei, yoshi, oilaviy ahvoli to‘g‘risida bilib olish mumkin bo‘lgan. O‘zbek ayollari kiyimi ko‘ylak, lozim, mursak, to‘n, peshmat, kamzul ba nimchalardan ba ko‘chalik kiyim – paranji-chachbondan iborat bo‘lgan. Bosh kiyimlari – turli usulda o‘raladigan ro‘mollar, oyoq kiyimlari esa maxsi-kabush bo‘lgan. Ko‘ylaklar - to‘g‘ri bichimli, keng ba uzun, deyarli yerga tegib tura

«ko’krakburma ko‘ylak»lar asta-sekin ommabiy rabishda qabul qilina boshlagan ba an’anabiy to‘g‘ri bichimli, tik yoqali ko‘ylaklar qatorida o‘zbek milliy ko‘ylagi sifatida hozirgacha saqlanib qolgan. Ustki kiyimning qadimiy turlaridan peshbon, mursak, to‘n, keyinchalik peshmat, kamzul ba nimcha lar ma’lum. Ustki kiyimlarning XIX asrga kelib yo‘q bo‘lib ketgan qadimiy turlaridan biri peshbon dir. Aytishlaricha peshbon ham mursakka o‘xshab ketadigan ustki kiyim turi bo‘lgan, faqat uning yoqasi ham bo‘lib, yenglari nisbatan uzunroq bo‘lgan ba mursakdan farqli o‘laroq, uning ziylariga jiyak tikilmagan. Tadqiqotlarga ko‘ra, peshbon kelinlar yopinchig‘i sifatida ishlatilgan (tojikcha peshband – yuzini to‘subchi yoki peshbon – yuzini asrobchi ma’nolarini anglatgan so‘zlardan kelib chiqqan bo‘lsa k

boshlarida do‘ppi kiygan ayollarga salbiy munosabat bildirilib, aybga buyurishgan ba ularni «s atang » deb atashgan. Urf-odat bo‘yicha ayollar do‘ppini umrlarida bir marotaba – go‘shangaga kirganda kiyishgan, bunda kuyob o‘z do‘ppisini echib kelinning boshiga kiygazgan, kelin esa uning o‘rniga yangi do‘ppi sobg‘a qilgan. 20-chi yillarga kelib do‘ppilar keng urf bo‘lgan, ularga munosabat ham o‘zgargan. Bugungi kunga kelib, albatta ayollar ko‘ylagi juda o‘zgarib ketgan bo‘lsa ham, shakli va bichimi saqlanib qolgan bo’lib turmushda ishlatilib kelmoqda. Ayollarning an’anaviy milliy ko‘ylagi milliy mansublik simvoli bo‘lgani uchungina emas, balki, asosan xalq kostyumida iqlim xususiyatlariga, tevarak atrofdagi tabiatga va turmush tarziga to‘g‘ri keladigan ratsional shakllar bir necha asrlardan

harakat usullarini o’rgatish, shuningdek shaxsiy fazilatlar, ijodiy fikr yuritish va mustaqil ishlash qobiliyatlarini rivojlantirishdan iborat. Respublikamiz ijtimoiy-iqtisodiy sohalarining rivojlanib borishi, o’rta maxsus, kasb- hunar ta’limi tizimida kadrlar tayyorlash sifatini yanada takomillashtirish; fan-texnika va texnologiyalarning zamonaviy yutuqlariga tayangan holda o’quvchilarni kasb-hunarga o’rgatishda ularning izlanuvchanlik, ijodkorlik, fikrlash qobiliyatlarini yuksaltirish, nutq madaniyatini o’stirish; kasb-humar sirlarini puxta egallashlarida axborot-kommunikasion texnologiyalar xizmatidan maqsadli ravishda samarali foydalanish; o’quvchilar kasbiy fanlar va ishlab chiqarish ta’limi bo’yicha mustaqil ishlash ko’nikmalarini shakllantirish bugungi kunning eng dolzarb muammolari

1. Faollikning birinchi darajasi – o’quvchilarning avval o’zlashtirgan bilimlarini qayta takrorlashi, uni xotirada tiklashi hamda o’qituvchining bevosita rahbarligi va ko’rsatmalari asosida unga ergashib bajaradigan ishlari yoki berilgan namunaga qarab aynan bajaradigan topshiriqlari jarayonida namoyon bo’ladi. Chunki, o’quvchilarning o’tilgan nazariy materialini eslashi, unga mos keladigan ishlab chiqarish mazmunidagi masalalarini namunaga qarab yechimini topish hatti-harakatlarini qayta xotirlashga xizmat qiladi Qayta xotirlash xarakteridagi o’quv topshiriqlari o’quvchilardan qayta xotirlash darajasidagi faollikni talab qiladi. O’quvchi namunaga binoan ish xarakatlarini bajarar ekan uning faolligi chegaralanadi, ya’ni u belgilangan doiradan chetga chiqa olmaydi. Mashg’ulotda ko’proq tush

Ko’pgina olimlar tomonidan kasb-hunar kollejlarida maxsus fanlarni modulli texnologiya asosida o’qitishda faol usullarni qo’llash imkoniyatlari o’rganilgan va amalda qo’llash metodikalari ishlab chiqilgan. Kasb-hunar kollejlarida maxsus fanlarni loyixa usulini qo’llab o’qitish metodikasi tadqiq qilingan. Faol ta’lim metodlarining ijobiy tomonlari bilan bir qatorda ayrim kamchiliklari ham aniqlangan. Bularga ananaviy ta’lim metodlariga nisbatan vaqtning ko’p talab qilishi, o’qituvchidan alohida tayyorgarlik va pedagogik mahorati talab qilishi kiradi. Kasb-hunar kollejlarida maxsus fanlarni o’rganishda faollikni ta’minlashdan oldin o’quvchilarning bilim darajasi, uni o’zlashtirganligi hamda egallangan bilimlarni amaliyotda qo’llay olish ko’nikma va malakalarni tahlil qilish zaruriyati tug’il

sihaga qiziqishiga yoki keyingi darslarda o’quvchilar o’rganadigan faniga e’tiborini qaratishga yordam beradi. Agar, dars birinchi bor yangi o’quv guruhida o’tilayotgan bo’lsa, o’qituvchi qisqacha o’zini tanishtirib o’tib, o’quvchilarga ham o’zlarini tanishtirish imkoniyatini berish kerak. Bu o’quvchilarda ishinch tug’diradi, o’quvchilar o’zlariga bildirilayotgan hurmatni his qiladilar. Nazariy fan maqsadini bayon etish orqali motivasiya va muayyan mavzuga kirish amalga oshiriladi. Intrinli (ichki) va ekstrinli (tashqi) motivasiya uchun sabab va argumentlar topishga harakat qilish lozim. Motivasiya qilish bilan o’qish va o’rganishga bo’lgan tayyorlik uchun shart- sharoit yaratiladi. So’ngra o’qituvchi o’quvchilarga maxsus fan bo’yicha yangi o’quv materialni tushuntiradi, qisqa ma’ruzalar o

Guruhli bo’lib ishlashda ikkita xolat farqlanadi: - bir xil mavzuda olib boriladigan guruh ishi; - bir xil mavzuda olib boriladigan guruh ishi. Bir xil mavzuda olib boriladigan guruh ishida bir necha guruhlarga bir xil topshiriqlar beriladi. Topshiriq va mashqlarni yechish sharoitlari ham bir xil bo’ladi. Shunday qilib har xil yechimlar guruh ishi tugaganidan so’ng bir-biri bilan taqqoslanishi mumkin. Ko’pncha bunday hollarda raqobat holati yuzaga keladi. Yechim topilishi vaqtida esa raqiblikka o’xshash holatlar vujudga keladi. Bu yerda muhim narsa shuki, guruhlardagi talabalarning bilim va ko’nikmalari imkon qadar bir xil bo’lishi kerak. Har xil mavzuda olib boriladigan guruh ishida beriladigan ish topshirig’i bir necha qismlarga bo’linadi. Faqat bu qismlar birlashtirilgandagina topshiriq

Loyixaviy ish bir loyixani aniq belgilangan chegara doirasida ishlab chiqishni talab qiladi. Loyiha shaklidagi guruhiy ish juda ham katta ahamiyatga ega, chunki bunda vazifalar topshiriqlar majmuasi bo’yicha aniq taqsimlanishi kerak bo’ladi. 3. Munozara usuli jarayonida yuzaga keladigan bahslashish fikrlashning ifodasi bo’libgina qolmay, shakllanib kelayotgan shaxs o’zining biror narsani xal etish, mustaqillikda kattalar bilan teng huquqli ekanligini yoqlash ehtiyojidir. Dars jarayonidagi baxs chog’ida o’qituvchi o’quvchilar bilan baravar haqiqat izlovchisi bo’lib harakat qiladi. Ana shu bahsda u o’z bilimini namoyish etadi, keng fikrlaydi, fikrlarini dalillar bilan asoslaydi, bu fazilatlar esa o’quvchilar o’rtasida o’zaro katta hurmat uyg’otadi. Bahs jarayonida har bir o’quvchining “shaxs

Yozma mashqlar ning asosiy vazifasi – kerakli ko’nikma va malakalarni shakllantirish, chuqurlashtirish va mustahkamlashdan iborat. Grafik mashqlar ishlab chiqarish jarayonlari bosqichlari o’rganish jarayonida ishlatiladi. Laboratoriya – amaliy mashqlar mehnat asboblari, laboratoriya uskunalaridan (jihozlar, o’lchov apparatlari) foydalanish malakalarini egallashga imkon beradi. konstruktorlik – texnik maxoratni rivojlantiradi. Ishlab chiqarish – mehnat mashqlari o’quv va ishlab chiqarish xarakteridagi alohida ishlab chiqilgan tarmoqni tashkil etadi. Ular oddiy va murakkab bo’ladi: birinchisi – alohida mehnat usullarini bajarish mashqlari, ikkinchisi – ishlab chiqarish – mehnat ishlarini butunligicha yoki ularning talay qismini (stanoklarni sozlash, detal qismlarini tayyorlash va x.k.) ko’zd

Muammoli vazifalar usuli o’quvchilarning mustaqil ishlarini murakkablashtirishga asoslangan: ilmiy tushunchalarni, amaliy ko’nikma va malakalarni shakllantirish asosida yotgan u yoki boshqa materialni chuqur mantiqiy taxlil qilishga asoslangan. Muammoli vazifa hayotdan olingan dalillarni maruza va vaziyatni o’rganishdan alohida insonlar yoki ishlab chiqarish korxonalarning manfaatlarini ko’zlashdan iborat bo’lishi mumkin. Topshiriq usuli. Topshiriq usulining ijobiy tomoni shundaki, unda o’quvchilar uchun yakka holda emas, guruh bilan birgalikda o’tilgan materialni qayta ko’rib chiqib, esga tushirishlari uchun sharoit yaratiladi. Bunda o’quvchilar bilmagan yoki yoddan chiqargan bilimlarini bir-biridan o’rganadilar. Mustaqil bajarishga mo’ljallangan topshiriqlar o’quv semestri davomida o’quv

2.O‘quvchilar tomonidan o‘quv materialini mustaqil ishlab chiqilishhini mo‘ljallash. 3.O‘quv faoliyati algoritmi (modul deb nom olgan o‘quv metodik komplek) va dastur (o‘quv ishining ketma-ket topshiriq va bosqichhlari ) yordamida o‘quvchilar faoliyatini boshqarish. 4.O‘qituvchi metodik tizimning ochiqligi (o‘quvchilarga darsda bajariladigan ishlar rejasi va materialni o‘rganish dasturi oldindan aytib o‘tiladi. 5.Materialni o’zlashhtirish darajasi, uni o‘rganish shakli, joyi va tempini o‘quvchilar o‘zlari tanlab olishlari mumkin. 6.Uyga vazifa ixtiyoriy. 7.Har bir o‘quvchining samarali bilim olish faoliyati uchun sharoit yaratish. 8.Nazorat mezon iva mazmuniga o‘quvchilarni perspektiv yo‘naltirish. 9.o‘quvchiga va uning qobiliyatiga ishonch ko‘rsatish. 10.Darsda, ish jarayonida erkin o‘z-o

- o‘z-o‘zini nazoratni tashkil etishh bo‘yicha etalonlar. Bo‘limni o‘rganishdan oldin o‘quvchilar bilan materialni o‘rganish istiqbol rejasini muhokama qilinadi, mavular ketma-ketligi, har bir mavzu bo‘yicha darslar soni, dars shakllarini aniqlanadi. Har bir o‘quvchi individual ish uchun modul qo‘llanmasi yoki modulga kirgan didaktik materiallar paketini oladi , unga quyidagilar kiradi: -blok mazmuni konspekti; -o‘quv elementlarini (ta‘lim standartining mazmun birliklari) o‘qish dasturi; -joriy va o‘z-o‘zini nazorat qilishh uchun daraja mezonlarini o‘z ichiga olgan “sinov varag‘i” bilan “nazorat ishi”; -o‘z-o‘zini nazorat qilishh va mustaxkamlash kartochkasi; -yakuniy nazorat ishi namuna yoki sinov uchun savol va topshiriqlar; -masala echimi va javoblari bo‘lgan o‘z-o‘zini nazorat qilishh

majburiy topshiriqlarni tanlansa (d-belgili) faqat 3 ball, undan qiyinrog‘iga (Yo) 4 ball, mustaqil fikrlashni talab qiladiganlarini tanlasa 5 ball olishi mumkin. Nazorat metodikasini an‘anaviy (og‘zaki javob, masala echish, yozma testlar) yoki noa‘nanaviy (hammadan oldin modulni a‘lo topshirgan o‘quvchilar boshqalardan nazorat olishga xaqi bor) bo‘lishi mumkin. 6.Yakuniy nazorat ishidan oldin umumlashtiruvchi dars o‘tiladi. U har xil shaklda bo‘lishi mumkin. Bu quyidagicha bo‘lishi mumkin: sinf guruhlarga bo‘linib, har bir guruh blokning bir qismi bo‘yicha olgan bilimlarni tizimga solib uning vakili boshqalarga taqdimot qiladi. Bu ish anjuman shaklida o‘tib o‘quvchilar ma‘ruza va referatlar tayyorlaydilar. 7.Yakuni baxo yakuniy nazorat ishi bo‘yicha sinov mezonlari asosida chiqariladi. Ba

2.3. «Milliy ko’ylak tikish ketma-ketligini tuzish, mayda bo’laklarni tayyorlash» mavzusi bo’yicha amaliy mahsg’ulot ishlanmasi I. MODUL RAQAMI: 2 II . MAVZU: «Milliy ko’ylak tikish ketma-ketligini tuzish, mayda bo’laklarni tayyorlash». III . MAQSAD : Milliy k o’ ylak mayda b o’ laklarini tikish k o’ nikmalarini shakllantirish . IV. O’QUV SOATLARI: 6 soat (240 daqiqa). V. MODULNI O’RGANISH JARAYONIDA EGALLANADIGAN AMALIY KO’NIKMALAR. - yoqani tayyorlab olish. - koketkani tayyorlab olish. - y eng tayyorlash. - etak qismiga ishlov berish. - lozim pastki va yuqori qirqimlariga ishlov berish. VI. MODULNI O’RGANISH DAVOMIDA SHAKLLANADIGAN NAZARIY BILIMLAR: - yoqani tikish texnologiyasi; - kaketkani tikish texnologiyasi; - eng tikish texnologiyasi; - etak qismini tikish texnologiyasi; - lozim pa

o’rtasidan boshlab qotirma va qaytarma qirqimlari bo’ylab oldin bir tomonga keyin ikkinchi tomonga ostki yoqa cho’zib dazmollanadi. Buning uchun ostki yoqa ko’tarmasi qirqimini ishlovchi tomonga qaratib qo’yib, namlab ko’tarmaning va qaytarmaning qirqimlari tortibroq turiladi va yoqa uchlarini ishlovchidan chetga chiqarib turiladi. Ostki yoqani andozaga binoan aniqlab bo’r bilan chiziladi va kerakmas joylarini qirqib tekislanadi. Ostki yoqa shakliga mo’ljallab, har bir ustki yoqa alohida, teskari tomondan aniqlanadi va qirqib tekislanadi. Ostki yoqa o’ngi tomonini yuqoriga va uning ustiga ustki yoqa o’ngini pastga qaratib qo’yiladi va qirqimlarini ostki yoqa qirqimlari bilan tekislanadi. Uchala tomoniga 0,7 sm. kenglikda ag’darma chok bilan tikilinadi. Tikilgan yoqani burchaklaridan tikilg

1-rasm. Milliy ko’ylak va lozimning chizmali ko’rinishi 1-Yoqaga ishlov berish; 2-Yelkaga ishlov berish; 3-Yengga ishlov berish; 4-Etakning yon boshiga ishlov berish; 5-Etakning yuqori qismiga ishlov berish; 6-Manjetga ishlov berish. Oldi va orqa kaketkani biriktirma chok bilan biriktirayotganda kaketka oldi bo’lak avrasiga ular o’ngini ichkariga qaratib, qirqimlarini to’g’rilab ulanadi. Ustma-ust qo’yib yelka qirqimlarini chetga 0,7-1 sm biriktirib tiqiladi. Chok yorib dazmollanadi. Astarni oldi va orqa kaketkalar o’ngini ichkariga qaratib ustma-ust qo’yib yelka qirqimlarini chetiga 0,7-1 sm ga biriktirib tiqiladi. Tikilgan yelka choklari yorib dazmollanadi. Yeng qirqimlarini o’ngini ichkariga qaratib qo’yiladi va teskari tomonidan 1 sm chok xaqqi hisobida tiqiladi. Tikilgan choklar gazla

Orqa va old yuqori qirqim chetlaridan 0,5 sm ichkarida birinchi bahyaqator yuritiladi. Bahyaqatordan 0,5 sm ichkaridan ikkinchi bahyaqator yuritiladi. Ikkala bahyaqatorlarning ostki iplari tortiladi va burmalar tekislanadi. Lozimni pastki qirqimida manjetni tikishda, manjetni o’rtasidan bukish chizig’i bo’ylab bukib, ostki manjet tomonidan dazmollanadi. Ostki manjet teskari tomonidan dublirinning kley tomonini qo’yib namlab isitib ishlov beriladi, bunda qotirma qirqimlari gazdlama chok haqlariga 2-3 mm kirib turish kerak. Gazlamani o’ngini ichkari tomonga bukib, manjet qirqimlari chetidan 0,5-0,7 sm ichkaridan biriktirib tiqiladi. Tikilgan chok qirqimi yorib dazmollanadi. Tayyor manjet ostki manjet tomonidan namlab isitib ishlov beriladi. VIII. KERAKLI O’QUV-JIHOZ, ASBOB-USKUNA VA ASHYOLAR

2. Yoqani tikish U.M. universal mashina Ostki yoqani ustki yoqani o’ngini o’ngiga qo’yib uchala tomoniga 0.7 sm kenglikda ag’darma chok bilan tiqiladi. 3. Yoqani uchlarini kesish. Qaychi Tikilgan yoqani burchaklaridan tikilgan chokka 0.1-0.2 sm yetkazmay kesib chiqiladi. 4. Yoqani o’ngiga ag’darish Qo’lda Tikilgan yoqani o ’ ngiga ag ’ darib , burchaklarini dukcha yordamida chiqaraladi . 5. Ziy chi- qarib dazmollash. Dazmol Ustki yoqa tomoniga 0.1-0.2 sm ziy chiqarib dazmol qilinadi. B) Yengni tikish 1. Yeng qirqimlarini ulash Universal mashina Yeng qirqimlarining o’ngi ichkariga qaratib qo’yiladi va teskari tomonidan 1 sm chok haqqi hisobida tiqiladi. 2. Yeng chokini dazmollash Dazmol Tikilgan choklar gazlamaning teskari tomoniga namlangan mato orqali dazmollanadi. 3. Yeng qirqimlarini yo

4. Yeng o’miziga burma berish Universal mashina Yeng o’miz qirqimlaridan 0,5 sm ichkarida 1 bahyaqator yurtiladi. Bu bahyaqatordan 0,5 sm ichkaridan 2 bahyaqator tiqiladi. Ikkala bahyaqatorlar va burmalar tekislanadi. V) kaketkani tikish 1. Asos kaketkani tayyorlash Universal mashina Oldi va orqa kaketkalar o’ngini ichkariga qaratib ustma ust qo’yib yelka qirqimlarini chetga 0.7-1 sm ga biriktirib tiqiladi. 2. Tikilgan yelka chok- larini dazmollash. Dazmol Tikilgan yelka choklarni yorib dazmol qilinadi. 3. Astar kaketkani tayyorlash. Unversal mashina. Oldi va orqa kaketkalarni o’ngini ichkariga qaratib usma ust qo’yib yelka qirqimlari chetiga 0,7-1sm ga biriktirib tiqiladi. 4. Tikilgan yelka choklarni dazmollash. Dazmol. Tikilgan yelka choklarini yorib dazmol qilinadi. II . Etak qismini ti

2. Tikilgan yonqirqimlar ni dazmollash. Dazmol. Tikilgan yon qirqimlari (orqa bo’lakka) qaratib dazmol qilinadi. 3. Tikilgan maxsus qirqimlarini yo’rmalash Maxsus mashina Tikib, dazmol qilingan yon qirqimlari maxsus mashina yordamida yo’rmalanadi. 4. Etak qismining yuqori qirqimini burtaga yig’ish. Universal mashina Orqa va old yuqori qirqim chetlaridan 0.5sm ichkarida 1-bahyaqator yuritiladi. Bahyaqatordan 0.5 sm ichkaridan 2- bahyaqator yuritiladi, 2la bahyaqatorlarning ostki iplari tortiladi va burmalar tekislanadi. III . Manjetni tikish 1. Manjetni bukish Dazmol Manjetni o’rtasidan bukish chizig’i bo’ylab bukib ostki manjet tomondan dazmollanadi. 2. Manjetga qotirma yopishtirish Dazmol Ostki manjet teskari tomonidan dubnirinning kalit tomonini qo’yib namlab isitib ishlov beriladi, bund

5. Manjetni o’ngiga ag’darish Qo’lda bajarish Tayyor manjet ostki manjet tomonidan namlab isitib ishlov beriladi. X. O’QUV AMALIYOTINI O’TKAZISH BO’YICHA USLUBIY KO’RSATMALAR O’quv amaliyotini o’tkazish bosqichlari Faoliyat turlari Ta’lim beruvchi Ta’lim oluvchi 1-bosqich. Kirish. 5 daqiqa Mavzuni e’lon qiladi va ichidagi vazifani tushuntiradi. Ishning ketma-ketligi bilan tanishtiradi. Baholash mezonlari bilan tanishtiradi. Tinglab, eshitadi. 2-bosqich: O’quv materialini bayon etish. 10 daqiqa Milliy ko’ylak, lozim tikishda uchratiladigan mayda bo’lakchalar, ularga texnologik ishlov berish jarayonini tushuntiradi. Bajariladigan ishlar ketma- ketligini bayon qiladi. Tinglab, eshitadi. 3-bosqich. Kirish yo’riqnomasi. 50 daqiqa. Talabalarni asosiy mehnat havfsizligi qoidalari bilan tanishtira

qilish va yakunlash 30 min. O’quvchilarni baholash uchun test savollarini beradi. baholash natijalarini e’lon qiladi. Bajarilgan ishlardagi yutuq va kamchiliklarni ko’rsatadi. Uyga vazifa va uni bajarish uchun tavsiyalar ko’rsatadi. natijalarini eshitadilar, tahlil qiladilar. Uy vazifasini daftarga yozib oladilar. XI. O’QUVCHILARNING BILIMLARINI TEKSHIRISH UCHUN NAMUNAVIY TEST SAVOLLARI: 1. Ostki yoqa va ustki yoqa qanday chok bilan tiqiladi? A) ziy, bostirma; B) bostirma; C) ag’darma, biriktirma; D) yo’rmalab; E) ziy, biriktirma. 2. Qotirma qaysi yoqaga yopishtiriladi? A) ostki yoqaga; B) ustki yoqaga; C) ostki va ustki yoqaga. D) ustki yoqani uchlariga. E) ostki yoqani uchlariga. 3. Koketka nechta bo’lakdan iborat bo’lishi mumkin? A) 4 ta avra, 3 ta astar; B) 2 ta avra, 2 ta astar; C) 2

E) ag’darib bostirib dazmolanadi. 5. Milliy kiyimlarda kaketkalar qanday tekshiriladi? A) o’zi to’g’ri bo’ladi; B) andoza yordamida tekislab kesiladi; C) to’g’rilab kesib tashlanadi; D) old va ort bo’lagi o’lchanadi; E) old bo’lagiga moslab kesib tashlanadi. 6. Yeng qirqimi qanday ishlanadi? A) bostirib tiqiladi; B) ag’darma chok bilan tiqiladi; C) biriktirma va ag’darma chok bilan tiqiladi; D) old va ort bo’lagini biriktirib tiqiladi; E) old bo’lagi tiqiladi. 7. Milliy ko’ylak etak qismining yuqori qirqimiga qanday ishlov beriladi? A) ag’darib tiqiladi; B) bostirb tiqiladi; C) ziy tiqiladi; D) biriktirib tiqiladi; E) ikkita bahyaqator tiqiladi. 8. Milliy ko’ylak etak qismining yon qirqimiga qanday ishlov beriladi? A) 0,5-0,7 sm biriktirib tiqiladi; B) 2-3 mm bezak berib tiqiladi; C) 1-2 m

E) Ag’darib, qotirma yopishtirib, bezak berib. 10. Yoqa tikishda qanday nuqson uchrashi mumkin? A) ostki yoqadan ustki yoqada noto’g’ri kant hosil bo’lsa; B) ostki yoqani yoqa o’miziga biriktirib tikishda; C) Yoqani biriktirishda 1 sm ga tikilsa; D) Ostki yoqa katta bo’lib ketsa; E) Ostki yoqa va ustki yoqada yelimli qotirma bo’lmasa. 42

XULOSA Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga oshirishda kasb-hunar kollejlarida kichik mutaxassislar modelini yaratish, zamonaviy o‘quv uslubiy majmualarni ishlab chiqish, o‘quv jarayoniga zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo’llash muhim vazifalardan hisoblanadi. - BMI da kasb-hunar ta’limida yengil sanoat yo’nalishi bo’yicha kichik mutaxassislar tayyorlashning metodologik muammolari o‘rganilib, maxsus fanlarni o‘qitishda amaliy mashg’ulotlarni tashkil etishga alohida e’tiborni qaratish lozimligi ilmiy jihatdan asoslandi; - o‘tkazilgan nazariy va amaliy izlanishlar asosida mavzuni modulli o‘qitishda o‘quv materialini mustaqil o‘zlashtirish uchun yetarli sharoitlar yaratilishi, o‘qitishni jadallashtirishga erishilishi, kasbga qiziqtirish asosida faollashtirish, mustaqil o‘qish imkon

12. Ochilov M. Yangi pedagogik texnologiyalar. Qarshi. “Nasaf”. 2000. 13. Ochilov M., N.Ochilova. Oliy maktab pedagogikasi” Toshkent. 2008. 14. Сидренко В.И. Одежда для польных . Ростов на Дону . “ Феникс ”. 2001 15. Toshpo’latov S.Sh., Komilova X.X., va boshq. Tikuv buyumlarini loyihalash., Toshkent. “Voris - nashriyot”. 2007. 16. Taylaqov N. Xalq ta’limiga zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy qilish – ta’lim sifatini oshirishning omili sifatida // J. Xalq ta’limi. – Toshkent, 2005. - №5. – B. 16- 20. 17. Jabborova M. “Tikuvchilik texnologiyasi” T.”O’qituvchi”, 1994 18. Sayidahmedov N. Yangi pedagogik texnologiyalar. Toshkent «Moliya» nashriyoti 2003 yil. 19. Farberman B. Ilg‘or pedagogik texnologiyalar Toshkent «Fan» nashriyoti 2000 yil. 20. WWW.ya.ru 21. www.siluete.ru BMI Kirish,

mashg‘ulotlarning malakali ishlab chiqarish ustalari yordamida tashkil etilishi o’quvchilarda muayyan ixtisosliklar bo‘yicha kasbiy faoliyat ko‘nikma ba malakalarni samarali shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. Kasb-hunar kollejlarida o‘qub-mashqlarda modulli ta’lim metodidan foydalanish o’quvchilarning kasbiy faoliyat ko‘nikma ba malakalarini samarali o‘zlashtirishlariga yordam beradi. Shu sababli mazkur ta’lim muassasalarining o‘qub-uslubiy qo‘ddanmalar bilan mabjud talablarni qondira oladigan darajada ta’minlanishi hamda o‘qub-amaliy mashg‘ulotlarning malakali ishlab chiqarish ustalari yordamida tashkil etilishi o’quvchilarda muayyan ixtisosliklar bo‘yicha kasbiy faoliyat ko‘nikma ba malakalarni samarali shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. Y a ngi turdagi ta’lim muassasalarida ana

Купить