Alkanlarning xossalari. Almashinish va parchalanish reaksiyalari mexanizmi. Oksidlanish reaksiyasi - Химия - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	76.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	19 Сентябрь 2022
Расширение	doc
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

Alkanlarning xossalari. Almashinish va parchalanish reaksiyalari mexanizmi. Oksidlanish reaksiyasi

Купить

Alkanlarning xossalari. Almashinish va parchalanish reaksiyalari mexanizmi. Oksidlanish reaksiyasi Reja 1. Alkanlarning fizikaviy va kimyoviy xossalari. 2. Alkanlarning almashinish va parchalanish reaksiyalari va mexanizmi. 3.Oksidlanish reaksiyasi. 4. Alkanlarning sanoatda va xalq xo`jaligida ishlatilishi.

Organik birikmalarning har bir sinfi ma`lum fizikaviy xossalar bilan xarakterlanadi. Bu xossalar molekulalarning tarkibi va tuzilishiga bog`liq bo`lib, gomologik qatorda ma`lum qonuniyat asosida o`zgaradi. Fizik xossalari. To’yingan uglevodorodlarning dastlabki vakillari gazsimon, C 5 H 12 dan C 16 H 34 gacha suyuqlik, С 16 H 34 dan boshlab esa qattiq moddalardir. Ularning molekulyar massalari ortib borishi bilan qaynash va suyuqlanish haroratlari, zichligi, nur sindirish ko’rsatkichi ortib boradi. To’g’ri zanjir hosil qilib tuzilgan uglevodorodlar tarmoqlangan zanjir hosil qilib tuzilgan izomerlariga nisbatan yuqori haroratda qaynaydilar. To’yingan uglevodorodlar suvda juda kam eriydilar. To’yingan uglevodorodlardagi atomlar o’zaro –C–C bog’lanish hosil qilib birikkanlar. Ulardagi uglerod

uchun katta energiya sarf etilishini talab etganligi uchun ularni oddiy sharoitda faqat katalizatorlar ishtirokidagina uzish mumkin. Oddiy sharoitda to’yingan uglevodorodlarga konsentrlangan m i neral kislotalar va oksidlovchilar ta’sir etmaydi (HNO 3 , H 2 SO 4 , KMnO 4 ) . Almashinish uchlamchi uglerod atomi tutgan uglevodorodlarda juda oson, ikkilamchi uglerod atomi tutgan uglevodorodlarda sekinroq, birlamchi uglerod atomi tutgan uglevodorodlarda qiyinchilik bilan boradi. Chunki uchlamchi uglerod atomi bilan bog’langan vodorodning uzilishi oson. Uning uzilishi uchun 372,6 kJ/ mol energiya sarf etish kifoya. Buning natijasida nisbatan barqaror uglevodorod radikali hosil bo’ladi. Birlamchi uglerod atomi bilan bog’langan vodoroni uzish uchun 423 kJ/mol energiya sarf etish kerak. Almashinis

Xlorning metan bilan nur ta’siridagi reaksiyasi portlash bilan ketadi. To’yingan uglevodorodlarni yorug’lik ta’sirida (foto kimyoviy) xlorlash reaksiyasi radikal zanjirli mexanizm bilan borishi isbotlangan. N.N. Semenov metanni xlorlash reaksiyasi mexanizmi quyidagicha borishini tavsiya etgan: Bromlash reaksiyasi xlorlashga qaraganda oson va maqsadga muvofiq yo’nalishda boradi. Masalan, 2-metilpropanni fotokimyoviy xlorlash va bromlash reaksiyalarini taqqoslaydigan bo’lsak: To’yingan uglevodorodlarni katalizatorlar – Lyuisning protonsiz kislotalari ( AlCl 3 , FeCl 3 , ZnCl 2 va x.k.) ishtirokida xlorlash zanjirli ion mexanizmi bo’yicha sodir bo’ladi:Cl : Cl 2Cl . CH 3–H + Cl . CH 3.+ HCl CH 3. + Cl 2 CH 3Cl + Cl . CH 3. + CH 3. CH 3 –CH 3 H . + Cl . HCl CH 3. + Cl . CH 3Cl занжирнинг тармо

To’yingan uglevodorodlarning galogenli (ayniqsa, ftorlash va xlorlash) reaksiyasi natijasida arzon sanoat mahsulotlari – erituvchilar, organik sintez uchun xom ashyolar va boshqalar olinadi. Sulfoxlorlash va sulfooksidlash . Konsentrlangan sulfat kislota to’yingan uglevodorodlarga oddiy sharoitda ta’sir etmaydi. Qizdirilganda esa ularni oksidlab yuboradi. Katta molekulr massaga ega bo’lgan alkanlar tutovchi sulfat kislota bilan reaksiyaga kirishishlari mumkin: Alifatik sulfokislotalarning ahamiyati katta bo’lganligi sababli sulfokislotalarni olish usullari ishlab chiqarilgan. Bular sulfoxlorlash va sulfooksidlash reaksiyalaridir: a) sulfoxlorlash b) sulfooksidlash Sulfoxlorlash reaksiyasi past haroratda va oson boradi. Reaksiya tarkibida ikkilamchi uglerod atomlari bo’lgan uglevodorodlar b

Nitrolash. Konsentrlangan nitrat kislota alkanlarga past haroratda ta’sir etmaydi. Yuqori haroratda esa ularni oksidlab yuboradi. Alkanlarni nitrolash suyultirilgan (13-40% li) nitrat kislota bilan yuqori haroratda (175-550 0 C) olib boriladi (Konovalov M.I. reaksiyasi). Alkanlarni suyuq fazada ham nitrolash mumkin. Lekin bunda nitrobirikmalarni hosil bo’lish miqdori juda kam bo’ladi. Reaksiya uchlamchi uglerod atomlari tutgan uglevodorodlar bilangina yaxshi natija beradi. Bug’ fazada nitrolanganda reaksiyani o’tkazish harorati uglevodorodning tuzilishiga bog’liq bo’ladi. Uchlamchi uglerod atomi tutgan uglevodorodlar past haroratda, birlamchi uglerod atomi tutgan uglevodorodlar yuqori haroratda nitrolanadi. Nitrolash jarayonida nitrolovchi agent sifatida azot kislotasi o’rniga azot oksidla

katalizatorligida olib boriladi. Bunda oxirgi mahsulot sifatida turli molekulyar massaga ega bo’lgan kislota aralashmasi, oksikislotalar, ketokislotalar, murakkab efirlar hosil bo’ladi. To’yingan uglevodorodlarni oksidlash vaqtida oraliq mahsulot sifatida gidroperoksidlar hosil bo’ladi. Bu gidroperoksidlar yuqori haroratda oksidlanayotgan uglevodorodlar bilan ta’sir etib, turli kislorodli birikmalarni hosil qiladi. Peroksidlarning keyingi o’zgarishlari natijasida spirtlar, aldegidlar va ketonlar hosil bo’lishi mumkin. Qanday modda hosil bo’lishligi peroksiddagi uglevodorod radikalining tuzilishiga bog’liq bo’ladi. Uchlamchi alkillarning peroksidi quyidagicha parchalanishi mumkin:CH 3–C –O –OH CH 3 CH 3 -OH CH 3–C –O . CH 3 CH 3 +R –H CH 3–C –OH + R . CH 3 CH 3 CH 3–C –CH 3+ CH 3. O  CH 3–

CH 3–C –O –OH CH 3 H -OH CH 3–C –O . CH 3 H +R –H CH 3–C –OH + R . CH 3 H CH 3–C –H + CH 3. O  CH 3–C –O –OH CH 3 H -OH CH 3–C –O . CH 3 H +R –H CH 3–C –OH + R . CH 3 H CH 3–C –H + CH 3. O CH 3–C –O –OH CH 3 H CH 3–C –O –OH CH 3 H -OH CH 3–C –O . CH 3 H CH 3–C –O . CH 3 H +R –H CH 3–C –OH + R . CH 3 H CH 3–C –OH + R . CH 3 H CH 3–C –H + CH 3. O  Birlamchi alkillarning peroksidlari ham yuqoridagilarga o’xshash parchalanadi. Bunda  -holatdagi vodorod yoki radikal uziladi. Aldegidlar yoki spirtlarning keyinchalik oksidlanishi natijasida kislotalar hosil bo’ladi. Uglevodorodlarning yuqori haroratda parchalanishi. To’yingan uglevodorodlar harorat ta’siriga chidamli. Metan 2000 0 C dan keyingina uglerod bilan vodorodga parchalana boshlaydi: Nisbatan past harortda (1600 0 C ) metan atsetilen

Agar uglevodoroddagi uglerodlar soni toq bo’lsa, pachalanish natijasida kichik molekulyar massali etilen uglevodorodi, katta molekulyar massali to’yingan uglevodorod hosil bo’ladi. Parchalanish jarayonining mexanizmi murakkab bo’lib, u quyidagi bosqichlar orqali o’tadi deb faraz qilinadi. Misol uchun, R – CH 2 – CH 3 uglevodorodni parchalanishini ko’radigan bo’lsak, unda dastlab – CH 3 gruppadan vodorod ajralib chiqadi. Bu jarayon vaqtida hosil bo’lgan oraliq mahsulot turli o’zgarishlarga uchrashi mumkin, masalan: Radikallarni birikishi: Qayta guruhlanish (disproporsiyalanish): va x.k. Uglevodorodlarning suv bug’i ta’sirida parchalanishi . Bu jarayon sanoatda juda katta ahamiyatga ega bo’lib, vodorod, sintez gaz, suv gazi va boshqalarni olishda ishlatiladi. Metan suv bug’i bilan 900 0 C, y

To’yingan uglevodorodlarning ishlatilishi. To’yingan uglevodorodlar arzon sanoat xom ashyosi bo’lib, ular kimyo sanoatida turli birikmalarni olishda keng qo’llaniladi. Bular orasida metanning ahamiyati g’oyat kattadir. Etan, propan, butan va pentanlar sanoatda etilen va diyen uglevodorodlarini olishda ishglatiladi. Suyuq uglevodorodlardan motor yoqilg’isi sifatida foydalaniladi. Bular orasida izooktan – 2,2,4-trimetilpentanning ahamiyati katta. Uning oktan soni 100 ga teng. Sanoatda izooktan izobutilenga izobutanni katalizator ishtirokida biriktirib olinadi. Katta molekulyar massaga ega bo’lgan alkanlar texnikada dizel yoqilg’isi sifatida, surkov moylari sifatida ishlatiladi.

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari