Almashlab ekish - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	78.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

Almashlab ekish

Купить

Almashlab ekish www.arxiv.uz

R e j a 1. Almashlab ekish va uning ahamiyati 2. Almashlab ekish rotatsiyasi va sxemalari 3. O’tmishdosh ekinlarga qo’yiladigan agrotexnik talablar 4. Almashlab ekish klassifikatsiyasi 5. Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish www.arxiv.uz

Almashlab ekish va uning ahamiyati  Almashlab ekish dalalarda o’tkaziladigan barcha agrotexnik tadbir-larning asosi bo’lib hisoblanadi. U to’g’ri tashkil etilganda tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini oshirishni, begona o’tlar, zararku-nanda hamda kasalliklarni keskin kamayishini ta’minlaydi.  Agar bir ekin bitta dalada uzoq yillar davomida ekilsa, u surunkasiga ekish deyiladi. Xo’jalikda asosan bitta ekin surunkasiga yetishtirilsa, bu monokultura deyiladi. Mono - yunoncha so’z bo’lib bir, yagona demak-dir. Masalan, xo’jalikda monokultura sifatida yetishtirilayotgan bug’-doy toza shudgor bilan almashsa uning surunkasiga ekilishi uziladi, lekin monokulturaligi saqlanadi. Surunkasiga ekish va monokulturaning zarari juda katta. Bir ekin bitta dalada uzoq yillar davomida ekilaversa s

Almashlab ekish va uning ahamiyati  Bir maydonning o’zida bir xil ekin uzoq vaqt ekilsa oziq elementlarining bir tomonlama kamayishi yuz beradi. Ma’lumki, ekinlarning oziq elementlariga talabi turlicha bo’ladi. G’alla ekinlari, kartoshka fosforni, ildizmevalilar kaliyni, dukkaklilar fosfor va kaliyni, g’o’za azot va fosforni ko’p o’zlashtiradi. Bundan tashqari turli o’simliklarning ildiz sistemasi har xil bo’ladi va suv hamda oziq moddalarni tuproqning turli qatlamlaridan har xil miqdorda o’zlash-tiradi.  Surunkasiga ekishning zarari rivojlangan mamlakatlarda o’tkazilgan ilmiy tajribalarda olingan natijalar bilan isbotlangan. K.A.Timiryazev nomidagi Moskva qishloq xo’jalik akademiyasida 1912 yildan buyon ko’p yillik tajriba olib boriladi. Unda kuzgi javdar, suli, kartoshka, zig’ir, sebar

Almashlab ekish rotatsiyasi va sxemalari  Almashlab ekish ro’yxatiga kiritilgan har bir ekinning rejadagi hamma dalalarda bir marta to’liq aylanib ekilishi uchun ketgan vaqt rotatsiya deyiladi . Almashlab ekishning rotatsiya davri almashlab ekishdagi dalalar soniga teng bo’ladi.  Agar, amashlab ekishda bug’doy-paxta 1:2:1:2:1:2 sxemada joylashti-rilishi lozim bo’lsa, uning rotatsion jadvali quyidagi ko’rinishga ega bo’ladi. www.arxiv.uz

O’tmishdosh ekinlarga qo’yiladigan agrotexnik talablar  Almashlab ekishdagi yetishtirilayotgan ekindan oldin ekilgan ekin o’tmishdosh hisoblanadi. Masalan, bug’doydan keyin g’o’za ekilsa, bug’doy, g’o’za uchun o’tmishdosh bo’ladi. Ekinlarni yetishtirishda qo’llanilgan agrotexnik tadbirlar tuproqning unumdorligiga, agrofizik xossalariga va mikroorganizmlar faoliyatiga ta’sir etadi. Bu keyin ekiladigan ekinning o’sishi va rivojlanishiga salbiy yoki ijobiy ta’sir etishi mumkin. Shundan kelib chiqqan holda o’tmishdosh ekinlarni tanlashda, ya’ni almashlab ekishni tashkil etishda ekinlarning biologik xususiyatlariga, ularga moslashgan begona o’tlar, zararkunandalar va kasalliklarga e’tibor qilish lozim.  O’tmishdosh ekinlarni ta’sir etish xususiyatlariga qarab quyidagi guruhlarga bo’lish mumki

O’tmishdosh ekinlarga qo’yiladigan agrotexnik talablar  Bedapoya haydalgandan keyin beda ildizlari chirib gumus miqdorini oshiradi. Chirindining ko’payishi tuproq strukturasini yaxshilaydi. Vilt, gommoz, o’rgimchakkanadan zararlangan paxta dalalarida beda, makkajo’xori, bug’doy kabi ekinlar ekilsa bu zararli organizmlar ma’lum darajada yo’qoladi. G’alla ekinlari ekilgan dalalarga g’o’za ekilsa qorakuya, zang kasalliklari yo’qoladi. Agar, beda, sabzi, kartosh-ka, pomidor kabi ekinlar ekilgan dalalarda zarpechak ko’payib ketsa ularning o’rniga makkajo’xori, g’o’za, jo’xori kabi ekinlar ekilsa ular zarpechakdan zararlanmaydi. Vertisillyoz zamburug’i keltirib chiqaradigan vilt kasalligiga qarshi kurashda ham almashlab ekishning ahamiyati katta.  O’tmishdoshlarni tanlashda to’g’ri yondoshish

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Almashlab ekishni klassifikatsiyalash uchun ularning bir-biridan farq qiluvchi belgilari asos qilib olingan:  yetishtiriladigan mahsulotning asosiy turi (don, texnika ekinlari, yem- xashak, sabzavot va hokozo);  biologik xususiyatlari, yetishtirish texnologiyasi va tuproq unumdorligiga ta’sir etishi bo’yicha ekinlar guruhining nisbati (yoppasiga ekiladigan g’alla va texnika ekinlari, ko’p yillik o’tlar, dukkakli don ekinlari, qator oralari ishlanadigan ekinlar va toza shudgor).  Birinchi belgilari bo’yicha almashlab ekish 3 ta turga ajratilgan- dala, yem-xashak va maxsus almashlab ekishlar . Bu uchta tur o’z ichiga har xil almashlab ekishlarni oladi. Ular ikkinchi belgilariga qarab aniqlanadi. Dala almashlab ekishda maydonning yarmidan ko’prog’iga don

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Yem-xashak almashlab ekishda maydonning yarmidan ko’prog’iga yem- xashak ekinlari ekiladi. Yem-xashak almashlab ekish ferma oldi va pichanzor yaylov almashlab ekishga bo’linadi.  Maxsus almashlab ekish yetishtirish uchun maxsus sharoit va agrotexnika talab qiladigan ekinlar uchun joriy etiladi. Bularga sabzavot, poliz ekinlari, sholi, tamaki va boshqalar kiradi.  Dala almashlab ekish . Ko’p dalali dala ekinlarini almashlab ekish rotatsiyasini bir-biri bilan bog’langan alohida qismlardan iborat deb qarash mumkin. Almashlab ekishning alohida qismida 2-3 ta har xil ekin navbatlanishi mumkin. Bu qismlar yaxshi o’tmishdoshlarni ekishdan boshlanishi lozim.  O’t-qator oralari ishlanadigan almashlab ekishda tuproq xususiyatlarini yaxshilashga qaratilgan bo’g

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Chiqarilgan dalali almashlab ekish . Bu turdagi almashlab ekishni yem-xashak ekinlariga ajratilgan almashlab ekishda chegaralangan kattalikdagi maydonda joriy qilinadi. Shunindek, beda-paxta almashlab ekish tizimida ham meliorativ yoki chiqarilgan dalani qo’llash mumkin. Masalan 10 dalali almashlab ekishda bitta dalaga beda ekiladi, qolgan to’qqizta dalaga 1:2:1:2:1:2 sxemada bug’doy va paxta ekiladi. Beda uch yildan keyin haydalib almashlab ekishga qo’shiladi. Uning o’rniga hosildorligi pasaygan bitta dala almashlab ekishdan chiqaziladi.  Yem-xashak almashlab ekish. Yem-xashak ekinlari hozirgi davrda asosan don va texnika ekinlarini navbatlab ekish tizimiga kiritilgan. Ferma oldi yem-xashak almashlab ekish ancha samarali hisoblanadi. Ekinlarning tarki

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  O’t-qator oralari ishlanadigan almashlab ekishda ko’p yillik o’tlar va bir yillik yem-xashak (so’dan o’ti, makkajo’xori) ekinlari boshqa almashlab ekishda arpa, suli, javdar, xashaki lavlagi kabi ekinlar ekiladi.  Qator oralari ishlanadigan ekinlar ekiladigan almashlab ekishda asosiy maydonni yoki hamma dalani qator oralari ishlanadigan ekinlar egallaydi. Bu ekinlar ikki yil va undan ortiq bir dalada ekilishi mumkin.  Ferma oldi almashlab ekishda qator oralari ishlanadigan ekinlarni iloji boricha unumdor yerlarga ekish lozim. Unumdorligi past bo’lgan yerlarda organik va mineral o’g’itlarni qo’llash kerak.  Yem-xashak almashlab ekishda quyidagi sxemalarni joriy etish tavsiya qilingan. www.arxiv.uz

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Birinchi: 1-kuzgi g’alla + beda; 2, 3 – beda; 4- xashaki lavlagi; 5,6 – makkajo’xori. Makkajo’xori bir necha yillar davomida ajratilgan dalada muvaffaqiyatli o’stirilishi mumkin.  Ikkinchi: 1-arpa + beda, 2, 3-beda, 4-makkajo’xori silos uchun, 5-xashaki lavlagi, 6-makkajo’xori, 7- xashaki lavlagi. Xashaki lavlagini makkajo’xori bilan birga qoplam osti ekin sifatida ham eksa bo’ladi.  Uchinchi:1-sudan o’ti + beda; 2, 3-beda; 4- makkajo’xori silos uchun; 5-kartoshka; 6-bir yillik o’tlar ko’k yem uchun; www.arxiv.uz

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Beda-makkajo’xori ikki dalali almashlab ekishni ham istiqbolli deb qarash mumkin. Bu almashlab ekishda 3-4 yillik beda shuncha yil davomida yetishtirilgan makkajo’xori dalasi bilan almashadi. Bunday almashlab ekishda bir dalada beda, ikkinchi dalada makkajo’xori o’stiriladi. Bitta yoki ikkala ekinning hosildorligi pasayishi bilan ularning o’rni almashtiriladi.  O’t-qator oralari ishlanadigan almashlab ekishga g’alla ekinlari qo’shilsa don-o’t-qator oralari ishlanadigan almashlab ekishga aylanadi. Masalan, 5 va 8 dalali almashlab ekishlar: 1- silos ekinlari; 2, 3 – kuzgi yoki bahorgi g’alla (qoplam ostida beda); 4- beda; 5 – kartoshka yoki ildizmevalilar: va 1-bahorgi arpa-beda bilan birga; 2, 3 – beda; 4-makkajo’xori; 5-kartoshka va xashaki lavlagi; 6-b

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Pichanzor-yaylov almashlab ekish daryo yoqalaridagi o’tloqi tuproqlarda, haydaladigan yerlarning nishabligi katta bo’lgan joylarida, botqog’i quritilgan yerlarda va yem-xashak ekinlaridan boshqa ekinlarni ekish kam samara beradigan xududlarda joylashtiriladi.  Pichan-yaylov almashlab ekishda har yili bir nechta dala qisqa davrda almashtirib foydalaniladigan yaylov sifatida ajratiladi. (2-5 yilgacha). O’tlar hayotining 1-2 yillari nimjon bo’lganligi va mollar tepkilab tashlamasligi uchun ular pichan sifatida o’rib turiladi. 4-7 yildan so’ng yaylov haydalib unda bir yillik o’tlar o’stiriladi. Bu hosil bo’lgan chimni chiritish oziq moddalarga aylanishini ta’minlaydi. www.arxiv.uz

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Shunday qilib pichan-yaylov almashlab ekish 2 davrga bo’linadi: o’tloq va pichan yetishtirish.  Maxsus almashlab ekish.  Sabzavot almashlab ekish. Bu almashlab ekishda dalaning asosiy yo-kii hamma maydoni sabzavot ekinlari bilan band bo’ladi.  Sabzavot ekinlarining o’tmishdoshlarini 3 ta guruhga bo’lish mumkin: yaxshi, qoniqarli va yomon.  Karam uchun ko’p yillik va bir yillik o’tlar, sabzi, kartoshka yaxshi o’tmishdosh bo’ladi. Bedadan keyin ikkinchi yili karam eksa bo’ladi, lavlagini esa ikkinchi yili ekish hosil sifatini pasayishiga olib keladi. Sabzi uchun bir yillik o’tlar, karam va kartoshka yaxshi o’tmishdosh bo’ladi. Sabzining o’zi esa qoniqarli o’tmishdosh hisob-lanadi. Lavlagini kartoshka va sabzidan keyin joylashtirish kerak. Karamdan keyi

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Sholi almashlab ekish. Sholi ekilgan dalalarda anaerob sharoitda tuproqda zaharli birikmalar to’planadi. Bu moddalarni oksidlanishi uchun tuproqda aerob sharoit yaratish ya’ni sholini boshqa ekin bilan almashlab ekish lozim. Sholi uchun yaxshi o’tmishdosh beda hisobla-nadi. O’zbekistonda sholini quyidagicha almashlab ekish mumkin.  Uch dalali: 1-sholi; 2-sholi; 3-qator oralari ishlanadigan ekin.  To’rt dalali 3:1 sholi-qator oralari ishlanadigan ekin.  Olti dalali 2:6 beda-sholi;  Yetti dalali: 2:2:1:2 beda-sholi-makkajo’xori-sholi.  To’qqiz dalali: 3:3:1:3 beda-sholi-makkajo’xori-sholi.  O’n dalali: 3:4:1:3 beda-sholi-makkajo’xori-sholi. www.arxiv.uz

Almashlab ekish klassifikatsiyasi  Tuproqni himoya qiluvchi almashlab ekishlar.  Almashlab ekishning asosiy vazifalaridan biri tuproqni suv va shamol eroziyasidan saqlashdir. Qiyaligi 5 0 ortiq va shamol bo’ladigan yerlarda tuproqni himoya qiluvchi almashlab ekishni joriy qilish lozim. Ko’p yillik o’tlar tuproqni yil davomida himoya qiladi. Kuzgi g’alla ekinlari 9-10 oy, bahorgi g’alla 3 oy, qator oralari ishlanadigan ekinlar 1,5 oy davomida tuproqni qoplab himoya qiladi.  Lalmikor yerlarda toza shudgor va qator oralari ishlanadigan ekinlar kuzgi g’alla va ko’p yillik o’tlar bilan navbatlab polosa qilib joylashtirilsa tuproq eroziyadan ma’lum darajada saqlanadi. www.arxiv.uz

Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish Almashlab ekishni loyihalashtirish xo’jalikni asosiy yo’nalishi, tuproqiqlim sharoiti, suv va mehnat resurslari hamda texnika bilan ta’minganlik darajasini aniqlashdan boshlanadi. Ana shular asosida tashkiliy- xo’jalik rejasi tuziladi. Uning asosiy qismi yer tuzish va undan oqilona foydalanish hamda almashlab ekishni joriy etishdan iborat bo’ladi.  Almashlab ekishni loyihalashtirish uchun tuproq sharoiti haqidagi barcha ma’lumotlar o’rganiladi.Qaysi dalada qanday ekinni joylashtirish yaxshi samara berishi aniqlanadi. Tuproq xaritasi va agronomik kartogramma ma’lumotlari asosida haydaladigan yerlar bir nechta kategoriyaga bo’linadi. Yerlarni kategoriyalarga bo’lish har xil almashlab ekishlarni to’g’ri joylashtirish imkonini beradi.  Tupro

Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish Loyihani amalga oshirish rejasi. Bu loyhalashtirishning oxirgi bosqichi hisoblanadi. Unda ko’zda tutilgan tadbirlarni o’tkazish navbati va muddati, hajmi, qiymati hamda yaxshi tashkillashtirish uchun tavsiyalar beriladi.  Keyin qilinadigan ishlar almashlab ekishni qisqa vaqt ichida o’zlashtirishdan iborat. Almashlab ekish sxemasida ko’rsatilgan ekinlar belgilangan dalaga joylashtirilsa almashlab ekish o’zlashtirilgan hisob-lanadi. A-mashlab ekishni o’zlashtirish uchun o’tish jadvali tuziladi.  O’tish jadvalida 2-3 yil davomida ekinlarning joylashuvi ko’rsa-tiladi. Ba’zan o’zlashtirish uchun ko’proq vaqt ketishi ham mumkin.  Keltirilgan jadvaldan ko’rinib turibdi-ki 3:6 beda-paxta almashlab ekishdan 1 don: 2 beda : 3 g’o’za : 1 don : 2 g

Foydalanilgan adabiyotlar 1) Vorobyov S.A., Кashtanov A.N., Likov A.M., Makarov I.P. Zemle-delie. M.: Agropromizdat. 1991. 2) Ermatov A.Q. Sug’oriladigan dehqonchilik. T.:O’qituvchi. 1983. 3) Ermatov A.Q.,G’aniyev V. Dehqonchilik. T.: Mehnat. 1990. 4) Zaurov E.I. Dehqonchilikdan laboratoriya ishlari va amaliy mashg’u-lotlar T:. «O’qituvchi»,1979 . 5) Tursunxujaev Z., Bolkunov A. Nauchniyi osnovi xlopkovix sevooborotov. T.: Mehnat, 1987. 6) H.Sheraliev. M.Shodmanov Dehqonchilik. Ma’ruzalar matni T.:2004 7) Astanov R., Shodmanov M., Madraimova S. Sistema zemleldeliya .Tekst leksiy. T.: 2004. 8) O’zbekiston Respublikasining "Suvdan foydalanish to’g’risida"gi qonuni, T.1993. 9) U.Norqulov, X.Sheraliev «Qishloq xo’jaligi melioratsiyasi» T.2003. www.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy