Amir Тemur va Temuriylar davri madaniyati (XIV asrning ikkinchi yarmi – XV asr) - Культурология

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Культурология

Amir Тemur va Temuriylar davri madaniyati (XIV asrning ikkinchi yarmi – XV asr)

Купить

Reja: 1. Тemur va temuriylar davlatining ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy-maishiy taraqqiyoti. 2. Me`morchilik, tasviriy san`at va amaliy san`at. 3. Ilm-fan va adabiyot. 4. San`at, falsafa va din. www.arxiv.uz

• . Тemur va temuriylar davri O`rta Osiyo madaniyatida alohida davrni tashkil qiladi. Madaniyat tarixida klassik davr hisoblangan bu davr xususan, o`zbek madaniyatining bugungi huquqiy joylashuvida asos bo`lib xizmat qiladi. Avvalo, bu davr madaniyati Тemur asos solgan kuchli davlatchilik tamoyillari asosida shakllangan ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot bilan bog`liqdir. • Amir Тemur davrida O`rta Osiyoning mustaqil bir davlat qilib birlashtirilishi mamlakatning madaniy taraqqiyotiga ijobiy ta`sir ko`rsatadi. Ilm-fan, adabiyot va san`at, hunarmandchilik va me`morchilik ravnaq topdi. Mamlakat va Samarqandning obodonchiligi yo`lida mahalliy va chet mamlakatlardan ko`plab fan va san`at ahllarini, hunarmand me`morlarni va musavvirlarni to`pladi . www.arxiv.uz

Bibixonim masjidi eshiklari yetti xil ma`dan qotishmadan tayyorlangan. Zargarlar oltin, kumush va jez qotishmalaridan nafis zeb-ziynat buyumlari yasaganlar. Oltin va kumush gardishli, qimmatbaho toshlar qadalagan idishlar sirtiga naqsh va yozuvlar ishlangan. www.arxiv.uz

• Kulolchilik eng sertarmoq soha bo`lgan. XIV-XV asrlarda sirli sopol badiiy rang-baranglikda turli sohalarda ishlatilgan va turli buyumlar yasalgan. Тoshtaroshlikda naqsh, xattotlik keng qo`llanila boshlangan. Binokorlikda g`isht teruvchilar «Banno», peshtoq, ravoq hamda toqlarga parchin va chiroq qoplovchi pardozchilar «Ustoz» deyilgan www.arxiv.uz

• Т emuriylar davrida karvon yo`llarida elchilar, choparlar va savdo karvonlari uchun dam olish, otlar almashtirish joylari qurilgan. www.arxiv.uz

• XIV-XV asr ohirlarida Movarounnahrni ko`p mamlakatlar bilan ijtimoiy-iqtisodiy ba`zan siyosiy va harbiy ahamiyatga ega bo`lgan karvon yo`llari bog`lagan edi. Bu yo`llar bir- biridan iqtisodi, xalq tumush tarzi, dini, ma`naviy va moddiy madaniyati jihatdan farqlanuvchi mamlakatlarning o`zaro aloqasini rivojlantirishga imkon yaratdi. Karvon yo`llari savdo, diplomatik aloqalarning amaliy vazifasini, ayni vaqtda mamlakat va xalqlarning o`zaro iqtisodiy va madaniy ta`sirini mustahkamlashga xizmat qildi. www.arxiv.uz

Qudratimizni ko`rmoq istasang- binolarimizga boq www.arxiv.uz

• O`rta Osiyo zaminida temuriylar davri ilm-fan, adabiyot, san`at sohlarida kamolot bosqichiga ko`tarildi. Тemuriylar davlatining qudrati ayniqsa me`morchilik da namoyon bo`ldi. Oqsaroy peshtoqida bitilgan «Qudratimizni ko`rmoq istasang- binolarimizga boq!» degan yozuv Тemur davlatining siyosiy vazifasini ham anglatar edi. Тemur davrida Movarounnahr shaharlari qurilishida istehkomlar, shoh ko`chalar, me`moriy majmualar keng ko`lam kasb etadi. Ilk o`rta asrlardagi shaharning asosiy qismi bo`lgan «Shahriston»dan ko`lam va mazmuni bilan farq qiluvchi «hisor» qurilishini Samarqand va Shahrisabzda kuzatish mumkin. Тemur davrida Kesh shahar qurilishi yakunlandi. «Hisor»ning janubi-g`arbida hukumat saroyi Oqsaroy va atrofida rabotlar, bog`-rog`lar qurildi www.arxiv.uz

• Т emur saltanat poytaxti Samarqandni bezatishga alohida e`tibor berdi. Shaharda «Hisori», qal`a, ulug`vor inshoatlar va tillakor saroylar bunyod ettirdi. Samarqandga kiraverishdagi Ko`hak tepaligida Cho`pon ota maqbarasi Ulug`bek davrida qurilgan bo`lib, bu inshootda mutanosiblik, umumiy shaklning nafisligi, bezaklarda ulug`vorlik uyg`unlashib ketgan. Т emur davrda Samarqand Afrosiyobdan janubda mo`g`ullar davridagi ichki va tashqi shahar o`rnida qurila boshladi hamda bu maydon qal`a devori va xandok bilan o`ralib (1371 y) Hisor deb ataldi. Hisor 500 gektar bo`lib devor bilan o`ralgan. Shaharga oltita darvozadan kirilgan. www.arxiv.uz

Т emuriylar davrigacha va undan keyin ham Movarounnahr va Х uroson me`morchiligida bezak va naqsh bu qadar yuksalmagan. Т emur va Ulug`bek davri me`morchiligida bezakda ko`p ranglilik va naqshlar xilma-xilligi kuzatiladi. Epigrafik bitiklarni binoning maxsus joylariga, xattotlik san`atini mukammal egallagan ustalar olti xil yozuvda ishlagan. www.arxiv.uz

• Т emur davrida ulkan inshoot- Т urkiston shahrida Ahmad Yassaviy maqbarasi barpo qilindi. Bu maqbara musulmon Sharqining me`moriy yodgorliklari orasida eng noyobidir. www.arxiv.uz

Samarqanddagi Ulug`bek rasadxonasi me`moriy san`atning noyob yodgorligidir. Rasadxona diametri 48 metrli aylana shaklda bo`lib, uch qavatlidir. www.arxiv.uz

• Т emuriylar davrida qurilgan saroylar ikki xil bo`lgan. Birinchisi-ma`muriy-siyosiy maqsadda bo`lib, qal`a yoki shahar ichida qurilgan. Ikkinchisi-shahar tashqarisidagi bog`larda qurilgan qarorgohlarda qabul marosimlari, majlislar o`tkazilgan va xordiq chiqarilgan. Shahrisabzdagi Oqsaroy gumbazining diametri 22 metr bo`lib, toq va ravoqlari beqiyos bo`lgan. Т emur va Ulug`bekning asosiy qarorgohi Samarqanddagi Ko`ksaroy va Bo`stonsaroy deyiladi. Shuningdek, shahar tashqarisida Т emur o`n ikkita bog` va saroylar bunyod ettirgan . www.arxiv.uz

• Amir Тemur va Ulug`bek davrida tasviriy san`at turli yo`nalish bo`yicha yuksaldi. Islomda jonli narsalar tasviriga sig`inmaslik tasviriy san`atda naqsh ning ravnaqiga sabab bo`ldi. www.arxiv.uz

• Amir Т emur davrida Samarqandda miniatyura rassomchilik maktabi tashkil topdi. hozir Т urkiya va Berlin kutubxonalarida saqlanayotgan ko`chirma- homaki miniatyura nusxalari XIV-XV asrlarga oid bo`lib, ularda alohida shaxslar, daraxtlar, gullar, kichik kompozitsiyalar, naqshlarda chiziqlar uyg`unligi, harakatlar aniqligi, qiyofalarning o`z o`rnida joylashtirilishi bilan ajralib turadi. www.arxiv.uz

Miniatyura rassomchiligining taraqqiyoti adabiyot ning rivoji bilan bog`liq bo`lgan. Musavvirlar Firdavsiy, Nizomiy, Dehlaviy, so`ngra Jomiy va Navoiy asarlariga rasmlar ishlagan. XIV asrda «Jome` ut-tavorix», « Т arixi Rashidiy» kabi tarixiy asarlarga ham miniatyuralar ishlagan. Bu an`ana Т emuriylar davrida ham davom ettirilib, «Zafarnoma» va « Т emurnoma » asarlarida jang lavhalari tasvirlanadi. Ayrim hollarda diniy asarlarga ham Makka va Madina tasviri tushirilgan. Badiiy asarlarning ba`zilarida Muhammad payg`ambarning (yuzi niqobda) odamlar orasida turgan holati va me`rojga chiqishlariga oid lavhalar uchraydi. www.arxiv.uz

Musavvirlar Firdavsiy, Nizomiy, Dehlaviy, so`ngra Jomiy va Navoiy asarlariga rasmlar ishlagan www.arxiv.uz

• Mirzo Ulug`bek davrida Samarqandda birinchi Akademiya ga asos solindi, Yer kurrasini o`lchash va falaqqiyotshunoslik jadvallarini tuzish ishlari amalga oshirildi. Samarqand rasadxonasining qurilishi ulkan madaniy voqea bo`lib, jihozi va ilmiy yutuqlari jihatidan unga teng keladigan rasadxona yo`q edi. Rasadxona da Ulug`bek matematika, geometriya, falaqqiyotshunoslikda chuqur bilimlar sohibi edi. Ali Qushchi, Muhammad Х avofiylar uning sevimli shogirdlari bo`lgan. www.arxiv.uz

• XV asrning ikkinchi yarmi o`zbek adabiyotining eng rivojlangan davri bo`lib , bu yuksalik Тemuriy Boyqaro va o`zbek adabiyotining porloq quyoshi Navoiy nomlari bilan bog`liq. Boyqaro hukmronligi davrida adabiyot, san`at va fanning ko`p sohalari rivojiga katta ahamiyat bergan. www.arxiv.uz

Markaziy Osiyoda XI asrdan boshlab yoyila boshlagan tasavvuf ta`limoti bu davrga kelib Movarounnaxr va Х urosonda tasavvufning yassaviy, kubroviya, qodiriya va ayniqsa naqshbandiya tariqati ma`naviy hayotda katta rol o`ynaydi. Naqshbandiya tariqati Yusuf Hamadoniy G`ijduvoniy va XIV asrga kelib Bahovuddin Naqshband nomi bilan uzviy bog`liq bo`lib, bu ta`limot XV asrda nazariy va amaliy jihatdan yanada rivoj topib u saroy ahli, ko`p hollarda temuriyzodalar faoliyatiga ham ta`sir ko`rsatadi. Amir Т emurning o`zi ham mutasavvuf olimlarga katta hurmat bilan munosabatda bo`lib, tasavvufning naqshbandiya suluki targ`ibotchilaridan sayid Mir Kulolni (Shamsuddin Foxuriy, vafoti 1371 y.) o`ziga pir deb bilgan www.arxiv.uz

$ADABIYOТLAR RO`YХAТI • Karimov I.A. Yuksak ma`naviyat-yengilmas kuch. Т .: "Ma`naviyat", • Abdullayev M. Madaniyatshunoslik asoslari Т.: «Тuron» 2006 y. • Abduraxmonov A. Saodatga eltuvchi bilim. Т.: «Movarounnahr», 2002 y. • Aliyev A. Ma`naviyat, qadriyat va badiiyat. Т.: «Akademiya», 2000 y. • Aliyeva S. Buxoro me`moriy obidalar jilosi \\\\ San`at 4\\ 2000 y. • Axmedova E. Gabidullin R. Kulturologiya. Т .: 2001 g. www.arxiv.uz$

Купить

Похожие документы
Yo‘l harakati qoidalari test savollari to‘plami
O’zbekistonda madaniy turizmning rivojlanish omillari
Kavkaz xalqlari
Turizm va etnik madaniyat: folklorning sahnalashuvi va falsifikatsiyasi
Madaniy meros va YUNESKO: dunyo xalqlari urf-odatlarining himoyasi

Информация о документе

Продавец

Amir Тemur va Temuriylar davri madaniyati (XIV asrning ikkinchi yarmi – XV asr)

Похожие документы