Anor va anjirning zamburug` kasalliklari va unga qarshi kurash choralari - Ботаника - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	65.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Ботаника

Anor va anjirning zamburug` kasalliklari va unga qarshi kurash choralari

Купить

Anor va anjirning zamburug` kasalliklari va unga qarshi kurash choralari Kirish. I. Bob. Adabiyot sharxi. II. Bob. O`simlik kasalliklari to`g`risida umumiy tavsif II.1. Anor va anjir kasalliklarini o`rganishda qo`llaniladigan asosiy usullar II.2. Olib borilgan tajribalarning natijalari. III. Bob. Anor va anjirning zamburug` kasalliklari va ularga qarshi kurash usullari. III.1. Anor va anjirning zamburug` kasalliklari . (Mirishkor tumani misolida ) III.2. Anor va anjirning zamburug` kasalliklariga qarshi kurash choralari Xulosa Foydalanilgan adabiyotlar. Илова.

Kirish Ma`lumki hozirgi paytda Respublikamiz miqyosida shaharlarni obodonlashtirish borasida juda katta ishlar olib borilmoqda. Ayniqsa yil davomida yam-yashil bo`lib turadigan mevali va manzarali daraxtlarni ko`paytirilishi shahar ko`chalari va hiyobonlariga ajoyib estetik xusn va manzarali chiroy bermoqda. O`zbekiston Respublikasi prezidenti I.Karimov o`zining “Jahon moliyaviy- iqisodiy inqirozi, O`zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo`llari va choralari” asari mamlakatimizda istiqomat qilayotgan har bir fuqaro qalbini har qanday shubha va xavotirdan forig` qilib, ertangi kunimizda bo`lgan ishonch va sobitqadamlikni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi. O`zbekiston davlati aholisining oziq-ovqatga bo`lgan talabini qondirishga go`sht, sut mahsulotlari, xo`l meva va undan tayyorla

kengaytirish, meva navlarini yaxshilashimiz va mevachilik sharoitini mumkin qadar mashinalashtirishimiz lozim. Bu vazifani muvaffaqiyatli bajarish uchun mevachilik sohasida ishlayotgan mutaxassislarimiz meva va rezavor, meva ko`chatlarini ekish hamda, parvarish qilish qoidalarini bilishlari, fan yutuqlarini va ilg`or xo`jaliklarning tajribalarini keng miqyosda qo`llashlari lozim. Bu to`g`rida yurtboshimiz I.Karimov qishloq xo`jaligi oldiga barcha ekinlardan yuqori hosil olish uchun tuproq unumdorligini oshirish, ishlab chiqarishning ilg`or texnologiyasini joriy etish, mineral va organik o`g`itlardan samarali foydalanish, sizot suvlar yer betiga yaqin joylashgan zonalarda milioratsiya ishlarini tubdan yaxshilash, ishlarini tubdan yaxshilash, eroziyacha qarshi tadbirlarni o`tkazish, mixaniza

qoldiqlarida keng tarqalgan, hayot kechirish muhitidan turlicha bo`lgan o`simliklar guruhidir. Zamburug`larning vakillari orasida ma`lum bir turga mansub o`simlikka moslashgan va unga kasallik keltirib chiqarish xususiyatiga ega bo`lgan turlari uchraydi. Shuning uchun ular ko`p yillik daraxtlar va ularning ko`chatlarini, mevali va poliz ekinlarini, texnik va manzarali o`simliklarni ham kasallantiradi. Respublikamiz miqyosida ekologik sharoitning o`zgarib borishi anor va anjir daraxtida har xil kasalliklarning namoyon bo`lishiga sabab bo`lmoqda. Ana shu kasalliklarning oldini olish va unga qarshi samarali kurash choralarini ishlab chiqish dolzarb masalalardan hisoblanadi. Mavzuning dolzarbligi . O`simliklarning hosildorligini oshirish usullaridan biri unda uchraydigan zamburug`larni puxta o

Sphaceloma punicae (Kalmaraz),Podasphare okyacantaeва (Un-shudring) Fikus - Sрhalchopsis malochit (Qora rak), Venturia pirina (Kalmaraz), Morilia Fructigena (Монилиоз) Ctympoyaporangium sabinoe (Zang) )kabi kasallklari borligi aniqlandi. Bitiruv malakaviy ish yuzasidan Qarshi davlat uneversitetining Fan, taraqqiyot va yoshlar Ilmiy-amaliy konferensiya materiallariga 1ta maqola chop ettirdim. (Qashqadaryo viloyati anjirzorlarida uchraydigan qora rak kasalligi ) 5

I. Bоb. Adabiyotlar sharxi Yuksak о`simliklarning zamburug` kasalliklarni о`rganish, ularni keltirib chiqaradigan zararlarini aniqlash va kasallik tarqalmasligi uchun ayrim chora- tadbirlarni ishlab chiqish muammolari kishilik jamiyatini bir necha yuz yillardan beri qiziqtirib keladi. Mikologiya fanining rivojlanishidagi boshlang`ich davr ham aynan zamburug`lar florasini aniqlashdan boshlangan. Ushbu maqsadni amalga oshirish natijasida mikofloristik rо`yxatlar, floristik konspektlar, aniqlagichlar va mahalliy hamda umumiy xarakterga ega bо`lgan mikofloristik sharxlar tuzila boshlangan. О`rta Osiyo sharoitida mikofloristik kuzatishlar О`rta Osiyo о`simliklarni himoya qilish, О`rta Osiyo Davlat Universiteti va keyinchalik tashkil etilgan FA ga qarashli botanika institutlarining xodimlari bо`

(P.N.Golovin-1949 bо`yicha) «Djettisoy va unga yondosh bО`lgan Xorasan mikoflorasi» hamda N.G. Zaprometovning О`rta Osiyo mikoflorasi bо`yicha chop etgan «Material po mikoflore Sredney Azii» (1 chi qism -1926 va 2 chi qism – 1928 yy.) asarlarini kО`rsatish m о` mkin. N.G.Zapromyotovning ma`lumotlari bо`yicha zamburug`larning 767 tur va formalari aniqlangan. 1935 chi yildan boshlab esa О`rta Osiyo mikoflorasini о` rganish ancha keng k о` lamda olib borila boshlandi. О`sha paytdagi О`rta Osiyo Davlat universiteti tomonidan reja asosida ishlar boshlandi. Asosiy e`tibor chо`l va yuqori tog` о` simliklari mikoflolrasiga qaratildi. 1935-1936 chi yillarda P.N.Golovin boshchiligida g`arbiy Pamirning janubiy va janubiy-g`arbiy qismlariga ekspeditsiyalar tashkil etildi. Janubiy qizil qumda olib bori

«Monograficheskiy obzor roda Levellula Arnaud.» (1956); «Parazitniye gifomitseti Sredney Azii» (1959) kabi bir qator ilmiy asarlar yaratildi. Umumiy hisobda P.N. Golovin tomonidan О`rta Osiyo xududlarida 100 dan ortiq parazit zamburug`larning turlari aniqlangan bо`lib, asosiy qismi yuqori tog` xududlarida tarqalganligi hamda ularning kо`pchiligi notakomil zamburug`lar sinfiga mansubligi aniqlangan. 1955-1958 yillar mabaynida esa О`zbekiston fanlar akademiyasiga qarashli botanika instituti tomonidan birqator ekspeditsiyalar tashkil etilib, ularda SAGU talabalari ham qatnashadi. Natijada Saparova (1956), /aniyeva (1957) va Xasanov (1958) lar diplom ishlarini shimoya qilishgan. О`rta Osiyo chо`l zonalarining mikoflorasi ham 1955-1960 yillarda birqator tadqiqotchilar tomonidan о`rganilgan. N.I

zamburug`lari bо`lib, 43 turni va xaltachali zamburug`lar esa 20 tur hamda formalarni tashkil etgan. B.D.Klaynerning kо`rsatishicha tuban zamburug`lar daraxt va butalarda mutloqo uchramagan. Ikkinchi asarida kо`rsatishicha keltirgan ma`lumotlari bо`yicha yong`oqning qо`ng`ir dog`lanish kasalligi va olma parshasi kasalligini tug`diruvchi zamburug` eng kо`p tarqalgan bо`lib, daraxlarning 87-89 % kasallantiradi. Shuningdek dо`lana, olicha, bodom va zirk daraxt va butalari ham 90-100 % gacha sharxil zamburug` kasalliklari bilan zararlanganligini kо`rsatib О`tadi. Ushbu keng tarqalgan kasalliklarning keltiradigan zarari juda katta ekanligini shisobga olib, ularni sog`lomlashtirish va saqlab qolish katta ahamiyatga ega ekanligini ta`kidlaydi. Mikologik jihatidan nisbatan yaxshi о`rganilgan О`zbe

rejalashtirishadi va uning birinchi tomi N.I.Gaponenko, F.G.Axmedova, S.S.Ramazanova M.SH. Sagdullayeva va X.M.Kirgizbayevalar muallifligida 1983 yili chop etildi. Ushbu tom unshudring zamburug`lariga bag`ishlangan bо`lib, mualliflar О`zbekistonda olib borilgan barcha mikologik ishlardagi ma`lumotlarga asoslangan sholda unshudring zamburug`larini rО`yxatini tuzib chiqishgan va ularga aniqlagich keltirishgan. 1983 chi yildan to 1994 yillar mabaynida yuqorida kО`rsatilgan mualliflar va yana qО`shimcha ravishda F.X. Fayziyeva muallifligida О`zbekiston zamburug` florasining 7 ta tomi chop etilib, ularda respublikamizda aniqlangan barcha zamburug`larning rо`yxati, substratlar va geografik xududlar bо`yicha tarqalishi, taksonomik tarkibi hamda kО`pchilik tur va formalar uchun rivojlanish sikllar

о`zgarishi va yuksak о`simliklarning turlari bо`yicha taqsimlanishi ham tavsiflanib chiqilgan. Oxirgi 5-6 yillar mabaynida esa О`zbekiston mikologik florasini о`rganish deyarli tо`xtab qoldi deyilsa bо`ladi. Chunki floristik ishlarni olib borish uchun ekspeditsiyalar uyushtirish, о`rganilmagan xududlarda tadqiqotlar olib borish va chop etilgan monografik aniqlagichlarga qо`shimchalar kirgizish ishlari deyarli amalga oshirilmayapti. Lekin О`zFA ga qarashli о`simliklarni himoya qilish ilmiy teksherish instituti xodimlari va О`zbekiston Agrar universitetining professor о`qituvchilari tomonidan qishloq xо`jalik о`simliklarining zamburug` kasalliklarini о`rganish yо`nalishidagi ishlar nisbatan yaxshi davom ettirilmoqda (A.Sheraliyev, M.Zuparov, CH.Xolmuradov, S.S.Xasanov va boshqalar, 2000-2007

II. Bob. O`simlik kasalliklari to`g`risida umumiy tavsif Dehqonchilik rivojlangan va ilm fan taraqqiy qilgan sarin odam meva va rezavor meva o`simliklarining yovvoyi turlarini ongli ravishda tanlab olgan va ekib o`stira boshlagan, so`ngra zarur agrotexnika usullarini qo`llab ana shu yovvoyi tur o`simliklarini tobora yaxshilab borgan va keyinchalik xo`jalik maqsadlarini qondiradigan yangi tur navlarini vujudga keltirgan. Ekib o`stirilayotgan hamma o`simliklar meva va rezavor meva o`simliklari ham, o`zlarining yovvoyi qarindoshlariga qaraganda ertaroq hosilga kiradi, mo`lroq hosil beradi, ularning mevalari yirikroq, to`yimliroq va sifatliroq bo`ladi. Shu bilan birga bunday o`simliklarning mevalari yaxshiroq saqlanadi, uzoq joylarga jo`natishda buzilmay yetib boradi, ho`lligida va qayta ishla

Mevali daraxtlarning o`ziga xos yana bir xususiyati shundan iboratki, diyarli hamma madiy mevali daraxtlar kurtak va iskana payvand qilish yo`li bilan ko`paytiriladi. O`zbekiston yovvoyi meva daraxtlari asosan Toshkent, Samarqand, Surxondaryo, Qashqadaryo va boshqa viloyatlarning tog`li viloyatlarida o`sadi. Keyingi yillarda yovvoyi olma, o`rik, anor, anjir, bodom, pista, do`lana kabi mevali daraxtlar payvand qilish yo`li bilan madaniylashtirilmoqda. Anor va anjir daraxti O`zbekistonda qadim zamonlardan ma`lum ko`proq Yevropa va Shimoliy Amerikadan keltirilgan anor va anjir navlari Qrim ko`chat yetishtiruvchi xo`jaliklarida ko`paytirilib O`zbekistonga oli kelingan. Anjir Losaceal oilasiga Piries communis turiga mansub bo`lib, uning hozirgi vaqtda 60 ga yaqin turi mavjud. O`rta Osiyoda anji

O`zbekistonda yetishtiriladigan anor navlari qishda uzoq muddat saqlanishi hosilning sifati va mazasi yaxshiligi, konservabopligi jihatidan kavkaz, Qrim va Janubiy Yevropada yetishtiriladigan anor navlaridan sira qolishmaydi. Anor O`zbekistonning dengiz sathidan 360-1000 m balandlikda joylashgan sug`oriladigan rayonlarida o`sadi. Dengiz sathidan 1100-1400 m balandlikda joylashgan tog`li tumanlarda mayda mevali, erta pishar navlari ham uchraydi. O`zbekistonda yetishtiriladigan anor navlari to`g`ridan-to`g`ri iste`mol qilish, konserva tayyorlash va boshqa yerlarga yuborishga juda yaroqli. Anordan anjir ko`chatlari yetishtirishda pakana payvandtag sifatida juda ko`p foydalaniladi. Respublikamiz miqyosida ekologik sharoitning o`zgarib borishi anor va anjir o`simligida har xil kasalliklarning n

O`simliklarga suv, karbonot angrid va kisloroddan tashqari makro va mikroelementlar kerak. Ana shu eyelementlarning birortasi yetishmasa, o`simliklar kasallanishi mumkin. Masalan, azot yetishmasa o`simliklar sarg`ayib, o`sish sekinlashadi, barglari erta to`kiladi, urug` va meva hosili kamayib ketadi yoki butunlay hosil bermaydi. Aksincha, azot ortiqcha bo`lsa, o`simliklar jadal o`sadi, vegetatsiya davri uzayib ketadi, natijada gullamaydi va hosil tugmaydi. Fosfor yetishmaganda o`chimliklarning ildiz sistemasi sust rivojlanadi, urug`lar yetilmay qoladi. Tuproqda temir yetishmasligini xloroz paydo bo`lishining sabablaridan biridir, bunda barglar sekin-asta qurib, o`simliklar nimjonlashib qolishi kuzatiladi. Tuproq temperaturasi, namligi, o`simliklarning mineral oziqlanishi tezligiga, bevosit

Yuqumli kasalliklar yuqumsiz kasalliklardan farq qilib o`simliklarda zamburug`lar, bakteriyalar, viruslar va boshqalar ta`sirida paydo bo`ladi. Bunday kasalliklar bir o`simlikdan boshqalariga o`tishi mumkin, ya`ni ular yuqumliligi bilan farq qiladi. Olimlardan S.M.Pospelov va boshqalarning 1978 yilda aniqlashicha yuqumli kasalliklar tabiatda keng tarqalgan bo`lib birorta ham o`chimlik u yoki bu yuqumli kasallikdan holi emas ekan. O`simlik kasalliklari nihoyatda xilma xil bo`lib, ularni bir nechta tipga birlashtirish mumkin: dog`lanish, o`simliklarning bargida va boshqa qismlarida zamburug` mitseliysining g`ubori, zaralangan to`qimalarda do`mboqchalar, to`qimalarning haddan tashqari o`sib ketishi, o`simliklarning barglari, mevalari va boshqa organlarining shakli o`zgaradi, chirish, so`lish

O`simliklarda kasalliklarni zamburug`lar, bakteriyalar, gulli tekinxo`rlar, aktinomitsetlar va viruslar tarqatadi. Bular getrotrof mavjudotlar bo`lib, ularda xlorofill bo`lmaydi. SO2 ni o`zlashtira olmaydi-organik moddalar hosil qilolmaydilar. Ular yashil o`simliklarda yashaydi, ularning tayyor organik oziqlaridan foydalanadi. Getrotrof organizmlar avtotrof organik moddalar yaratuvchi yashil o`simliklarga kasallik tarqatadi. Fitopatologiya fanining rivojlanish tarixi kishilik jamiyatida dehqonchilikning rivojlanishi bilan uzviy bog`langan. U davrlarda ekinlarda kasalliklarning kelib chiqishx sabablari aniq bo`lmagan. XIX asrning ikkinchi yarmida fransiyalik Tulan, germaniyalik de Vari, rossiyalik M.S. Voronin kabi mikolog olimlar ekanlardagi kasalliklarni mikroskopik zamburug`lar keltirib

Fitopatologiya fanining rivojlanishiga Respublikamizning qator olimlari ham munosib hissa qo`shganlar. Professor M.A. Karimov mamlakatimiz sharoitda beda kasalliklarini o`rganib, ularga qarshi ko`rash choralarini ishlab chiqqan. S.S. Ramazonovaning ko`p yillik ilmiy izlanishlari bizda uchraydigan vertikillium turkumiga mansub zamburug`larning sistematikasi biologiyasi tarqalishiga oid bo`lib, uning erqlari hosil bo`lishi qonuniyatlarini ochgan. Olima rahbarligida g`o`za, to`t, mevali daraxtlar, g`alla ekinlaining kaslliklarini o`rganish borasida keng qamrovli sir qirra ilmiy –tadqiqot ishlari amalga oshirilgan. А. 18

II.1. Anor va anjir kasalliklarini o`rganishda qo`llaniladigan asosiy usullar Hammamizga ma`lumki, bozor iqtisodiyoti sharoitida mevachilikni keskin darajada rivojlantirish uchun mevali daraxtlarning hosilini oshirishimiz, mevazorlarni yanada kengaytirishimiz, meva navlarini yaxshilashimiz va mevachilik ishlarini mumkin qadar mashinalashtirishimiz lozim. Hayotiy ehtiyojlardan kelib chiqib, shuni aytish mumkinki, bog`dorchilikni keng reja asosida rivojlantirish mustaqil O`zbekiston uchun dolzarb masalalardan biridir. Bu muhim masalalarni yetarli darajada hal etish mevali daraxt kasalliklari va unga qarshi kurash choralarini ilmiy asosda ishlab chiqishni to`g`ri yo`lga qo`yishni taqozo etadi, ushbu bitiruv malakaviy ishda biz ana shu muammoni atroflicha o`rganishga harakat qildik. Keyingi yi

Kasal o`simlikning ichidagi infeksiya, ya`ni kasallantiruvchi zamburug`ni ajratib olish uchun tekshirilayotgan anor va anjirning bargi, poyasi, novdasi va mevasi avval spirtda, keyin alangada stirillanib, Petri kosachalarida tayyorlangan “Nam kamera” muhitiga quyildi va 25-27 daraja haroratda termostatda 4-5 kun saqlandi, keyin mikroskopda tekshirish, kuzatish va aniqlash ishlari olib borildi. Kasallikning tekshirish, kuzatish va aniqlash ishlari Qarshi Davlat universiteti, kimyo-biologiya fakultetining botanika kafedrasida olib borildi. Bizga ma`lumki kasallik tug`diruvchi parazit zamburug` turlari asosan tuproqda, o`simlik organlarining yuzasida yoki to`qimasining ichida hayot kechiradi. Anor va andiring mevasida, bargida hamda poyasida joylashgan zamburug` turlarini ajratib olish uchun

ko`ramiz, lupada ko`rilgan rangsiz unsimon g`uborlar zamburug`ning meva tanalari ekanligini aniqladik. Qattiq oziq muhitida o`sayotgan zamburug`ning o`sish va rivojlanishini har bir koloniyaning diametrini o`lchash asosida aniqladik. Bu usulda ma`lum turning morfologik tuzilishida qanday o`zgarishlar bo`lishicha, o`sayotgan ozuqa muhim rangining o`zgarishiga alohida e`tibor berildi. Adabiyotlarda qayd etilishicha anor va anjir o`simliklarida 20 ga yaqin zamburug` kasalliklari bo`lib shulardan eng ko`p o`chraydigan kasalliklar ustida tajriba ishlarini olib bordik. 21

II.2. Olib borilgan tajribalarning natijalari. Anor va anjirning hosildorligini oshirish, sifatini yaxshilash, yangi navlarni yaratish, yuqori agrotexnika asosida parvarish qilish bilan birga anor va anjirning kasallik va zarakunandalardan asrab qolish choralarini amalda tadbiq qilish muhim ahamiyatga ega. Chunki har xil kasallik va zararkunandalarning Anor va anjirning va uning hosiliga keltirgan zarari tufayli hosildorlik kamayishi bilan birga uning sifati ham pasayadi. Anor va anjirdan mo`l hosil oluvchi asosiy omillardan biri ularda uchraydigan kasalliklarni puxta o`rganish va ularga qarshi kurash tadbirlarini ishlab chiqishdan iboratdir. Viloyatimiz sharoitida o`sadigan anor va anjirning asosan, rak, kalmaraz, monilioz, zang va un-shudring va boshqa zamburug` kasalliklari bilan eng ko

Anor va anjirda eng ko`p uchraydigan kasallik to`g`diruvchi zamburug` lar. Т/н O`simlik nomi Kasallik nomi Zamburug` turlari O`simlikni organlarni zararlanishi 1. Punica granatum L Rak Phoma puniccae Yosh novdani va butun tanani Kalmaraz Sphaceloma punicae Bargi, gulbandi va mevasini Un-shudring Podasphare o x yacantae Bargi va mevasini 2. Fikus Qora rak Sрhalchopsis malochit Butun tanani Kalmaraz Venturia pirina Bargi va mevasini Монилиоз Monilia fructigena Mevasini Zang Gymnosporangium sabinoe Bargi bargbandi va mevasini Zamburuglarning tur tarkibi umuman faqatgina ekologik omillarga bog`liq bo`lib qolmay, yuksak O`simliklarning tur tarkibiga ham bog`likdir. O`simliklar tur tarkibi kanchalik xilma-xil bo`lsa, zamburug`larning tur tarkibi ham shunchalik xar xil buladi. Respublikamiz musta

Mevali daraxtlarning hosildorligini oshirish, sifatini yaxshilash, yangi navlarni yaratish, yuqori agrotexnika asosida parvarish qilish bilan birga mevali daraxtlarni kasallik va zarakunandalardan asrab qolish choralarini amalda tadbiq qilish muhim ahamiyatga ega. Chunki har xil kasallik va zararkunandalarning mevali daraxtlarga va uning hosiliga keltirgan zarari tufayli hosildorlik kamayishi bilan birga uning sifati ham pasayadi. Mevali daraxtlardan mo`l hosil oluvchi asosiy omillardan biri anor va anjir o`simligida uchraydigan kasalliklarni puxta urganish va ularga qarshi kurash tadbirlarini ishlab chiqishdan iboratdir. Viloyatimiz sharoitida o`sadigan anor va anjir o`simligi asosan, qo`tir, anjir barglarining sargayishi, qorayishi, kalmaraz, qora rak, monilioz, zang va un- shudring va b

Xaltali zamburug`lar - (Assomycetes) sinfi. Bu sinf zamburug`larning 30 000 dan ortik yoki hozirda ma`lum bo`lgan zamburug`larning 30% ini o`z ichiga oladi. Ular tuzilishi, hayoti va oziqlanishiga kura, nihoyatda turli-tumandir. Mazkur sinfga bir hujayrali kurtaklanuvchi turush zamburugi xamda meva tanalari, shakli, tuzilishi va katta-kichikligi jixatidan mikroskopik mayda va ayrim xollarda 10-20 sm kattalikdagi zamburug`lar kiradi. Lekin bu turli-tuman zamburug`lar kelib chikishining umumiyligi va uxshash belgilari buyicha bir sinfga birlashtirilgan. Askomitsetlarning asosiy sistematik belgisi jinsiy jarayon natijasida spora beruvchi xaltachalar askolarning hosil bulishidir, har bir xaltacha ichida 8 ta askospora bo`ladi. Xaltali zamburug`larda rivojlanish siklining keng tarkalgan shaklla

bo`lgan diploid yadro uch marta bo`linib, sakkizta gaploid yadro hosil qiladi. Yadrolar atrofida sitoplazma shakllanadi va shu bilan xaltali sporalar hosil bulishi poyoniga yetadi. Askomitsetsimonlar odatda ikkita kenja sinfga bo`lib urganiladi. Yalangoch xaltachisimonlilar kenja sinfi - (Protoascomycetidae). Meva tanasi yuk, xaltachalar tugridan-tugri mitseliyda hosil bo`ladi. Bu kenja sinf xam uz navbatida 2 ta tartibga bo`linadi. a) Dastlabki xaltachalilar (Protoscales) yoki endomitsetlar (Endomycetales) Dastlabki xaltachali zamburug`larning kupchiligi o`simlik chikindilari, ayegetativ tanalari, mevalari, gullarining nektar- larida va nam tuprokda saprofid xolda oziklanadi. Dastlabki xaltachali zamburug`lardan keng tarkalgan va xujalik axamiyatiga ega bo`lgan vakillari aloxida achituvch

fazalarning gallanishi namoyon bo`ladi. Achitki eamburuglar ta`sirida shakarli muxitda spirt bijgi shi sodir bo`lib, etil spirti va karbonat angidridga aylanadi. Achitki zamburug`lar xujalik axamiyatiga ega. Ularni non kupchitish, pivo va vinolar tayyorlashda xam kullaniladi. Achitki zamburug`lar ichida saharomitsesslar. (Sac haromyces) turkumiga kiruvchi pivo, vino va turush zamburug`lari ayniksa katta axamiyatga ega. Non uchun yer yuzida har yili achitki zamburug`lari yordamida 700.000 tonna turush va xujalik xayvonlari xamda parrandalar uchun 200.000 tonna kuruk xoldagi turush olinadi. Meva xaltachalilar yoki chin xaltachalilar Carpoascomicetes chin xaltachalilar Euascomycetes kenja sinfi . Bu kenja sinf vakillari uchun askogen gifalarining oxirida ko`p sonli meva tanalarining hosil bul

lekin jinsiy kupayish natijasida vujudga keladigan sporalar ekzogen ravishda bir hujayrali yoki turt hujayrali bazidiyalarning uchki yoki yon tomonlarida hosil bo`ladi. Bu sinf vakillari jinssiz konidial spora hosil qilishi unchalik keng tarkalmagan. Bazidiya boshlang`ich davrda xaltaga o`xshash, lekin bazidiyali zamburug`larda maxsus jinsli organlar yo`k. Har xil jinsli mitseliylar bir- biri bilan yakinlashganda qarama- qarshi jinslar osonlik bilan juftlashib ularning yadrolar juft- juft dikarionlar hosil qiladi. Dikarionlar vujudga kelgan hujayralardan gifalar tarakkiy etadi va ularning har ikkala yadrosi bir vaktda teng ikkiga bo`linadi. Shunday kilib dikarionli hujayralardan iborat mitseliy bo`ladi. Dikarionli mitselilarni kupincha diploid mitseliylar deb notugri talkin kilinadi. Chunk

Shundan so`ng yon o`si mta mitseliy gifalari bilan qo`shilib so`riladi. Gifalarga qo`shilib, so`rilgan yon o`si mtalar odatda tasma deb yuritiladi. Bu murakkab jarayon ahamiyati ham aniq emas. Ko`pchilik botaniklarda tasma hosil qilish yo`li bilan dikarionlarni vujudga kelishi yadrolarning jadallashtiradi degan fikr bor. Morfologik jihatdan tasmalarning hosil bo`lishiga o`xshash xuddi shunday xalqasimon tasmalar bazidiylarning vujudga kelishida ham hosil bo`ladi. Bu esa bazidiya va xaltachalar bir-biriga o`xshash analoglar ekanligidan dalolat beradi. Ayrim bazidiyali zamburug`larda sporali bazidiyalar tug`ridan- tug`ri dikarion mitseliylarda vujudga keladi; Boshka korakuya, va zang zamburug`larda dikarion mitseliyda dastlab tinim davrini o`tkazuvchi sporalar hosil bo`lib, so`ng shu sporol

Xolobazidiamitsetsimonlar kenja sinfi Bu kenja sinf vakillarining bazidiyasi bir hujayrali bulavkasimon yoki silindrsimon shaklda, bazidiya bevosita uni hosil kiluvchi va sungra usishni davom ettiruvchi hujayradan vujudga kelgan. Bazidiya mitseliy hujayrasida vujudga kelib undan xech kanday tusiq bilan ajralmaydi. Xolobazidiyasimonlar kenja sinfi bazidiyalarning shakli va joylashishiga ko`ra bir nechta qabilaga bo`linadi. Quyida xolobazidiyali zamburug`larning ayrim harakterli qabilalari vakillarini ko`rib chikamiz. Ekzobazidial – Yexobasigiales ekzobazidial zamburug`lar qabilasi vakillarida bazidiy bevosita mitseliyda tarkkiy etadi. Ularda meva tana hosil bo`lmaydi. Bu qabila vaillarining aksariyat qismi gulli o`simliklarning parazitlari hisoblanadi. Ularning mitseliysi xujayin o`simlikni

vujudga keladigan zamburugning kelgusi avlodlari toza leniya shaklida rivojlanadi va bir-biridan umuman farq qilmasligi kerak edi. Lekin tabiatda takomillashmagan zamburug`larda bu xol umuman kuzatilmaydi. Chunki, ular nihoyatda o`zgaruvchanligi va turli- tumanligi tufayli yer yuzining xar xil ekologik sharoitlarida keng tarqalgan. Shunga ko`ra, takomillashmagan zamburug`larning mitseliysi geterokarpik xususiyatiga ega bo`lib, ularda xar xil genetik xususiyatga ega bo`lgan yadrolar joylashgan bo`ladi. Geterokarpik mitseliyning rivojlanish davrida muhit sharoitlariga bog`liq holda u yoki bu yadro son jihatidan o`zgarishi va shu tariqa zamburug`ning bo`lajak avlodi o`zgargan muxit sharoitiga tuliq moslashishi mumkin. Takomillashmagan zamburug`lar konidial apparatning shakli va tuzilishiga ko

III. Bob. Anor va anjirning zamburug` kasalliklari va ularga qarshi kurash usullari. III .1. Anor va anjirning zamburug` kasalliklari . Anor va anjirning navlarida uchraydigan kasilliklarni o`rganish uchun Mirishkor tumani xo`jaliklarida, shaxsiy tomorqa uchastkalarida (Elobodva Yangi qishloqlarda) 2010-2011 yillarda tajriba va kuzatish ishlarini olib bordik. Tekshirilgan anor va anjirzorlardagi kasallik belgilariga ega bo`lgan har bir anor va anjirdan aohida gerbariylar tayyorlanib, yig`ilgan joyi va vaqti ko`rsatildi. Tajriba qo`yilgan maydonlardagi kasallangan anor va anjir o`simliklarini bir nechtasini belgilab, undagi sog`lom, kasal va qurib qolgan o`simliklar alohida hisoblanadi. Buning uchun tayyorlangan gerbariydan preparat tayyorlab o`simlik kasalliklarini aniqlandi. Anorning rak

Anorning kalmaraz kasalligi. Bu kasallik bilan anorning bargi, gulbandi, novdalari va pishmagan mevalari kasallanadi. Kasallangan o`simlikning bargida mayda, yumaloq binafsha rangdagi dog`lar paydo bo`ladi. Keyinchalik dog`lar qotib to`q-qo`n- g`ir ranga kiradi. Bunday barglar buralib, sarg`ayadi va va to`kilib ketadi. Kasallik belgilari novdada gulbandlarda, mevada mayda, yumaloq , botiq, qo`ng`ir rangdagi dog`lar tariqasida namoyon bo`ladi. Keyinchalik dog`lar bir- biri bilan qo`ilib, yorilib ketadi va qotadi. Bu yoriqlar orqali saprotrof zamburug`lar mevaga kirib, uning chirishiga sabab bo`ladi. Kasallik qo`zg`atuvchi Sphaceloma punicae zamburug`i bo`lib, asosan yosh novdalarni kasallantiradi. Nam sharoitda kasallangan o`simlik qismlarining yuzasida zamburug`ning konidiyalaridan tashkil

bandlaridan iborat bo`lib, ularda ipsimon, to`g`nagichsimon, rangsiz konidiyalar hosil bo`ladi. Yerga tushgan barglarda erta bahordan boshlab mayda sharsimon qora rangdagi peritetsiyalar hosil bo`ladi. Ular ichidagi 8ta xaltachada sporalar yetiladi. Anorning uch-shudring kasalligi Kasallikning asosiy belgisi anorning barglari va yosh novdalarida, ko`pincha iyun oyining ikkinchi yarmida unsimon oq g`ubor hosil bo`ladi. Ana shu g`ubor asta-sekin xiralashadi, qo`ng`ir rangga kiradi, keyinchalik bu g`uborda qora nuqtalar hosil bo`ladi. Kasallangan barglar, yashil navdalar sarg`ayadi va qurib qoladi. Kasallikni Podasphare o x yacantae degan xaltachali zamburug` tug`diradi. Bu zamburug` kasallangan organlarning ustida misheliy, konidiya bandlar va konidiyalar keyinchalik kliyotrakorpiylar hosil

Kasallikka chidamsiz navlarda bu dog`lar yirik va qalin g`ubordan iborat bo`ladi. Shuningdek andirning meva bandi va barg bandlarining zararlanishi ham kuzatiladi, bunda barglar va tugunchalar erta to`kilib hosildorlik keskin pasayadi. Mevalarda qoramtir kul rang yumaloq dog`lar paydo bo`ladi. Mevaning zararlangan to`qimasi po`kaklanadi, ba`zi yorilib ham ketadi. Agar meva erta zararlansa, uning shakli o`zgaradi. Bir tomonga qiyshayib o`sadi. Mevalar saqlash vaqtida ham kalmaraz bilan kasallanishi mumkin. Kalmaraz bilan kasallangan novdalar yo`g`onlashib, po`stlog`i yorilib ketadi va natijada ular yomon qishlaydi, qattiq zararlanganda esa qurib qoladi. Zamburug` sporalari kasallanib to`kilgan barglarda qishlaydi va shu yerda zararlangan to`qimada mevatanalar-peritsiylar shaklidagi xaltacha

Kalmaraz kasalligining qo`zg`atuvchilari ma`lum bir daraxtlarga zarar yetkazadi, ular faqat o`zi oziqlanadigan o`simliklarga moslashgan bo`ladi. Bular turli xil navlarga turlicha zarar yetkazadigan va har ekologik omillarga har xil munosabatda bo`ladigan formava irqlarga ega bo`lgan murakkab turlardir. Kalmaraz kasalligi anor va anjir daraxtiga ayniqsa, katta zarar yetkazadi. Qattiq zararlanish ro`y berganda barglar muddatidan oldin so`liydi va natijada meva hosili kamayadi, daraxtning o`sishi sekinlashadi, sovuqqa chidamliligi kamayadi. Kasallangan mevalar sifatsiz va saqlash uchun yaroqsiz bo`lib qoladi. Kalmaraz kasalligi O`zbekistonning hamma tumanlarida tarqalgan. Ayniqsa namligi yuqoir bo`lgan tumanlarga katta zarar yetkazadi. Anjirning qora rak kasalligi Kasallikni takomillashmagan

Zararlangan po`stloqda bo`rtib chiqqan juda ko`p nuqtalar zamburug` sporalaridan iborat pikpidalar hosil bo`ladi. Pikpidalarda juda ko`p qora, ancha yirik bir hujayrali sporalar hosil bo`ladi. Sporalar shaman, yomg`ir tomchilari va hasharotlar bilan sog`lom anjir daraxtlariga tarqaladi va ularni ham zararlaydi. Sporalar to`qimalarga, asosan mexanikaviy shikastlanishlar, sovuqdan vujudga kelgan yoriqlar, quyoshdan keyin, hasharotlar shikastlagan joylar orqali kiradi. Ayniqsa, nimjon o`simliklar qattiq zararlanadi. Qora rak kasalligi bilan ayniqsa nimjon o`simliklar qattiq zararlanadi. Kasallik qari daraxtlarda, qarovsiz bog`larda avj olib rivojlanadi va ko`proq ziyon yetkazadi. Zamburug` zararlangan po`stloqda piknidalar yoki mitselliy ko`rinishda qishlaydi. O`simliklar piknidalarda hosil b

joyidan har tomonga bir tekis tarqaladi. Shuning uchun yostiqchalar konsentrik aylana hosil qilib joylashadi. Anjirning meva chiring yoki monilioz kasalligi hosilga nihoyatda katta ziyon yetkazadi. Hosilning nobud bo`lishi va keyinchalikterilgan mevalarning chirishiga ko`ra, u kalmaraz kasalligidan ustun turadi. Viloyatimizning ko`pchilik tumanlarida ayrim xo`jaliklarida hosilning 50-60 foizi ana shu monilioz kasalligidan nobud bo`ladi. Kasallik qo`zg`atuvchi zamburug` mitseliy shaklida zararlangan mevalarda, yerda va daraxtlarda qishlaydi. Bahorda mevalarda konidiya sporalari hosil bo`ladi. Ana shu konidiya sporalarni shamol, yomg`ir va hasharotlar tarqatadi. Mevalar faqat kazarka va meva qurtlari, qushlar va momaqaldiroq vujudga keltirgan mexanikaviy shikastlanishlar orqali zararlanadi.

Kasallik barglarda dastavval mayda (0,5 mm), yumshoq, sarg`ish, yashil tusli dog`lar ko`rinishida paydo bo`ladi. Keyin yana dog`lar kattalashadi, barg to`qimasi qalinlashadi va dog`lar och qizil yoki to`q qizil tusga kiradi. Mevalar va navdalardagi dog`lar yirikroq, diametri 3 sm bo`ladi. Zararlangan organlarning shakli o`zgaradi. Mevalar bir tomonga qiyshayadi, yaxshi to`lishmaydi, novdalar esa o`sishdan to`xtaydi. Zararlangan novdalar ba`zan qurib qoladi. Zang kasalligi ayniqsa, anjirga ko`p zarar yetkazadi. Kasallangan barglar assimiyatsiye yuzasining keskin kamayishi tufayli mevalar yaxshi to`lishmaydi. Zararlangan barglar to`kilib ketadi. Kasallik yoppasiga avj olgan yillari avgustning boshlarida daraxtlarning 60-70 foiz bargi to`kiladi. Kasallangan mevalar yetila olmaydi, qiyshiq-qin

Kasallikning rivojlanishi meterrologik sharoit va ayniqsa, namgarchilikka bog`liq. Adabiyotlarda qayd etilishicha zang kasalligi Qrimda ko`p uchraydi, chunki bu yerda saur archaning juda ko`p turi shu jumladan, daraxtsimon formalari bor. Zang kasalligi asosan, moldaviya, zakavkazya, Shimoliy Kavkaz, O`rta Osiyo respublikalarida juda ko`p uchraydi. Anjirning un-shudring kasalligi Anjirning un-shudring kasalligini Oidium erysiphoides degan xaltachalari zamburug` qo`zg`atadi. Bu kasallik bilan asosan, anjirning barg va novdalari zararlanadi. O`simlik kurtak yozishi bilan darhol barglarda oqish kul rang upsimon g`ubor malla rang kukunsimon tusga kiradi. Bargning rangi uchadi, asosiy tomir bo`ylab bukilib qayiqgacha o`xshab qoladi, shaklini o`zgartiradi, o`sishdan to`xtaydi. Kasallangan novdala

Un-shudring kasalligining qo`zg`atuvchisi quruq va issiq havoda yaxshi rivojlanadi. Bunday sharoitda anjir kuchli zararlanishi mumkin, chunki namlik tanqis bo`lgan sharoitda o`simlikning kasallikka chidamliligi kamayadi. Biroq, shuni ham ta`kidlab o`tish kerakki, un-shudring kasalligining tez rivojlanishiga mo`tadil namlik va havo haroratiga ham yordam beradi. Bahorda va issiq kunlar boshlangunga qadar kasallikning eng ko`p rivojlanishi kuzatiladi. Soya joylarda, deyarli shamol o`smaydigan ko`chatzorlarda kasallik kuchliroq rivojlanadi. Adabiyotlarda ko`rsatishicha, kasallik O`zbekiston, Qozog`iston sharoitida keng tarqalgan va deyarli hamma joyda uchraydi. Un-shudring kasalligining ayniqsa yosh daraxtlar va barcha novdalar qattiqroq zararlanadi. Kasallik natijasida erta bahorda gullar qor

Yuqorida sanab o`tilgan organlar bahorda juda ko`p konidiya yostiqchalari bilan qoplanadi va bu yostiqchalar shamol vositasida gullarga, kurtaklarga, tugunchalarga o`tadi. Adabiyotlarda yozilishicha Uzoq Sharqda bu zamburug` ikki usulda: sklerotsiylar ko`rinishida kasallangan organlarda va tuproqda qishlaydi. Bahorda ana shu daraxtlardan to`kilgan mevalarda mishaliy ko`rinishidagi apetetsiylarda o`sib chiqadi, bahorda anotetsiylarda konidiya sporali yostiqchalar rivojlanadi. Bundan shunday xulosaga kelish mumkinki, bu joylarda gullar va boshqa organlar dastlab, askosporalar va konidiyalar tomonidan zararlanadi. Monilioz kugoshning dastlabki belgilari danan mevali daraxtlarning gullash davrida paydo bo`ladi. Zamburug`larning urug`chi tumshuqchasi va changdonlar orqali gulga, keyin esa tugun

Kasallik natijasida anjir bargining ustki tomonida va shoxlarida qorakuya g`ubor hosil bo`ladi. Bu g`ubor o`simlik to`qimalariga yorug`lik va havo kirishini qiyinlashtiradi, buning natijasida assimilyatsiya va nafas olish jarayonlari sekinlashadi. Qorayish kasalligini askomitseplar sinfiga kiruvchi Cornodium degan zamburug` tug`diradi. Bu zamburug` o`simlik bitlari va anjir qondalasi bo`lgan joylarda uchraydi. Buning asosiy sababi bu hasharotlar o`zidan ko`p miqdorda shirin suyuqlik chiqaradi. Bu suyuqlik anjir daraxti barglari va shoxlarini iflos qiladi. Ana shu suyuqlikda Cornodium zamburug`ining sporalari unadi va misheliyhosil qiladi. Nam havo va soya joylar kasallikning avj olishiga yordam beradi. 43

III.2. Anor va anjirning zamburug` kasalliklariga qarshi kurash choralari Anorning rak kasalligiga qarshi kurash choralari Kasallikka qarshi kurashish uchun po`stloqning mexanik zararlanishi oldini olish kerak. Zararlangan joylarni tozalab, ustini himoya vositalari bilan moylab qo`yish kerak. Anorning ko`paytirish uchun tayyorlangan qalamchalarga mis sulfat eritmasi bilan ishlov berish kerak. Kasallanib qurigan novdalar va tanani kesib tashlash kerak. Anorning kalmaraz kasalligiga qarshi kurash choralari Kalmaraz bilan kasallangan o`simlik a`zolarining qoldiqlarini, novdalarini yig`ishtirib olib chiqarib tashlash kerak. Kasallik tarqalmasligi uchun anorzorlarga 1%li bordo suyuqligi bilan ishlov berish kerak. Anorning Serkoporioz kasalligi Kasallikka qarshi kurashish uchun anorlarga 1% li b

Kalmaraz kasalligiga qarshi kurash choralari Qishloq xo`jalik zararkunanda va kasalliklaridan anjir va uning hosili ikki yo`l bilan saqlanadi: Birinchisi, profilaktik oldini olish metodi, ikkinchisi kimyoviy tadbirlar metodidir. Profilaktika metodning asosiy vazifasi anjirning kasalliklarga chidamli navlarini chiqarish, anjirning sog`lom baquvvat va yaxshi o`sishini ta`minlaydigan bir nechta agrotexnika tadbirlarini ko`rishdan iboratdir. To`kilgan barglarni yo`qotish (yoqish yoki qo`shib tashlash), daraxt tanasi atrofini ag`darib chopish (chulki peritetsiylar tuproq ostida halok bo`ladi). Anjirning kalmaraz kasalligiga qarshi kurashning kimyoviy tadbirlaridan biri nitrofekning 2-3 foizli konsentratsiyasi, DNOKning 0.5-1 foizli konsentratsiyasini qo`llash. Kasallikning oldini olish uchun o`

Anjir daraxtining yaxshi o`sishi uchun zarur sharoit yaratish. Qora rak kasalligining qo`zg`atuvchisi, birinchi navbatda biror sabablarga ko`ra nimjonlashgan o`simliklarni zararlaydi. Sovuq ta`sirida yorilishi va quyosh ta`sirida kuyishning oldini olish maqsadida daraxt tanasi oxakka (1 litr suvga 2 kilogramm) 1 foizli mis kuparosi qo`shib oqlanadi. Bog`ni parvarishlaganda ildizlar va daraxt yog`ochlariga shikast yetkazmaslik uchun ehtiyotkorlik bilan ishlash lozim. Zararlangan shoxlarni kesib yo`qotish, qurigan daraxtlarni bog`dan chiqarib tashlash kerak. Daraxtga qora rak kasalligining dog`larini sezgan zahoti uni davolashga kirishish zarur. Shu maqsadda bahorda zararlangan po`stloqlar ko`chirib tashlanadi va yalong`ochlanib yog`och 1-2 foizli DNOK va 2 foizli nitrofen eritmasi bilan diz

uchun zararlanib to`kilgan meva barglarni yo`q qilish zarur. Qator oralarini haydash va daraxt atrofini 6-10 yosh chuqurlikda chopish tavsiya etiladi. Vegetatsiya davrida mevalarning zararkunandalariga va monilioz kasalligiga qarshi aralashma zaharlar purkaladi. Purkash muddati va qaysi fungitsidlarni qo`llash quyidagicha amalga oshiriladi. Kasallikni butunlay yo`qotadigan nitrofenning 2-3 foizli konsentratsiyasi, DNOKning 0,5-1 foizli konsentratsiyasini qo`llash. Kasallikni oldini olish uchun o`simliklarning yashil konusiga 2-4 foizli bordo suyuqligi bilan purkaladi. Kasallikning oldini olish uchun birinchi marta barg yozganda, ikkinchi marta gullash oldidan, uchinchi marta gullash oldidan, uchinchi marta gullagandan keyin dorilanadi. Fungitsidlar sifatida gullashdan oldin 1 foizli bordo

Park va qo`riqxonalarda saur argalarning atrofiga daraxt ekib o`raladi va bu bilan etsidiyasporalarni to`sib, bazidiyasporalarning saur orchadan tarqalishiga yo`l qo`yilmaydi. Anjirzorlarda erta bahorda zararlangan novdalar va shohlarning kasallangan joyining pastrog`idan 5-10 sm qo`shib turib kesib tanlanadi. Bu esa qishlab chiqqan mitseliy etsidiya stadiyasining erta paydo bo`lishi manbaidan birini yo`qotish demakdir. Anjirning zang kasalligiga qarshi kurashning kimyoviy tadbirlaridan biri, kasallikning oldini olish maqsadida qo`llanadigan bog`ga 80 foizli sinebning yoki 75 foizli polikarbatsipning 0,5 foizli suspenziyasi purkaladi (bir gektariga 6-8 kg). Yaxshi fonus fazasida (ba`zidiyasporalar tarqalishdan oldin) birinchi bahorgi ishlov beriladi. Keyingi ishlovlar xar 12-15 kunda (gull

2. Agrotexnika qoidalaridan quyidagilarga alohida e`tibor berish kerak. Bog`zorni toza saqlash, to`kilgan, yulib tashlangan, singak, qurilgan barglarni, novdalarni yo`qotish. Kasallangan novdalarni kuzda qirqish va to`kilgan barglar bilan birga yoqib yuborish. Usuv davrida faqat bog`zor talabiga ko`ra agatlardan sug`orish, har galgi sug`orishdan keyin qator oralarini kultivatsiya qilish. Mana shu agrotexnika tadbirlari o`z vaqtida yuqori sifatli qilib bajarib borilganda daraxtlarning o`sishi va rivojlanishi uchun qulay, un-shudring zamburug`ining o`sishi uchun esa noqulay sharoit vujudga keladi. 2. Kasallikni oldini olish uchun quyidagi muddatlarda kimyoviy preparatlar purkaladi; birinchisi – gullagandan oldin; ikkinchisi gullagandan keyin; uchinchisi – kasallik avj olgan hollarda-ikkinchi

2-3 foizli bardo suyuqligi, gullagandan keyin esa 80 foizli sinebning 0,5 foizli suspenziyasi (gektariga 6-8 kg) purkaladi. Uchinchi ishlov ikkinchi ishlovdan 2-3 hafta keyin o`tkaziladi. Qorayish kasalligiga qarshi kurash choralari Kasallikka qarshi kurash choralaridan biri o`simlik bitlari va anjir qondalasini yo`qotish. Daraxtlarni 1 foizli bordo suyuqligi bilan purkash lozim. 50

Xulosa 1. Yuqoridagilardan xulosa qilib, shuni aytish lozimki, har bir insonparvar jamiyatning maqsadi, shu jamiyat a`zolarining to`kis va farovon yashashini to`liq ta`minlashga qaratilgan bo`ladi. O`zbekiston davlatining asosiy maqsadi aholini oziq-ovqatga, go`sht, sut mahsulotlariga, xo`l meva va undan tayyorlangan kampot, mayiz, quruq mevalar, o`simlik moyi kabi mahsulotlar bilan yanada yaxshiroq ta`minlashga qaratilgandir. 2. Hozirgi bozor iqtisodiyoti sharoitida mevachilikni kechkin darajada rivojlantirish uchun meva daraxtlarining hosilini oshirishimiz, mevazorlarni kengaytirishimiz, meva navlarini yazshilashimiz va mevachilik ishlarini mumkin qadar mashinalashtirishimiz lozim. Bu muhim vazifani yetarli darajada hal etish uchun mevali daraxt kasalliklari va unga qarshi kurash chorala

4. Anjir va anorning bargi va poyasida joylashgan zamburug`larni ajratib olish uchun yuvish usulidan foydalandik. Buning uchun tekshirilayotgan kasal anjir va behi o`simligining bir qismi steriallangan suvga solib chayqaladi, yuvilib tushgan zamburug` spora va konidiyalari mikro okonda tekshirilib tuzatish va aniqlash ishlari olib boriladi. 5. Keyingi yillarda O`zbekiston sharoitida anor va anjir daraxtida 20 yaqin kasallik qayd qilingan bo`lib, shulardan eng ahamiyatlisi kalmaraz, qorarak, monilioz, zang, un-shudring, qorayish va danak mevalarining monilioz kasalliklaridir. 6. Kalmaraz, monilioz va qorarak kasalliklari asosan anor va anjir mevasining chirishiga sabab bo`ladi. Kasallangan mevalarning sifati buziladi va yeyish uchun yaroqsiz bo`lib qoladi. Kasallangan mevalar g`adir-budir b

1. Каримов И.А Жаҳон молиявий иқтисодий инқирози, Ўзбекистон шароитида уни бартараф этишнинг йўллари ва чоралари Тошкент – 2009 йил. 1 . Билай В.И. Токсинообразуюшие микроскопические грибы. Киев, 1975 г. 2. Билай В.И. Биологические активные веҳества микроскопические грибов. Киев, 1965 г. 3. Ванин С.Н. Лесная фитопатология. М. 1955 г. 4. Запрометов Н.Г. Болезни ҳелковицы. Т. 1953 г. 5. Доброзракова Т.Л. Руководство к практическим занятиям по фитопатологии. М.-Л. 1949 г. 6. Гулямова М.Г., Кучми Н.П., Рамазанова С.С., Сагдуллаева М.Ш . Флора грибов Узбекистана Том VII . (Сумчатые грибы). 7. .Курсанов Л.И. Микология М. 1940 г. 8 . Мирзаев М.М., Собиров М.К. Боғдорчилик ва токчилик. Т. 1975 й. 9. Наумов Н.А. Методы микроскопических исследований в фитопатологии. М. 1937 г. 10. Наумов Н.А. Методы

15. Tojiboyev Sh. O`simliklar sistematikasi (Tuban o`simliklar). T. 1990 y. 1 6 . Хохряков М.К. Указания по экспериментальному изучения фитопатогенн ых грибов. 1969 г. 17. SHeraliyev A. Umumiy va qishloq xo`jaligi fitopatologiya Toshkent- “Talqin”-2004 1 8 . Черемисинов Н.А . Обҳая патология растений . М. 1965 г. 19 . Ячевский А.А. Определитель грибов. Том. I . 1931 г. 20.Yo`ldoshev H.S O`simlik kasalliklari Toshkent- “Ilm ziyo” -2004 54

Mundarija Kirish… …………………………………………………………………..3 I Bob. Adabiyot sharxi…………………………………………………..6 II. Bob. O`simlik kasalliklari to`g`risida umumiy tavsif…………….12 II . 1 . Tadqiqotning manbalari va uslublari … ……………………………19 II . 2. Olib borilgan tajribalarning natijalari… …………………………..21 III. Bob. Ayrim mevali daraxtlarning zamburug` kasalliklari va ularga qarshi kurash choralari (G`uzor tumani misolida) I II.1. Mevali daraxtlarda eng ko`p uchraydigan zamburug` Kasalliklari………………………………………………………………33. I II.2. Mevali daraxtining zamburug` kasalliklariga qarshi ko`rash choralari ……………………………………………………………..…….. Xulosa …………………………………………….………………………45. Foydalanilgan adabiyotlar… ……………………………………………51 Ilova ………………..…………………………………………………….54 55

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy