Ayollarning kuz-bahor mavsumlariga mo’ljallangan plashi uchun mato tanlash - Текстиль - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	3.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Октябрь 2022
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Текстиль

Ayollarning kuz-bahor mavsumlariga mo’ljallangan plashi uchun mato tanlash

Купить

Ayollarning kuz-bahor mavsumlariga mo’ljallangan plashi uchun mato tanlash Mundarija 1. Kirish 1.1 Yengil sanoat mahsulotlari materialshunosligi fanidan bajariladigan kurs ishining maqsadi 2.Modelning harakteristikasi 2.1 MODELGA TAVSIF 2.2 MODEL PASPORTI 2.3 Modelning andoza detallari tasnifi 2.4 2.4. Zamonaviy moda yo’nalishi 3. Tikuvchilik buyumlariga qo’yiladigan talablar 4.Tikuvchilik materiallarining sifat ko’rsatkichlari 4.1 Tikuvchilik materiallarining sifatini baholash usullari 5. Avra uchun material tanlash 5.1 Ekspert usulida avra materialiga qo’yiladigan talablarning eng ahamiyatlisini aniqlash 5.2 G’ijimlanmaslik 5.3 Rang mustahkamlik 5.4 Kirishish 5.5 Suv o’tkazmaslik 5.6 Tajriba natijalari 6. Astarlik uchun material tanlash 6.1 Ekspert usulida astar materialiga qo’yiladigan

1.Kirish O’zbekiston Respublikasining bozor iqtisodiyoti sharoitida rivojlanishi uni boshqarayotgan mutaxassislarning malakasi, tajribasi, boshqaruvchanlik qobiliyati kabi qator omillarga bog’liq. O’zbekistondagi tikuvchilik sanoati aholini sifatli va bejirim kiyim- kechaklar bilan ta’minlashi lozim, chunki inson hayotida eng zarur narsalardan birinchisi oziq-ovqat bo’lsa, ikkinchisi kiyimkechakdir. U insonlarning badanini atrof-muhit ta’siridan saqlash va ularning go’zalligini ta’minlashga mo’ljallangan. Ishlab chiqarilayotgan tikuvchilik buyumlarining sifatiga bo’lgan talab kundan-kunga oshib bormoqda. Tayyor mahsulotning sifati esa ishlab chiqarishning zamonaviy texnika vositalari bilan jihozlanishiga, texnologik jihatdan yaxshi tashkil qilinishiga, tikuvchilik materiallarininmg to’g’ri

Talabalarda kiyim materiallarini tanlashni ilmiy asoslash, bu jarayonga injenerlik sifatida yondashuv ko’nikmalarini hosil qilish; Kiyim uchun konkret materialni uning xossalariga qarab tanlab olish, material xususiyatlaridan uni ishlatish maqsadidan kelib chiqqan holda foydalanish, shu bilan birga zamonavy texnika va texnologiyani samarali qo’llab, mahsulot sifatini oshirish masalalarini hal qilishni o’rgatishdan iborat.

2.Modelning konstruktiv-texnologik harakteristikasi. 1-MODELGA TAVSIF Plashbop gazlamadan tikilgan ayollar plashi, silueti to’g’ri. Old va ort bo’laklarida bezak koketkalar mavjud. Old bo’lak taqilmasi ikki bortli bo’lib qaytarma yoqali. Yon cho’ntaklari qoplama, yuqori qismi listochkali. Listochka chetlari biriktirib tikilgan. Ort bolak orta chokli bolib shu chok davomida kesim joylashgan. Etak qismidan 30 sm yuqorida bezak chok yuritilgan. Yengi o’tqazma ikki chokli. Plash belbog’ bilan bezatilgan. Yoqa, bort, koketka, listochka, tirsak choklari va kesim boylab bezak bahyaqator yuritilgan. Yeng uchlari va buyum etagi bukib bostirib tikilgan. Ichki qismi astar bilan ishlov berilgan. Bu modelni 168-88-90 razmerlar uchun tavsiya qilaman.

2--MODELGA TAVSIF Plashbop gazlamasidan tikilgan ayollar plashi, silueti to’g’ri. Old va ort bo’laklarida koketkalar mavjud. Old bo’lak taqilmasi ikki bortli. Yoqasi tik qaytarma yoqa bo’lib, yuqorigacha taqilmali. Bort ziylari bezak bahyaqator yuritilib bezatilgan. Ort bolak orta chokli bolib shu chok davomida kesim joylashgan. Yengi o’tqazma ikki chokli. . Yeng uchalariga xlastiklar bilan ishlov berilgan. Plash belbog’ bilan bezatilgan. Yoqa, bort, koketka, tirsak choklari va kesim boylab bezak bahyaqator yuritilgan. Yeng uchlari va buyum etagi bukib bostirib tikilgan. Ichki qismi astar bilan ishlov berilgan. Bu modelni 168-88-90 razmerlar uchun tavsiya qilaman.

3-MODELGA TAVSIF Plashbop gazlamasidan tikilgan ayollar plashi, silueti to’g’ri. Old va ort bo’laklarida belgacha uzunlikdagi koketkalar mavjud. Old bo’lak taqilmasi ikki bortli. Yoqasi qaytarma. Ort bolak orta chokli bolib shu chok davomida kesim joylashgan. Yengi o’tqazma bichimli. Uzunligi 48 sm bo’lib, tirsakdan nisbatan uzunroq. Yoqa, bort, koketka choklari va kesim boylab bezak bahyaqator yuritilgan. Yeng uchlari va buyum etagi bukib bostirib tikilgan. Ichki qismi astar bilan ishlov berilgan. Bu modelni 168-88-90 razmerlar uchun tavsiya qilaman.

2.2 MODEL PASPORTI NOMI : AYOLLAR PLASHI TURI : USTKI KIYIM MAVSUMI : KUZ-BAHOR N Detallar nomi Soni Qalinligi Mato turi Meyoriy xujjat ГОСТ 1 Plash old koketka bo’lagi 2 0.7 Tabiiy charm 2 Plash koketka ort bo’lagi 2 0.7 Tabiiy charm 3 Plash old b o’lagi 2 0.7 Tabiiy charm 4 Plash ort b o’lagi 2 0.7 Tabiiy charm 5 Yoqa 2 0.7 Tabiiy charm 6 Yeng 2 0.7 Tabiiy charm

Andoza detallari tasnifi № Detall nomi Eskiz Qirqim nomi Bichim soni 1 Plash old koketka bo’lagi 1-2 yoqa o’mizi 2-3 bort qirqimi 3-4 pastki qirqim 4-5 yon qirqim 5-6 yeng o’mizi 6-1 yelka qirqim 2 2 Plash ort koketka bo’lagi 1-2 yoqa o’mizi 2-3 o’rta chizig’i 3-4 pastki qirqim 4-5 yon qirqim 5-6 yeng o’mizi 6-1 yelka qirqim 2 3 Old bo’lak 1-2 yuqori qirqimi 2-3 yon qirqim 3-4 etak qirqim 4-1 bort qirqim 2 4 Ort bo’lak 1-2 yuqori qirqimi 2-3 yon qirqim 3-4 etak qirqim 4-1 o’rta qirqim 2 5 Yoqa 1-2 yoqa qaytarma qirqimi 2-3 yoqa uchi qirqimi 3-4 raskep qirqimi 4-5 ko’tarma qirqimi 5-1 o’rta chizig’i 2 2.4. Zamonaviy moda yo’nalishi.

Hozirgi kunda moda olamida bahor –kuz mavsumlarida yengil, yupqa va mustahkam matolardan kiyiladigan ust kiyimlarni umumiy nom bilan plash deymiz. Klassik uslubdagi plashlar har mavsumda turli xil yangi bichimlar va bezaklar bilan boyib bormoqda. Eng ommalashadi : to’g’ri – keng plashlar Bahor – kuz- 20114 mavsumida insonlarning yengillik va erkinlikka intilishi liboslarda o’z aksini topganini ko’rishimiz mumkin. Yengil va bemalol siluetli modellarning deyarli barchasida yelka chizig’idan boshlab keng bichim ko’rinishiga ega. Oq qog’ozdek yorqin bu modellarda eksperiment naqshlar yahshi tasaavvur taqdim etmoqda, yana modellar uchun ham aniq shakl berib turibdi. Oddiylik va qulaylik bu yengil- ustki kiyim --- plashda yangi mavsumbop ko’rinish va yuksak didni o’zida mujassam etgan. Rangiga e

Bunda asosiy ulug’vorlik klassika va yangi uslub uyg’unligida namoyon bo’ladi. Bu aytganimizdek klassik modellar har mavsumda yangi chiziqlarga ega bo’ladi. Bu kuz- bahor 20104 mavsumda orginallik Burberry va Chanel brendlaridagi plashlarga metal furniture bilan bezash bo’lgan. Boshqa dizaynerlar esa proporsiya va formasiga kutilmagan o’zgartirish kiritdilar. Masalan , qo’shimcha uzun qo’lnakidkalar mos holda uzun siluetlar bilan yoki sport uslubidagi qulay siluet va keng beshburchak siluetlar. Asosiy ranglar - neytral, indigo va to’q yozgi ranglar. T avsiya etilga asosiy materiallar- yumshoq suv o’tkazmaydigan paxta tolali gazlama, turli yarim shaffof materiallar, jins matosi, chints, turli taftalar. Sport uslubidagi plashlar Uzun kurtkalar kapyushoni bilan bo’lib, ko’pgina istemolchilar

3. Yengil sanoat mahsulotlariga qo’yiladigan talablar Umumiy talablar. Inson uchun mo’ljallangan mahsulotlar ma’lum doiradagi kompleks talablarga javob berishi kerak. Buning uchun ular kompleks hossalarga ega bo’lishi kerak. Buyumning sifati ana shu kompleks hossalar iste’molchining talabiga qanchalik mosligi bilan belgilanadi. Kompleks hossalar jumlasiga buyumning konstruksiyasi, shakli, ishqalanishga chidamliligi, hajmi va boshqalar kiradi. Buyumda material xossalari ham namoyon bo’ladi. Iste’molchi buyumga talab qo’yganda bu talabga material ham javob berishi kerak. Misol uchun, iste’molchi poyafzalning usti yumshoq bo’lishini, tagligi esa ishqalanishga chidamli bo’lishini hohlaydi yoki odatda iste’molchi buyum dazmolini uzoq muddat saqlab turishini istaydi. O’z-o’zidan ko’rinib turibdi

T exnologiya talablari texnologiyani qay darajada zamonaviyligi,unda ishlatilayotgan materiallarning sifatliligi, texnologiya uchun energiyaning qanchalik zaruurligi bilan belgilanadi. Patent-huquq talablari mahsulotning litsenziyasi, patenti borligi bilan huquqiy tomondan qanchalik bekamu ko’stligi bilan belgilanadi. U nifikatsiya talablari mahsulotni universal qismlardan iboratekanligidan, standart detallari borligidan dalolat beradi. I q t isod talablari ishlab chiqarishni tayyorlash, uni amalga oshirish davrida sarf harajatlarning miqdori bilan belgilanadi.

4. Tikuvchilik materiallarining sifat ko’rsatkichlari M a hsulot sifatini o’lchash va baholashning nazariy va amaliy jihatdan bog’lanish masalalari hozirgi kunda mustaqil ilmiy yo’nalish sifatida shakllanib bormoqda. Tikuvchilik materiallarining sifat ko’rsatkichlarini standartlashtirishda “sifat” tushunchasi va uni baholashucsullari ko’rib chiqish lozim. M a hsulot sifati – mahsulotning jami hossalaridan iborat bo’lib, ishlatish davrida iste’molchilar talabini to’liq qondirish demakdir. M ahsulot sifatini ishlatish davrida aniqlash talab darajasiga qarab o’zgarib boradi. Shu sababli, bir yoki boshqa turdagi mahsulotlar uchun, ayniqsa, ko’p maqsadlarda ishlatiladigan mahsulotlarning sifatini baholash doimiy o’lchamda bo’lmaydi. M a te r i al sifati – bu talab xossalariga bog’liq bo’lib, ma

· Sifat ko’rsatkichlarini tanlash materialning ishlatilishga to’la-to’kis yaroqliligini ko’rsatadi; · Ta’minlovchi imkoniyatlarini hisobga olgan holda ma’yoriy shartlarning ratsional darajasi. M a h s u lot sifat ko’rsatkichini ifoda etgan birligiga ko’ra quyidagilarga ajratish mumkin: © Miqdoriy birliklarda aks etgan; © Miqdoriy bo’lmagan birliklarda aks etgan; © Asosga binoan sinash yo’li bilan olingan;  Birgina xossasini ifoda etuvchi;   Barcha xossasini ifoda etuvchi. M ahsulot sifatini baholashda natijaning qanchalik to’g’ri haqiqatga yaqin bo’lishi ham muhim ahamiyatga ega. M ahsulot sifati – mahsulotning jami xossalari, mahsulot xossasi – mahsulotning iste’molida yuzaga keluvchi obyektiv imkoniyatlar.

4.1 Tikuvchilik materiallari sifatini baholash usullari T ikuvchilik materiallari va boshqa turdagi mahsulotlarning sifatini baholash uning sifat ko’rsatkichlarini aniqlash va o’lchash ishlari bo’yicha olingan natijalarni hamda standart va me’yoriy hijjatlarga solishtirilgandagi bahosiga asoslangan bo’ladi. Chunki, mahsulot hossalarini aniqlash usullari, asosan standartlar va boshqa me’yoriy hojjatlarda batafsil keltiriladi. T i k u vchilik materiallarining sifatini baholashning bir qancha usullari mavjud: E k sp eremental usul – tikuvchilik materiallarining hossalarini o’lchash yoki nuqsonlarni sonini hisoblash va sanash yo’li bilan olinadi. O r ganoleptik usul – insoniyat tanasining hislari va sezgirligiga qarab hamda sinalayotgan to’qimachilik materiallrini etalonga solishtirish yo’li b

sababli mahsulotning sifat ko’rsatkichlarini baholashda deffernsial, kompleks va aralash usullaridan foydalaniladi. S ifat differensial baholash usuli – mahsulotning alohida hossalari hamda buyumlarning nuqsonli qismlarining o’lchamsiz ko’rsatkichlari bo’yicha sifatni baholash ishlari amalga oshiriladi, shuningdek sifatni kompleks va aralash baholash usullarini mustaqil ravishda ishlatishga ham to’g’ri keladi. S ifatni kompleks baholash usuli- sifatning alohida ko’rsatkichlari bo’yicha materialni birgalikda baholash ishlari ba’zida materialning bitta ko’rsatkichida bir qancha kompleks asosiy hossarini umumiy baholash kerakligini keltirib chiqaradi. Natijada, bu tikuvchilik materiallarining sifatini umumiy baholash deyiladi. M ahsulot sifat ko’rsatkichlari kompleks baholashning mohiyatiga b

alyuminiy bilan ishlov berilgan. Bunday materiallar dag’al bo’ladi, cho’zilmaydi, qiyshaymaydi, titilmaydi, tikayotganda titilishi mumkin. Suv yuqtirmaslik xossasi birinchi yuvilgunga qadar saqlanadi. Yuvilgandan keyin 2 % kirishadi. Namlik-issiqlik ishlovi berish qiyin. Rezinalangan gazlamalar – bir qatlamli va ikki qatlamli xillarga bo’linadi. Bir qatlamli rezinalangan gazlamalar teskarisiga yupqa rezina qatlami qoplangan, zich ip, shoyi yoki yarim jun gazlamalardan iborat. Bir qatlamli gazlamalar ishlab chiqarish uchun plashlik paxta tolali triko, polotnolar,repslar, koverkotlar; shoyi gazlamalar – krepdeshin, krep- maroken, plashlik diagonal; zich to’qilgan kapron gazlamalar, lavsanli yarim jun triko ishlatiladi. Ikki qatlamli rezinalangan gazlamalarrezina yelimi bilan yopishtirilgan i

bo’lmasligini hisobga olish lozim. Juda kam choklar bilan tikiladigan modellar yaratish tavsiya qilinadi. Kiyimlarning shakli vitachkalar, relyeflar hosil qilish yo’li bilan yaratiladi. Vistram – poliuretan qoplamali chet el sun’iy charmi. Gazlamalarning tuk chiqarilgan sirtiga bevosita uch qatlam poliuretan qoplab olinadi. Pastki ikki qatlamida bo’yovchi modda bo’lmaydi, uchinchi qatlamida pigment pastasi bo’ladi. Lateks qoplamali g’ovak sun’iy charm trikotaj asosli qilib ko’chirma metodda ishlab chiqariladi. Taglikka avval qalinligi 0,3 mm likauchuk smola qatlami ( o’ng qoplama ) , keyin qalinligi 0,4 mm li rezina aralashmasi eritmasi qatlami, so’ngra qalinligi 0,4 mm li lateks aralashmasi qatlami qoplanadi. Bunda navbatdagi qatlam oldingi qatlam qurigandan keyin qoplanadi. So’ngra ular

Ko’pirgan lateks qatlami hosil qilish maqsadida ishlov berilgan asosga yelim pastasi qplanadi. Elektr zaryadlangan kalta tuklar yuqori kuchlanishli elektr maydonoda erkin tushib yelim pastasiga vertical vaziyatda joylashadi. Termik ishlov berilgandan so’ng tuklar asosga mahkam o’rnashib qoladi. Zamsha mayin, elastic, qayishqoq, suv o’tkazmaydigan bo’ladi, lekin tuklari ishqalanishga uncha chidamaydi. Sun’iy charm va sun’iy zamsha juda o’yiluvchan bo’lgani uchun yelkalaridagi choklardan suv sizishi mumkin. Shuning uchun tashlama koketkali va pogonli modellar yaratgan ma’qul. Sun’iy charmdan tikiladigan kiyimlarning issiqlikni saqlash xossalarini yaxshilash uchun astarlik sifatida tuk chiqarilgan, issiq tutadigan zich gazlamalar yoki sun’iy mo’ynadan foydalanish tavsiya qilinadi. 5.1 Ekspert

pog’onalar yig’indisi s i = å R ij m va n ga bog’liq bo’lib, faqat bitta i = 1 jadval yoki m va n doimiy bo’lganda materialning alohida xossalarining ahamiyatsizligi haqida muhokama qilish uchun qo’llanilishi mumkin. Materialning alohida xossalarining ahamiyatliligidagi g i va g i 0 ahamiyatli koeffitsientlarini baholash qulaydir. Boshlanishida har bir n tanlangan xossalaridan hamda g i = 0 , s i = s max = mn kam bo’lmagan xossalari uchun barcha ekspertlarning pog’onali baholashi to’liq mos kelishida ahamiyatli koeffitsientlar ( 1 ) formula bo’yicha aniqlanadi : g i = n å s max - s i = 2 mn - m - å s ni R ij ( 2 ) ( s max - s i ) mn i = 1 i = 1 Formulani tengligini e’tiborga olsak , unda ( 2 ) formula quyidagi ko’rinishga keladi g i = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) ( 3 ) Ko’proq ahamiyatli g max

g 4 = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*100100 - *37 ( 10 - 1 ) = 45063 = 0,14 g 5 = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*100100 - *85 ( 10 - 1 ) = 45015 = 0,03 g 6 = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*100100 - *12 ( 10 - 1 ) = 45088 = 0,20 g 7 = mn - ( nS - i 1 ) = 0,5*100100 - *76 ( 10 - 1 ) = 45024 = 0,05 0,5 mn g 8 = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*100100 - *82 ( 10 - 1 ) = 45018 = 0,04 g 9 = mn - ( nS - i 1 ) = 0,5*100100 - *84 ( 10 - 1 ) = 45016 = 0,03 0,5 mn g 10 = mn - ( nS - i 1 ) = 0,5*100100 - * ( 6810 - 1 ) = 45032 = 0,07 0,5 mn Barcha sifat ko’rsatkichlari bir xil ahamiyatliligida g i = 1 =0,10 n ga teng bo’ladi. Barcha sifat ko’rsatkichlari n o dan ko’proq ahamiyatlisi uchun g i > 1 n =0,10 ajratiladi va ular uchun ahamiyatli koeffitsient quyidagi

formula bo’yicha aniqlanadi : g io = mn - S n o io ( 4 ) mnn o - å S io 1 Bu yerda : n o - ko’proq tashlangan ahamiyatli xossalarning soni; S io - har bir tashlangan xossalari uchun pog’onalar yig’indisi. g 1 o = mn - S n o io = 10*10 - 31 == 0,23 mnn o - å S io 10*10*4 - 105 1 g 2 o = mn - S n o io = 10*10 - 25 = = 0,25 mnn o - å S io 10*10*4 - 105 1 g 4 o = mn - S n o io = 10*10 - 37 = = 0,21 mnn o - å S io 10*10*4 - 105 1 g 6 o = mn - S n o io = 10*10 - 12 = = 0,30 mnn o - å S io 10*10*4 - 105 1 8-jadvalda ahamiyatli tashlangan x 1 , x 2 , x 4 , x 6 ( n o = 4 ) xossalar berilgan. Tashlangan ko’rsatkichlarning nisbiy ahamiyatliligi quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi : g io d io = g min ( 5 ) Bu yerda : g min - tashlangan xossalarning ahamiyatli koeffitsientlaridan eng kichigi. g 1 o =

d 2 o = g min 0,21 g 4 o = 0,21 = 1 d 4 o = g min 0,21 g 6 o = 0,25 = 1,4 d 6 o = g min 0,21 Tashlangan ahamiyatli sifat ko’rsatkichlarini quyidagi formula yordamida ham aniqlasa bo’ladi : g io = 100 n o 100 ( 6 ) S io å 1 S io Bu yerda : S io - har bir tashlangan ko’rsatkichlar uchun pog’onalar yig’indisi. Ekspertlarning baholashdagi o’zaro kelishuvchanligini aniqlashda ekspertlarning boshlang’ich pog’onali baholash natijalaridan foydalaniladi. Alohida ekspertlar turli sifat ko’rsatkichlarini bir xilda baholasa, unda jadvalda T j qiymati qo’shiladi va quyidagi formula yordamida hisoblanadi : T j = 1 å u ( t 3 j - t j ) ( 7 ) 12 1 Bu yerda : u – j ta ekspertning bir xil baholashdagi pog’onalar soni; t j - j ta ekspertning bir xil pog’onadagi baholashlari soni. Boshlanishida barcha ko’rsark

( ) å -n i SS 2 12 1 12 1 6754 =W = 1 m = 0,82 m 2 ( n 3 - n ) - m å T j *10 2 * ( 10 3 - 10 ) - 0 j = 1 Uning ahamiyatliligini baholash uchun c 2 mezon hisoblanadi : c 2 = Wm ( n - 1 ) ( 10 ) c 2 =0,82*10* ( 10-1 ) =73,8 c 2 =73,8 > 21,7 dan o’nta ekspertning pog’onali baholashdagi ahamiyatli kelishuvchanligiga ega bo’lamiz. 1-jadval Gazlamani xossalari 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 G’ijimlanmaslik 3 4 2 3 4 4 4 2 3 2 2 Rang mustahkamlik 2 2 5 2 2 2 1 3 1 5 3 Mustahkamlik 5 5 4 5 6 6 5 5 5 4 4 Kirishish 4 6 3 4 3 3 3 4 4 3 5 Burmaboplik 8 10 10 9 9 8 7 6 8 10 6 Suv o’tkazmaslik 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1 7 Ishqalanishga chidamlilik 6 8 7 10 10 5 8 9 6 7 8 Cho’ziluvchanlik 9 9 9 6 5 9 9 7 10 9 9 Bikrlik 10 7 8 8 7 7 10 10 9 8 1 0 Issiqlik saqlovchanlik 7 3 6 7 8 10 6 8 7 6 №

Aprior diagrammasi S

X 6 X 2 X 1 X 4 X 3 X 10 X 7 X 8 X 9 X 5 x X 6 - suv o’tkazmaslik X 2 -rang mustahkamlik X 1 - g’ijimlanmaslik X 4 - kirishish 5.2 G’ijimlanmaslik Egilish va qisilish deformatsiyalari ta’siri natijasida materiallar g’ijimlanadi, ya’ni ular burmalar va g’ijimlar hosil qiladi. Hosil bo’lgan g’ijim va burmalarni faqat namlab – isitib dazmollashdangina ketkazish mumkin. Materiallarning g’ijimlanishi ularning tola tarkibiga, tuzilishida ishlatilgan iplarning yo’g’onligiga, o’rilish va pardozlash turiga, zichligiga bog’liq. Qayishqoq tolalar – jun, ipak, sintetik tolalardan olingan materiallar uncha g’ijimlanmaydi. Paxta, viskoza va ayniqsa zig’ir tolalaridan olingan materillar juda g’ijimlanuvchan bo’ladi. Zich gazlamalar kamroq g’ijimlanadi. Ip va viskoza gazlamalarning g’ijimlanuvchanligini

saqlanishini ta’minlash uchun forniz deb ataladigan ishlov beriladi. Kiyim tikilgandan va namlik-issiqlik ishlovidan o’tkazilgandan keyin ularga maxsus termokamerada 150-160 ° C haroratda 15 min davomida ishlov beriladi. Bu yerda kiyimga berilgan shakl mustahkamlanadi. Forniz ishlovi berilgan kiyim uzoq vaqt kiyilganda, yuvilganda, kimyoviy usulda tozalanganda ham o’z shaklini saqlab qoladi. Materiallarning g’ijimlanuvchanligi ularning salbiy xususiyatlaridan biridir. U buyumning ko’rinishini buzadi. Oson g’ijimlanadigan materiallar tez ishdan chiqadi, chunki bukilgan va burmalangan joylarda ancha ishqalanadi. Shu sababli tikuvchilik buyumlarini tayyorlash uchun ishlatiluvchi materiallar ichida g’ijimlanmasligi katta bo’lgan materiallar qadrlanadi. Materiallarning g’ijimlanmasligi deganda,

180 a - ochilish burchagi. k- g’ijimlanmaslik koeffitsenti. 2 3 4 5 16 «AW-6» 1. Mахsus qisqich uchun mоslаmа 2. Ko´rsаtkich 3. Аylаnuvchi mоslаmа 4. Mахsus qisqich 5. Nаmunа 6. Pеrpеndikulyar ko´rsаtkich 7. Nаmunа qisqich 8. Plаstik qisqich 5.3 Rang mustahkamlik. 7 8

Materiallarni ishlatish jarayonida ularning dastlabki bo’yalgan rangi ko’p vaqt davomida aynimasligi lozim. Bo’yoq mustahkamligiga ko’ra zig’ir tolali gazlamalar mustahkam bo’yalgan va maxsus mustahkam bo’yalgan guruhlarga bo’linadi. Qolgan gazlamalar oddiy, mustahkam va maxsus mustahkam bo’yalgan guruhlarga bo’linadi. Gazlamalarning ni m aga i sh latilishiga qarab ularning bo’yog’I turli fizik-kimyoviy ta’sirlarga : yorug’lik va ob-havo, quruq va ho’l holatda ishqalanishga, distillangan va dengizdagi suv, sovun va soda eritmalari, yuvish va dazmollash, ter va hakozolarga chidamliligi aniqlanadi. Bo’yalgan gazlamalarning bo’yoq mustahkamligi ball bilan baholanadi. Baho berish uchun sinsladigan namuna etalonlar taqqoslanadi. Etalonlar ikki xil - kulrang va ko’k shkalada bo’ladi. Ko’k etalon

bilan solishtirib bo’yoqning mustahkamligi dastlabki bo’yog’ining aynish darajasi va oq namunaning bo’yoqni yuqtirish darajasi orqali baholanadi. AR-2 R А NGLI M А T О L А RNI RANG MUSTAHK А MLIGINI T Е KSHIRISH А SB О BI. I. Asbob vazifasi. Ushbu jixoz matolar rangining ho’l va quruq ishqalanishga chidamliligini aniqlash uchun qo’llaniladi II. Asbobning qisqacha texnik tavsifi. 1. Sinov obekti – matolar. 2. Sinaladigan namunalar soni – 6 ta. 3. Ilgarilanma – qaytma harakat masofasi – 100mm. 4. Ilgarilanma – qaytma harakat tezligi 30 xarakat/min. 5. Sinashdagi yukning umumiy massasi – 500g. 6. Energya manbai: 100В, 50/60Гц. III. Asbobni sinovga tayorlash. Sinovdan avval jixoz xisoblagichi 0 ga o’rnatish (keltirish) kerak. IV. Asbobda sinov o’tkazish uslubi. Namuna (bo’yalgan mato) platform

namuna olinib, qisqichlar orasiga siqiladi. So’ngra mato ustiga shtok tushiriladi. Shtok tushirilgach, ustiga 300gr og’irlikdagi qo’shimcha yuk qo’yiladi. Shtok og’irligi 200gr ni tashkil etadi. Shtok uchiga maxsus oq mato qo’yiladi. Bu matoga rangning yuqishi bilan rangning ishqalanishga chidamliligi baholanadi. Jixoz ishga tushiriladi, RESET tugmasini bosish orqali jixoz ko’rsatkichi “0” holatiga keltiriladi. START tugmachasi bosilgach jixoz ishga tushib, platforma harakatlana boshlaydi. Platforma 10 marta ilgarilanma harakat qilgach avtomatik ravishda to’xtaydi. Shtok ko’tarilib, oq mato namunasi olinadi. Unga rang yuqqanligiga qarab, rangning ishqalanishga chidamliligi baholanadi. Xo’l mato namunasi qurigach, unga baho berish lozim. Rangni ishqalanishga chidamliligi 9733.27-83 standart

1-Bоshqаruv pulti 2-Brusоk ushlаgich 3-Оq pахtа, ishqаlоvchi mаtо 4-Ishqаlаnuvchi mаtо (prut) 5-Sinаlаyotgаn mаtо 6-Sinаlаyotgаn mаtоlаr qаtоri 7-Qisqichlаr 5.4 Kirishish Yuvilganda, ho’llanganda, ho’llab dazmollanganda, nisbiy namligi yuqori havoda saqlanganda matolarning o’lchovlari o’zgaradi. Ana shunday o’lchovlarning o’zgarishi matolarning kirishishi deyiladi. Bu jarayonda ko’pincha materiallarning o’lchovlari kichrayadi. Bu holdagi kirishish musbat kirishish deb, ayrim materiallarning o’lchovlari oshadi, bu esa manfiy kirishish deb ataladi. Tikuvchilikda materiallarga namlab-isitib ishlov berilganda ham ularning o’lchovlari kichrayadi ( kirishtirib dazmollash jarayoni ) yoki oshadi ( cho’zib dazmollash jarayoni ) . Namlab – isitib ishlov berilgandagi kirishish majburiy kirishish deb

materiallari uch guruhga bo’linadi. Materillarning kirishishiga bir necha sabab bor : 1.To’qimachilik va tikuvchilik jarayonining barcha bosqichlarida ( yigirish, to’qish, pardozlash, o’lhovlarini aniqlash va bichishda ) materiallarni hosil qiluvchi tola va iplar doim tortilib urdi. Materialni ho’llaganda tola va iplar bo’shashib o’zining dastlabki holatiga qaytishga intiladi. 2.Namlik ta’sirida tolalar va iplar namni o’ziga tortadi. Natijada ular shishadi va kaltalashadi. Kuchli tortilgan ip turkumlari o’zaro bukilishini o’zgartiradi. M ateriallarning kirishishini kamaytirish uchun tolalar tarkibiga namni kam shimadigan tolalar qo’shiladi, kengaytirish, bug’lash, maxsus kirishtirish mashinalarida ishlov berish, kirishmaydigan yoki kam kirishadigan qilib maxsus pardozlash usullari qo’llani

Gazlamaning kirishishini tez tekshirish uchun quyidagicha ish ko’rish mumkin : gazlama bo’lagi chetidan 15-20 sm tashlab, gazlamaning butun eni bo’yicha o’ngiga va teskari tomoniga 15-20 sm joyga suv purkaladi,yaxshilab dazmollanadi yiki presslanadi. Agar sinalgan joyining cheti ichkariga tortilsa, bunday gazlama ho’llabdazmollanganda ancha kirishishi mumkin. Ancha kirishadigan gazlamalarni oldin bug’lash tavsiya etiladi. Agar kiyimning avrasiga mo’ljallangan gazlama uncha kirishmaydigan bo’lsa, miyona gazlama bug’lanadi 5.5 Suv o’tkazmaslik Materiallarning suv o’tishiga qarshiligi - ularning o’zidan suv o’tishiga qarshilik ko’rsatish qobiliyati. WR–1600E SUV O’TK А ZUVSH А NLIK V А SUVG А Q А RSHILIGINI T Е KSHIRISH А SB О BI (H А R Х IL TURD А GI M А T О L А R USHUN). I. Asbobning vazifa

namunalar joylashtirilmagan holda o’lchash idishni ko’tarish uchun dvigatel yoqiladi. 4. Namunalar joylashtirilgan joydan suv tomishga e’tibor berish kerak, suvme’yoriy ravishda tomayotgan bo’lsa rezervuar avvalgi holatiga qaytariladi, bu jarayon bir necha marta takrorlanadi. So’ngra rezervuar suv bilan to’ldiriladi. Yuqorida keltirilgan tayorgarliklardan maqsad-tizimdan havoni chiqarib yuborish va asbobning barcha joylarini suv bilan to’ldirishdir. Bu jarayonlardan so’ng asbob namunalarni tekshirishga tayyor bo’ladi. IV. Asbobda sinov o’tkazish uslubi. Bu а sb о bg а bir q а nch а m ах sus t а l а bl а r qo’yil а di. Bund а birinchi bo’lib а sb о bning 2 t а suv m о n о m е tri bo’lib, ishl а tishd а n а vv а l suvning s а t х i t е kshirilib 0 g а k е ltiril а di v а а sb о bni ishl а ti

1. 3.Rezervuar ko’tarish uchun tugmacha bosiladi. Rezervuar 10 sm/min yoki 60 sm/min tezlik bilan ko’tariladi va namunaga bosim beradi. Suv bosimini vertikal manometrda ko’rish mumkin. 1.4 Namuna yuzasining turli joylarida 3 tomchi paydo bo’lgach, rezervuar harakatini to’xtatish kerak va vertikal manometr shkalasidagi bosim ko’rsatkichini yozib olinadi. 2. B uslub-suvga chidamlilikni aniqlash. 2.1. 1.1 va 1.2 namunalardagi jarayonlar bajariladi. 2.2. Rezervuarni ko’tarish uchun tumacha bosiladi vertikal manometrdagisuv bosimi 10 sm belgigacha etgach, rezervuar ko’tarilishi to’xtatiladi va birmuncha vaqt shu holatda saqlanadi. Rezervuar to’xtatilishi bilan bir vaqtda sekundomer yordamida vaqt hisobi boshlanadi. 2. 3.Namunaning turli joylarida 3 tomchi suv paydo bo’lgan zahoti, rezervuar to’

WR–1600E Suv o’tkаzuvchаnlik vа suvgа qаrshiligini tеkshirish аsbоbi sхеmаsi 4 1.Bоshqаrish qutisi 5.Yuqоri yopgich 9.Ustunlаr 2.Оynаni o´lchаgich 6.Shkiv 10.Ustunlаr 3.Stаkаn mаnоmеtri 7.Sinхrоn elеktr uzаtmа 11.Qisqich 4.Shаpkа 8.Аndоzа 12.Nаmunа jоylаshаdigаn disk 3-jadval 6 5 7 3 9 102 1 11 12

Gazlamaning nomi Suv o’tkazmaslik Rang mustahkamlik G’ijimlanmaslik Kirishish, % tanda arqoq tanda arqoq Tabiiy charm 1000 mm.simob.ust 5 ball 149 ° 142 ° 2 1.8 Plashbop material ( oq ) 200 mm.simob.ust 5 ball 142 ° 138 ° 2.6 2.15 Plashbop material ( yashil ) 185 mm.simob.ust 5 ball 148 ° 160 ° 3.4 2.26 4-jadval Gazlamaning nomi Artikuli Tola tarkibi Yuza zichligi Zichligi O’rilish turi tanda arqoq tanda arqoq Plashbop material ( oq ) 42320 lavsan Poliefir 210 950 640 Polotno Kapron paxta jun 140 110 Trikotaj Plashbop material ( yashil ) 82011 Nitron lavsan Nitron lavsan 180 590 400 Polotno Kapron, paxta, jun 140 190 Trikotaj 6. Astar uchun material tanlash Ustki kiyimlarning teskari tomonida, pidjak va jaket yenglarida , belbog’larida va boshqa kiyim qismlarida astari bo’ladi. Astar nafaq

200 gr/m 2 gacha bo’lgan avra materiallardan tikilgan erkak va ayollar palto va kostyumlarida, bolalar kostyumlarida ishlatiladi. O’rta astarlar ( 91-120 gr/m 2 ) yuza zichligi 200-350 gr/m 2 gacha bo’lgan avra materiallardan tikilgan buyumlarda ishlatiladi. Bu talablarga asosan sun’iy va sintetik iplardan olingan ipak gazlamalari javob beradi. Bu gazlamalarda quyidagichiziqiy zichlikli iplar qo’llaniladi: tanda va arqoqda 11-16,6 teksli viskoza iplari; tanda va arqooqda 6,7 teksli kapron iplari; tandada – 13,3 teksli viskoza ipi, arqoqda – 6,7 teksli kapron ipi; tandasida 13,3-16,6 teksli viskoza ipi, arqoqida 18,5-25 teksli paxta tolasidan olingan ip; tandasida – 13,3 teksli viskoza ipi, arqoqida 16,6 teksliatsetat ipi. Bu gazlamalarningnomlari : astarlik gazlama, astarlik sarja, atlas.

å n R ji =0,5n ( n + 1 ) =0,5*7* ( 7 + 1 ) =28 i = 1 Materialning har bir xossasi uchun ko’ndalangi bo’yicha pog’onalar m yig’indisi s i = å R ij m va n ga bog’liq bo’lib, faqat bitta jadval yoki i = 1 m va n doimiy bo’lganda materialning alohida xossalarining ahamiyatsizligi haqida muhokama qilish uchun qo’llanilishi mumkin. Materialning alohida xossalarining ahamiyatliligidagi g i va g i 0 ahamiyatli koeffitsientlarini baholash qulaydir. Boshlanishida har bir n tanlangan xossalaridan hamda g i = 0 , s i = s max = mn kam bo’lmagan xossalari uchun barcha ekspertlarning pog’onali baholashi to’liq mos kelishida ahamiyatli koeffitsientlar ( 1 ) formula bo’yicha aniqlanadi : g i = n å s max - s i = 2 mn - m - å s ni R ij ( 2 ) ( s max - s i ) mn i = 1 i = 1 Formulani tengligini e’tiborga olsak

mn g 3 = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*1070* - 737* ( 7 - 1 ) = 21033 = 0,16 g 4 = 0,5 mn - ( nS - i 1 ) = 0,5*1070* - 761* ( 7 - 1 ) = 2109 = 0,04 mn g 5 = ,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*1070* - 731* ( 7 - 1 ) = 21029 = 0,14 0 g 6 = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*1070* - 764* ( 7 - 1 ) = 2106 = 0,03 g 7 = 0,5 mnmn - ( nS - i 1 ) = 0,5*1070* - 712* ( 7 - 1 ) = 21058 = 0,30 Barcha sifat ko’rsatkichlari bir xil ahamiyatliligida g i = 1 =0.14 ga n teng bo’ladi. Barcha sifat ko’rsatkichlari n o dan ko’proq ahamiyatlisi uchun g i > 1 n =0,14 ajratiladi va ular uchun ahamiyatli koeffitsient quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi : g io =

mn - S n o io ( 4 ) mnn o - å S io 1 Bu yerda : n o - ko’proq tashlangan ahamiyatli xossalarning soni; S io - har bir tashlangan xossalari uchun pog’onalar yig’indisi. g 2 o = mn - S n o io = 10*7 - 25 = = 0,33 mnn o - å S io 10*7*3 - 74 1 g 3 o = mn - S n o io = 10*7 - 37 = = 0,24 mnn o - å S io 10*7*3 - 74 1 g 7 o = mn - S n o io = 10*7 - 12 = = 0,42 mnn o - å S io 10*7*3 - 74 1 8-jadvalda ahamiyatli tashlangan x 1 , x 2 , x 4 , x 6 ( n o = 4 ) xossalar berilgan. Tashlangan ko’rsatkichlarning nisbiy ahamiyatliligi quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi : g io d io = g min ( 5 ) Bu yerda : g min - tashlangan xossalarning ahamiyatli koeffitsientlaridan eng kichigi. g 2 o = 0,33 = 1,4 d 2 o = g min 0,24 g 4 o = 0,24 = 1

d 3 o = g min 0,24 g 6 o = 0,42 = 1,75 d 6 o = g min 0,24 Tashlangan ahamiyatli sifat ko’rsatkichlarini quyidagi formula yordamida ham aniqlasa bo’ladi : g io = 100 n o 100 ( 6 ) S io å 1 S io Bu yerda : S io - har bir tashlangan ko’rsatkichlar uchun pog’onalar yig’indisi. Ekspertlarning baholashdagi o’zaro kelishuvchanligini aniqlashda ekspertlarning boshlang’ich pog’onali baholash natijalaridan foydalaniladi. Alohida ekspertlar turli sifat ko’rsatkichlarini bir xilda baholasa, unda jadvalda T j qiymati qo’shiladi va quyidagi formula yordamida hisoblanadi : T j = 1 å u ( t 3 j - t j ) ( 7 ) 12 1 Bu yerda : u – j ta ekspertning bir xil baholashdagi pog’onalar soni; t j - j ta ekspertning bir xil pog’onadagi baholashlari soni. Boshlanishida barcha ko’rsarkichlar uchun pog’ona yig’indisining

( ) å -n i SS 2 12 1 12 1 2216 =W = 1 m ( 9 ) m 2 ( n 2 - n ) - m å T j j = 1 W = 1 m = 0,79 m 2 ( n 3 - n ) - m å T j *10 2 * ( 7 3 - 7 ) - 0 j = 1 Uning ahamiyatliligini baholash uchun c 2 mezon hisoblanadi : c 2 = Wm ( n - 1 ) ( 10 ) c 2 =0,79*10* ( 7-1 ) =47.4 c 2 =47.4 > 21,7 dan o’nta ekspertning pog’onali baholashdagi ahamiyatli kelishuvchanligiga ega bo’lamiz. 5-jadval № Gazlamani xossalari 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 g’ijimlanmaslik 5 5 4 5 6 6 5 5 5 4 2 Kirishish 2 2 5 2 2 2 1 3 1 5 3 Sitiluvchanlik 4 6 3 4 3 3 3 4 4 3 4 Ishqalanishga c hidamlilik 6 3 7 6 7 7 6 7 6 6 5 Rang m ustahkamlik 3 4 2 3 4 4 4 2 3 2 6 Bikrlik 7 7 6 7 5 5 7 6 7 7 7 Elektrozaryadlanuvchanlik 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1( ) å -n i SS 2

Aprior diagrammasi X 7 -- elektrzaryadlanuvchanlik X 2 - kirishish X 3 -sitiluvchanlik 6.2 Kirishish Yuvilganda, ho’llanganda, ho’llab dazmollanganda, nisbiy namligi yuqori havoda saqlanganda matolarning o’lchovlari o’zgaradi. Ana shunday o’lchovlarning o’zgarishi matolarning kirishishi deyiladi. Bu jarayonda ko’pincha materiallarning o’lchovlari kichrayadi. Bu holdagi kirishish musbat kirishish deb, ayrim materiallarning o’lchovlari oshadi, bu esa manfiy kirishish deb ataladi. Tikuvchilikda materiallarga namlab-isitib ishlov berilganda ham ularning o’lchovlari kichrayadi ( kirishtirib dazmollash jarayoni ) yoki oshadi ( cho’zib dazmollash jarayoni ) . Namlab – isitib ishlov berilgandagi kirishish majburiy kirishish deb ataladi. Majburiy kirishish yordamida tikuvchilik buyumlariga ma’lum k

shakl buzilishi mumkin. Agar buyumning asosiy materiali, astari va qatlami turlicha kirishsa, kiyimning tashqi ko’rinishi yomonlashadi, unda g’ijimlar va burmalar paydo bo’ladi. Kirishishiga ko’ra tikuvchilik materiallari uch guruhga bo’linadi. Materillarning kirishishiga bir necha sabab bor : 3.To’qimachilik va tikuvchilik jarayonining barcha bosqichlarida ( yigirish, to’qish, pardozlash, o’lhovlarini aniqlash va bichishda ) materiallarni hosil qiluvchi tola va iplar doim tortilib urdi. Materialni ho’llaganda tola va iplar bo’shashib o’zining dastlabki holatiga qaytishga intiladi. 4.Namlik ta’sirida tolalar va iplar namni o’ziga tortadi. Natijada ular shishadi va kaltalashadi. Kuchli tortilgan ip turkumlari o’zaro bukilishini o’zgartiradi. M ateriallarning kirishishini kamaytirish uchun t

L 2 - nazorat qilinadigan masofaning ishlov berilgandan keyingi miqdori, mm. Namunalarga ishlov berish turi materialning tolaviy tarkibiga bog’liq bo’ladi. Gazlamaning kirishishini tez tekshirish uchun quyidagicha ish ko’rish mumkin : gazlama bo’lagi chetidan 15-20 sm tashlab, gazlamaning butun eni bo’yicha o’ngiga va teskari tomoniga 15-20 sm joyga suv purkaladi,yaxshilab dazmollanadi yiki presslanadi. Agar sinalgan joyining cheti ichkariga tortilsa, bunday gazlama ho’llabdazmollanganda ancha kirishishi mumkin. Ancha kirishadigan gazlamalarni oldin bug’lash tavsiya etiladi. Agar kiyimning avrasiga mo’ljallangan gazlama uncha kirishmaydigan bo’lsa, miyona gazlama bug’lanadi. 6.3 Sitiluvchanlik Gazlamalarning sitiluvchanligi - qirqilgan joylarda gazlama iplari chiqib ketib, shkila hosil bo’

Bu asbob ishqalanish ta’sirida gazlamalardagi tanda va arqoq iplarining siljishini aniqlash uchun qo’llaniladi. Хоnаdаgi hаrоrаt 20 ± 3 0 C vа nаmliк 60 ± 5%ni tаshкil qilishi kеrак. II. Asbobning qisqacha texnik tavsifi. 1. Emiruvchi baraban maxkamligi: 60±5 daraja. 2. Emiruvchi baraban o’lchamlari: 19Øx25(У) (yuqori) 19Øx25(У) (pastki) 3. Ishqalanishdagi yuk vazni: 450-2300gr (qisish joyida) 4. Taranglashishdagi yuk: 22±0,22H (2,3±0,02 kgk) 5. Ishqalanishdagi masofa: 25mm. 6. Sinalayotgan namuna o’lchamlari: 100( Э )x200( У ) mm. III. Asbobni sinovga tayorlash. SD-1 asbobi mexanik. Sinovni boshlashdan avval asbobning barcha mexanik qismlari ishning to’g’riligini tekshirish lozim. IV. Asbobda sinov o’tkazish uslubi. SD-1 asbobida n а mun а mizni qisqichl а rg а j о yl а shtir а miz v а qi

Ustunni sinovga tayorlash 1 12 22 3 4 5 6 7 7 8 9 Taranglovc hi ustun Mahkamlash romi2 22 6 Namunani sinovga tayyorlash 11 23Rezina quvurchasiSD – 1 asbobi 3 6 7 9 8 1

Tirgak(ustun)ni sinovga tayyorlash 1 – yakka tortilgan ip 2 – uchinchi qisqich 3 – ikkinchi qisqich 4 – mato yuzasidagi qisqich 5 – namunalarni to’g’rilash uchun maxsus rom 6 – birinchi qisqich 7 – namuna 8 – yuk Namunani sinovga tayyorlash 1 – bir nechta iplarni chiqarib olib, so’ngra qirqish kerak SD – 1 matolarning siljishini aniqlovchi asbob 1 – birinchi yo’lakcha 2 – ikkinchi yo’lakcha 3 – namuna uchun qisqich 4 – posangi 5 – yuk 6 – aylantirish dastagi 7 – mushtumcha 8 – harakatlantiruvchi dastak 9 – rezina quvurchasi Rezina quvurchasi 1 – pastki qism 2 – sinalayotgan namuna 3 – yuqori qism

6.4 Elektrlanuvchanlik Elektrlanuvchanlik bu materiallarning ma’lum sharoitlarda o’z sirtiga static elektr zaryadlarini to’plash xususiyatidir. Tayyorlash va foydalanish jarayonlarida tikuvchilik materiallari albatta boshqa jism sirtlariga tegadi va ishqalanadi. Natijada, ularning sirtida birdaniga ikkita jarayon bo’lib o’tadi, zaryadlar uzluksiz to’planadi va tarqaladi. Bu ikkala jarayonlar orasidagi muvozanat buzilsa, materiallarning elektrlanishi paydo bo’ladi. Materiallarning elektrlanuvchanligi zaryadning kattaligi va ishorasi ( musbat yoki manfiy ) bilan tavsiflanadi. Zaryadlarni to’plash jarayoni tarqalish jarayoni bilan birgalikda o’tgani tufayli materiallar elektrlanuvchanligining asosiy tavsifi bu ularning elektr qarshiligidir. Materiallarning elaektrlanuvchanligi ularni hosil qi

2. Asbobning vazifasi: turli xildagi matolardagi statik zaryadlarning to’planishi xossalarini aniqlash uchun asbob. 3. Asbobda ishlash sharoiti: Xonadagi harorat : 20 ± 2 o C Havoning nisbiy namligi: 65 ± 2% 4. Namunaga qo’yiladigan talablar: Namuna o’lchamlari 50x60 mm, 25x170 mm 5. Maxsus talablar: Asbobdan foydalanishdan avval uni maxsusqurilma yordamida sozlash zarur. Shuningdek, ossillografni ham sozlash kerak. 6. Eslatmalar: Asbob 100 V kuchlanishli va 50 Gts chastotalienergiya manbasidan ishlaydi, shuning uchun uni transformator orqali ishga tushirish kerak. III. Asbobni sinovga tayyorlash Sinovdan avval asbobni sozlash kerak. T а jrib а ni b о shl а shd а n а vv а l uskun а ni kalibr о vk а (s о zl а sh) qilish k е r а k. Shuningd е k о tsil о gr а f ko’rs а tgichl а rini h а m muv

10 411 12 3 13 2 1 1. Tutib turuvchi mеtаl 2. Kuchlаnish DC100V 3. Tutgich qismi 4. Bаrаbаn 5. Oyna 6. Kаlеbrоvkа plаstinаsi 7. Qisuvchi vint 8. Birlаshtiruvchi rаmkа 9. Himоya lеntаsi 10. Uzаtuvchi elеktrоd 11. U Fоrmаli tеrminаl 12. Hаlqа tоzаlоvchi 13. J fоrmаgа egа bo´lgаn qisish uskunаsi 7-jadval Gazlamaning nomi elektrozaryadlanuvchanlik Sitiluvchanlik Kirishish, % tanda arqoq tanda arqoq Astarbop gazlama 654 B 17.6 H 15.4 H 3.5 1.8 8-jadval Gazlamaning nomi Artikuli Tola tarkibi Yuza zichligi Zichligi O’rilish turitanda arqoq Astarbop gazlama 52149 kapron 30 400 310 atlas 55

7. Kiyim furniturasi Tugmalar kiyimni bezatish va ilgakni yasash uchun ishlatiladi. Tugmalarga qo’yiladigan asosiy talablar quyidagicha. Ular mustahkam, suv ta’siriga chidamli bo’lishi kerak, sovunli eritmada qaynatilganda tashqi ko’rinishi, qiyofasi, bo’yoqi buzilmasligi talab qilinadi. 1.5 m balandlikdan tashlab yuborilganda shikastlanmasligi lozim. Ishlatilishiga ko’ra tugmalar palto, kostyum, ko’ylak, shim, ich kiyim, bolalar kiyimi va forma kiyimlari uchun mo’ljallangan xillarga bo’linadi. Erkaklar kiyimlari uchun ishlatiladigan tugmalar oddiy ko’rinishda bo’ladi. Paltolar uchun diametric 26-33 mm li, pidjaklar uchun 20-25 mm , nimchalar uchun 15-17 mm, shimlar uchun 14-17 mm, ko’ylaklar uchun 10-19 mm li tugmalar ishlatiladi. Ayollar kiyimlarida ishlatiluvchi tugmalarning rangi, qiyo

8. Xulosa Bu kurs loyiha ishini bajarishda qo’yilgan maqsad va vazifalarni barchasini bajarishga harakat qildim. Bunda kiyim uchun material tanlashda kiyimni vazifasi va material xususiyatlariga alohida e’tibor berdim. Yuqorida tekshirilgan uchta namuna materiallardan asosiy ko’rsatkichlar qiymatlarini hisobga olgan holda tabiiy charmni kuz- bahor mavsumlariga mo’ljallangan material sifatida tavsiya etaman. Tabiiy charm suv o’tkazmasligi yuqoriligi, rang mustahkamligi a’lo darajadaligi, kirishishi foizi nisbatan pastligi, g’ijimlanmaslik ko’rsatkichi ham bundan mustasno emasligi bilan qolgan ikki namunaga nisbatan yaxshi natija ko’rsatdi. Qolgan ikki namunalar esa iste’molchi talabini nisbatan qondira olishini uning ko’rsatkich qiymatlarida ko’rishimiz mumkin. 57

Foydalanilgan adabiyotlar 1. N.G.Abbasova, B.B. Ahmedov, SH.M. Mahkamova, T.A. Ochilov Yengil sanoat mahsulotlari materialshunosligi Toshkent - Aloqachi - 2006 2. T.A. Ochilov, N. G. Abbasova, F. J. Abdullina, Q. I. Abdulniyozova Gazlamashunoslik. Toshkent 4.Maltseva E.P. Tikuvchilik materiallari. M.,1986 5. www.Moda-online.ru 6. www.ledi.ru 58

Купить