Elektroliz - Химия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	143.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

Elektroliz

Купить

Reja Kirish 1. Elektroliz to ’ g ’ risida umumiy ma ‘ lumot Asosiy qism 1. Elektrolitlar suvdagi eritmalarining elektrolizi 2. Faradey qonunlari 3. Qutblanish 4. Ajralish potentsiali va ajralish kuchlanishi 5. Akkumulyatorlar 6. Elektroliz jarayoni va uning qo’llanilishi Xulosa Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

Elektroliz to’g’risida umumiy ma‘lumot Elektr energiyasi ta‘sirida sodir bo’ladigan oksidlanish – qaytarilish jarayonlari elektroliz deb ataladi. Aslida «Elektroliz» deganda elektrolit eritmasi yoki suyuqlanmasi orqali elektr oqimi o’tganida sodir bo’ladigan barcha jarayonlarni tushuniladi. Masalan, suyuqlantirilgan magniy xlorid orqali elektr oqimi o’tganida magniy kationlari elektr maydon ta‘sirida manfiy elektrod tomon harakat qiladi. Bu elektrodga yetishi bilanoq tashqi zanjirdan kelayotgan elektronlarga duch kelib, qaytariladi: Mg2+ + 2e–  Mg. Xlor anionlari elektr maydoni ta‘sirida musbat elektrod tomon harakatlanadi: o’z elektronlarini musbat elektrodga berib oksidlanadi. Xlor ionlarining oksidlanishi asosan, elektrkimyoviy bosqichni, ya‘ni birlamchi jarayonni tashkil etadi. Uni 2C

Elektrolitlarning suvdagi eritmalarida sodir bo’ladigan katod jarayonlarni ko’zdan kechirishda birinchi navbatda vodorod ionlarining qaytarilish potentsialini nazarda tutish kerak. Bu potentsialning qiymati vodorod ionlar konsentratsiyasiga, binobarin, eritmadagi pH ga bog’liq: E = 0,059lg [H+] yoki E = - 0,059 pH Neytral muhit uchun pH = 7; binobarin: E = - 0,059 · 7 = - 0,41 в . Demak, agar elektrolit kationini tashkil qiluvchi metallning normal potentsiali – 0,41v dan ko’ra musbatroq bo’lsa, neytral eritmaning elektrolizida katodda ayni metall ajralib chiqadi. Bunday metallar kuchlanishlar qatorida vodorodga yaqin turadi (masalan qalay). Agar elektrolitni tashkil qilgan metallning elektrod potentsiali – 0,41v ga qaraganda ancha manfiy bo’lsa, katodda albatta vodorod ajralib chiqadi.

Elektrolitlar suvdagi eritmalarining elektrolizi Suyuqlantirilgan elektrolitlarning elektrolizi bilan elektrolitlar eritmalarining elektrolizini bir-biridan farqlash lozim. Elektrolitlar eritmalarining elektrolizi jarayonlarida suv molekulalari ham ishtirok etishi mumkin. Misol uchun NaCl ning suvdagi konsentrlangan eritmasining elektrolizini ko`rib chiqamiz. Bu holda eritmada gidratlangan Na+ va Cl- ionlari, shuningdek, suv molekulalari bo`ladi. Eritma orqali elektr toki o`tganida Na+ kationlari katodga, Cl- anionlari anodga tomon harakatlanadi. Lekin elektrodlarda sodir bo`ladigan reaksiyalar tuz suyuqlanmasida boradigan reaksiyadan tubdan farq qiladi. Masalan, katodda Na+ ionlarining o`rniga suv molekulalari qaytariladi: 2H2O + 2e- = H2 + 2OH-1 Anodda esa Cl- ionlar oksidlanadi: 2Cl-1 -

Faradey qonunlari Elektr energiyasi bilan kimyoviy jarayonlar orasida miqdoriy bog’lanish borligini dastlab (1836 yilda) ingliz olimi M. Faradey aniqlagan. Elektrolizning 1 – qonuni quyidagicha ta‘riflanadi: elektroliz vaqtida elektrodda ajralib chiqadigan moddaning og’irlik miqdori eritmadan o’tgan elektr miqdoriga to’g’ri proportsionaldir. Agar elektrodda ajralib chiqadigan moddaning og’irlik miqdoirini m bilan, elektr miqdorini Q bilan, tok kuchini J bilan, vaqtni t bilan belgilansa, Faradeyning 1 – qonuni quyidagicha yoziladi: m = К · Q = К · J · t bu yerda, K – ayni elementning elektr kimyoviy ekvivalenti, ya‘ni eritma orqali 1 kulon elektr o’tganda ajralib chiqadigan miqdori. Elektrolizning 2 – qonuni: agar bir necha elektrolit eritmasi orqali (ketma – ket ulangan holda) bir xil miqd

Qutblanish Elektroliz jarayoniga turli xil omillar ta‘sir ko’rsatadi. Shulardan biri qutblanish jarayoni bo’lib, u uch xil bo’ladi, ya‘ni elektrod qutblanish, kimyoviy qutblanish va konsentratsiyaviy qutblanish. Elektrod qutblanish . Elektrolitga tashqi manbadan elektr oqimi yuborilganda qatodga elektron kelishi sababli uning potentsiali manfiylashadi, anoddan elektronlar ketishi sababli uning musbat potentsiali oshadi, ya‘ni elektrodlar qutblashadi. Elektrolitdan elektr oqimi o’tganda, elektrodning elektr holati – uning potentsiali, qo’sh elektr qavati zaryadining zichligi o’zgaradi. Bu xodisaga elektrodning qutblanishi deyiladi. Ikkala elektroddagi potentsial siljishlar yig’indisi qutblanish EYUK ni beradi. Elektrkimyo sanoatida elektrodga juda katta elektr oqimi beriladi, natijada qutbl

Kimyoviy qutblanish . Sulfat kislota eritmasiga platinadan yasalgan ikki elektrod tushirilib tashqaridan elektr oqimi yuborilsa, katoddagi potentsial vodorodning muvozanat potentsiallaridan oshganidan so’ng katodda vodorod ajralib chiqa boshlaydi, anodda esa kislorod ajraladi. Elektrodlarda ajralib chiqayotgan bu gazlar platina elektrodga adsorbilanib, gaz elektrodlar – kislorod hamda vodorod elektrodni hosil qiladi. Natijada sulfat kislota eritmasiga tushirilgan platina plastinkalarda kislorod hamda vodorod elektrodlardan iborat quyidagi galvanik element vujudga keladi: Pt (H2)- |H2SO4|+O2(Pt)

Qutbsizlantirish. Qutblanish jarayoni elektroliz bilan ma‘lum miqdorda modda ajratib olish uchun ortiqcha elektr energiya sarf qilishini talab qiladi. Bu esa zarardir. Shunga ko’ra, qutblanishni yo’qotish yoki juda bo’lmaganda uning ta‘sirini kamaytirishga harakat qilinadi. Elektroliz jarayonida qutblanishni yo’qotish qutbsizlantirish (depolyarizatsiya) deyiladi. Qutblanishni yo’qotish uchun uning sabablarini yo’qotish kerak. Konsentratsiyaviy qutblanish, eritmani shiddatli aralashtirish yo’li bilan yo’qotilishi mumkin, lekin uni butunlay yo’q qilib bo’lmaydi, chunki elektrodlarda hosil bo’lgan diffuzion qatlam bunga yo’l qo’ymaydi. Ortiqcha ionni cho’ktirish yo’li bilan ham konsentratsiyaviy qutblanishdan qutilish mumkin.

Ajralish potensiali va ajralish kuchlanishi Elektroliz paytida katodda biror kation eritmadan metall holida ajralib chiqishi uchun u o’z zaryadini berishi kerak, lekin metallar eritmaga ion holida o’tishga intiladi. Metallarning bu tabiati kationning zaryadsizlanishiga qarshilik qiladi. Bu qarshilikni yengish uchun katodga ma‘lum potentsial berish kerak bo’ladi. Shunday qilib, kation zaryadsizlanib katodda ajralishi uchun, ya‘ni elektroliz jarayoni borish uchun edektrodga beriladigan potentsial, ajralib chiqishi kerak bo’lgan shu metallning ma‘lum sharoitda hosil qilinadigan muvozanat bo’lsa ham ko’proq bo’lishi kerak. Kationning zaryadsizlanishi uchun kerak bo’lgan minimum potentsial ajralish potentsiali yoki (agar elektrod erisa) erish potentsiali deyiladi. Metallarning hosil qiladigan p

Akkumulyatorlar Ba‘zi elektrodlarda elektrkimyoviy qutblanish natijasida hosil bo’ladigan mahsulotlar, masalan, oksidlar barqaror bo’ladi. Bu xilda qutblanadigan elektrodlardan foydalanib, elektroliz vaqtida elektr energiyasini to’plash mumkin. Elektr energiyasining to’plab kerak vaqtda sarf qilishga imkon beradigan asboblar akkumulyatorlar deyiladi. Akkumulyatorlarda energiyani to’plash uchun, avval, akkumulyator orqali elektr oqimi o’tkiziladi: bu elektrodlarda vujudga keladigan elektr kimyoviy qutblanish jarayoni natijasida elektr energiyasi kimyoviy energiyaga aylanadi. Buning natijasida akkumulyator zaryadlanadi. Zaryadlangan akkumulyatorni oqimi manbai sifatida ishlatsa bo’ladi. Amalda ikki xil akkumulyatorlar eng ko’p ishlatiladi. Birinchisi qo’rg’oshinli akkumulyator bo’lib, ikkinc

Elektroliz jarayoni va uning qo`llanilishi Elektrolitlarning eritmalari va suyuqlanmalarida har xil ishorali ionlar bo`ladi, ular suyuqlikning barcha zarrachalari kabi tartibsiz harakatda bo`ladi. Agar NaCl ning suyuqlanmasiga (NaCl 801 0C da suyuqlanadi) inert (ko`mir) elektrodlar botirilsa va o`zgarmas elektr toki o`tkazilsa, u holda ionlar elektrodlarga: Na+ kationlari- katodga, Cl- anionlari-anodga tomon harakatlanadi. Na+ ionlari katoddan elektronlar oladi va qaytariladi: Na+ + e- = Na Cl- ionlari esa elektronlarini anodga berib oksidlanadi: 2Cl-1 - 2e- = Cl2 Agar endi bu ikki elektrod reaksiyalarni hadlab qo`shsak, u holda NaCl elektrolizining umumiy tenglamasini olamiz: Na+ + e- = Na | 2 2Cl-1 - 2e- = Cl2 | 1 2Na+ + 2Cl-1  2Na + Cl2 yoki 2NaCl  2Na + Cl2 Bu reaksiya oksidlanish-qa

Elektrolizga oid amaliy mashg’ulot Ishning maqsadi: Elektrokimyoviy ekvivalentni aniqlash usul i va qurilmasi bilan tanishish. Kerakli asbob va reaktivlar: Qo’rg’oshinli yoki ishqorli akkumulyator, ampermetr, reostat, kalit, misli kulonometr (elektrolit va ikkita mis elektrodli vanna), sekundomer, millimetrli chizg’ich, analitik tarozi, CuSO4 ning 5 % li eritmasi, qurilma uchun simlar. 12 -rasm. Elektrokimyoviy ekviv a lentni aniqlash quilmasi. 1- tok manbai, 2-kulonometr, 3-ampermetr, 4-reostat, 5-kalit. Elektrolitdan ma’lum miqdorda elektr toki o’tganda elektrodda ajralgan modda miqdori quyidagiga teng: m = EIt, yoki E = , bu yerda, m – ajralgan modda massasi, g da, E – berilgan moddaning elektrokimyoviy ekvivalenti, I – tok kuchi, t – vaqt, sek.

Xulosa Xulosa qilib aytganda elektroliz juda keng ma’nodagi tushunchadir. Uning xalq xo’jaligidagi ahamiyatini texnikada, turmushda hatto sanoatda ham ko’rishimiz mumkin. O’zi elektrolizni bir so’z bilan aytganda, elektrolitlarning eritmalari yoki suyuqlanmalaridanelektr toki ta’sirida boradigan oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari deymiz. Lekin, bu oddiy ko’ringan jarayon kimyo sanoatining ko’pgina tarmoqlarida qanchalik muhim ahamiyatga ega ekanligini tasavvur etish qiyin. Amaliy elektrokimyo tarmog’i hisoblangan gal’vanostegiyani olaylik. Bunda gal’vanik qoplamlar korroziyalanishdan saqlashdan tashqari, ba’zan buyumlarga chiroy tashqi ko’rinish ham baxsh etadi. Yoki yana bir tarmoq gal’vanoplastikani ko’raylik, bunda buyumlardan aniq metal nusxalar olinadi. Avtomobil sanoatida metallar

Фойдаланилган адабиётлар Рустамов Ҳ . Р . Физик кимё .- Тошкент .- Ўзбекистон .-2000. Усмонов Х . У ., Рустамов Х . Р ., Рахимов Х . Р . Физик химия .- Тошкент .- Ўқитувчи .-1974. Рустамов Ҳ . Р . Физик кимё .- Тошкент .- Ўқитувчи .-1980. Физическая химия. Под. ред. П.В. Никольского.-М.: Химия.- 1988. Никольский Б.П. Физическая химия.-Л.-1987. Кудряшев И.Б., Каретников Г.С. Сборник примеров и задач по физической хими.-1991. L . S . Kamolov , G . Shodiyev “ Fizikaviy kimyo ” Qarshi 2007.-173-180 betlar . Chem Net.ru – Kimyo fanlari bo’yicha elektron kutubxonalar tizimi.

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari