Fosfor - Химия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	28 Май 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

Fosfor

Купить

Fosfor (yunoncha: phosphoros — yorugʻlik tashuvchi, phos — yorugʻlik va phoro — tashiyman, lotincha: Phosphorus), P — Mendeleyev davriy sistemasining V guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 15, atom massasi 30,97376. Fosforning 1 ta izotopi — 31P bor. 6 ta sunʼiy radioaktiv izotopi: 2SP, 29P. 30P, 32P, 33P, 34P olingan. Uning 32R (T1/2= 14,22 kun) izotopi nishonli atom sifatida keng qoʻllanadi.

 Fosfor Yer poʻstining massa jihatdan 8102 % ini tashkil qiladi. Fosfor faol element, tabiatda fosforitlar va apatitlar tarkibida uchraydi. Fosforning 3 ta allotropik shakl oʻzgarishi: oq, qizil va qora fosfor maʼlum. Oq fosfor P4 tarkibli tetraedr shakldagi molekulalar hosil qiladi. Uning suyuqlanish temperaturasi 44°, zichligi 1,83 g/sm3, qaynash temperaturasi 281°; u suvda, spirtda oz, uglerod (1U)sulfid, benzol, efir, skipidar va suyuq ammiakda yaxshi eriydi. Oq fosfor kimyoviy reaksiyalarga yaxshi kirishadi. 50° da havoda oʻzoʻzidan alangalanadi. Qizdirilganda hatto platina bilan ham birikadi. Juda zaharli, 0,1 grami odamni oʻldiradi. Oq fosfor suvda saqlanadi. U berk idishda 260° gacha qizdirilganda qizil fosforga aylanadi. Qizil fosfor (qora fosfor ham) yuqori polimer modda. Suyuql

 Kimyoviy xossalari  Kovalentlik radiusi 106 pm  Ion radiusi 35 (+5e) 212 (-3e) pm  Elektrmanfiylik  (poling boʻyicha) 2.19  Elektrod potensiali 0  Oksidlanish darajasi 5, 3, -3

Olinishi: Fosfor fosforit yoki apatitdan olinadi. Elektr pechlarida havosiz muhitda fosforit yoki apatit kremniy (IV)-oksidi hamda koks ishtirokida qizdiriladi: +5. +2 Ca3 (PO4)2+5C° + 3SiO2 → 3CaSiO3+ 2P° +5CO. Reaksiya natijasida olingan fosfor bug‘lari maxsus kamerada suv ostida kondensatlanadi. Yig‘ilgan fosforning tarkibi P4 ko‘rinishidagi oq fosfordir. Oq fosfor qorong‘uda shu’lalanadi.

FIZIK XOSSASI  Fosfor normal sharoitda bir nechta barqaror allotropik modifikatsiyalar shaklida mavjud . Fosforning barcha mavjud allotropik modifikatsiyalari hali to’liq o’rganilmagan (2016) . An’anaga ko’ra, uning uchta modifikatsiyasi mavjud: oq, qizil, qora. Ba’zan ular asosiy allotropik modifikatsiyalar deb ataladi, bu esa barcha boshqa modifikatsiyalar ushbu uchalalarning aralashmasi ekanligini anglatadi. Standart sharoitda, faqat uchta allotropik fosforli modifikatsiyalar barqaror, masalan, oq fosfor termodinamik jihatdan beqaror ( va normal sharoitlarda qizil fosforga o’tadi. Barcha modifikatsiyalar rang, zichlik va boshqa fizik va kimyoviy xususiyatlar, ayniqsa kimyoviy faollik bilan farqlanadi. Moddaning holatini termodinamik jihatdan barqaror modifikatsiyaga o’tkazishda kimyov

FOSFORNING ISHLATILISHI Fosfor eng muhim biogen element hisoblanadi va shu bilan birga sanoatda keng qo’llaniladi. Gugurt ishlab chiqarishda qizil fosfor ishlatiladi. U gugurt karakasing yuzasiga qoplanadi. Oltingugurt va kaliy xloratini o’z ichiga yuzaga gugurt cho’pi boshi ishqalansa, olov paydo bo’ladi. Ehtimol, inson xizmatiga qo’ygan fosforning birinchi xususiyati yonuvchanlikdir. Fosforning yonuvchanligi juda muhim va allotropik modifikatsiyaga bog’liq. Kimyoviy jihatdan eng faol, toksik va yonuvchan oq («sariq») fosfor, ushning uchun u ko’p ishlatiladi (yunuvchi bomba va boshqalarda). Qizil fosfor sanoat tomonidan ishlab chiqariladigan va iste’mol qilinadigan asosiy modifikatsiyadir. U gugurt ishlab chiqarishda, portlovchi moddalar, yoqish uchun aralashmalar, har xil turdagi yoqilg

 Tabiatda uchrashi: Fosforning eng muhim minerallari fosforit Ca3(PO4)2   va apatitlar: 3Ca3(PO4)2∙Ca(OH)2 – gidroksil apatit, 3Ca3(PO4)2∙CaF2 – ftorli   apatit hamda 3Ca3(PO4)2 ∙CaCl2xlorli apatitdir. Ftorli apatitda ftorning o’rni   qisman xlorga almashina oladi. Odam organizmida 0,5 – 0,8 % ga qadar fosfor   bo’ladi.   Fosfor inson organizmining harakatlanish, oziqlanish, ko’payish, nafas olish va   fikrlash faoliyatida faol ishtirok etadi. Shuning uchun akad.A.E.Fersman   fosforni « hayot va tafakkur elementi » deb atagan.

Reaksiyalar: 1. 4P + 5O2 = 2P2O5 2. 2P+3Cl2=2PCl3 3. 2P+3S=P2S3 4. 2P+3H2=2PH3 5. 2P+3Ca=Ca3P2 .

Foydalanilgan adabiyotlar. 1. Alekseev V.N. Sifat kimyoviy yarim mikrotahlil. M: Kimyo. 1973 yil. 2. Voskresenskiy A.G., Solodkin I.S. Sifat yarim mikrotahlil uchun amaliy qo‘llanma.1972- 133b. 3. Mirkomilova M. ‘‘Analitik kimyo’’. O‘zbekiston, Toshkent–2001. 4. Fayzullayev O. ‘‘Analitik kimyo asoslari’’ Yangi asr avlodi, 2006. 5. Luri Yu.Yu. Analitik kimyo bo‘yicha qo‘llanma.- M.: Kimyo, 1979. – 480b. 6. Semenov A.D., M.M. Evstifeev, Yu.M. Gavrilko . “Atrof-muhit ob’ektlari tahlil” seminariga Tabiiy suvlarda biogen elementlarni aniqlash. Rostov-Don -2001-17 c 7. Shemyakin F.M. Analitik kimyo. 3-nashr, rev. Va qo‘shimcha Farmatsevtika universitetlari uchun darslik. M., Oliy maktab. 1973 yil 8. Rabinovich V.A, Xavin Z.Ya. ‘‘Qisqacha kimyoviy ma’lumotnoma’’ kimyo, 1997-yil 9. Shohidoyatov. M

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari