Genetik buzulishlar - Биотехнология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	907.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Апрель 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биотехнология

Genetik buzulishlar

Купить

Patalogik anatomiya fani. Genetik buzulishlar

▶ Reja: ▶ Genetik buzulishlar . ▶ Mutatsiyalar. ▶ Mendel buzulishlari. ▶ Irsiy ko’p omil buzulishlari. ▶ Irsiy noklasssik monogen kassalliklar.

▶ Genetik buzilishlar – bu genetik materialda (DNK yoki xromosomalarda) sodir bo‘ladigan o‘zgarishlar yoki anomaliyalardir, ular odatda organizmning tuzilishi, funksiyasi yoki irsiyati bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklar yoki sindromlarni keltirib chiqaradi. ▶ Genetik buzilishlar odatda irsiy bo‘lib, nasldan- naslga o‘tadi, ammo ba’zan yangi mutatsiyalar natijasida birinchi marta paydo bo‘lishi mumkin. Ular insonning salomatligiga ta’sir qiluvchi omillardan biri sifatida e’tiborga olinadi

Mutatsiyal ar▶ 1. Nuqtaviy mutatsiyalar: ▶ ▶ Substitutsiya: Bitta nukleotidning boshqa bir nukleotidga o‘zgartirilishi. Masalan, A- T juftining G- C juftiga o‘zgartirilishi. ▶ ▶ Insertsiya: Bitta yoki bir nechta nukleotidning DNK zanjiriga qo‘shilishi. Bu, ko‘pincha, genetik kodni o‘zgartirib, yangi xususiyatlarni yaratishi mumkin. ▶ ▶ Delesiya: Bitta yoki bir nechta nukleotidning DNK zanjiridan yo‘qolishi. Bu o‘zgarish genetik kodni qisqartirib, proteinlar hosil bo‘lishiga ta’sir qilishi mumkin.

▶ 2. Xromosoma mutatsiyalari: ▶ ▶ Duplikatsiya: Bir xromosoma segmentining ikki marta takrorlanishi. Bu, genlarning ko‘payishiga olib keladi. ▶ ▶ Inversiya: Xromosoma segmentining teskari joylashuvi. Bu xromosomaning strukturasiga ta’sir qiladi, ammo genlar sonini o‘zgartirmaydi. ▶ ▶ Translokatsiya: Xromosoma segmentining bir xromosomadan boshqasiga o‘tishi. Bu genetik materialning bir joydan boshqa joyga o‘tkazilishiga olib keladi. ▶ ▶ Delesiya: Xromosomaning bir qismi yo‘qoladi, bu o‘zgarish xromosomaning tuzilishini buzadi va ko‘pincha genetik kasalliklarga olib keladi.

▶ ▶ Translokatsiya: Xromosoma segmentining bir xromosomadan boshqasiga o‘tishi. Bu genetik materialning bir joydan boshqa joyga o‘tkazilishiga olib keladi. ▶ ▶ Delesiya: Xromosomaning bir qismi yo‘qoladi, bu o‘zgarish xromosomaning tuzilishini buzadi va ko‘pincha genetik kasalliklarga olib keladi.

▶ 3. Genom mutatsiyalari: ▶ ▶ Poliploidiya: Xromosomalar to‘plamining ortishi, ya’ni hujayraning odatdagi ikkita (diploid) xromosoma to‘plamidan ko‘proq bo‘lishi. Bu, masalan, ba’zi o‘simliklarda yoki hayvonlarda uchraydi. ▶ ▶ Aneuploidiya: Xromosomalar sonining o‘zgarishi. Masalan, trisomiya — 21- xromosomaning ortiqcha nusxasi, bu Down sindromiga olib keladi.

▶ Mendel buzulishlari (Mendelian disorders) — bu irsiyatning asosiy qonunlariga, ya’ni Gregor Mendelning merosni uzatish qonunlariga zid bo‘lgan genetik kasalliklar. Mendelning qonunlari, xususan, dominant va recessiv genlar orqali irsiy xususiyatlarning uzatilib borishini ta’riflagan. Lekin ba’zi hollarda bu qonunlar buzilishi mumkin. Mendel buzulishlari quyidagi holatlardan iborat bo‘lishi mumkin: ▶ 1. Dominant va recessiv genlarning xususiyatlari: ▶ Dominant gen: Agar bir ota- ona dominant genni olib yursa, u odatda avlodga o‘tkaziladi. Bu kasalliklar ko‘pincha bir nechta avlodda namoyon bo‘ladi. ▶ Recessiv gen: Recessiv genni avlodga o‘tkazish uchun ikkala ota- ona ham bu genni olib yurishlari kerak.

▶ “ Irsiy ko’p omil buzulishlari” (multifaktorial irsiy kasalliklar) bir nechta genetik va tashqi muhit omillari o’zaro ta’sir qilishi natijasida yuzaga keladigan kasalliklar guruhidir. Bu turdagi buzilishlar monogen (bitta gen bilan bog’liq) kasalliklardan farq qiladi, chunki ularning rivojlanishiga nafaqat genetik, balki hayot tarzi, ekologik omillar va boshqa tashqi omillar ham ta’sir ko’rsatadi. ▶ Xususiyatlari: ▶ 1. Ko’p omillik: Genetik predispozitsiya va muhit omillari birgalikda ta’sir qiladi. ▶ 2. O’zgaruvchan penetrantlik: Kasallikni rivojlantirish xavfi har bir individda turlicha bo’lishi mumkin. ▶ 3. Poligenik ta’sir: Bir nechta genlarning kombinatsiyasi kasallikning rivojlanishida rol o’ynaydi. ▶ 4. Nasldan- naslga uzatilish usuli: Multifaktorial kasalliklar Mendel qonunlariga

*°r*.^ I anemiy »si ß talassemiya Orqa miya DOShüflarining atrofiyasi Kisti k hbro z

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Купить