Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 250.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Химия

Продавец

Bohodir Jalolov

Ikkinchi guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. gurugda atom radiuslarining va ionlanish potensialarining o’zgarishi. rux va uning birikmalari

Купить
REJAREJA 1.1. Rux va uning birikmalariRux va uning birikmalari 2.2. Tabiatda tarqalishiTabiatda tarqalishi 3.3. MinerallariMinerallari 4.4. OlinishiOlinishi 5.5. Ruxning eng muhim birikmalariRuxning eng muhim birikmalari 6.6. Ishlatilishi.Ishlatilishi. Ikkinchi guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. gurugda atom radiuslarining va ionlanish potensialarining o’zgarishi. rux va uning birikmalari Rux va uning birikmalariRux va uning birikmalari • Rux (lot. Zincum) – Zn Mendeleyev davriy sistemasi II B guruxiga Rux (lot. Zincum) – Zn Mendeleyev davriy sistemasi II B guruxiga mansub element. Tartib raqami (yadro zaryadi) 30, nisbiy atom massasi mansub element. Tartib raqami (yadro zaryadi) 30, nisbiy atom massasi 65,38.65,38. • Atom tuzilishi: 30 Zn – 1s22s22p63s23p64s23d10.Atom tuzilishi: 30 Zn – 1s22s22p63s23p64s23d10. • Valent elektronlari …ns2 uning atomida 4p pog‘onacha bValent elektronlari …ns2 uning atomida 4p pog‘onacha b оо ‘sh, shu ‘sh, shu sababli ruxni osonlik bilan uyg‘ongan holatga sababli ruxni osonlik bilan uyg‘ongan holatga оо ‘tkazish mumkin:‘tkazish mumkin: • 30Zn0...4s +h30Zn0...4s +h  , E, E • 30Zn*...30Zn*... • 4s 4p4s 4p • Shu holatda rux 2 ta toq elektronl Tabiatda tarqalishiTabiatda tarqalishi Rux tabiatda faqat bog‘langan holda Rux tabiatda faqat bog‘langan holda uchraydi va qator minerallarni hosil qiladi.uchraydi va qator minerallarni hosil qiladi. MinerallariMinerallari • ZnS – aldama rux, sfalerit (vyurtsit).ZnS – aldama rux, sfalerit (vyurtsit). • ZnCO3 – smitsonit (Rux shpati yoki galmey).ZnCO3 – smitsonit (Rux shpati yoki galmey). • ZnO – sinkit.ZnO – sinkit. • Zn4Si2O7(OH)2∙H2O – gemiforfit (oddiy galmey).Zn4Si2O7(OH)2∙H2O – gemiforfit (oddiy galmey). • Rux Yevropada Rux Yevropada оо ‘rta asr oxirlaridan ma’lum b‘rta asr oxirlaridan ma’lum b оо ‘lgan b‘lgan b оо ‘lsa, ‘lsa, Sharqda undan ham oldin ma’lum bSharqda undan ham oldin ma’lum b оо ‘lgan. Eramizning II asrida ‘lgan. Eramizning II asrida greklar rux va mis qotishmasi – latun quyishni bilganlar. 1746 - greklar rux va mis qotishmasi – latun quyishni bilganlar. 1746 - yilda nemis kimyogari A. Marggraf rux olishning distillyatsion yilda nemis kimyogari A. Marggraf rux olish OlinishiOlinishi • Hozirgi zamon rux olinishi hHozirgi zamon rux olinishi h оо ‘l va quruq usullarga b‘l va quruq usullarga b оо ‘linadi. H‘linadi. H оо ‘l ‘l usulda rux olish elektrolitik usulda busulda rux olish elektrolitik usulda b оо ‘ladi. Kuydirilgan sfalerit yoki ‘ladi. Kuydirilgan sfalerit yoki smitsonit sulfat kislota bilan qayta ishlanib rux sulfatga smitsonit sulfat kislota bilan qayta ishlanib rux sulfatga оо ‘tkaziladi. ‘tkaziladi. Olingan eritmadan mis, kadmiy va boshqa metallar rux kukuni bilan Olingan eritmadan mis, kadmiy va boshqa metallar rux kukuni bilan chch оо ‘ktiriladi, keyin eritmadan rux elektroliz qilinib alyuminiy katodida ‘ktiriladi, keyin eritmadan rux elektroliz qilinib alyuminiy katodida ajratiladi.ajratiladi. • 2. Sulfidli – rux ma’dani kuydiriladi yoki ka • Toza rux – kToza rux – k оо ‘kimtir rangli yaltiroq kumushsimon metall. ‘kimtir rangli yaltiroq kumushsimon metall. Payvandlashga va quymaga, bolg‘alanishga, prokatlanishga oson Payvandlashga va quymaga, bolg‘alanishga, prokatlanishga oson beriladi. Ruxning kimyoviy aktivligi yuqori, u havoda hamma vaqt beriladi. Ruxning kimyoviy aktivligi yuqori, u havoda hamma vaqt zich va yupqa parda bilan qoplanadi. Pardaning tarkibi odatda ZnO zich va yupqa parda bilan qoplanadi. Pardaning tarkibi odatda ZnO emas, balki ZnCO3∙Zn(OH)2 (oq zang) dir, u qolgan metalni emas, balki ZnCO3∙Zn(OH)2 (oq zang) dir, u qolgan metalni oksidlanishdan osonoksidlanishdan oson • himoyalaydi. Khimoyalaydi. K оо ‘pincha uylarning tomini yopish uchun ishlatiladigan ‘pincha uylarning tomini yopish uchun ishlatiladigan r • Rux oksidlamovchi kislotalar bilan tez ta’sirlashadi:Rux oksidlamovchi kislotalar bilan tez ta’sirlashadi: • Zn + H2SO4(c) = ZnSO4+H2↑Zn + H2SO4(c) = ZnSO4+H2↑ • Ushbu reaksiyadan vodorod olishda foydalaniladi. Rux Ushbu reaksiyadan vodorod olishda foydalaniladi. Rux amfoter metall ishqor eritmalarida ham eriydi:amfoter metall ishqor eritmalarida ham eriydi: • Zn + 2NaOH + 2H2O = Na2[Zn(OH)4] + H2↑Zn + 2NaOH + 2H2O = Na2[Zn(OH)4] + H2↑ • Rux qizdirilganda galogenlar va xalkogenlar bilan Rux qizdirilganda galogenlar va xalkogenlar bilan ta’sirlashib, tegishli tuzlar hosil qiladi. Rux kta’sirlashib, tegishli tuzlar hosil qiladi. Rux k оо ‘pgina ‘pgina metallarni ularning tuzlari eritmasidan sof holda qaytaradi:metallarni ularning tuzlari eritmasidan sof holda qaytaradi: • Zn + 2Na[Au(CN)2] Ruxning eng muhim birikmalariRuxning eng muhim birikmalari • Ruxning kRuxning k оо ‘pchilik birikmalari, jumladan oksid va sulfidi ham ‘pchilik birikmalari, jumladan oksid va sulfidi ham oq rangli, faqat xromat va boshqa koq rangli, faqat xromat va boshqa k оо ‘pgina rangli anionli ‘pgina rangli anionli birikmalari mustasno. ZnO oq, qizdirilganda sarg‘ayadigan birikmalari mustasno. ZnO oq, qizdirilganda sarg‘ayadigan kukun. Rux oksidi ruxni kislorodda qizdirib, ruxni karbonati kukun. Rux oksidi ruxni kislorodda qizdirib, ruxni karbonati va nitratini termik parchalab, hamda rux sulfidini kuydirib va nitratini termik parchalab, hamda rux sulfidini kuydirib olinadi:olinadi: • ZnCO3 ZnCO3   tt  ZnO + CO2↑ZnO + CO2↑ • 2Zn(NO3)2 2Zn(NO3)2   tt   2ZnO + 4NO2↑ + O2↑2ZnO + 4NO2↑ + O • Rux gidroksidi Zn(OH)2 rux tuzlari eritmasiga asta–sekin ishqor eritmasi Rux gidroksidi Zn(OH)2 rux tuzlari eritmasiga asta–sekin ishqor eritmasi quyilsa oq shilliq chquyilsa oq shilliq ch оо ‘kma Zn(OH)2 tushadi:‘kma Zn(OH)2 tushadi: • ZnSO4 + 2NaOH = Zn(OH)2↓ + Na2SO4ZnSO4 + 2NaOH = Zn(OH)2↓ + Na2SO4 • Zn(OH)2 amfoter gidroksid, kislota va ishqorlarda yaxshi eriydi:Zn(OH)2 amfoter gidroksid, kislota va ishqorlarda yaxshi eriydi: • Zn(OH)2↓ + 2NaOH = Na2[Zn(OH)4]Zn(OH)2↓ + 2NaOH = Na2[Zn(OH)4] • Zn(OH)2 + 2HCl = ZnCl2+2H2OZn(OH)2 + 2HCl = ZnCl2+2H2O • Rux xlorid ZnCl2 oq juda gigroskopik kukun, ochiq havoda suyuqlanadi, Rux xlorid ZnCl2 oq juda gigroskopik kukun, ochiq havoda suyuqlanadi, tc=3180C. Kavsharlashda ishlatiladigan, ZnSl2 ni xlorid kislotaga ta’sir tc=3180C. Kavsharlashda is • Rux xromati ZnCrO4 ruxli sariq pigment, biroq uning berlin lazuri Rux xromati ZnCrO4 ruxli sariq pigment, biroq uning berlin lazuri bilan aralashmasi – ruxli yashil pigment.bilan aralashmasi – ruxli yashil pigment. • ZnS rux sulfid rux tuzlari eritmasiga ishqoriy metallarning sulfidlari ZnS rux sulfid rux tuzlari eritmasiga ishqoriy metallarning sulfidlari yoki ammoniy sulfid eritmasi quyilganda oq chyoki ammoniy sulfid eritmasi quyilganda oq ch оо ‘kma holida ajralib ‘kma holida ajralib chiqadi. Qizdirilgan ZnS da ayrim og‘ir metallar (Cu,Mn) ning izlari chiqadi. Qizdirilgan ZnS da ayrim og‘ir metallar (Cu,Mn) ning izlari bb оо ‘lganda yashil rang bilan lyuminessiyalanadi, shunday rangli nurni ‘lganda yashil rang bilan lyuminessiyalanadi, shunday rangli nurni ZnS rentgen yoki alfa nurla Ishlatilishi.Ishlatilishi. • Dunyo bDunyo b оо ‘yicha ishlab chiqarilayotgan ruxning deyarli yarmi ‘yicha ishlab chiqarilayotgan ruxning deyarli yarmi metall konstruksiyalar va tomga yopiladigan tunukalarni ruxlash metall konstruksiyalar va tomga yopiladigan tunukalarni ruxlash (korroziyadan saqlash) uchun ishlatiladi.(korroziyadan saqlash) uchun ishlatiladi. • Latun va neyzilber tarkibiga 50 % gacha Rux, qolgani mis, Latun va neyzilber tarkibiga 50 % gacha Rux, qolgani mis, neyzilberda – mis va nikel va qotishmalarini ishlab chiqarishda neyzilberda – mis va nikel va qotishmalarini ishlab chiqarishda ham kham k оо ‘p rux ishlatiladi.‘p rux ishlatiladi. • Rux – hayotiy zarur mikroelement, hamma yuqori organizmlar Rux – hayotiy zarur mikroelement, hamma yuqori organizmlar uchun ruxning mikro E’tiboringiz uchun E’tiboringiz uchun rahmat!rahmat!
Купить