Inson organizmiga tashqi muhit omilarining ta’sirlari - Человек и его здоровье - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	54.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	28 Март 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Человек и его здоровье

Inson organizmiga tashqi muhit omilarining ta’sirlari

Купить

Inson organizmiga tashqi muhit omilarining ta’sirlari Reja : 1. Organizm va muhit. Biologik ijtimoiy omillarning salomatlik holatiga ta’siri. 2. Iqlimiy omillarning salomatlikka ta’siri. 3. Suvning inson hayotidagi o’rni va unig gigienik xossasi. 4. Havoning gigienik xarakteristikasi.

 Organizm butun rivojlanish protsessida-urug’langan tuxum hujayradan to voyaga yetgunga qadar to’xtovsiz genotipning nazorati ostida va tashqi sharoit ta’sirida bo’ladi.Xo’sh,odam o’ziga nimani meros qilib oladi? Odam o’zining butun “biofondini” meros qilib oladi ,ya’ni butun organizmini ko’z,sochini rangini,organlar shaklini ,nerv sistemasini,sezgi organlarni va boshqalarni meros qilib oladi,biroq,bola tug’ilganidan boshlab ijtimoiy muhit sharoitlarida o’sib,rivojlanib boradi.Hayot jarayonida bola organizmi tashqi muhitning beto’xtov almashininb turadigan juda ko’p omillari ta’siriga duch keladi,biotik va abiotik omillar kasallik paydo qilmaydi,chunki organizm asab va gumoral boshqarish vositasida tashqi muhitga doimo moslashib boradi,organizm bilan tashqi muhit o’rtasida doimiy muvozan

 Tashqi muhit omillari organizmga sezgi organlari (teri,eshitish,ko’rish,hid bilish,ta’m bilish) orqali ta’sir etib,markaziy nerv sistemasida bu ta’sirlar analiz va sizntez qilinadi.Undan keyin ta’sir barcha to’qima va organlarga berilib,ulardagi fiziologik jarayonlar muayyan sharoitga moslashadi.  Qayta-qayta tekshirishlar natijasida,organizmdagi tiriklik jarayonlarining qanday borishi tashqi muhitning turli omillari qatoridan vaqr mintaqasining o’zgarishiga ham bog’liqligi aniqlanadi.  Tiriklik jarayonlarining vaqt mintaqasi o’zgarishiga bog’liqligi yer planetasining o’z o’qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi oqibatida kechani kunduz bilan almashinuvi,yil fasllarining ketma-ket turishi ta’sirida kelib chiqadi.  Kechani kunduz bilan davriy almashinishi va fasllar o’zgarishi tirik

 Tashqi muhit omillari organizmga sezgi organlari (teri,eshitish,ko’rish,hid bilish,ta’m bilish) orqali ta’sir etib,markaziy nerv sistemasida bu ta’sirlar analiz va sizntez qilinadi.Undan keyin ta’sir barcha to’qima va organlarga berilib,ulardagi fiziologik jarayonlar muayyan sharoitga moslashadi.  Qayta-qayta tekshirishlar natijasida,organizmdagi tiriklik jarayonlarining qanday borishi tashqi muhitning turli omillari qatoridan vaqr mintaqasining o’zgarishiga ham bog’liqligi aniqlanadi.  Tiriklik jarayonlarining vaqt mintaqasi o’zgarishiga bog’liqligi yer planetasining o’z o’qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi oqibatida kechani kunduz bilan almashinuvi,yil fasllarining ketma-ket turishi ta’sirida kelib chiqadi.  Kechani kunduz bilan davriy almashinishi va fasllar o’zgarishi tirik

 Yuksak darajada rivojlangan organizmga iqlimiy muhitning noqulay ta’siriga qarshi to’qima va organlarning fiziologik faoliyati doimiy bo’lishini ta’minlovchi moslanishda vujudga kelgan, bunday barqaror ko’rsatkichlarga:tana haroratining doimiyligi,qon va to’qima suyuqligining osmotik bosimi ,ular tarkibidagi kaliy,natriy,kalsiy,xlor ionlarining va qonda qand miqdorining doimiyligi kabilar kiradi. Albatta,organizm ichki muhitining doimiyligi nisbiydir.Tashqi muhitning noqulay ta’siri natijasida bu muhitning doimiyligi o’zgaradi.Lekin nerv-gumoral sistemaning boshqaruvchanlik vazifasi orqali bu doimiylik yana tiklanadi.Masalan,yoz oylarida havo harorati juda ko’tarilib ketsa (40 gradusdan yuqori),organizm tanani sovutish choralarini ko’radi.Buning uchun ko’p ter ajratish bilan birga tanada

 Bular natijasida issiq va sovuq sharoitida tana haroratining doimiyligi ta’minlanadi.Biroq tashqi muhitning salbiy omillari kasallik sababchisi ham bo’lishi mumkin.Muhitning kimyoviy omillariga havo,suv,tuproq,oziq-ovqat tarkibidagi kimyoviy moddalar kiradi.Bular odamning me’yordagi hayot faoliyati va sog’lig’i uchun zarurdir.Biroq ular kasallik sababchisi ham bo’lishi mumkin.Havo harorati,namligi, atmosfera bosimi,quyosh radiatsiyasi,shovqin,tebranish,elektromagnit,issiqlik,gravitatsion omillar,fizik omillar hisoblanadi.Biologik omillarga mikrob,viruslar,gijjalar,zamburug’larni kiritish mumkin.Ular nafas va ovqat hazm qilish yo’llari yoki teri orqali organizmga kirib yuqumli kasallik chaqiradi.Bola jamiyatda yashaganligi uchun unga ruhiy omillar o’qituvchilar,ota-onalar,o’rtoqlari bilan

 O’zbekiston respublikasining ayrim shahar va viloyatlarida keyingi yillarda atrof muhitning haddan tashqari ifloslanishi jamoatchilikni bezovta qilmoqda.Sanoat korxonalari va avtotransport vositalaridan chiqqan zaharli moddalr aholi orasida allergiya,nafas olish ,oshqozon-ichak,yurak-qon tomir,nerv sistemasining har xil kasalliklari ko’payishiga sabab bo’lmoqda.Tabiatni asrab avaylash ,uni muhofaza qilishga doir xulq atvorni shakllantirish uchun tushuntirish ishlari olib borilayapti.aholini bunday zaharli moddalar ta’siridan muhofaza qilish uchun korxonalarga tozalash uskunalari,avtomobillarga zaharli gazlarni zararsizlantiruvchi qurilmalar – katalizatorlar o’rnatilishi zarur.Shuningdek,shahar,qishloqlarni ko’kalamzorlashtirish,gigiyena qoidalariga rioya qilish ham bu borada asosiy tadb

 Odamda teri,o’pka buyrak orqali yo’qotilgan suvni to’ldirish va fiziologik funksiyalarning normal o’tishi uchun atrof muhit va xona temperaturasi normal bo’lganda yengil jismoniy ish qilinganda sutkasiga 3 litr suv yetarli bo’ladi,bularning yarmi ovqat moddalari bilan qabul qilinadi.Havo temperaturasi yuqori bo’lganda va og’ir jismoniy mehnat qilish natijasida suvga bo’lgan odam organizmining ehtiyoji 6-8 l ga yetadi.(bunda odamning terlashi ham hisobga olinadi).  Odamni suv bilan ta’min etmaslik va uni suvsiz qoldirish juda xavfli:organizmda suv va tuzlar muvozanati buziladi,qon quyuqlashadi,mahsulotning qayta almashinuvi to’xtaydi,energiya va modda almashinuviga salbiy ta’sir etadi.Odam suvsiz bir necha kun yashashi mumkin,ovqatsiz suv bo’lgan taqdirda bir oy atrofida yashashi mumkin.

 Odam organizmini suv bilan ta’minlash infeksion va boshqa kasalliklar tarqalishining oldini oladigan muhim faktordir.Suvning foydali tomoni bilan bir qatorda zararli tomoni ham bor.Daryo va ochiq suv havzalarining suvlari odam organizmiga salbiy ta’sir ko’rsatishi mumkin,chunki ularga zavod va fabrikalarning yaxshi tozalanmagan suvlari kelib qo’shiladi.Bunday iflos suvlardan ko’pincha organik va noorganik zaxarli birikmalarni uchratish mumkin,bular mazkur suvni ishlatganlarida xronik zaxarlanishlarning kelib chiqishiga sabab bo’ladi.Ishlab chiqarishdan quyilayotgan suvlar baliqlarning va atrofdagi o’simliklarning nobud bo’lishiga sabab bo’lishi mumkin.Bunday suv xavzalarining ko’rinishi,xidi va tami ham odam uchun yoqimsizdir.Suvning bakteriologik ifloslanishiga xo’jaliklarda(xojatxona,o

 1) Suv aholining barcha ehtiyojlariga kerak bo’lgan miqdorda olib kelinishi kerak  2)suv tiniq,rangsiz,hidi va ta’mi o’zgarmagan ma’lum temperaturaga ega va bardam qiladigan bo’lishi kerak.  3)aniq va nisbatan doimiy kimyoviy tarkibga ega bo’lishi kerak,kishi sog’ligiga zarar keltiradigan,ortiqcha tuz bo’lmasligi,zaxarli va radioaktiv zarrachalardan xoli bo’lishi kerak.  4)tarkibida potogen bakteriyalar va gijja tuxumlari,g’umbaklar bo’lmasligi kerak.  4 .Havo eng muhim faktor bo’lib usiz inson organizmi o’z hayotiy funksiyalarini nisbatan uzoq vaqt saqlab qololmaydi.Havo nafas olish uchun juda zarur va issiqlik almashinuvida qatnashadi.Shu bilan birga atmosferaning inson organizmiga salbiy ta’siri ham mavjud.Atmosferadagi elektrik kuchlar va har xil radiatsiyalar havo orqali inson o

Etiboriz uchun rahmat

Купить