Inversionvoltamperometr metodi yordamida biologik ob’yektlaridan og`ir metall tuzlarini aniqlash - Химия - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	838.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Химия

Inversionvoltamperometr metodi yordamida biologik ob’yektlaridan og`ir metall tuzlarini aniqlash

Купить

MUNDARIJA KIRISH……………………………………………………………………….…3 I.BOB. ADABIYOTLAR SHARXI……………………………………….…...7 1.1 Aniqlanayotgan ba`zi oqir metal tuzlariga umumiy xarakteristika 1.2 Elektrokimyoviy tekshirishnig ba`zi usullari polyarografiya metodi…………………………………………………………………………....11 1.3 Elektrokimyoviy inversionvolamperometr asoslari…………….….17 II.BOB. NATIJALAR TAHLILI……………………………………………....19 2.1 Inversionvoltampermetrning kompyuterli kompleksi 2.2 Inversionvoltampermetrda ishlatiladigan elektrodlar klassifikatsiyasi...20 2.3 Grafidli elektodlar 2.4 Kumir pastali elektrodlar 2.5 Voltamperogrammalar…………… ……. ………………….………..26 III.BOB. TAJRIBA QISMI 3.1.Kosmetik vositalar tarkibidan Cd Zn Pb tarkibini ajratib olish……………………………………………………………………………....39 3.2. Tish pastalari tark ibidan aniqlangan metal ionlari va ul

KIRISH Hurmatli prezidentimiz Islom Karimov O`zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senatining qo`shma majlisida «Mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo etish ustivor maqsadimizdir» mavzusida fikrlarini bayon etdilar. Oliy Majlisning qonun ijodkorligi faoliyatida mamlakatimizda iqtisodiy sohada amalga oshirilayotgan tarkibiy o`zgarishlarni, qulay investision muhitini shakllantirish, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va texnik qayta jihozlash, bank, moliya tizimini rivojlantirishni normativ huquqiy jihatdan ta`minlash masalalari alohida o`rin egalladi. Iqtisodiy islohotlarni qonuniy jihatdan ta`minlashga yo`naltirilgan bir qator tadbirlar 2009-2012-yillarga mo`ljallangan, jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining salbiy oqibatlarini

1 Mavzuning dolzarbligi Davriy sistemada ma`lum bo`lgan elementlarning 85tasi metall va 22tasi metallmas xisoblanadi. Atom massasi 50dan ortik bo`lgan elementlar yigindisining katta gruppasi asosan atrof muhitning zaxarlanishiga insonlar sogliliga salbiy ta`sir kursatishi ma`lum buldi.Bu gruppa metallariga simob, kobalt, qo`rg`oshin, kadmiy, mis, marganets, xrom, rux metallari kiradi bu metallar oz miqdorda bo`lsa xam organizmga kerak, organizmda konsentratsiyasining oshib ketishi zaxarlanishga olib keladi. Zaxarli metallar konsentratsiyasining qonda ortib ketishi birinchi navbatda asab sistemasi tizimi yurak jigar faoliyatini ishdan chiqaradi. Oq`ir metal mikroelementlar xisoblanadi. Og`ir metall tuzlari sanoatda ishlab chikarish korxonalari va zavodlardan chiqariladigan chiqindi maxsulot

bolalarda esa organizmda kislorod almashinuvi buzilishi natijasida kislorod tanqisligi vujudga kelib bola bug`ila boshlaydi. Mavzuning maqsadi Keyingi yillarda butun dunyo axolisini simobdan zaxarlanish xavfi keskin oshib bormokda.Simobdan asosan zaxarlanish sabablari suvni ifloslantirish undan baliklar baliklar orkali inson va xayvon organizmi zaxarlana boradi.Simob bilan birga alyuminiy xam shunday ta`sir kursatadi.Bu metall asab sistemasini yaxshigina ishdan chikaradi va alsgeymer kasalligiga olib keladi(alsgeymer kasalligi xotiraning pasayib ketishi, fikrni oxirigacha bayon kila olmaslik keksalikka xos bulgan fazilatlar yoshlarda mujassamlashib koladi).Inson tanasi 70trillion tukimalardan tashkil topgan.Xar bir tukima tarkibida Mendeleyev davriy sistemasidagi elementlarning aksariyat k

kuzatilmagan.Simob kadmiy va qurgoshin mikroelementlari yurak to`qimalarida cho`kma berib ularni jaroxatlaydi bunda antioksidant fermenti bo`lgan glutationperoksidaza ishini aktivlashtirish maqsadida selen preparati yordam beradi.Ba`zi bir organlarga zaxarli ta`sir ko`rsatuvchi dori preparati adriamitsinning xam zaxarsizlantirishga yordam beradi.Organizmda selen yurakda kislorod almashinuvini yaxshilaydi. Mavzuning ilmiyli Analitik kimyoda inversiyaga oid vol ь tampermetr usuli bilan metall ionlarini mikrokonsentrasiyalarini taxlil kilishda. Ishchi sirtining faolligi yukori,ishchi potensiallarining kulami keng,ishlash imkoniyati katta bulgan kumir pastali э lektrod yaratishdir. Э letrod organik moddani uzida boglovchi grafit kukunini va pastaga botirilgan tok uzatgichni uz ichiga olgan tul

kattaligining o`lchanish natijalari, ularni ma`lumotlar bazasini tashkil etish maqsadida xotiraga yozib olish, tezda qulay usulda MSOffice dasturiga uzatish orqali qog`ozga chiqarish imkoniyati mavjudligidir. Bu ishda, shaxsiy kopmyuterga ulanish orqali, Gomel zavodida yaratilgan PU- polyarografning nisbatan oddiy modernizasiyalash imkoniyatlari ko`rsatilgan. Ushbu voltamperometrli kompleksning ustunligi bir zumdagi analitik signalning xarakteri va kattaligining o`lchanish natijalari, ularni ma`lumotlar bazasini tashkil etish maqsadida xotiraga yozib olish, tezda qulay usulda MSOffice dasturiga uzatish orqali qog`ozga chiqarish imkoniyati mavjudligidir. Xozirgi kunda turli xil metodlar universal polyarograf, impuls polyarografiyasi, polyarografiya ossillograf va inversion p

I. ADABIYOTLAR SHARXI 1.1.Tekshirilayotgan ba`zi bir ogir metall tuzlariga umumiy xarakteristika. Ogir metall tuzlarining uziga xos xam salbiy xam ijobiy xislatlari mavjud.Organizmda ularning mikdori kamayib ketishi xam turli xildagi kasalliklarga sabab bulishi mumkin.Kupayishi xam xudi shunday salbiy xolatlarga olib keladi.Kuyida ba`zi bir metallarning umumiy xarakteri salbiy va ijobiy tomonlari bayon etilgan. Alyuminiy - ba`zi bir dezodorantlar tarkibiga kiradi.Alyuminiy kukunidan poroshoklar tayyorlanib,ular turli xil loklarga kushib trubalar kotyol kompressorlarini korroziyadan ximoyalash maksadida loklab kuyiladi.Kundalik turmushda ishlatiladigan ba`zi bir idishlar alyuminiydan yasalgan.Alyuminiy tirik organizmning muskul tukimalari xujayralariga teri orkali singib boradi va xujayrala

rivojlanishiga metastaz berishiga olib keladi. Simob buglaridan nafas olganda bug nafas yullari orqali bronxlarga ,bronxlar orqali bronxiollalarga va ular orqali o`pka alveollalariga o`tirib qoladi. Alveollalarda cho`kib qolgan ogir metall bug`i o`pkada xar xil o`smalar paydo bo`lishiga olib keladi va bu o`pka rakining rivojlanishi, qon aylanish tizimining izdan chiqishiga olib keladi. Qon sistemasining izdan chiqishi,oq qon tanachalarining kamayib yemirilib borishi natijasida immunitet tanqisligi avj ola boradi va organizmda infeksion kasalliklarga chalinish o`limga olib boradi.Simobdan zaxarlanganda uni organizmdan chiqarib yuborish ancha keyin kechadi. Ayniqsa miya tuqimalarida qonda yigilgan simobni so`rilishiga yo`l qo`ymaslik kerak.Uning sal bo`lsa xam oldini olish maqsadida uning an

maxsulotlar tarkibida buladi.Braziliya yongoklari tarkibida juda kup mikdorda selen topilgan.Xozirgi vaktda rak kasalligi xavfli kasalliklardan biri xisoblanadi.Xozirda butun dunyoda uning oldini olish va kasallikka chalingan bemorlarni davolash xalkaro mediklar, ximiklar, bioximiklar oldiga kuyilgan asosiy vazifa va muammolardan biridir.Xavfli o`smalarni oldini olish va organizmda antioksidantlar miqdorini ko`paytirish maksadida inson organizmidagi kunlik ratsionda 20mkg selen kerak bo`lar ekan.Yer sharining ba`zi mamlakatlarida selen yotkiziklari bilan boy bulgan tuproklar mavjud.Buerlarning tuprogida ekilgan ekinlar va undan istemol kilinganda xech kanday zararli salbiy xolatlar kuzatilmagan.Simob kadmiy va kurgoshin mikroelementlari yurak tukimalarida chukma berib ularni jaroxatlaydi b

selenning spetsifik antimetaboliti xisoblanadi.Metall kuyish shaxtalarida ruda konlarida ishlaydigan kupgina ishchilar metall buglaridan aziyat chekib allergik, nafas kisish,yurak kisish kasalliklariga chalinganlar.Organizmda ulim xolatiga olib boradigan kadmiyning dozasi 150mk/kg.Kadmiyning yana bir yomon ta`siri fermentlar katori karboksil gruppa,amin gruppasi va asosan SH-gruppalaridagi oksil molekulalarini jabrlaydi va natijada jigarning oksil sintez kilish funksiyasi buziladi.Kadmiy organizmda asosan kalsiy fosfor almashinuvini ishdan chikaradi. Rux- bu metall xam boshka elementlar katori biomikroelement xisoblanadi.Organizmda kupayib ketishi xam zarardir.Kamayib kolishi xam organ va tukimalarda turli xil salbiy xislatlarning xosil bulishiga olib keladi.Bu mikroelement 60 xil turdagi

Vanadiy- bu element organizmda juda oz konsentratsiyada 0,000001% mikdorda topilgan.Kup vaktgacha bu elementning organizmga salbiy yoki ijobiy ta`sir kilishini bilishmagan.1974 yilga kelib shu narsa aniklandiki organizmdagi bir kancha moddalar almashinuvi reaksiyalarida vanadiy asosiy ishtirokchi xisoblanar ekan.Organizmda immun tizimini oshirish uchun ba`zi turdagi fagotsitoz jarayonida ishtirok etuvchi xujayralarni ishini yaxshilash uchun vanadiyning ishtiroki bor ekan.Vanadiy juda kam mikdorda tuprokda va suvda(ionlangan xolda) uchraydi.Tabiatda sof xolda uchramaydi desak xam buladi. Oltin- nodir metallar katoriga kiradi.Kadimda odamlar oltinni umr uzaytiruvchi va keksalikka karshi kurashuvchi element deb xisoblaganlar.Xakikatdan xam oltin ionlari oshkozon ichak sisemasi jigar ishini y

krisstal panjaraga kirib kolishi,elektrod yuzasi vodorodga tuyinishi,elektrolitda boshlangich kristallanish nuktalari paydo bulishi mumkin.Elektrokimyo tufayli analitik kimyoda moddalarni tekshirishda keng kullaniladigan usullardan biri polyarografiya usulidir.Tekshirilayotgan moddaning sifat va mikdoriy tarkibini tokning simob tomchisi elektrodi potensialiga boglik xolda aniklanadi.Xozirgi takomillashtirilgan polyarografiyaning turli xil kurinishlari ma`lum bulib, bular inversionvoltamperometriya, voltamperometriya, ossillograf polyarografiya turlaridir.Bular moddaning 1ml eritmasidagi 10 -10gramm kushilmani aniklash imkoniyatini beradi. Kimyoviy tok manbai . Kimyoviy reagentlarning oksidlanish kaytarilish reaksiyalari energiyasi xisobiga elektr tokini xosil kiladigan kurilma ximiyaviy to

Uz tuzlari eritmalariga tushirilgan ikkita xar xil metall elektrod orasidagi potensiallar ayirmasini (elektronlar kuchlanishlari ayirmasini) ulchash,ya`ni bir metallning potensiali ikkinchi metallning potensialidan kancha ortik yoki kamligini bilish ancha oson.Agar barcha metallarning bir-biriga nisbatan potensiallari anna shu yul bilan ulchanib, bu potensiallar shu metallarning birortasini potensialiga solishtirib kurilsa,xosil kilingan sonlar metallar potensialining absalyut kiymatini kanchalik anik 15

xarakterlasa,metallarning aktivligini xam shunchalik anik xarakterlaydi.Potensialiga boshka metallarning potensiallari solishtirib kuriladigan standart elektrod sifatida normal vodorod elektrod kontrol kilib olinadi. Normal vodorod elektrod platina kavati bilan koplangan va sulfat kislotaning 2n eritmasiga tushirilgan platina plastinkasidan iborat buladi.Eritmadan 1atm bosim ostida toza vodorod okimi tuxtovsiz utkazib turiladi,bu vodorod okimi platina bilan tuknashib,platinaga juda ko`p miqdorda yutiladi.Vodorodga to`yingan platina plastinkasi xuddi vodoroddan qilingan elektroddek ta`sir qiladi.Bu plastinka sulfat kislota eritmasiga tekkanda ma`lum bir potensiallar ayirmasi(vodorod elektrod potensiali) xosil buladi. Bu potensiallar ayirmasi nisbiy potensiallarni o`lchashda, shartli ravishd

5. Na + Na Na + + 1ē↔Na - 2,71 6. Mg 2+ Mg Mg 2+ + 2ē↔Mg - 2,36 7. Al 3+ Al Al 3+ + 3ē↔Al - 1,66 8. Mn 2+ Mn Mn 2+ + 2ē↔Mn - 1,05 9. SO 3 2- S SO 3 2- + 4ē + 3H 2 O ↔ S + 6OH - - 0,90 10. SO 4 2- SO 3 2- SO 4 2- + 2ē + H 2 O ↔ SO 3 2- + 2OH - - 0,90 11. NO 3 - NO 2 NO 3 - + ē + H 2 O ↔ NO 2 + 2OH - - 0,85 12. H 2 O H 2 H 2 O + 2ē↔ H 2 + 2OH - - 0,83 13. Zn 2+ Zn Zn 2+ + 2ē ↔Zn - 0,76 14. Cr 3+ Cr Cr 3+ + 3ē↔Cr - 0,74 15. Fe 2+ Fe Fe 2+ + 2ē↔Fe - 0,44 16. Ni 2+ Ni Ni 2+ + 2ē↔Ni - 0,25 17

17. Sn 2+ Sn Sn 2+ + 2ē↔Sn - 0,14 18. Pb 2+ Pb Pb 2+ + 2ē↔Pb - 0,13 19. 2H + H 2 2H + + 2ē↔H 2 0,00 20. Cu 2+ Cu Cu 2+ + 2ē↔Cu 0,34 21. Ag + Ag Ag + + 1ē↔Ag 0,80 22. NO 3 - NO 2 NO 3 - + ē + 2H + ↔ NO 2 + H 2 O 0,81 23. Br 2 2Br - Br 2 + 2ē↔2Br - 1,07 24. O 2 H 2 O O 2 + 4ē + 4H + ↔2H 2 O 1,23 25. Cl 2 2Cl - Cl 2 + 2ē↔2Cl - 1,36 26. Au 3+ Au Au 3+ + 3ē↔Au 1,50 27. F 2 2F - F 2 + 2ē↔2F - 2,87 Jаdvаldа eng muxim metаllаrning normаl potensiаllаri k o `rsаtilgаn b o `lib, potensiаllаri vodorod elektrod potensiаlidаn pаst b o `lgаn metаllаrning potensiаllаri minus yu q ori b o `lgаnlаriniki esа plyus ishorаsi bilаn olingаn.Аgаr metаllаr, shu jumlаdаn,vodorod xаm,elektronlаri kuchlаnishining kаmаyib borish mikdori tаrtibidа,ya`ni mаnfiy normаl potensiаllаrining kаmаyib bo

K, Na, Ca, Mg, Al, Mn, Zn, Fe, Ni, Sn, Pb, H, Cu, Hg, Ag, Au Met а ll а rning norm а l potensi а li m а `lum buls а , uz tuzl а ri eritm а sig а tushirilg а n ikki xil met а lld а n ibor а t x а r k а nd а y g а lv а nik elementning eletr yurituvchi kuchini topish kiyin em а s.Buning uchun oling а n met а ll а rning norm а l potensi а ll а ri а yirm а sinigin а topish z а rur. Elektr yurituvchi kuchl а r musb а t kiym а tg а eg а bulishi uchun, x а m а v а kt k а tt а potensi а ld а n kichik potensi а l а yirib t а shl а n а di.M а s а l а n mis-rux elementining eletr yurituvchi kuchi kuyid а gich а bul а di: E.Y.K.=0,337-(-0,763)=1,100V M а s а l а n,rux tuzining 0,001 M eritm а sid а ruxning potensi а li -0,85v molyar eritm а fon xisobl а n а di. 19

II.NATIJALAR TAHLILI 2.1.Inversionvolt а mpermetrning kompyuterli kompleksi Inversion volt а mperometr metodi а sos а n а n а litik kimyo,elektroximiya sox а l а rid а keng qo`ll а nil а di.Bu metodd а oq а v а v а ichimlik suvl а ri,org а nik eritm а l а r,qotishm а l а r, а m а lg а m а l а r t а rkibid а gi b а rch а elementl а r; ul а r ogir met а ll v а b а `zi elementl а r bo`lishi mumkin.Shu bil а n birg а metodd а oziq ovq а t m а xsulotl а ri t а rkibid а gi, dorivor o`simlikl а r turli xild а gi dori prep а r а tl а ri t а rkibid а n а ntioksid а ntl а r mikdorini jud а k а m miqdord а bo`lg а nd а x а m, mikrokonsentr а siyal а rd а x а m а niql а shg а v а а jr а tib olishg а yord а m ber а di. Inversion vol`tamperometr usulining yana bir moxiyati shundaki, avvalo э ritmadagi a

а n а litik kimyo k а fedr а sid а k.f.n dotsent Dimitriy M а rkiyelovich А r а nb а yev bil а n birg а likd а inversionvolt а mpermetr metodid а univers а l polyarogr а f PU-1 ust а novk а sid а а n а liz kilindi.Bund а а sos а n ogir met а ll tuzl а rini а jr а tib olish, simob gr а fid elektrodid а sezuvch а nligini urg а nish,ul а rni pikning polyariz а siyal а ng а n k а tod egri chizigid а xosil bo`lishi kuz а tildi. Analiz jarayonida operativ nazoratning imkoniyati mavjuligi; yacheykaning avtomatik tarzda yoqilishi va o`chirilishi; voltamperometrli katodli va anodli inversiya h olatlarida ishlash mumkinligi ; potensiallar razverstkasining kengaytirilgan tezliklar diapazoni, signalning ra q amli filtrasiyasi , natijasida q ator metallarni ani q lashning sezgirligi oshadi

Ishchi sirtini f а olligi yuqori,ishchi potensi а ll а rining ko`l а mi keng,ishl а sh imkoniyati k а tt а bo`lg а n ko`mir p а st а li elektrod yar а tish. Elektrod org а nik boglovchi modd а li gr а fid kukunini, p а st а g а botirilg а n, p а st а g а botirilg а n tok uz а tgichni o`z ichig а olg а n, to`ldiruvchi а r а l а shm а ko`rinishid а gi p а st а bil а n to`ldirilg а n ichi bo`sh polietilenli n а ych а d а n ibor а t.Tok uz а tgich sif а tid а kumush uchli mis simid а n foyd а l а nilg а n.Tuldiruvchi p а r а fin v а polietilend а n,boglovchi m а ss а es а mum v а «Tritron N-100» sirt f а ol mod а (SFM) komponentl а rini kuyid а gi nisb а tid а n ibor а t, tuldiruvchi: gr а fit kukuni -0,5, p а r а fin -0,1, polietilen- 0,1, boglovchi m а ss а : mum- 0,25, sirt f а ol modd а –

1-ulchov pribori; 2-elektrod t а kkosl а gich 3-k а liy xlor eritm а sini solish uchun mulj а ll а ng а n teshikch а . 4-k а lomel,simob v а simob (2) xlor bil а n birg а k а liy xlorning tuyintirilg а n eritm а si. 5-k а liy xlorid tuzi krist а ll а ri. 6-gov а k membr а n а . 7-eritm а . 8-shish а ,vodorod ionini utk а zish uchun; 23

9-xlorid kislot а ning 0,1M eritm а si 10-kumush utk а zgich,kumush xlorid kopl а m а si bil а n; 11-shish а elektrod; IV-ning аsosiy muаmmolаridаn biri bu yangi tipdаgi elektrod mаteriаllаrini yarаtishdir.Elektrodlаr tipigа indikаtor elektrodlаr vа tаkkoslаsh elektrodlаri kirаdi.Аnаlitik ximiya аmаliyotidа yukori vа аnik metrologik ulchov nаtijаlаri imkoniyatlаrini аmаlgа oshirishni tа`minlаsh mаksаdidа bu elektrodlаrning turli xildаgi tiplаri ishlаb chikilаdi.Аnаlitik signаlgа jаvob berа olаdigаn uzigа xos xаrаktergа egа elektrodlаr аsosiy yunаlishlаri vа vаzifаsigа kаrаb,zаmonаviy IV-dа 2 xil elektrodlаrdаn foydаlаnishni uz ichigа olаdi.Birinchisi stаsionаr simob elektrodlаr bulаr xozirdа kup ishlаtilmаydi.ikkinchisi kаttik fаzаli elektrodlаr.Kuyidаgi jаdvаldа xozirgi kundа ishlаtilаdig

Elektroximiyaviy izlаnishlаrdа elektrodlаrdаn foydаlаnishdа,аmаliyotdа tomchi simobli elektrodlаrdаn foydаlаnish chegаrаlаndi.Sаbаbi simob inson uchun xаvfli vа zаxаrlidir.Kuyidаgi sxemаdа oldin ishlаtib kelingаn simob tomchi elektrodi kursаtilgаn 2-chi rаsmdа esа voltаmperogrаmmа egri chizigi tаsviri Berilgаn Plаtinа elektrod 25

3-rаsm-dа esа kаlomel elektrodi kursаtilgаn Kuyidаgi rаsmdа inversionvoltаmpermetr metodidаgi yanа bir yacheykа kursаtilgаn. Kаttа stаkаn idish ichigа fon elektroliti eritmаsi solingаn kvаrs stаkаnchа joylаshtirilgаn. Bu stаkаnchаdа ogzi olinаdigаn vа tuynukchаsi bor kopkokchаsi mаvjud. Tuynukchа orkаli kopkokchаdаn ikkitа elektrod kirgizilаdi: 1chisi indikаtor elektrodi 2 chisi tаkkoslаgich elektrodi. Elektrod tа qq oslаgich- elektrokimyoviy sistemа b o `lib elektrod potensiаlini o `lchаsh uchun muljаllаngаn. IV-dа ishlаshdа yacheykаdа elektrod tаnlаshdа аdаshmаslik kerаk.Bu ishdа eng q ulаy vа unchа q immаt b o `lmаgаn shаkli modifikаsiyalаngаn(uzgаrtirilgаn) kumir pаstаli elektroddir.Uning аsosidа selektivligi, yukori dаrаjаdа sezgirligi, аnаlizdа tezkorlik yotаdi.Bu elektrod yordаmidа

Elektrod tа qq oslаgich sifаtidа 2-chi tip elektrodi AgCI elektrodidаn foydаlаnishimiz mumkin.Bu elektrod AgCI bilаn koplаngаn Ag metаll utkаzgich KCI ning tuyingаn eritmаsigа tushirilgаn.Ulchаsh potensiаli AgCI elektrodining CI ionlаrining аktivligigа bog`lik. Ionoselektiv elektrodlаr ustаnovkаsi: 1 – indikаtor elektrod 2 – kontrol eritmа solingаn termo yacheykа 3 - termostаt; 4-kumush xlorid eritmаsi solingаn etаlon elektrod tаkkoslаgich. 5 –elektrod tаkkoslаsh uchun idish; 6 – kаliy xloridning t o `yingаn eritmаsi solingаn idish; 7 – 27

elektrolitik kаlit; 8 - ionomer-millivoltmetr; 9 - termometr; 10 - kаlibrovkа; 11 – qo `shgich 1 – indik а tor elektrod; 2 – kontrol eritm а soling а n termoyacheyk а ; 3 - termost а t; 4 - termometr; 5 - rN-metr-millivoltmetr 2.4 Inversionvolt а mperometr elektrodyacheyk а sid а gi а n а litik sign а ll а r,volt а mperogr а mm а l а r А lyuminiy volt а mperogr а mm а sining а n а litik sign а li v а ung а fon elektroliti t а nl а sh . Gr а fid simobli elektrodd а kislot а li muxitd а t а rkibid а litiy v а b а riy ionl а ri bulg а n tuzl а r eritm а si soling а n fond а olib boril а di.Muxit RN-g а boglik bulg а n xold а urt а ch а 1,7V tok utk а z а miz.Ekr а nd а elektrod yacheyk а d а gi st а k а nch а g а а lyuminiyning st а nd а rt eritm а l а ri solib b

t а rkibid а n а sos а n shu elementl а r а niql а n а di.Elektrod sif а tid а kumir p а st а li elektrodd а n foyd а l а nil а di. А sosiy tok utk а zuvchi elektrolitl а ri а set а t buferli eritm а ,0.1M KCI eritm а si, 0,2M KCI 0,4M KCI+0,3NCI eritm а l а rini t а yyorl а sh ker а k bul а di. N а triyetilendi а min tetr аа set а t (EDT А )ni eritm а g а kushish yord а mid а kupgin а met а ll а rning а n а litik sign а ld а kurinishi (pik) yaxshil а n а di.N а triy etilendi а min kushilg а nd а n keyin bufer eritm а g а Britton-Robinson(rn-9,5) yoki а set а t buferli eritm а (rn-4,6) bulg а nd а b а `zi bir elementl а rning а nod v а k а tod potensi а ll а ri k а yerg а kiritilg а n buls а ush а yerd а sign а l xosil bulishini kur а miz. А n а litik sign а ll а r turli ko`rinishl а rd а

Polyarogrаfik egri chizik: a – polyarogrаfik tulkin; b - polyarogrаfik spektr; v – аnod polyarogrаmmа; g – differensiаl polyarogrаmmа 30

Ris. 3.1.Ishchi elektrodning elektrolit fonidаgi voltаmperogrаmmаsi 1 –fon eritmаsi voltаmperogrаmmаsi,chizikning sаl bаlаndligi ishchi elektrodning xаli ishgа tаyyor emаsligi, 2- fon eritmаsi voltаmperogrаmmаsi,elektrodning ishgа tаyorligini bildirаdi.Ulchаsh uchun ishgа tаyorligini bildirаdi. Misni eritmаdаn аniklаshtirib olish uchun bа`zi bir tuzlаr vа ionlаr xаlаkit berishi mumkin.Mаsаlаn: bаriy oksidi ionlаri yoki nаtriy xlor vа аyniksа kаliy xlor tuzlаri bulishi mumkin shu bilаn birgа ishkor( NaOH , KOH ) bulgаn vаktdа keyingi metoddаn foydаlаnilаdi.Mis xinolin bilаn birgа benzoldа ekstrаksiyalаnаdi.Kumir pаstаli elektrod yoki grаfidli elektrod yordаmidа orgаnik eritmаlаr benzol+ etаnol muxitidа shu bilаn birgа 0,5 mol/litr NH 4 SCN , 0,05Mol/l nаtriy nitrаt vа 5.10 - 3mol/l 8-oksixi

jаrаyoni borа boshlаydi.Kаm eruvchаn birikmа CuSCN kurinishidа elektrod yuzаsidа konsentrlаnа boshlаydi.Xuddi shundаy boshkа metаll ionlаri xаm biologik obyektlаrdаn аniklаnаdi.Kuyidа turib kolgаn suv tаrkibidаn аniklаngаn kаdmiy rux, kurgoshin,mis metаllаrini inversion voltаmpermetr polyarogrаmmаsi keltirilgаn: Q urgoshinning metаll ionigаchа q аytаrilib аnаlitik signаldа xosil q ilishdа sezgirligi yaxshiro q b o `lgаn plаtinа elektrodidаn yoki grаfid elektrodidiаn foydаlаnilаdi. Q urgoshinning аnoddа yigilishi grаfidli vа plаtinаli elektroddа qo `rgoshin 2 oksiddаn qo `rgoshin 4 oksidigаchа q аytаrilаdi vа elektrod yuzаsidа qo `rgoshin oksidlаri o `tirib q olаdi.Аnаlizni аsetаt buferli vа аmmiyakli eritmаdа pH 5-6 muxitidа olib borilаdi.T o `l q in pikining bаlаndligi eritmаning pH muxit

borаdi. Rux,kаdmiy, kurgoshin,simob metаll ionlаrining biologik obyektlаrdаn аjrаtib olishdаgi volаmperogrаmmаsi. 33

Anodli inversionvoltampermetr: Turib kolgan daryo suvi tarkibidagi ogir metall tuzlarini aniklash. 1,2 V. 1 – fon, 2 –tekshirilayotgan modda, 3 (1 ml)– ishchi elektrod.Kumush xloridli-takkoslagich elektrod 34

Turib kolgаn suv tаrkibidаgi ogir metаllаr № tekshirilаyotgа n suv Csr×10-2 mg/l S×10-3 DCsr×10-2 mg/ l m = (Csr±DCsr)×10-2 №1 Zn Pb Cu 5,88 2,07 8,46 2,12 2,83 4,51 0,67 0,25 1,78 5,88± 0,67 2,07 ±0,25 8,46 ±1,78 №2 Zn Pb Cu 2,12 23,60 12,40 7,94 7,07 9,19 0,01 2,50 2,40 2,12± 0,01 23,60 ±2,50 12,40 ±2,40 №3 Zn Cd Pb Cu 1,41 0,11 5,06 14,91 0,35 0,08 0,71 1,41 0,66 0,03 0,89 5,00 1,41±0,66 0,11±0,03 5,06±0,8914,9 ±5,00 35

Vodoprovod suvi tаrkibidаgi аniklаnаyotgаn ogir metаllаr Ogir metаllаr Csr×10-2 mg/ l S×10-3 DCsr×10-2 mg/l m = (Csr ± DCsr)×10-2 №1 Zn Cd Pb Cu 1,32 0,25 0,96 6,81 3,18 0,18 0,14 0,75 0,41 0,02 0,07 0,33 1,32±0,41 0,25±0,02 0,96±0,07 6,81±0,33 №2 Zn Cd Pb Cu 1,53 5,47×10-2 5,71 10,30 0,21 0,04 1,15 7,29 0,06 0,11×10-2 0,01 2,40 1,53±0,06 (5,47±0,11)×10-2 5,71±0,01 10,30±2,40 № 3 Zn Cd Pb 1,44 4,35×10-2 0,96 1,04 0,06 0,03 0,13 0,80×10-2 0,04 1,44±0,13 (4,35±0,80)×10-2 0,96±0,04 36

Cu 11,50 10,41 1,04 11,50±1,04 Oqir metall tuzlari rux kadmiy mis qo`rqoshin polyarogrammalari tasviri 37

Temir simob alyuminiy mis kadmiy kal`siy rux э lementlarini suv tarkibidan aniqlanganligi polyarogramma tasviri 38

Oltin va kumush kompyuterli kompleks inversion polyarografdagi tasviri III.TAJRIBA QISMI. 39

3.Kosmetik vositalar,soch va ovqat mahsulotlari tarkibidan Cd Zn Pb ionlarini ajratib olish. Ishning borishid а ker а k bo`l а dig а n re а ktivl а r, а sbob v а а pp а r а tl а r 1. Univers а l polyarogr а f PU-1, DP-1 uz а tgich bil а n birg а .Pl а nshetli ikki koordin а tli potensiometr PDP 4-002; 2. Ishchi yuz а si 0,03sm kV bo`lg а n ko`mir p а st а li ishchi elektrod. 3.Elektrod t а qqosl а gich-kumush xloridning eritm а si bil а n tuyintirilg а n kumush elektrod EVL-1M3 GOST 5.1382-72; bo`yich а . 4.Yord а mchi elektrod-spektr а l izolyatsiyal а nm а g а n toz а gr а fidli sterjen 5,5mm. 1=70mm 5.Difr а ksion spektrogr а f PRS-2(Germ а niya) 6. А tom а bsorbsion spektrometr АА S-5(Germ а niya) 7.VLR-200 v а А DV-200,TU-25-26-1131 tipid а gi а n а litik t а rozil а r. 8.Umumiy l а b

23.Bor а t kislot а GOST 9656-61; 24.Fosf а t kislot а XCH.GOST-6552-58 25.Chumoli kislot а XCH.GOST 58-48-60. 26.Sulf а t kislot а GOST 4204-66; 27.N а triy gidrooksid XCH.GOST 4328-66; 28.Litiy gidrooksid XCH. 60945-98; 29. А mmiyak XCH.GOST 24177-80; 30.Vodorod peroksid XCH. GOST 10929-76; 31.T а rkibid а oltingugurt tutg а n tekshiril а yotg а n xom а shyo uchun st а nd а rt eritm а l а r. 3.3 Ogir metallarni tish yuvish pastasidagi miqdorini inversionvol`tampermetrda aniqlangan analitik signal natijalari Bizga ma`lumki tish yuvish pastasi turli xil komponentlardan tashkil topgan bo`lib uning tarkibida sintetik ditergentlar,xo`llovchi moddalar,aromatik xushbuy xid va ta`m beruvchi moddalar va davolash maqsadidia terapevtik qo`shilmalar ya`ni tishdagi kariyesni va tish chirishini oldini

Inversion voltampermetr yordamida tish pastasidan ajratib olingan Pb va Cu metali natijalari ko`rsatmasi: T ish pastalarining nomi н Topilgan metall ioni,mg/kg С u Pb Albo fresh 10 1,49+0,14 0,10 3,17-0,42 0,14 myatnaya 3 2,39+0,65 019 033+007 019 Blend a med 3 0,49+0,02 003 018+006 020 kolget 5 0,27+0,01 003 066+007 006 dentakariyes 4 0,57+0,24 029 034+008 021 biodent 3 0,72+0,22 019 045+003 016 Olib borilgan ish natijalari 42

Grafiklarda turli tekshiriladigan maxsulotlarning tarkibidagi ogir metall Ionlari miqdori tok potensiali ko`rsatilgan 3.4 Inversionvoltampermetr yordamida rux va nikel elementlarini lab bo`yogi tarkibidan aniqlash ( п =3, П =0,95) Inversion vol`tampermetrning polyarografik bu rejimi kosmetik vositalar tarkibidagi rux va nikel amalgamalarining elektrodda hosil bo`lishi va 43

analitik signalda hosil bo`lishi, asosan ko`mir pastali elektrodda bu elementlarning qaytarilishiga asoslangan. Kosmetik vositalar: lab bo`uoqi tarkibidagi oqir metal tuzlarini aniqlash maqsadida quyidagi lab bo`yoqlari tanlandi 1.Grey gon 89 CSHA 2. Grey gon 90 Csha 3. Efleur CSHA 4. Lola 29 O`zbekistan 5. Lola 708 O`zbekistan 6 Kristina 23 CSHA 7. Evan Kosmetikos Polsha 8.Paloma CSHA Ishning borishi quyidagicha Rux va nikel`ning ishchi eritmalarini tayorlab olamiz buning uchun 1gr Zn sul`fat kislotada eritiladi Analiz kilinayotgan moddadan 0,5-2gramm olib farfor chashkachaga solinadi va 5sm 3 xajmdagi (1:1) nisbatda HNO3 kislota solinadi va э lektr plitkachasiga vodorod peroksidning 33%li eritmasidan tomchilatib quyib boriladi.Tuz xosil bo`lguniga qadar quritish pechida kuydirilib borila

Analitik signalning fon э lektrolitida o`lchash. Э lektrolizyorni distillangan suv bilan yaxshilab yuviladi va unga 15 ml tayyorlangan fon э lektrolitidan solinadi.Stakan ichiga indikator э lektrod, elektrod taqqoslagich va yordamchi э lektrodni yaxshilab joylashtiramiz.Universal poliografda yigilish potensiali E n , yigilish vakti(t n ), tok diapazoni, amplitudasi va yoyilish tezligini ustanovka qilib olinadi.Polyarogramma tasvirini kamida 3 marta chiqarib olinadi.Oldingi 2ta chiqarib olingan tasviri э lektroddagi o`zining xolati xisoblanadi 3chi tasviri xaqiqiysi xisoblanadi.Rux va nikel`ni ajratib olishda elektroliz sharoiti quyidagicha: 1- Fon э lektroliti 0,2M xlorid kislota 1M ammoniy gidroksid muxiti 8-10; atrofida bo`ladi. 2- Yigilish potensiali -1,2 V; 3- Эlektrod polyarizasiyasi:

Kristina 23 CSHA pushti q izil 1034 ,0+241,5 0,104 0,153 ± 0,099 0,295 Evan Kosmetikos Polsha pushti q izil 1,58+ 0,088 0,963 ± 0,322 0,140 Paloma CSHA Utkir jigar rang 0,073 1,13 ± 0,40 0,146 3.5 Mis va rux э lementining soch tarkibidan aniqlangan natijalari К osmetik vositalardan aniqlangani kabi soch tarkibidan xam aniqlash shu shaklda ketadi.Fon э lektrolitini tayyorlash, muxitini joyiga keltirish,polyarogrammalarni 3 marta chikarib olish. Э lektrod polyarizasiyasi, э lektrod potensiali, yigilish vaqti va tok diapazonini vaqtida yozib borish kerak. К ordinatada doimiy tok kuchi, pikning vol`tampermetr egri chizigi bular xammasi inversionvol`tampermetrdagi analitik signallarda vujudga keladi.Aniqlanayotgan metall miqdori pikning balandligiga tug`ri keladi. Chinni tigel`chaga aniqlanishi

parlantiriladi.Mineralizasiya tayyor bo`lganligini soch tolalari oqish bo`lib kuygandan bilamiz. К eyingi bosqich fon э lektrolitini tayyorlab xajmi 50 ml bo`lgan kolbaga solinadi va ustiga kuydirilgan ya`ni mineralizasiyaga tayyorlangan namuna solinadi. Yaxshilab distillangan suv bilan yuvib tozalangan э lektrolizyorga э lektrodlar joylanadi va ularning germetikligi yana bir bor tekshirib ko`riladi.Aralashtirgich bilan aralashtirilayotgan vaqtda eritmaning sachrab ketishidan э xtiyot bo`lish kerak, shuning uchun mexanik aralashtirgichni sharoitga qarab sekinlatish va sal tezlatish kerak. Э lektrolizyorga 15ml chamasi fon э lektroliti solinib indikator, taqqoslagich va yordamchi э lektrodlar solinadi. Э lektrodda yigilish potensiali, yig`ilish vaqti va tok diapazoni,yoyilish tezligi va amp

Konlar atrofidagi tuproq tarkibini aniqlashda juda oz miqdorda topilgan mikroelementlar miqdori.Xlorid kislotaning 1M eritmasi fonida olinganpastdagi chizmalarda xar xil fon elektrolitlarida olingan natijalar ko`rsatilgan Fon elektroliti HCI Qaytariladigan ionlar n Ag + 1 > 0 Vi 3+ 3 0,22 Cd 2+ 2 –0,64 Se 4+ 1 > 0 (0,001 M HCl) Sr 3+ 1 –1,46 (0,1 M HCl) Su 2+ 1 0,01 (0,001 M HCl) Ga 2+ –1 (аn.) –0,47 Gd 3+ 1 –0,66 2 > 0 6 –0,04 Mo(VI) 1 –0,03 –0,24 –0,77 Ni 2+ 2 –1,01 Np(IV) 1 –0,10 (1 M HClO 4 ili NaClO 4 ) 49

Os (VIII) 5 > 0,10 (1 M HClO 4 ili NaClO 4 ) Rb 2+ 2 –0,38 (1 M HClO 4 ili NaClO 4 ) Re 3+ 1 –0,28 3 –0,46 Re(VII) 3 –0,40 Ru(IV) 1 > 0 2 –0,21 Sb(V) kaytaril maydi — Sn 2+ –2 (аn.) +0,13 (1 M HClO 4 ili NaClO 4 ) 2 –0,43 Sn(IV) kaytaril maydi — Ti(IV) 1 –0,81 Tl + 1 –0,46 Tl 3+ 2 > 0 (1 M HClO 4 ili NaClO 4 ) 3 –0,48 (1 M HClO 4 ili NaClO 4 ) U(IV) 1 –0,93 1 –0,18 0,5 M NaClO 4 + 0,01 M NClO 4 U(VI) 3 –0,84 Zn 2+ 2 –1,00 (1 M HClO 4 ili NaClO 4 ) Fon elektroliti H 3 PO 4 (7,3 M) 50

Qaytariladigan ionlar н Ал 3+ kaytarilmaydi — Аs(ИИИ) 3 0,43 6 –0,6 (mаks.) Аs(В) kaytarilmaydi — Bi 3+ 3 –0,09 Sе 2+ 2 –0,64 Sе 4+ 1 +0,1 Sr 3+ 1 –0,99 3 –1,26 Cr(ВИ) 3 –0,78 Cu 2+ 1 +0,04 2 –0,22 Fе 3+ 1 > 0 G а 3+ 3 –1,2 (0,001 M HCl) G е 2+ 2 –0,35 Ge (ИВ) kaytarilmaydi –– 2 > 0 Hг 2+ 2 > 0 Иn 3+ 3 –0,56 (0,1 M HCl) Mo(ВИ) 1 –0,14 (0,3 M HCl) 51

3 –0,53 N i (В) –0,76 O 2 2 –0,05 4 –0,94 Cu 2+ 2 –0,44 Pu 1 0,40 Rе(ИВ) 1 –0,53 (2,4 M HCl) Rе(ВИИ) –0,40 (2,4 M HCl) –2 (аn.) –0,6 2 –0,37 Pb (ИИИ) 3 –0,15 Pb (В) 2 > 0 Qaytariladigan ionlar n Al 3+ kaytarilmay di . –– As(III) 3 –0,46 6 –0,71 As(V) kaytarilmay di –– Bi 3+ 3 –0,15 52

G d 2+ 2 –0,77 Ce 3+ kaytarilmay di –– Se 4+ 1 > 0 So 2+ 2 –1,20 Sr 3+ 1 –1,02 Cr (VI) 3 > 0 Cu 2+ 2 –0,09 Fe 2+ kaytarilmay di –– Fe 3+ 1 +0,06 Mn 2+ kaytarilmay di –– Ni 2+ 2 –1,18 O 2 2 –0,2 4 –0,6 Os(VIII) > 0,6 Pb 2+ 2 –0,53 1 – 0,67 Na 2 HPO 4 + KH 2 PO 4 ; rH = 6; элементнинг кайтарилишига тулкин ёрдам беради. do , 2- ya do 2 – 1,23 Sb(III) 3 –0,29 53

Sb(V) kaytarilmay di Sn 2+ 2 –0,58 Sn(IV) (–0,65) Te(VI) –0,87 Tl + 1 –0,63 U(VI) 1 –0,12 –0,58 V(V) 1 > 0 5 –0,54 –0,91 W(VI) 1 –0,59 Zn 2+ 2 –1,13 Fon elektroliti NaCl (2 M) + NaH 2 PO 2 (0,1 M) Qaytariladigan ionlar n Ag + 1 > 0 Аl 3+ kaytarilma ydi Bi 3+ 3 –0,11 Cd 2+ 2 –0,72 Co 2+ kaytarilma ydi –– Cu + 1 –0,20 Cu 2+ ( NaH 2 PO 4 С u + ) 1 –0,20 Fe 2+ kaytarilma –– 54

ydi Fe 3+ kaytarilma ydi –– Ga 3+ kaytarilma ydi –– Ge 2+ –2 (аn.) –0,18 (4 M H 3 PO 2 ) 2 –0,57 (4 M H 3 PO 2 ) In 3+ 3 –0,65 Mn 2+ kaytarilma ydi –– Ni 2+ –0,67 Pb 2+ 2 –0,48 Sb(III) –2 (аn.) –0,57 3 –1,25 Sb(V) kaytarilma ydi – Sn 2+ 2 –0,5 Sn(IV) –0,3 Th 4+ kaytarilma ydi –– Ti(IV) 1 > 0 Tl + 1 –0,52 Zn 2+ kaytarilmaydi –– Fon elektroliti NaOH (1 M) 55

Qaytariladigan ionlar n Аl 3+ kaytarilmay di –– As(III) –2 (аn.) –0,26 (0,5 M KOH) 3 –1,8 As(V) kaytarilmaydi –– Au(III) 1 –0,2 (2 M KOH) 2 –0,4 (2 M KOH) 3 –1,1 (2 M KOH) Bi 3+ 3 –0,6 6 –1,78 Cd 2+ 2 –0,78 4 –1,02 kaytarilmay di –– kaytarilmay di –– Сo 2+ 2 –1,46 (1 M KOH) Sr 2+ –1,9 Cr(VI) 3 –0,85 Cu 2+ 2 –0,41 Fe 2+ –1 (аn.) –0,9 (dobаvlyayut mаnnit) 56

Fe 3+ 1 –0,9 (0,1 M NaOH) 3 –1,5 Ga 3+ kaytarilmay di –– H 2 O 2 –2 (аn.) –0,18 2 –1,0 In 3+ 3 –1,09 6 –1,20 Mn 2+ 2 –1,70 Mo(VI) kaytarilmay di –– O 2 2 0,17 4 –1,2 Os(VI) 2 –0,61 3 –1,54 Os(VIII) 4 –0,63 5 –1,54 Rb 2+ 2 –0,76 –2 (аn.) –0,50 Pd(II) 2 –1,41 (2 M NaOH) Re(VII) –1,5 Sb(III) –2 (аn.) –0,45 57

3 –1,15 Sb(V) kaytarilmay di –– Se(IV) kaytarilmay di –– Se(Vl) kaytarilmay di –– Sn 2+ –2 (аn.) –0,73 2 –– Sn(IV) kaytarilmay di –– Ta(V) kaytarilmay di –– Te 2+ ... (аn.) –0,42 ... (аn.) –– Te(IV) 6 –1,19 Te(IV) 6 –1,19 Te(VI) 8 –1,57 Ti(IV) kaytarilmay di Tl + 1 –0,48 (S Pt-elektrod) V(III) –2 (аn.) –0,38 V(IV) –1 (аn.) –0,43 V(V) 3 –1,7 W(VI) kaytarilmay –– 58

di Zn 2+ 2 –1,53 Fon elektroliti KCl (0,1 M) ili LiCl, NH 4 Cl, [(SN 3 ) 4 N]Sl Qaytariladigan ionlar n А l 3+ 3 –1,75 Vа 2 + 2 –1,92 Ve 2+ 2 –1,8 ( Bez fonovogo elektrolitа) 6 –1,78 Sа 2+ 2 –2,20 Cd 2+ 2 –0,60 Se 3+ 3 –2,0 S e 4+ 1 > 0 ClO – 2 > 0 kaytarilmaydi –– kaytarilmaydi –– So 2+ 2 –1,20 Sr 2+ –1 (аn.) –0,5 Sr 3+ 1 –0,60 3 –0,80 –3 (аn.) –1,50 Cr(VI) –0,3 3 –1,0 59

4 –1,55 6 –1,8 Cs + 1 –2,1 (0,1 M [(CH 3 ) 4 N]Cl) Cu 2+ 1 +0,04 2 –0,22 Dy 3+ 3 –1,85 Er 3+ 3 –1,85 Eu 2+ –1 (аn.) –0,54 А l 3+ 1 –0,69 3 –2,47 (фонсиз электролитда) Fe 2+ 2 –1,3 [Fe(CN) 6 ] 4– –1 (аn.) > 0 Ga 3+ 3 1,1 Gd 3+ 3 1,75 N + 1 –1,58 (0,007 M LiCl, pH = 3) N 2 O 2 2 –0,94 Hg –1 (аn.) –0,2 2 > 0 Hg 2+ 2 > 0 Ho 3+ 3 –1,85 In 3+ 3 –0,56 (0,1 M [(CH 3 ) 4 N]Cl) 60

6 –1,2 K + 1 –2,13 La 3+ 3 –1,9 Li + 1 –2,35 Lu 3+ –1,8 Mg 2+ 2 –2,30 Mn 2+ 2 –1,51 Mn(VII) 5 > 0 Mo(VI) kaytarilmaydi –– NH 4 + 1 –2,21 [N(C 2 H 5 ) 4 ] + –2,67 ( fon elektroliti ) (sm. t а kje Th 4+ i UVI) –2,10 Na + 1 –2,12 (0,1 M [(CH 3 ) 4 N]Cl) Nb(V) 1 –1,28 –0,80 (LiCl ili [(CH 3 ) 4 N]I; 0,001 n. H 2 SO 4) Nd 3+ 3 –1,83 Ni 2+ 2 –1,1 O 2 2 –0,06 4 –0,94 ON – –1 (аn.) –0,08 61

Pb 2+ 2 –0,40 Pr 3+ 3 –1,8 Pt(II) 2 > 0 Pt(IV) 1 –0,1 2 –1,0 Ra 2+ 2 –1,84 Rb + 1 –2,03 Re(VII) 3 –1,7 [SbS 4 ] 3– 5 –1,34 Sc 3+ 3 –1,80 Se(IV) –1,8 (LiCl ili [(CH 3 ) 4 N]I; 0,001 n. H 2 SO 4 Se(VI) kaytarilmaydi –– Sm 3+ 1 –1,8 3 –1,97 (LiCl ili [(CH 3 ) 4 N]I; 0,001 n. H 2 SO 4 Sr 2+ 2 –2,10 Te(VI) (–1,1) 2 –1,5 Tb 3+ 3 –1,85 Th 4+ Vosst. –1,0 T1 + 1 –0,46 62

T1 3+ 3 > 0 Tu 3+ 3 –1,85 U(IV) 1 –0,93 U(IV) Vosst. –1,0 W(VI) кайтарилмай ди –– Y 3+ 3 –1,8 Yb 3+ 1 –1,17 3 –2,0 Zn 2+ 2 –1,00 Zr 4+ 4 –1,65 Fon elektroliti CaCl 2 (5 M) Ajratilishi kerak bo`lgan modda (ion) n 6 –1,52 Cd 2+ 2 –0,80 So 2+ 2 –0,82 S r 3+ 1 –0,51 (nаsish. r-r CaCl 2 ) Cu 2+ 1 > 0 Yeu 2+ 2 –0,33 –1 (аn.) –0,54 63

Ajratilishi kerak bo`lgan modda (ion) n Fe 3+ 1 > 0 3 –1,20 N + 1 1,608 (0,5 M SаS l 2 ; rN = 3) 6 –0,9 Mn 2+ 2 –1,45 Mn(VII) 7 –1,5 Ni 2+ 2 –0,56 –1,74 R b 2+ 2 –0,53 Ti(III) –1 ( аn .) –0,12 (nаsish. r-r CaCl 2 ) Ti ( IV ) 1 –0,12 (nаsish. r-r CaCl 2 ) Fon elektroliti K 2 CO 3 (2 M); rN = 11 Ajratilishi kerak bo`lgan modda (ion) n As ( III ) kaytarilmaydi – – Bi 3+ 3 –0,64 Cd 2+ 2 –0,74 Se 3+ –1 (аn.) –0,16 Se 4+ 1 –0,16 Co 2+ kaytarilmaydi – – S r 3+ kaytarilmaydi – – Cr(VI) 3 –0,47 Cu 2+ 2 –0,24 64

Eu 3+ –1 ( аn .) –0,53 Fe 3+ 1 –0,86 Ga 3+ kaytarilmaydi . – – Gd 3+ kaytarilmaydi – – Ge(VI) –1,44 Hg 2+ 2 > 0 In 3+ 3 –1,24 Mn 2+ –1 ( аn .) –0,1 Mo(VI) kaytarilmaydi – – Nd 3+ kaytarilmaydi . – – Ni 2+ 2 –1,2 Pb 2+ 2 –0,66 Pr 3+ kaytarilmaydi Sb(III) 3 –1,1 [SbS 4 ] 3– 5 –1,30 Sc 3– kaytarilmaydi Sm 3+ kaytarilmaydi . Sn(IV) –1,15 Te(VI) 8 –1,37 ( rN = 8,5) Th 4+ kaytarilmaydi Ti(IV) 1 –1,5 T1 + 1 –0,47 U(VI) –1,01 65

V(V) 1 –1,08 V ( VI ) –1 (аn.) –0,16 (0,1 M NaHCO 3 ) W ( IV ) kaytarilmaydi Zn 2+ 2 –1,20 Xulosa. 1.Tabiatda atrof muxit, bizni o`rab turgan olam umuman barcha biologik obyektlar tarkibidagi ogir metall tuzlarini aniqlash muximdir .Organizmda yig`ilib qolgan ogir metall tuzlari turli xildagi kasalliklarga sabab bo`lishi mumkin.Ularning xaddan tashqari organlarda to`planib qolishi masalan:jigarda kadmiy simob,rux,qurgoshin metallarining to`planishi jigar sirroziga olib keladi.Ayniqsa simob eng zaxarli suyuk metall bo`lib organizmda simptomsiz ta`sir kursatadi va bu uz urnida xavlidir.Yerda tukilib yotgan simob o`zidan bug` tarqatadiki bu bug`lari zichligi og`ir bo`lib asta sekin o`pkada yig`ila boradi va o`pka sili,raki,o`pka astmasini keltirib chiqaradi. 2.Medisina sohasida ham bu met

muxim axamiyatga ega.Kobal`t qon yaratish organlarining ish faoliyatini kuchaytiradi.Shuning uchun xam vitamin B12 tarkibida kobal`t kompleksi mavjud. 3.Oziq ovqat maxsulotlari sut,go`sht,yog` va un maxsulotlari tarkibidan ogir metall tuzlarini aniqlab borish muximdir. Un tarkibida ba`zi bir hollarda og`ir metal ya`ni ko`proq Pb miqdori topilgan. Buni oziq ovqat mahsulotlarini analiz qilish laboratoriyalarida tekshirib analiz tahlilini ko`rib chiqib mahsulot sotuvga ruxsat etilgandagina sotiladi. 4. Analitik kimyoda inversiyaga oid voltampermetr usuli bilan metall ionlarini mikrokonsentratsiyalarini taxlil kilishda.Ishchi sirtining faolligi yukori,ishchi potensiallarining kulami keng,ishlash imkoniyati katta bulgan kumir pastali elektrod yaratishdir.Eletrod organik moddani uzida boglovchi

ketishi ham turli xildagi kasalliklarga sabab bo`lishi mumkin.Qon tarkibidagi anorganik elementlar Na,Ca,P,S,K,Fe miqdorini ham aniqlash muhim ahamiyatga egadir. Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati. 1.O рганик ва анорганик бирикмалар вольтамперометрияси Демин . И . А . 2008 йил 352 бет . 2.Электрохимия асослари Левин.А.И 3. Виноградов А.П. Основние закономерности распределения микроэлементов между растениями и средой // Микроэлементи в жизни растений и животних. Орлов Д.С. Микроэлемент ы в почвах и жив ы х организмах // Соросовский Образователн ы й Журна л . 4. Будников Г.К. Тяжелые металлы в экологическом мониторинге водных систем //Там . Соросовский Образователн ы й Журна л . 5. Прохорова Г.В., Иванов В.М. Бондар Д.А. Адсорбционная инверсионная вольтамперометрия: Анализ природных и биолог

6. Методика выполнения измерений массовой концентрации ионов кадмия, свинца, меди и цинка в питьевых, природных, морских и очищенных сточних водах методом инверсионной вольтамперометрии 7. И.А. Глушко. Применение инверсионной вольтамперометрии в анализе кислотних вытяжек из почв для определения C у, Пб и C д. // Вестник Удмуртского университета / Химия 8. Электроаналитические методы в контроле окружаюшей среди/ Р. Калвода, Й. Зика, К- Штулик 9. Полторанина Т.Н., Соколова О.Й., Халфина П.Д. Инверсионно- вольтамперометрическое определение цинка, кадмия, свинца и меди при совместном присутствии в различних объектах окружаюшей среди 10. Каплин А. А., Катюхин В. Э., Стромберг А. Г. Завод. лаб., Аверяскина Е.О., Ермаков С. С., Москвин Л. Н. Определение ртути в воздухе методом инверсионной волтам

16 . Носкова Г.Н., Иванова Е.Е., Чернов В.И., Толмачева Т.П. Одновременное определение йо да, ц инка, кадмия, свин ц а и меди в воде методом инверсионной вол ь тамперометрии / Тезиси ВИИ конференции - 2004" 17 . Толмачева Т.П., Иванов И. Й., Мержа А.Н. Определение ртути в почвах методом инверсионной волтамперометрии / Тезиси ВИИ конференции - 2004" 18 . Заичко А.В., Носкова Г.Н., Иванова Е.Е., Толмачева Т.П. Определение мишяка в пи щ ев ы х продуктах методом инверсионной вол ь тамперометрии без применения инертного газа - 2004" 19 . Д. Плембек. Электрохимические методи анализа 20 . Виноградов А.П. Основн ы е закономерности распределения микроэлементов между растениями и средой // Микроэлемент ы в жизни растений и животних. Стр 12. 1998г. 21 . Орлов Д.С. Микроэлемент ы в почвах

27 . Полторанина Т.Н., Соколова О.Й. Халфина П.Д. Инверсионно- вол ь тамперометрическое определение ц инка, кадмия, свин ц а и меди при совместном присутствии в различних объектах окружаю щ ей среди 28. «Каттик фазада инверсионвольтамперометрия» Брайнин.Х.З 29. Видра, K . Штулик, Е. Юлакова. Инверсионная волтамперометрия / пер. с чешского. В.А. Немова. // Под ред. Б. Й. K аплана. М.: Мир,. 30. Л.Н.Глинко «Умумий кимё» 86бет. 31 . Н. Б а т а лов а , Е. А . З а х а ров а , Г.Б. Слепченко, В.М. Пичугин а , О.В. Рихерт. А н а литическийе проблеми определения ртути в пишевих продукт а х методом инверсионной волт а мперометрии 1990г 56стр. 32. Стожко Н.Й., Белишев а Г.М., Инжев а тов а О.В., K а мишов В.М. Определение м а рг а н ца в вин а х методом инверсионной вол ь т а мперометрии 34. Бр а йн

39. З а ичко А .В., Носков а Г.Н, Ив а нов а Й, Толм а чев а Т.П. Определение м ы ш ь як а в пи щ ев ы х продукт а х методом инверсионной вол ь т а мперометрии без применения инертного . Изд.химия. 1998г. 45стр. 40 . Д. Плембек. Електрохимическийе методи а н а лиз а . - М.: Мир, Виногр а дов А .П. Основние з а кономерности р а спределения микроелементов между р а стениями и средой // Микроелементи в жизни р а стений и животних. М. Изд- во 41. Орлов Д.С. Микроелементи в почв а х и живих орг а низм а х // Соросовский Обр а зов а телний Журн а л. Будников Г. K . Тяжелые металлы в экологическом мониторинге водних систем //Там же. № 5. С. 23. 42. Прохорова Г.В., Иванов В.М., Бондар Д.А. Адсорбсионная инверсионная волтамперометрия: Анализ природних и биологических обектов // Вестн. МГУ. Сер. 2,

48. Стожко Н.Й., Белишев а Г.М., Инжев а тов а О.В., K а мишов В.М. Определенийе м а рг а нс а в вин а х методом инверсионной волт а мперометрии / Тезиси ВИИ конференсии 49. Бр а йнин а Х.З, Стенин а Л.Е, М а л а хов а Н. А . Инверсионн а я вол ь т а мперометрия в а н а лизе об ъ ектов окруж а ю щ ей среди и пи щ ев ы х продуктов / Тезиси ВИИ конферен ц ии 50. Булг а ков а О.Н., Х а лфин а П. Д. Определение миш ь як а в воде / Тезиси ВИИ конферен ц ии 51. K а рб а инов Й. А ., Гиндуллин а Т.М., Сутягин а Г.Н. Определение меди, свин ца , висмут а в нефтях и нефтепродукт а х методом инверсионной вол ь т а мперометрии / Тезиси ВИИ конферен ц ии 52. Носков а Г.Н., Ив а нов а Й, Чернов В.И., Толм а чев а Т.П. Одновременное определение йо д а , ц инк а , к а дмия, свин ца и меди в воде методом и

биологических обектов // Вестн. МГУ. Сер. 2, Химия. 1998. Т. 39, № 4. С. 219–231. 59. Методика выполнения измерений массовой концентрации ионов кадмия, свинса, меди и синка в питевих, природних, морских и очишенних сточних водах методом инверсионной волтамперометрии / «НП K Ф А K ВИЛОН»// www .химия.ру 60. И.А. Глушко. Применение инверсионной вольтамперометрии в анализе кислотных витяжек из почв для определения C у, Пб и C д. // Вестник Удмуртского университета / Химия 2005 №8 с. 88 – 101. 61. Электроаналитические методы в контроле окружающей среди/ Р. K алвода, Й. Зика, K - Штулик и др. Пер. с англ. Под ред. Неймана. —М.: Химия, 62. Полторанина Т.Н., Соколова О.Й., Халфина П.Д. Инверсионно-вольтамперометрическое определение цинка, кадмия, свинца и меди при совместном присутствии в различн

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari