Ion almashinish rеaksiyalari - Биотехнология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	03 Декабрь 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биотехнология

Ion almashinish rеaksiyalari

Купить

ION ALMASHINISH RЕAKSIYALARI 0102 0A0B

Reja: 1. Ion almashinish reaksiya moxiyati. 2. Ionli reaksiyalar va ularning хarakтerisтikasi. 3. Тuzlarning gidrolizi. 2. Elеktrolitik dissotsilanish nazariyasi. 3. Arrеnius nazariyasi 4. Eritmaning vodorod ko`rsatkichi

Barcha elementlar o’zaro aralashtirilsa yoki ularg boshqa moddalar tosir ettirilsa Ion almashinish reaksiyalari sodir bo’ladi Ion almashinish reaksiyalari quyidagi hollarda amalga oshadi. 1.Kam dissotsilanuvchi moddalar yoki suv hosil bo’lsa: a) HNO3 + KOH = KNO3 + H2O (molekulyar tenglama). Bu reaksiyani ionli ko’rinishda yozamiz: H + + NO 3 - + OH - = K + + NO 3 - +H 2 O (toliq ionli tenglamasi) Tenglamaning ikkala tomonida ham mavjud bo’lgan jarayonida ular ishtirok etmaydi: H + +OH - =H 2 O (qisqa ionli tenglama) Bu tenglama shu reaksiyaning mohiyatini , yani reaksiya aynan qahysi ionlar o’rtasida borishini ko’rsatadi.H + va OH - ionlarining o’zaro birikib H 2 O (pH = 7) hosil qilish reaksiyasi neytralanish reaksiyalari deyiladi. Bu reaksiyalardan foydalanib eritmalard

Kam eriydigan (cho’kma)lar hosil bo’lsa yoki cho’kma erisa: a) BaCl 2 + Na 2 SO 4 = BaSO 4 | + NaCl (cho’kma hosil bo’lishi) Ba +2 + 2Cl - +2Na + + SO -2 4 = BaSO 4 | + Na + + Cl - Ba +2 + SO 4 -2 = BaSO 4 | b) CaCO 3 | + 2HCl = CaCl 2 + CO 2 + H 2 O (cho’kma erishi) CaCO 3 | +2H + = Ca +2 + H 2 O + CO 2

Gazsimon modda hosil bo’lsa: a) Na 2 S + 2HCl = 2NaCl + H 2 S| 2Na + + S -2 + 2H + + 2Cl - = 2Na + + 2Cl - + H 2 S| S -2 + 2H + = H 2 S|

Shuningdek, HgJ 2 va KJ eritmalari aralashtirilganda ham:  HgJ 2 + KJ = K 2 [HgJ 4 ]  HgJ 2 + 2J - = [HgJ 4 ] - (eritma)  Ion almashinish reaksiyalari borish-bormasligi, qanday moddalar hosil bo’lishi, qaysi moddalar eruvchan , qaysilari erimaydigan degan savollarga javob olish uchun “Moddalarning eruvchanlik jadvali” (ilova)dan foydalanish kerak.  Keng tarqalgan ion almashinish reaksiyalari qatoriga tuzlarning gidrolizlanishi ham kiradi.

IONLI REAKSIYALAR VA ULARNING ХARAKТERISТIKASI.  Elektrolitlar orasida sodir bo’ladigan barcha almashinish reaksiyalari elektrolitlar ionlari orasida boradi. Shunga ko’ra bunday reaksiyalar ionli reaksiyalar deb ataladi.  Ionli reaksiyalar amalda ionli tenglamalar bilan ifodalanadi. Ionli tenglamalarda cho’kmaga tushgan yoki gaz xolda ajralgan , yoxud kam dissotsialanadigan moddalar ionlarga ajralmasdan molekulyar shaklda yoziladi. Kimyoviy reaksiyalarning ionli tenglamalarini tuzish uchun avval reaksiyaning molekulyar tenglamasini, so’ngra to’la ionli tenglamasini nixoyat reaksiyani qisqartirilgan ionli tenglamasini yoziladi.

Masalan:  CaCl 2 + Na 2 CO 3 = ¯CaCO 3 + 2NaCl molekulyar tenglama  Ca 2+ + 2Cl - +2Na + + CO 2- 3 = CaCO 3 + 2Na + + 2Cl - ionli tenglama  Ca 2+ + CO = CaCO 3 qisqartirilgan ionli tenglama  Ionli tenglamalarni tuzishda tuz, asos va kislotalarning suvda eruvchanligiga hamda tuzlarning eruvchanlik ko’paytmasiga rioya qilish kerak.

ТUZLARNING GIDROLIZI.  Erigan tuz ionlari bilan suv ionlarining o’zaro ta’siridan eritmaning rN i o’zgarishiga tuzlarning gidrolizi deyiladi.Тuz tarkibidagi kation va anionning tabiatiga ko’ra gidroliz asosan uch xil bo’ladi.  1. Kuchli kislota va kuchsiz asosdan hosil bo’lgan tuzlar kationlararo gidrolizlanadi. Vodorod ionlarining konsentratsiyasi ortgani uchun eritma kislotali muhitga ega bo’ladi.  NH 4 Cl + H 2 O = NH 4 OH + HCl  NH + Cl - + H 2 O = NH 4 OH + H + + Cl -  NH + H 2 O = NH 4 OH + H + . pH < 7

 2. Kuchli asos va kuchsiz kislotadan hosil bo’lgan tuzlar anionlararo gidrolizlanadi, ON - ionlarining konsentratsiyasi ortgani uchun eritma ishqoriy muhitga ega bo’lad  CH 3 COONa + H 2 O = CH 3 COOH + NaOH  CH 3 COO - + H 2 O = CH 3 COOH + OH - . pH > 7  3. Ham kationlararo, ham anionlararo gidrolizlanish. Kuchsiz kislota va kuchsiz asosdan hosil bo’lgan tuz gidrolizi. Hosil bo’ladigan kislota va asosning kuchiga qarab, eritmaning muhiti yo kuchsiz kislotali yoki kuchsiz ishqoriy bo’ladi

Elеktrolitik dissotsilanish nazariyasi.  Murakkab moddalarning suvdagi eritmasini tеkshirib ko`rish shuni ko`rsatadiki, ulardan ba'zilari suvdagi eritmalarida ionlarga dissotsilanadi, ba'zilari esa molеkulyar holda eriydi. Masalan: shakarning eritmasi, tuzlarning eritmasi.Suvdagi eritmalarida ionlarga dissotsilanadigan moddalar elеktrolitlar dеyiladi. Kislota, asos va tuzlar eritmalari elеktrolitlardir.  Elеktrolitlarning suvdagi eritmasi elеktr tokini o`tkazadi.Suvdagi eritmalarida ionlarga ajralmaydigan moddalar esa elеktrolitmaslar dеyiladi. Suvsiz kislotalar, qattiq holatdagi tuzlar va asoslar elеktr tokini o`tkazmaydi. Toza suv ham elеktr tokini o`tkazmaydi.

Eritmalari yoki suyuqlanmalari elektr tokini o‘tkazadigan moddalar elektrolitlar deb ataladi Eritmalari yoki suyuqlanmalari elektr tokini o‘tkazmaydigan moddalar elektrolitmaslar deb ataladi.

D.I.Mendeleyevning gidratlar nazariyasi ishqor, kislota va tuzlar eritmalarining elektr o‘tkazuvchanligini tushuntirib bera olmagan bo‘lsa, S.Arreniusning ionlanish nazariyasi elektrolitlarning eritmalarda ionlarga ajralish hodisasini to‘liq izohlab bera olmasdi.

Birinchi marta bu ikki nazariyani elektrolitik dissotsiatsiyalanish nazariyasi shaklida birlashtirishni rus olimi I.A.Kablukov taklif etdi.

Elektrolitik dissotsiatsiyalanish nazariyasiga ko‘ra elektrolitning qutbli erituvchida erishida elektrolitning erituvchining qutbli molekulalari bilan o‘zaro ta’sirlashuvi ro‘y beradi.

Har bir elektrolit musbat va manfiy zaryadli ionlar hosil qiladi va bu ionlar neytral atom yoki molekuladan elektr zaryadi va boshqa xossalari bilan farq qiladi.

Reaksiyaning ionli holati: 2Na+ + S 2 – + 2H+ + 2Cl– = 2Na+ + 2Cl– + H 2 S↑ Qisqa ionli holati: S2– + 2H+ = 2H 2 S↑

Foydalanilgan adabiyotlar 1. K.Ahmerov, A.Jalilov, A.IIsmoilov, Umumiy va anarganik kimyo, Toshkent 2003. 2. N.A.Parpiyev, H.R.Rahimov, A.G.Muftaxov, Anorganik kimyoning nazariy asoslari, Toshkent 2000. 3. N.A.Parpiyev, A.G.Muftaxov,X.R.Rahimov, Anarganik kimyo. А.Г.Toshkent 2003. 4. O.Fayzulayev, Analitik kimyo. Toshkent 2006. К.С.Ахмедов, Х.Р.Рахимов, Коллоид химия, Тошкент, “Ўзбекистон”, 1992. Х.Р.Рустамов, Физик кимё, Тошкент «Ўзбекистон» 2000. Р.Ю.Юнусов Органик кимё, Тошкент, “Ўзбекистон” 1995. 5. Qodirov, A.Muftaxov, Sh.Q.Norov, Analitik kimyodan amaliy mashg’ulotlar. Toshkent 1996

Купить