Ishlab chiqarish muhitida inson omili - БЖД - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Сентябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	БЖД

Ishlab chiqarish muhitida inson omili

Купить

Mavzu 2. Ishlab chiqarish muhitida inson omili. Ishlab chiqarishda mehnat xavfsizligini ta’minlash psixologiyasi. Ishlab chiqarishda muqobil muhitni ta’minlash.

Inson mehnat faoliyatiga ta'sir etuvchi omillar  Odam umnnmg ko'p vaqtini mehnat egallaydi, agar inson ish faoliyatida o'matilgan barcha tartib-qoidalarga rioya qilmasa, bu, o'z navbatida, inson mehnat faoJiyatiga va sog'ligiga jiddiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ishlab chiqarish sharoiti - bu insonni o'rab turgan atrof muhitning bir qismini tashkil qilib, uning tarkibiga tabiat-iqlimga bog'liq bo'Jgan hamda insonning kasbiy faoliyatiga ta'sir ctuvchi xavfli va zararli omillar (shovqin, silkinish, zaharli tutunlar, gazlar, changlar, nurlanishlar va hokazo) kiradi.

Xavfli omillar deganda - muayyan bir sharoitda inson sog' Jigiga zarar keltirishi yoki organizmni halokatga olib kelishi tushiniladi. Zararli omillar esa - insonning ish faoliyatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi yoki birorbir kasallikka olib keluvchi holat tushuniladi. Ish sharoitida ishning qandayligiga va ish joyining qanday tashkil etilganligiga bog'liq. Xavfli va zararli omillaming ta'sir xususiyallari ularning tarkibiga, tizilishiga, fizik-kimyoviy xossalariga, miqdoriga, inson tana a'zolariga ta'sir etish yollariga, holatiga, uchuvchanligiga, suvda. yog'da eruvchanligiga va boshqa ko'rsatkichlariga bog'liq.

Aksariyat xavfli omillarga - ishlab chiqarishdagi zaharli kimyoviy, biologk moddalar, ionlantirish xususiytiga ega bo'igan nur/ar va boshqa kuchli ta'sir etuvchi kuchlar kiradi. Zaharli kimyoviy moddalaming yo'l qo'yiladigan oxirgi darajasidan (UQOD) yuqori miqdorda, yoki biologik xavfli ta'sirlaming (patogen mikroorganizmlaming) inson tanasiga o'tishi natijasida kuchli kimyoviy, yoki biologik zaharl.anish yuz berib, insonning o'limiga olib keladi. Shuningdek, ionlantirish xususiytiga ega bo'lgan nurlarning yuqori miqdordagi do'zasi ta'sirida ham Inson hayoti xavf ostida goladi. Zaharli omillarga - ish lab chiqarishdagi changlar, tutuniar, gaziar, bug'lar, yo'l qo'yiladigan oxirgi darajadan (YQOD) yuqori qiymatga ega bo'lgan ishlab c

Kasb kasalliklari Zaharli omillaming inson tana a'zolariga o'z-o'zidan o'tishi yoki ta'sir etishi va tanada yig'ilishi natijasilda kasb kasalliklari kelib chiqadi. Masalan, ishlab chiqarish changlari Pnevrnokomioz kasalliklaridan tashqari teri kasalliklarini ham keltirib chiqaradi. Xavfli va zararli omillar ta'siridagi zararlar deb, ish unumdorligining pasayishi, zaharlanish va kasb kasalliklarining paydo bo'lishi, kasallanishning ortib ketishi hamda vaqtinchalik mehnat faoliyatining yo'qotilishi va boshqa salbiy oqibatlarga olib kelishiga aytiladi.

Ishlab chiqarish muhitidagi xavfli va zararli omillar 4 guruhga bo'linadi : 1. Fizikaviy . 2. Kimyoviy . 3. Biologik . 4. Psixofiziologik. Kimyoviy (zaharli moddalaming paydo bo'lishi va ulaming inson organizmiga salbiy ta'sir ko'rsatishi). Fizikaviy (shovqin, silkinish, va boshqa turdagi titrashlar, nurlanishlar, iqlim o'zgarishlari: ob-havo haroratining isishi yoki sovib ketishi), atmosfera bosimining o'zgarishi yoritilish darajasi, chang-to'zonlarning ko'tarilishi va boshqalar). Biologik (kasallangan mikro organizmlar, mikrob preparatlari, biologik pestitsidlar va boshqalar).

Jismoniy (statistik va dinamik) zo'riqish - og'ir yukni olib o'tish, inson jismoniy holatining buzilishi, inson tana a'zolarining katta bosim ostida bo'lishi va boshqalar. Fiziologik (jismoniy harakatlanishning cheklanishi - ginokeniziya). Psixologik (nerv faoliyatining zo'riqishi - aqliy faoliyatni keragidan ortiq ishlatish, his-hayajonning ortib ketishi). Fan va texnika taraqqiyot yutuqlarining keng sur'atlarda mehnat faoliyatida qo'llanilishi inson mehnat faoliyatining hamda ishlab chiqarish muhitining o'zgarisruga olib keladi. Shu bilan birga bunday mehnat insonning iqtisodiy, sotsial va ilmiy salohiyatining oshishiga hamda uning har tomonlama barkamol rivojlanishiga o'z ta'sirini ko'rsatadi.

Inson mehnat faoliyatining turlari A. Jismoniy faoIlikni talab qiluvchi mehnat turi. B. Mexanizatsiyalashgan mehnat turi. D. Yarim avtomatlashgan ishlab chiqarish turi. E. Avtomatlashtirilgan mehnat turi. F. Konveyer mehnat turi. G. Ishlab chiqarish jarayoni (texnologiyani) boshqarish bilan bog'liq bo'igan mehnat shakli. I. Aqliy mehnat shakli (Intellektual mehnat shakli).

Aqliy mebnat sbaklining bir necba turlari mavjud: operator, boshqaruvchi, ijodiy mehnat, tibbiyot xodimlari mehnati, o'qituvchilar, o'quvchitar va talabalar mehnati. Bular bir-biridan o'zining mehnat jarayonidagi ishtiroki, his-hayajon darajalarining turli darajada bo'lishligi bilan farq qiladi. Operator ishi - zamonaviy ishlab chiqarish asoslari sharoitida jarayonni boshqarish vazifasini, har bir operatsiya ishini nazorat qilish, mahsulotning liniyadagi harakatlanishini va uni xaridorlarga yetkazish jarayonlarini o'z ichiga oladi. Bosbqaruv mehnati - korxona va tashkilot rabbarlarining mehnati bo'lib, u katta hajmdagi muammolarni, ma'lumotlarni tahlil qilish, lezkor qaror qabul qilish, shaxsiy javobgarlikni his etish, yuzaga keladigan salbiy muammolaming yechi

O'qituvcbilar, savdo va tibbiyot xodimlari mehnati - ular har doim odamlar bilan o'zaro rnunosabatda bo'lishlarida sabab, ularda javobgarlikning ortishi, vaqtning yetishmasligi, ma'lumotlarni to'g'ri qabul qilmasligi natijasida asabiy hayajonning oshishiga olib keladi. O'quvchilar va talabalar mehnati: Bu mehnat shaklida psixologik funksiyalarni: xotira, e'tibor, qabul qilish susayib, asabiy holatlarga tushib qolib (imtihon sinovlar va hokazo), zo'riqishlarga olib keladi. Insonning mehnat qilish jarayonida energiya sarflanishi, bajaraladigan ishning og'ir-yengiligiga, ya'ni muskul energiyasining sarflashiga, ishning oddiy yoki murakkabligiga, emotsional zo'riqish darajasi va ishlab ehiqarish muhitining gigiyenik normalariga (havo harorati, n

Monotoniya - bu konveyer mehnat shaklidan kelib ehiqqan salbiy oqibatlardan biri bo'lib, o'z navbatida, tez-tez toliqishga va asabiylashishga olib keladi. Buning oqibatida ish jarayonida orqaga ketish kuzatiladi, har kungi asabiylashishlarning qaytarilishi oqibatida parishonxotirlik, mehnat faoliyatining sekinlashishi yuzaga kelib, oqibatda ishehi ishlash qobiliyatining pasayishiga olib keladi. Gipokeneziya - ishlab chiqarishdagi noxush omillardan hisoblanadi. Shuning uchun aqliy mehnat faoliyati bilan shug'ullanuvchi kishilarda yurak xastaligining kelib chiqish darajasi yuqori hisoblanadi.

Mehnatning fiziologik asoslari Har qanday mehmat - murakkab fiziologik jarayonlar kompleksidan tashkil topadi. Bu faoliyatda markaziy asab sistemasi asosiy vazifani bajaradi, ya'ni ish jarayonida inson organizmida sodir bo'ladigan o'zgarishlarni boshqaradi. Aynan inson miyasi tufayli mehnat faoliyatida uning kuch-quvvati (energiyasi) sarflanadi. Mexanik ishlarni boshqarish uchun inson organizmida kimyoviy- biologik jarayon natijasida uglevodlar parchalanishi hisobiga amalga oshadi. Bunda jismoniy kuchga sarflanadigan kislorod miqdori mehnat faoliyatining unumiga bog'liq bo'ladi. Jismoniy mehnat faoliyatida nafaqat uning kuch-quvvatiga, balki fiziologik a'zolar tizimida ham o'zgarishlar yuz beradi.

Mehnat jarayonida inson ishlash qobiliyatining pasayishi va zo'riqishi Pasayish - bu mehnat qilish mobaynida va bajarilgan ishdan so'ng organizm ishlash qobiliyatining susayishiga olib keladigan fiziologik holatdir. Uning obyektiv belgisi - mehnat jarayonining pasayishi, subyelctiv belgisi esa - toliqishni xarakterlaydi, ya'ni ishni davom ettirishni xohlamaslik va hattoki, ishlashni umuman to'xtatishni xohlaydi. Ish jarayonida inson yetarli darajada dam olmasligi ishning uzoq va og'ir kechishi - zo'riqishning asosini tashkil etadi. Bundan tashqari, ishning noqulayligi va ovqatlanish tartibining buzilishi ham zo'riqishning kuchayishiga olib keladi (masalan: bajarolmaydigan ishlarni bajarishga qilingan harakatlar.)

Zo'riqishning belgilari: asab tizimining buzilishi, xotiraning susayishi va boshqa bel.gilar. Su kabi zo'riqishlarning ortishi oqibatida insonda bosh og'rig'i, uyqusizlik, ishtahaning pasayishi va asabiylashish jarayonlari kuzatiladi. Mehnat jarayonlaridagi doimiy (surunkali) zo'riqish organzmning kuchsizlanishiga, tashqi ta'sir omillariga ko'rsatadigan qarshilikning kamayishiga olib kelib, oqibatda turli xil jarohatlar va kasalliklar yuzaga keladi. Masalan: og'ir yuk ortadigan yoki tushiradigan ishchilar mehnati. Bunda ko'proq asab kasalliklari avj oladi. Statistik ma'iumotiarga qaraganda ishlab chiqarish jarayonlaridagi gigiyenik sharoitlarning yetarli darajada bo'lmasligi ishchilar orasida asab kasalliklarining ko'payishiga sabab bo'l

ISHLAB CIDQARISHDA MEHNAT XAVFSIZLIGINI TA'MINLASH PSIXOLOGIYASI lshlab ehiqarish sanitariyasi - sanitariya-texnik, tashkiliy tadbirlarni ifodalaydi va ishlab ehiqarishda sog'lom mehnat sharoitlarini ta'minlaydi. Shu maqsadda ishchi-xizmatchilaming sog'lig'iga ta'sir etuvchi texnik jarayon va uskunalardagi kamchliklami yo'qotish yo'llari ish lab chiqiladi. Buning uchun sanoat korxonalarida fan-texnika taraqqiyoti yutuqlaridan unumli foydalanishni, jarayonlami masofadan boshqarish, ishchilarning, zararli muhitda ishlashlarining oldini olish, uskuna va qurilmalami xavfsiz joylashtirish, havo tarkibini tekshirib turish, xavfli ish sharoitlarida himoya vositalaridan foydalanishni o'rganadi. Ishlab chiqarish gigiyenasi ishlab chiqarishdagi zararli gazlar, cha

Mehnat faoliyatiga ob-bavo mubitining ta'siri Sanoat korxonalarining ishlab ehiqarish zonalari (texnosfera) havo muhiti quyidagi ko'rsatkichlar orqali belgilanadi: - havo harorati, °C; - havoning nisbiy namligi, %; - havo bosimi, mm. simob ust. yoki Pa; - havo harorati yo'nalishi, m/s bilan aniqlanadi. Bulardan tashqari metereologik sharoitga ta'sir etuvchi ishlab chiqarish omillari ham mavjud bo'lib, ulardan ishlab chiqarish

ISHLAB CHIQARISHDA MUQOBIL MUHITNI TA'MINLASH Mehnatni muhofaza qilishning huquqiy asoslari: Mehnatni muhofaza qilish quyidagi manbalarda ko'zda tutilgan: - O'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi; - O'zbekiston Respublikasining «Mehnatni muhofaza qilish» Qonuni; - O'zbekiston Respublikasining «Mehnat qonunlari kodeksi»; - Texnika xavfsizligiga oid me'yorlar, qoidalar, standartlar va yo'riqnomalar. Mehnatni muhofaza qilishning qator masalalari Konstitutsiyada o'z aksini topgan.

Mehnat muhofazasiga oid tadbirlarni rejalashtirish Mehnat muhofazasiga oid hamma ishlar oldindan tuzilgan reja asosida amalga oshiriladi. Buning uchun mehnatni muhofaza qilishning nomenklatura chora-tadbirlari rejasi tuzilishi kerak. Nomenklatura choratadbirlari rejasi kasaba uyushmasi qo'mitasi bilan kelishilgan holda korxona ma'muriyati tomonidan tuziladi. Unda ushbu korxonada mehnat sharoiti, kasb kasalliklari va o'z korxonasiga inson organizmga ta'sir qiluvchi zaharli omillarning mavjudligi asos qilib olinadi. Nomenklatura choratadbirlari rejasiga bajarilishi lozim bo'lgan, ish sharoitini yaxshilashga olib keladigan chora-tadbirlar kiritilishi lozim. Ular quyidagicha bo'lishi lozim: 1. Baxtsiz hodisalarning oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar. Bunga qo&#39

Mehnat muhofazasini boshqarish tizimi Mehnat muhofazasini boshqarish korxona boshqarish tizimining bir qismidir. Mehnat muhofazasini boshqarishni korxona boshlig'i o'rinbosari (yoki bosh muhandis) va bo'lim boshliqlari olib boradi. Bu tizimning asosiy e'tibori ishlab chiqarishda sog'lom va xavfsiz mehnat qilish sharoitini yaratishga qaratilgan. Mehnat muhofazasini boshqarish tizinlining asosiy vazifalari quyidagi!ardan iborat: 1. Mehnat muhofazasi ishlarini rejalashtirish, amalga oshirish, baholash ishlarini barqarorlashtirish. 2. lshlovchilarni mehnat xavfsizligiga o'qitish va mehnat muhofazasi masalalarini tashviqot qilish. 3. Bino va inshoot, ishlab chiqarishjarayonlari va asbob-uskunalarining xavfsizligini ta'minlash. 4. Mehnat sharoitining sanitar-gigiyenik

Ishlovchilarni mehnat xavfsizligiga o'qitish Hozirgi zamon fan-texnika taraqqiyoti, ish lab chiqarishda zamonaviy, texnologiyalar va mashina-uskunalarning qo'llanilishi ishlab chiqarishda ishlayotgan har bir xodimdan yugori malakani egallashni, ishlab chiqarish qonuniyatlarini yaxshi tushunishni va unga amal gilinishini talab qiladi. Hozirgi vagtda ishchilar xavfsizligini ta'minlash maqsadida ko'plab goida, norma, Yo'riqnomalar ishlab chiqilgan. Kirish yo'riqnomasi. Bunda ishga kirayotgan yangi ishchilar kirish Yo'riqnomasidan o'tkaziladi. Bu yo'riqnomaning asosiy maqsadi ishga kirayotgan ishchiga mehnatni muhofaza qilish, xavfsizlik texnikasi va sanoat sanitariyasi to'g'risida ma'lumotlar ber!sh, ulli ishlab chiqarish maydoni va sexlardagi

Mehnat muhofazasiga oid qoida va me'yorlarni buzganlik uchun javobgarlik Ma'lumki, ishlab chiqarish korxona rahbarlarini, ishchilami o'z ishlariga sovuqqonlik, loqaydlik bilan qarashlari oqibatida mehnat xavfsizligi tartib qoidalari buzilib, baxtsiz hodisalar ro'y beradi. Baxtsiz hodisaning og'ir-yengilligi va oqibatJariga qarab 4 xii javobgarlik choratadbirlari belgilangan: 1. Intizomiy javobgarlik. Bunda korxonada ishlab chiqilgan sog'lom va xavfsiz mehnat sharoitlarining buzilishi oqibatida ish rejasining buzilishiga, kasallik, baxtsiz hodisa, zaharlanish va boshqa salbiy hodisalar ro'y berishi mumkin. Ular uchun intizomiy javobgarlik ta'sis etilgan. Bu javobgarlik ishchilar uchun: ogohlantirish, xayfsan e'lon qilish, 3 oy muddat bilan past oylik yoki

Mehnatni muhofaza qilishning Davlat nazorat tashkilotlari O'zbekiston Respublikasi Mehnat qonunlari kodeksining 286-moddasiga asosan maxsus nazoratni o'z faoliyati jihatidan shu korxonalarga va vazirlikka bo'ysunmaydigan maxsus davlat organlari va inspeksiyalari olib boradi. Mehnatni muhofaza qilishning maxsus davlat nazorat organlariga quyidagilar kiradi: - kasaba uyushrnasi markaziy qo'mitasi texnik ispeksiyasi; - sanoatda xavfsiz ish olib borish va tog‘ ishlari xavfsizligi texnik davlat nazorati (Davkontex nazorat); - Daviat sanitar nazorati (Davsan nazorat); - Davlat energetika nazorati (Davenergo nazorat); - Davlat yong'in xavfsizligi nazorati (Davyong'in nazorat); - Tabiatni muhofaza qilish davlat nazorati; - Suv va suv manbalarining tozaligini himoyalash davl

Ishlab chiqarish korxonalarida baxtsiz hodisa va kasb kasalliklarining kelib chiqishi Ma'iumki, ishlab chiqarish korxonalarida texnika xavfsizligi, sanoat sanitariyasi va yong'in xavfsizligi gaida, norma va yo'riqnomalarining buzilishi ishlovchilarning jarohatlanishiga, zaharlanishiga yaki kasb kasalliklariga olib keladi. Jumladan, shikastlanish, inson tanasining teri yoki boshqa qismlariga tashqi ta'sirlar: rnexanik, kimyoviy, issiqtik va elektr ta'sirida yuzaga keladigan talafotdir. Masalan, urilishi natijasida organizmning lat yeyishi, teri kesilishi, suyak sinishi, terining kuyishi, sovuq urishi, elektr toki urishi va boshqa inson faoliyatining buzilish holatlarini aytish mumkin. Jarohatlanish va baxtsiz hodisa 3 turga bo'lib baholanadi: 1. Ishlab chiqarishda.

Купить

Похожие документы
Вентиляция в производственном помещении
Bakteriologik qurol va undan himoyalanish
Hayot xavfsizligini boshqarish
Sanitariya-epidemiologik razvedka
Texnogen turdagi favqulodda vaziyatlar va ularning oqibatlari