IV guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	219.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

IV guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi

Купить

REJAREJA 1.1. IV guruhning d-elementlari.IV guruhning d-elementlari. 2.2. Kimyoviy xossalari .Kimyoviy xossalari . 3.3. Izotoplari.Izotoplari. 4.4. Olinishi.Olinishi. 5.5. Titan, sirkoniy va gafniyning xossalariTitan, sirkoniy va gafniyning xossalari IV guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi

IV guruhning d-elementlari.IV guruhning d-elementlari. Titan, sirkoniy va gafniy atomlarida tUrttadan va-lent elektronlar Titan, sirkoniy va gafniy atomlarida tUrttadan va-lent elektronlar bulib, ular +4 ga teng bulgan yukori oksidlanish darajalar bulib, ular +4 ga teng bulgan yukori oksidlanish darajalar namoyon kiladi, lekin bu elektron orbitallar aynan birdek namoyon kiladi, lekin bu elektron orbitallar aynan birdek energetik imkoniyatga ega emas. Shu sababli titanda +3 va energetik imkoniyatga ega emas. Shu sababli titanda +3 va +2 +2 (ja’mi 3 xil) oksidlanish darajalari kuzatiladi. Ularda manfiy (ja’mi 3 xil) oksidlanish darajalari kuzatiladi. Ularda manfiy oksidlanish darajalarining bulishi mumkin emas, Ularning oksidlanish darajalarining bulishi mumkin emas, Ularning xususiyatlari m

Kimyoviy xossalari.Kimyoviy xossalari. Titanning kimyoviy xossalari sirkoniy va gafniy-Titanning kimyoviy xossalari sirkoniy va gafniy- nikildan keskin fark qiladi. Titan kaynosimmetrik nikildan keskin fark qiladi. Titan kaynosimmetrik element bulganligi uchun uning 3</-elektronlari element bulganligi uchun uning 3</-elektronlari uzlarining yadrolari bilan mustaxkam bog’lanadi. Shu uzlarining yadrolari bilan mustaxkam bog’lanadi. Shu sababdan titanning uchinchi va turtinchi ionlanish sababdan titanning uchinchi va turtinchi ionlanish potensiallari (J, = 27,5 eV, J4 = 43,2 eV) sirkoniy va potensiallari (J, = 27,5 eV, J4 = 43,2 eV) sirkoniy va gafniyning [13 va IJ lariga qaraganda bir muncha gafniyning [13 va IJ lariga qaraganda bir muncha kattadir. Shunga kura, titan +4 dan past (+2 va +3 g

Izotoplari.Izotoplari.  Bu turt elementning bir qancha radioaktiv izotoplari ma’lum. Bu turt elementning bir qancha radioaktiv izotoplari ma’lum. Sirkoniy gafniydan xromatografiya va ekstraksiya usullari bilan Sirkoniy gafniydan xromatografiya va ekstraksiya usullari bilan ajratiladi. Bu usullar bilan tozalangan sirkoniy atom texnikasi ajratiladi. Bu usullar bilan tozalangan sirkoniy atom texnikasi uchun juda zarur elementdir. Bu maqsad uchun sirkoniyning uchun juda zarur elementdir. Bu maqsad uchun sirkoniyning radioaktiv izotopi *5Zr (yarim yemirilish davri 65 kun) radioaktiv izotopi *5Zr (yarim yemirilish davri 65 kun) ishlatiladi.ishlatiladi.  Titan, sirkoniy va gafniy turli-tuman oddiy ve-kompleks Titan, sirkoniy va gafniy turli-tuman oddiy ve-kompleks birikmalar xosil qiladi, Bu el

 Tarkibida titan bulgan eng muxim minerallar titan (IV) oksid Tarkibida titan bulgan eng muxim minerallar titan (IV) oksid TYug TYug (rutil, anataz, bruknt), temir titanatlar, kalsiy titanatlardir. Ilmenit (rutil, anataz, bruknt), temir titanatlar, kalsiy titanatlardir. Ilmenit FeTiO, kupincha magnetit Fe304 bilan aralash xolda uchraydi. FeTiO, kupincha magnetit Fe304 bilan aralash xolda uchraydi. FeTiOj nFe304 formula bilan ifodalanadigan bu mineral titan FeTiOj nFe304 formula bilan ifodalanadigan bu mineral titan magnetiti deb ataladi. Kalsiy titanatlardan perovskit SaTYU3 amaliy magnetiti deb ataladi. Kalsiy titanatlardan perovskit SaTYU3 amaliy axamiyatga ega. Titanning ion radiusi alyuminiyning ion radiusiga axamiyatga ega. Titanning ion radiusi alyuminiyning ion radiusiga yakin bulg

Olinishi.Olinishi.  TYug ga komir ta’sir ettirib Ti xosil kilib bulmaydi, chunki bu TYug ga komir ta’sir ettirib Ti xosil kilib bulmaydi, chunki bu jarayonda titanning nixoyatda barkaror karbidi xosil bulib jarayonda titanning nixoyatda barkaror karbidi xosil bulib koladi. Xozirgi vaktda titan metali titan(1U) xloridni 900 °S da koladi. Xozirgi vaktda titan metali titan(1U) xloridni 900 °S da kalsiy, magniy yoki natriy metallari bilan qaytarib olinadi kalsiy, magniy yoki natriy metallari bilan qaytarib olinadi (Kroll usuli):(Kroll usuli):  TiCl4+2Mg-»2MgCl2+Ti +504,6 kJTiCl4+2Mg-»2MgCl2+Ti +504,6 kJ  Titan yuqori temperaturada juda aktiv element bulganligi, uning Titan yuqori temperaturada juda aktiv element bulganligi, uning azot, uglerod va vodorod bilan birikmalar Xosil kilishi sabab

 Bu reaksiyalar natijasida fobjk va toza bulmagan titan xosil Bu reaksiyalar natijasida fobjk va toza bulmagan titan xosil buladi. Uni maxsus usullar bilan tozalab, vakuumda yoki inert buladi. Uni maxsus usullar bilan tozalab, vakuumda yoki inert gaz atmosferasida qayta suyuqlantiribgaz atmosferasida qayta suyuqlantirib  yaxlit titan metali olinadi. Sirkoniy va gafniy ham xuddi ana shu yaxlit titan metali olinadi. Sirkoniy va gafniy ham xuddi ana shu usullarda olinadi.usullarda olinadi.  Nixryatda toza titan va sirkoniy olish uchun TiJ4 va ZrJ4 Nixryatda toza titan va sirkoniy olish uchun TiJ4 va ZrJ4 volfram sim yordamida qattiq. qizdirib parchalanadi:volfram sim yordamida qattiq. qizdirib parchalanadi:  TiJ, ->Ti + 2J2TiJ, ->Ti + 2J2  Ilmenit va titan magnetitdan (shuningdek, temir

Titan, sirkoniy va gafniyning Titan, sirkoniy va gafniyning xossalarixossalari  Bu metallar atomlari zich joylashgan geksa-gonal sistemada Bu metallar atomlari zich joylashgan geksa-gonal sistemada kristallanadi. Lekin temperatura kuta-rilganda polimorf kristallanadi. Lekin temperatura kuta-rilganda polimorf uzgarish vujudga kelib, kristall pan-jarasi xajmiy uzgarish vujudga kelib, kristall pan-jarasi xajmiy markazlashgan kubga aylanadi. Bu xrdisa Ti uchun 880°S markazlashgan kubga aylanadi. Bu xrdisa Ti uchun 880°S da, sirkoniy uchun 865°S da va gafnii uchun 1700°S da da, sirkoniy uchun 865°S da va gafnii uchun 1700°S da sodir buladi. Shunga kura, bu elementlarning xar kaysisida sodir buladi. Shunga kura, bu elementlarning xar kaysisida a- va r-shakl u^garishlari ma’lum.a- va r-shakl u^g

 Bu uch metall kattik bulishi bilan birga yaxshi mexa nik Bu uch metall kattik bulishi bilan birga yaxshi mexa nik fazilatlarga xam ega. Ti va Zr xossalari bu metallar-ning -fazilatlarga xam ega. Ti va Zr xossalari bu metallar-ning - tozaligiga, kristall panjarasining tuzilishi va boshka sabablarga tozaligiga, kristall panjarasining tuzilishi va boshka sabablarga boglik.boglik.  Kimyoviv xossalari. Ti, Zr va Kimyoviv xossalari. Ti, Zr va SH SH lar odatdagi tempera turada lar odatdagi tempera turada juda kuchsiz kaYtaruvchilardir. Bu metallar xar kan-day juda kuchsiz kaYtaruvchilardir. Bu metallar xar kan-day sharoitda xam korroziyaga chidamli. Ularning kayta ruvchi sharoitda xam korroziyaga chidamli. Ularning kayta ruvchi sifatidagi aktivligi temperatura kutarilganda ortib ketadi. sifati

 Bu elementlar:Bu elementlar:  a) xlor, brom, yod, kislorod va oltingugurt bilan birikib ion yoki a) xlor, brom, yod, kislorod va oltingugurt bilan birikib ion yoki kovalent boglanishga ega bulgan birik-malar xrsil kiladi;kovalent boglanishga ega bulgan birik-malar xrsil kiladi;  b) azot, uglerod, bor va D. I. Mendeleyev davriy siste-masining yonaki b) azot, uglerod, bor va D. I. Mendeleyev davriy siste-masining yonaki gruppacha elementlari bilan birikib, in termetall birikmalar xrsil kiladi;gruppacha elementlari bilan birikib, in termetall birikmalar xrsil kiladi;  ' v) D. I. Mendeleyev davriy sistemasida uziga yakin urin-larni band ' v) D. I. Mendeleyev davriy sistemasida uziga yakin urin-larni band kiluvchi metallar bilan uzluksiz kattik erit malar xrsil kiladi. Ftor va xlor

$ Bu reaksiyalarda shu’la xrsil buladi, ular toza kislo-rodda 400—500 *S Bu reaksiyalarda shu’la xrsil buladi, ular toza kislo-rodda 400—500 *S dayok yonib ketadi. Aynikra, suyuk xrlat-dagi titan va sirkoniy \\avo kislorodi dayok yonib ketadi. Aynikra, suyuk xrlat-dagi titan va sirkoniy \\avo kislorodi bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi.bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi.  Titan, sirkoniy va gafniy yukrri temperaturada azot bilan shiddatli reaksiyaga Titan, sirkoniy va gafniy yukrri temperaturada azot bilan shiddatli reaksiyaga kirishib, TiN, ZrN, HfN kabi nitrilar xrsil kiladi. Bu elementlarning boshka kirishib, TiN, ZrN, HfN kabi nitrilar xrsil kiladi. Bu elementlarning boshka metal lar bilan uzaro ta’siri natijasida kattik eritmalar olinadi.metal lar bilan uzaro ta’siri natijasida$

 50% li sulfat kislota bilan titan orasida (kizdi-rilmagan sharoitda) kuyidagi 50% li sulfat kislota bilan titan orasida (kizdi-rilmagan sharoitda) kuyidagi reaksiyalar bir vaktda so-' dir buladi:reaksiyalar bir vaktda so-' dir buladi:  Ti + H2S04-»TiS04+H2Ti + H2S04-»TiS04+H2  2Ti+3H2SO, -^Ti2(S04),+3H22Ti+3H2SO, -^Ti2(S04),+3H2  Vodorod xlorid ZOO'S dan yukori temperaturalarda Ti, Zr va Hf bilan Vodorod xlorid ZOO'S dan yukori temperaturalarda Ti, Zr va Hf bilan reaksiyaga kirishadi:reaksiyaga kirishadi:  Ti + 4HCl-»TiCl4+2H2Ti + 4HCl-»TiCl4+2H2  Konsentrlangan xlorid kislota Uzida fakat Ti ni eri-tadi, lekin Zr va Hf ga ta’sir Konsentrlangan xlorid kislota Uzida fakat Ti ni eri-tadi, lekin Zr va Hf ga ta’sir etmaydi.etmaydi.  Nitrat kislotaning titan, sirkoniy va

 Zar suvi bu uch metallni eritib metall tetraxlorid-larga aylantiradi:Zar suvi bu uch metallni eritib metall tetraxlorid-larga aylantiradi:  3Zr + 4HN03 + 12NS1 -* 3ZrCl„ + 4NO + 8N203Zr + 4HN03 + 12NS1 -* 3ZrCl„ + 4NO + 8N20  Konsentrlangan sulfat kislota titan bilan kizdi rilganda ta’sirlashadi, Konsentrlangan sulfat kislota titan bilan kizdi rilganda ta’sirlashadi, bu vaktda titan sulfat kislota-ni S02 ga kadar kaytaradi:bu vaktda titan sulfat kislota-ni S02 ga kadar kaytaradi:  Ti + 4H2S04 -> Ti(S04)2 + 2S02 +4H20Ti + 4H2S04 -> Ti(S04)2 + 2S02 +4H20  Suyultirilgan sulfat kislota titanga sovukda ta’sir etganda titan sirtida Suyultirilgan sulfat kislota titanga sovukda ta’sir etganda titan sirtida ximoya parda xrsil buladi, lekin bu aralashma kizdirilganda titan ximoya parda xrsil b

 Sulfidlari. Turt valentli titan, sirkoniy va gaf-[iy tuzlari eritmasiga Sulfidlari. Turt valentli titan, sirkoniy va gaf-[iy tuzlari eritmasiga vodorod sulfid ta’sir ettiril-anda vodorod sulfid ta’sir ettiril-anda TiSTiS 2, 2, ZrSZrS 2, 2, HfSHfS 2 tarkibli sulfidlar xrsil 2 tarkibli sulfidlar xrsil buladi. 'lar yukori temperaturalarda suyukdanadigan kattikjism-ardir.buladi. 'lar yukori temperaturalarda suyukdanadigan kattikjism-ardir.  Galogenidlari. Titan, sirkoniy va gafniy Uz galoge-[idlarida +2, +3 va +4 Galogenidlari. Titan, sirkoniy va gafniy Uz galoge-[idlarida +2, +3 va +4 valentlikni namoyon kiladilar; ng barkaror galogenidlarda bu uch element valentlikni namoyon kiladilar; ng barkaror galogenidlarda bu uch element turt valentli rlatda buladi. Bu birikmalarni Mex2, Mex

 TiO esa Ti02 ning Ti bilan kaytarilishidan xrsil buladi:TiO esa Ti02 ning Ti bilan kaytarilishidan xrsil buladi:  Ti02 + Ti -» 2TiOTi02 + Ti -» 2TiO  Ti2Oj esa TYU2 ni vodorod bilan kaytarish natijasida xrsil buladi:Ti2Oj esa TYU2 ni vodorod bilan kaytarish natijasida xrsil buladi:  2TYU2+N2 -*Ti2Oj+H202TYU2+N2 -*Ti2Oj+H20  Ti203 uzining xossalari bilan A1203 ni eslatadi (bun da diagonal uxshashlik namoyon Ti203 uzining xossalari bilan A1203 ni eslatadi (bun da diagonal uxshashlik namoyon buladi).buladi).  Bu elementlarning yukrri oksidlanish darajaga muvo-fik keladigan giroksidlari E(0N)4 ni Bu elementlarning yukrri oksidlanish darajaga muvo-fik keladigan giroksidlari E(0N)4 ni ES14 ga NaOH eritmasidan kushib xrsil kilish mumkin:ES14 ga NaOH eritmasidan kushib xrsil kilish mumkin:

 Oksidlanish darajasi +3 bulgan titan bekaror bulib, kuchli kaytaruvchidir, Oksidlanish darajasi +3 bulgan titan bekaror bulib, kuchli kaytaruvchidir, masalan, xavoda kuiidagi reaksiya sodir buladi:masalan, xavoda kuiidagi reaksiya sodir buladi:  4Ti(OH)3 + 02 +■ 4N20 -> 4Ti(OH)4 + 2HjO4Ti(OH)3 + 02 +■ 4N20 -> 4Ti(OH)4 + 2HjO  Oksidlanish darajasi +2 bulgan titan yanada bekaror va nixryatda Oksidlanish darajasi +2 bulgan titan yanada bekaror va nixryatda kuchli .kaytaruvchi:kuchli .kaytaruvchi:  2TYU +3H2S04 -» Ti2(SO„), + N2 + 2N202TYU +3H2S04 -» Ti2(SO„), + N2 + 2N20  Titan oksidlari katorida metall boglanish bilan ion-kovalent boglanish orasida Titan oksidlari katorida metall boglanish bilan ion-kovalent boglanish orasida rakobat namoyon buladi. TiO da erkin elektronlar mavjudligi

E’tiboringiz uchun E’tiboringiz uchun rahmat!rahmat!

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari

Информация о документе

Продавец

IV guruhning d-elementlari. elementlarning umumiy tavsifi. atomlarning tuzilishi

Похожие документы