Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 414.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 29 Сентябрь 2019
Расширение doc
Раздел Дипломные работы
Предмет Химия

Продавец

Bohodir Jalolov

Kaliy xlorid ishlab chiqarish texnologiyasida qo’llaniladigan karboksimetilsellyuloza namunalarining tarkibi

Купить
“Kaliy xlorid ishlab chiqarish texnologiyasida qo’llaniladigan karboksimetilsellyuloza namunalarining tarkibi va fizik kimyoviy xossalarini tadqiq etish” mavzusidagi 1 Mundarija Kirish …………………………………………………………………….. 3-6 I Bob. Adabiyotlar sharhi 1.1. Tabiiy yuqori molekulyar birikmalar va ularning ayrim xossalari ….7-17 1.2. Tabiiy polimerlar qovushoqligining o’ziga xos jihatlari…….……17-24 II Bo b . Tajribalar qismi 2 .1. Кarboksimetilsellyuloza o l ish usuli ………………………………..25 2 .2. Karboksimetilsellyuloza olishning konversion usuli ……………25-26 2 .3. Karboksimetilsellyulozaning 5% li 60 ml eritmasini tayyorlash … .27 II I Bob. Natijalar va ularning muhokamasi 3 .1. Karboksimetilsellyuloza olishning konversion usuli …………….27-33 3 .2. Karboksimetilsellyuloza eritmalarining xossalari ………………..33 3.3. Karboksimetilsellyulozaning qo‘llanilishi………………………..34 3.4. Natriykarboksimetilsellyuloza ( Na-KMS) ning fizik-kimyoviy qovushqoqlik konstantalarini o’rganish……………… KIRISH Mavzuning dolzarbligi. Tabiiy polimerlarni yurtimizda katta miqdorlarda ishlab chiqarilishi, ularni qayta ishlashning turli xil texnologiyalarini joriy etishni taqoza etadi. Eng ko’p miqdorda ishlab chiqariladigan paxta sellyulozasini amaliyotga keng ko’lamda qo’llash uchun uning suvda eruvchan hosilalari si n tez qilinadi. Ular orasida eng ommaviyi natriy karboksimetilsellyuloza (Na-KMS) polisaxaridi bo’lib, uning suvdagi eritmasi yaqqol polielektrolitik xossa namoyon qiladi. Shuningdek, noyob xossali polisaxxaridlarga bo’lgan ehtiyojlar mavjud bo’lib, bular sarasiga xitozan kabi biologik faol polielektrolitni kiritish o’rinlidir. Shu bilan birga sellyuloza birikmalari ichida uning eng ko‘p tarqalgan va katta miqdorda ishlab chiqariladigan oddiy efirlaridan biri karboksimetilsellyu Na-KMS va xitozan eritma va aralashmalari turli maqsadlarda qo’llaniladi. Jumladan, ularning aralashmasi asosida O’ZXITAN preparati ishlab chiqariladi va urug’larni kapsullab ekishda keng qo’llaniladi. Shu bois Na-KMS va xitozan asosidagi polielektrolit aralashmalari xussusiyatlarini, xossalarini o’rganish dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Ishning maqsadi. Texnik KMS markalari odatda qora metallardan iborat bo‘lgan reaktorlarda konsentrlangan ishqor eritmasi yordamida yuqori temperaturada ishlab chiqariladi. Bu sharoitda metallarning korroziyasi bir necha barobar tezlashadi va olingan mahsulot sifat ko‘rsatkichlarini pasaytiradi. Olib borilgan tadqiqotlar natijasida sanoat miqyosida ishlab chiqarilayotgan texnik KMS namunalarini etil spirtida yuvish usuli orqali uning tarkibidagi og‘ir met -tadqiqotning keyingi bosqichida tozalangan, suvda erimaydigan Н-KMS namunasini ishqorning spirtli eritmasi yordamida suvda eruvchan Na-KMS shakliga o‘tkazish. Ilmiy jihatdan yangiligi: Dastlabki texnik Na-KMS tarkibi va uning xossalari o‘rganildi. Texnik Na-KMS asosida har-xil mineral kislota eritmalari ishtirokida Н-KMS olish imkoniyatlari yaratildi. Bunda har-xil konsentratsiyali sirka, xlorid, nitrat, sulfat va fosfat kislotalarning mahsulot eruvchanligiga ta’siri o‘rganildi. Texnik Na-KMS namunalarini 20% li sulfat kislotasi eritmasi bilan ishlov berishda mahsulot xossalariga ishlov berish davomiyligining ta’siri o‘rganib chiqildi. Tozalangan Н-KMS namunasini 4% li ishqorning spirtli eritmasi orqali suvda eriydigan Na-KMS shakliga o‘tkazish jarayonida vaqtning ta’siri o‘rganildi. Tadq sharoitlarini ishlab chiqish va amaliyotda qo‘llashni amalga oshirish bitiruv malakaviy ishining ob’yekti bo‘lib xizmat qiladi. Amaliy ahamiyati. Na-KMS va xitozan eritma va aralashmalari turli maqsadlarda qo’llaniladi. Jumladan, ularning aralashmasi asosida O’ZXITAN preparati ishlab chiqariladi va urug’larni kapsullab ekishda keng qo’llaniladi. Shu bois Na-KMS va xitozan asosidagi polielektrolit aralashmalari xussusiyatlarini, xossalarini o’rganish dolzarb vazifalardan hisoblanadi. Bitiru v malakaviy ishining tuzilishi va hajmi . Ushbu bitiruv malakaviy ishi A4(210x290) format qog‘oziga kompyuterda bir yarim intervalda 14 o‘lchamli Times New Roman UZ shriftida tayyorlandi. Bitiruv malakaviy ishining umumiy hajmi varaqdan iborat bo‘lib, kirish, mavzuning dolzarbligi, ishning maqsadi va vaz I Bob. Adabiyotlar sharhi 1.1. Tabiiy yuqori molekulyar birikmalar va ularning ayrim xossalari Uglevodlar monosaxaridlarga, di- va oligosaxaridlarga, poli-saxaridlarga bo‘linadi: Ular tabiatda keng tarqalgan moddalar bo‘lib, o‘simliklarning, mevalarning tarkibida bo‘ladi. Monosaxaridlar gidrolizga uchramaydigan qandsimon moddalardir. Tabiatda ko‘proq besh va olti uglerodli monosaxaridlar pentoza va geksozalar uchraydi. M-n, pentozalar-ksiloza, arabinoza, riboza va h.k. geksozalar- glyukoza, fruktoza, mannoza va h.k. Ularning tarkibidagi 1 ta uglerod aldegid yoki keton guruhini o‘zida tutadi, qolgan uglerod atomlarida esa 4 ta yoki 5 ta gidroksil guruhlari bo‘ladi. M-n, ribozaning tuzilish formulasi quyidagicha: Monosaxaridlar ochiq uglerod zanjirli va yopiq (siklik) zanjirli tuzilishga ega D- qatori monosaxaridlar D (() glitserin aldegididan , L-qatori monosaxaridlari L (()glitserin aldegididan oksinitril sintezi yordamida olinishi mumkin. Masalan buni quyidagi misolda ko‘rish mumkin : ( C H O H ) 3C C H 2 O HO H + H C N ( C H O H ) 4C N C H 2 O H H 2 O ( C H O H ) 4C O O H C H 2 O H H 2 ( C H O H ) 4C C H 2 O HO H г е ксо з ап е н т о з а Monosaxaridlar di- va polisaxaridlarni kislotalar yoki enzimlar katalizatorligida gidroliz qilib yoki ko‘p atomli spirtlarni oksidlab olish mumkin: (С 6 Н 10 О 5 ) n + nH 2 O ® nC 6 H 12 O 6 Monosaxaridlar suvda yaxshi eriydigan kristall moddalar bo‘lib shirin ta’mga ega. Ularning tarkibida asimmetrik uglerod atomlari bo‘lgani uchun ular optik faol birikmalardir. M-n, glyukoza ochiq formada 16 ta, yopiq formada esa 32 ta optik izomerlar sh Glyukozani metil yodid bilan metillab pentametilglyukoza (5 ta gidroksil guruh hisobiga pentametil oddiy efiri), sirka angidrid bilan atsetillab pentaatsetilglyukoza olish mumkin:СН2ОН (CHOH)4 CHO+ 5 (CH3CO)2O CH2OCOCH3 (CHOCOCH3)4 CHO + 5 CH3COOH Glyukoza yoki boshqa geksozalar zimaza fermenti ta’siri ostida bijg‘ib etil spirtini hosil qiladi: С 6 Н 1 2 О 6 á è æ \\ è ø 2 С 2 Н 5 О Н + 2 С О 2 Geksozalar spirtli bijg‘ishdan tashqari atseton, butanol, limon kislotasi, sut kislotasi, moy kislotasi hosil qilib ham bijg‘ishi mumkin. Bunda har bir jarayon uchun alohida ferment ishlatiladi. Pentozalardan lavlagi qandi arabinoza, somon va shulhada bo‘ladigan ksiloza va biologik ahamiyati katta bo‘lgan hujayra yadrosida bo‘ladigan ribozalarning tuzilishini keltiramiz: D (-) рибоза L(+) арабиноза С О Н С - О Н С С - О Н С - О Н С Н 2 О НН О H H H H D ( + ) м а н н о з а D ( - ) ф р у к т о з аD ( + ) г л юк о з а С Н 2 О Н С С С - О Н С - О Н С Н 2 О НН О H H H О С О Н С - Н С С - О Н С - О Н С Н 2 О НН О H H HH О Glyukoza va fruktoza uzum va boshqa shirin mevalar tarkibida, mannoza esa arpada va apelsin po‘chog‘ida bo‘ladi. Glyukoza va fruktoza muhim ozuqa hisoblanadi. Disaxaridlarda 2 ta monosaxarid qoldig‘i bo‘lib, u gidrolizga uchraganda 2 ta monosaxarid hosil bo‘ladi. M-n, saxaroza gidrolizlanganda glyukoza va fruktoza monosaxaridlari hosil bo‘ladi. Monosaxaridlar aldegidlar yoki ketonlar hamda spirtlarning kimyoviy xossalarini o‘zida namoyon qiladi. Disaxaridlar esa ko‘p atomli spirtlarga o‘xshash xossalarga ega Polisaxaridlar. Polisaxaridlar-gidrolizlanganda juda ko‘p miqdor Sellyuloza esa yog‘ochning tarkibiy qismi bo‘lib, u  -D-glyukoza qoldiqlaridan tashkil topgan yuqori molekulyar birikmadir. Demak, uning elementar zvenosida  - D -glyukoza qoldig‘i mavjud: nОС Н 2 О Н НН О Н Н Н О Н O Н Sellyulozaning molekulyar massasi 20000000 dan yuqori, uning makromolekulasi chiziqli tuzilishga ega. Kraxmalning molekulyar massasi sellyulozanikidan kichikroq va tuzilishi tarmoqlangan bo‘ladi. Kraxmal unda 74%, guruchda 78%, kartoshkada 16% bo‘ladi. Kraxmaldan ham, sellyulozadan ham gidroliz qilib glyukoza, glyukozadan esa bijg‘itish bilan etanol olinadi: C 6 H 12 O 6 ® 2C 2 H 5 OH+2CO 2 Inulin deb ataluvchi polisaxaridning elementar zvenosida D-fruktoza qoldig‘i mavjud. U topinambur o‘simligi ildizida ko‘p bo‘ladi. Sellyulozadan gidroksil guruhiga kimyoviy reaksiyalar Natriy karboksimetilsellyuloza, sellyuloza bilan glikol kislotalarning oddiy efiri bo’lib amalda ishqoriy sellyulozaga monoxlorsirka kislota ta’sir ettirish bilan olinadi. Kimyoviy formulasi [C 6 H 7 O 2 (OH) 3 · NaOH] n + ClCH 2 COONa → [C 6 H 7 O 2 (OH) x (OCH 2 COONa) y ] n Bu efir tarkibida karboksil gruppalar bo’lganligi uchun karboksimetilsellyuloza kation almashtirish xususiyatiga ega bo’lib polielektrolit qatoriga kiradi. Odatda KM S ning natriyli tuzi sintez qilinadi. U oq yoki sarg’ish rangli qattiq moddadir. KMS toza sellyulozaga nisbatan gigroskopik bo’lib, oddiy sharoitda 12 % gacha suv shimadi. Karboksimetilsellyulozaning barcha xossalari uning efirlanish darajasiga bog’liq. Masalan: efirlanish darajasi 50 va undan ortiq bo’lgan KMS ishqorlarning suyultirilgan eritmasida eriy Xitozan el е m е ntar zv е nosida erkin aminokislotalarni mavjudligi uning 1% li С H 3 COOH-suvdagi eritmasida poliel е ktrolit eff е ktini namoyon qiladi. Odatda ushbu eff е kt 1 % natriy ats е tat (CH 3 COONa) yoki natriy xlorid (NaCl) ishtirokida bartaraf etiladi. Xitozan eritmasini bunday xususiyati viskozim е triya va t е zlik s е dim е ntatsiyasi usullari yordamida gidrdinamik tadqiqotlar o&#39;tkazishda inobatga olingan. Xitozanni 1 % CH 3 COOH-suvda tayyorlangan va poliel е ktrolit xossasiga ega bo&#39;lgan eritmasini konts е ntratsiyasi 3 % dan oshirilganda g е l hosil bo&#39;lishiga olib k е lishi aniqlangan. Bunday xususiyat boshqa suvda eriydigan polisaxaridlarga ham, jumladan, Na-KMS uchun xosdir. Ammo bunday g е l hosil bo&#39;lishi xitozan eritmasini poliel е ktrolit xossasi boshqalar) amaliy jihatdan qo’llanilishi mumkin. Tabiiy polimerlardan esa polisaxaridlar va ularning hosilalari, jumladan Na-karboksimetilsellyuloza (Na-KMS) va xitozan (XZ) larni qo’llanilishi maqsadga muvofiqdir. Qishloq ho’jalik ekinlari urug’larini ekishdan avval qayta ishlashning istiqbolli usullaridan biri kapsulalash bo’lib, u urug’lar sirtini suvda eruvchan funksional polimer plyonkalar bilan qoplashga asoslangandir. Xitin va xitozan o’simliklarni himoya qilishda yuqori samarali vosita ekanligi aniqlangan. Ma’lumki xitin va uning hosilalari o’simlikshunoslikda, jumladan qishloq ho’jalik ekinlarini urug’larini ekishdan oldin qayta ishlashda urug’lar yoki tuproqqa xitin, xitozan yoki ularning agrokompozitsiyalarini qo’llanilishi o’simliklarning unib chiqishi va hosildorligini oshirad tashuvchi – matritsalar funksiyasini bajaradi. Qishloq xo’jaligi mahsulotlari urug’larini kimyoviy vositalar yordamida dorilash ushbu urug’larni unuvchanligini oshirish bilan bir vaqtda urug’lik chigitni ildiz chirish, gommoz va vilt kasalliklariga chidamliligini oshiradi. Hozirgi kunda urug’lik chigitni dorilashda qo’llanilayotgan kimyoviy vositalar juda qimmat va valyuta xisobiga xorijiy davlatlardan keltirilishi bilan bir vaqtda zaharli va ekologiya uchun zararli bo’lib tuproqdagi mavjud foydali mikroorganizmlarni nobud bo’lishiga olib keladi. O’zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti olimlari tomonidan yaratilgan davlat kimyo komissiyasi tomonidan urug’ni unib chiqishini tezlashtiruvchi, ildiz chirish kasalligining oldini oluvchi xususiyatiga taqqoslanganda unuvchanlik 34 % dan yuqori natija ko’rsatdi. Bu ko’rsatgich xitozan bilan ishlov berilganda 28 % dan yuqori bo’ldi. Olingan natija shuni ko’rsatdiki, polimer preparati bilan ishlov berilgan urug’lik past haroratga yaxshi bardosh beradi va yuqori unuvchanlik samarasiga ega bo’ladi. Bundan elib chiqqan holda 6ta preparatning urug’ sifatiga ta’siri laboratoriya va dalada o’rganiladi. Eng yaxshi ko’satgichlar O’ZXITAN preparati bilan kapsulalangan chigitlardan kuzatiladi. Tuksizlantirilgan chigitni kapsulalab ekish evaziga quyidagi samaralarga erishiladi; - xorijdan valyuta hisobiga zaharli, qimmatbaho urug’dorilagich preparatlarini olib kelishga hojat qolmaydi; - import orqali keltiriladigan ushbu dorilash vositalari tabiat muhofazasiga keltiradigan zararli omillari oqava suvl Tukli chigitlarni kapsulalab ekish texnologiyasi joriy etilgan taqdirda quyidagi samaradorlikka erishladi: - gektar hisobiga aniq uyalab ekish imkoniyati vujudga kelishi bilan chigit sarfi 50 % ga kamayadi. Go’za ko’chatlarini yagona qilishga ehtiyoj bo’lmaydi; - bu o’z navbatida ekish jarayonidagi xarajatlarni 50-60 % ga kamaytiradi; - tuproq, oqova suvlar uchun bo’lgan, valyuta hisobiga keltiriladigan dorilash vositalariga ehtiyoj bo’lmaydi; - gektar hisobiga to’liq ko’chatlar olishga erishiladi; - ob-havo noqulay kelgan vaqtda chigitning chirib ketishining oldi olinadi va qayta ekishga ehtiyoj bo’maydi; - go’za va uning ildiz tizimi kasalliklarga bardoshli bo’ladi; - natijada paxta 5-7 kun oldin yoppasiga ochiladi va hosildorlik 5 sentnerga oshadi. O’ZXITAN preparati bilan chigitdan ta С h K M sol m   1 bu tenglamada: M -molekulyar massa; m K -polimer va erituvchi tabiatiga bog’liq konstanta; h sol - eritmaning solishtirma qovushqoqligi; C – eritmaning konsentrasiyasi. Shuning uchun polimerning nisbiy qovushqoqligini o’lchab, undan solishtirma va xarakteristik qovushqoqlikning qiymatlari hisoblab topiladi. Polimer eritmasining nisbiy qovushqoqligi viskozimetr yordamida o’lchanadi (1  rasm). Viskozimetr U shaklidagi shisha naydan iborat bo’lib, uning bir tirsagi kengroq bo’ladi. Ingichka tirsagiga diametri 0,7-1,0 mm bo’lgan kapillyar ulangan bo’lib, kapillyarning usti 2-3 ml sig’imli shardan iboratdir. Sharning ustki qismi va ostki qismlariga A va V belgilar qo’yilgan. Sharning uchi ga rezina nay kiydiriladi, viskozimetr termostatga joylashtiriladi. 1  rasm. Viskozi Erituvchi ostki belgidan o’tganda sekundomer to’xtatiladi va erituvchining ustki belgidan ostki belgigacha tushish vaqti yozib qo’yiladi. Bu jarayon 3-4 marta takrorlanadi, natijaning o’rtacha qiymati olinadi. Shu usulda polimerning har xil 0,5-1 % gacha bo’lgan kontsentratsiyali eritmasining oqish vaqti aniqlanadi. Nisbiy qovushqoqlik quyidagi tenglamadan hisoblab topiladi: 0 1 t t nis   bu tenglamada: nis - eritmaning nisbiy qovushqoqligi; t 1 va t 0 - eritma va erituvchining oqish vaqti, sekundlarda. Polimer erigandan keyin erituvchi qovushqoqligining ortishi eritmaning solishtirma qovushqoqligi deb ataladi va quyidagi tenglamadan topiladi: 0 0 1 1 t t t nis sol      Polimerning molekulyar massasi esa quyidagi tenglama asosida aniqlanadi : С h K M sol m   1 bu tenglamada: m K 2  rasm. Xarakteristik qovushqoqlikni aniqlash grafigi Xarakteristik qovushqoqlikning qiymati grafik bilan ordinatalar o’qining koordinatalar boshigacha bo’lgan oraliqqa teng; u quyidagi tenglama asosida hisoblab topiladi:   M K h m  Bu tenglamadagi m K va  ning son qiymatlari jadvallarda berilgan bo’ladi. So’nggi vaqtlarda, Shtaundinger tenglamasiga yangiliklar kiritilib, xarakteristik qovushqoqlik bilan molekulyar massa orasidagi bog’lanishni ifodalovchi quyidagi ikkita tenglama topildi: a) chiziqli tenglama:  y M K h m    b) darajali tenglama:   M K h m  Bu tenglamalarda:  h - xarakteristik qovushqoqlik , u - empirik konstanta ,  - makromolekula va erituvchining xossalariga hamda ularning o’zaro ta’siriga bog’liq son. 1-jadvalda ba’zi polimerlar uchun m K va  ning q 1-jadval Ba’zi polimerlar va erituvchilar uchun m K va  ning qiymatlari Polimerlarning nomi Formulasi Erituvchi Harorat, 0 C m K  Poliakrilonitril  CH 2  CH  n  CN Dimetilfor - mamid 20 1,75  10 -4 0,66 Polibutadien (-CH 2 -CH=CH-CH 2 -) n Toluol 25 1, 1  10 -4 0,62 Polivinilasetat  CH 2  CH  n  OCOCH 3 A t seton 50 2,8  10 -4 0,67 Polvinilspirt  CH 2  CH  n  OH Suv 50 5,9  10 -4 0,67 Polivinilxlorid  CH 2  CH  n  CL Tetragidro - furan 20 0,26  10 -3 0,92 Poliizopren (-CH 2 -C=CH-CH 2 -) n  CH 3 Toluol 25 3,6  10 -4 0,64 Polikaprolaktam  -HN-(CH 2 ) 5 -CO  n 40% Н 2 S О 4 20 5,02  10 -4 0,67 Polimetilmet a krilat CH 3   CH 2  C  n  COOCH 3 Benzol Xloroform Toluol 20 20 85 2,4  10 -4 0,94  10 -4 0,49  10 -3 0,54 0,76 0,82 Polipropilen  CH 2  nyuton va nyutonniki bo ’ lmagan suyuqliklar farqlanib , vaqt bo ’ yicha xossasiga ko ’ ra toksitrop va reopekst turlari mavjud . Reologik metodlar gidrodinamiklardan farqli ravishda eritmalar deformatsion oqimini generatsiyalanishiga asoslangan. Polimerlarning reologik tadqiqotlarini o’tkazish oqimda deformatsion va oriyentatsion ta’sirga yuz tutgan makromolekulalarning tuzilmaviy, strukturaviy, qonuniyatlarini o’rganishga asoslangan. “Reotest-2” qurilmasida tajribalarni o’tkazishda “slindr-slindr” yacheykalar foydalanib siljish maydonida normal markazdan qochma tezlanish urinma tezlanishning intensivligi va vektoriga bog’liq ravishda potensial tezlanish vektorini hosil qiladi. Bunda ilgarilanma – aylanma xarakatdagi makromolekulalarning siljish deformatsiyasi yuzaga keladi. Deformatsiya 3 – rasm. Buni quyidagi misoldan tushunish mumkin: - eritma kapillyar orqali harakat qilganda oqimning yo’nalishiga perpendikulyar ravishda oqish tezligining gradienti hosil bo’ladi, natijada oqimning turli nuqtalarida makromolekulaga ta’sir qiluvchi kuchning kattaligi har xil bo’ladi va makromolekula ilgarilanma va aylanma harakat qiladi. Suyuqlikning ichki ishqalanishi qancha katta bo’lsa, oqishning tezligini doimiy saqlash uchun shuncha katta kuch bilan ta’sir qilish kerak .Buni quyidagi N’yuton formulasi bilan ifodalash mumkin g r  g- tezlikning gradienti. Proportsionallik koeffitsienti  ( etta) qovushqoqlik koeffitsienti yoki qovushqoqlik deyiladi.  qiymati g ga bog’liq bo’lmagan suyuqliklar N’yuton suyuqliklari deyiladi. Suyuqlikning oqish tezligini doimiy saqlash uchun energiya bu yerda  va  0 lar eritmaning va erituvchining qovushqoqligi 0 0 yg сол        - solishtirma qovushqoqlik . лр yg c    - keltirilgan qovushqoqlik . Keltirilgan qovushqoqlik koffitsentini kontsentratsiya bo’yicha nolga intiltirilgan qiymati xarektiristik qovushqoqlik deyiladi va [  ] simvol bilan belgilanadi. 0 0 0 0 lim lim ] [ ® ®               c кел c c c      2 - jadval Yozilish va ayti-lishi Belgisi Aniklovchi teglama Nisbiy qovushqoqlik  nis  нис q 0t t t- eritmani oqish vaqti t 0 - erituvchining Solishtirma qovushqoqlik  сол  нис - 1 Keltirilgan qovushqoqlik с сол с нис 1  Xarakteristik qovushqoqlik [  ] 0 ) lim( ®c кел c  Logarifmik keltirilgan qovushqoqlik с от ln 24 II Bo b . Tajribalar qismi 2 .1. Кarboksimetilsellyuloza o l ish usuli . 1. Sellyuloza 5%- li NaON eritmasi bilan ishlangandan so’ng 3 karra massasiga nisbatan siqildi va Verner hamda Pfleyderer maydalagichida maydalab 30 minut davomida, 313 K temperaturada monoxlorsirka kislota ning natriyli tuzi ta’sir ettirildi. Shundan so’ng yopiq idishda stastionar holatda 24 soat davomida 295 K temperaturada saqlandi. Bu oraliq vaqtida sellyulozaning ishqoriy- oksidlovchi destruksiyasi sodir bo’ladi ya’ni polimerlanish darajasi 1200 dan 300 —400 gacha pasayadi hamda namunalarning suvda eruvchanligi yaxsxilanadi. 2 . Havoda quritilgan sellyuloza 313 K temperaturada 18% li natriy gidroksid eritmasidagi monoxlorsirka kislotaning natriyli tuzi bilan ishlandi. Ishqoriy- oksidlovchi destruksiya yuqoridagi eruvchan texnik Na-KMS suvda erimaydigan Н-KMS shakliga o‘tadi. Shu bilan birga tarkibidagi og‘ir metall va ularning tuzlari suvda eruvchan holatga o‘tishi natijasida ularni texnik KMS takibidan yuvish orqali tozalash mumkin bo‘ladi. Olingan namunani suv bilan yuvish orqali barcha tuzlardan to‘liq tozalanadi. Yuqori tozalikdagi Н-KMS keyingi bosqichda 4% li ishqor eritmasi yordamida ishlanib suvda eriydigan Na-KMS shakliga o‘tkazildi. Xlorid va fosfat kislotalarning 30% li eritmasi Na-KMS ga ta’sir ettirilganda tegishli ravishda moddaning geli hosil bo‘ldi. Xuddi shu reaksiya nitrat va sirka kislotalarning maksimal konsentratsiyalari ishtirokida olib borilganda olingan mahsulot to‘liq gel holatiga o‘tishi aniqlandi. Sulfat kislotaning 20% li eritmasida mahsulot to‘liq suvda erimaydigan hol Reologik xossasini o’rganishimiz uchun kerak bo’ladigan 5% li 60 ml KMS eritmasini tayyorlash uchun, analitik tarozida 3g KMS va menzurka yordamida 57 ml suv o’lchaymiz. O’lchab olingan moddalarni aralashtirsak quyuq gelsimon eritmaga aylanadi. KMS erituvchida yaxshi erishi uchun 24 soatga tindirib qo’yiladi. Tayyor bo’lgan gelsimon eritmamizdan 20 – 30 ml o’lchab olib REOTEST-2 asbobining eritma quyiladigan slindiriga solinadi. REOTSET-2 aparati elektr toki yordamida harakatga keltiriladi va aparat ko’rsatgan α ko’rsatkichlarni, aparatning aylantirish tezligini har 2 minutda o’zgartirib to’rt xil temperaturadagi ( 25 o C, 40 o C, 55 o C, 70 o C ) α ko’rsatgichlari daftarga yozib borildi. O’lchashlar tezlik gradientining katta diapazonida olib borilgan. Bunda polielektrolitlarda xos bo’lga tozalangan KMS olish uchun 10-12 tonna etil spirti sarflanadi. Bu usulning eng asosiy kamc h iliklari sifatida quyidagilarni aytib o‘tish mumkin: -reagentlar va ularni regeneratsiyasi jarayonida energiya sarfining ko‘pligi; -tozalash jarayoni davomiyligining uzoqligi; -yong‘in xavfsizligi jihatidan xavfliligi; -tan narxining yuqoriligi. Texnik KMS markalari odatda qora metallardan iborat bo‘lgan reaktorlarda konsentrlangan ishqor eritmasi yordamida yuqori temperaturada ishlab chiqariladi. Bu sharoitda metallarning korroziyasi bir necha barolbar tezlashadi va olingan mahsulot sifat ko‘rsatkichlarini pasaytiradi. Olib borilgan tadqiqotlar natijasida sanoat miqyosida ishlab chiqarilayotgan texnik KMS namunalarini etil spirtida yuvish usuli orqali uning tarkibidagi og‘ir metallar va ularning t 4-расм Har-xil konsentratsiyali sirka, xlorid, nitrat, sulfat va fosfat kislotalar (1,2,3,4,5)ning mahsulot eruvchanligiga ta’siri . Yuqoridagi rasmdan ko‘rinib turibdiki, kislotalar konsentratsiyasi ortib borish tartibida mahsulotning eruvchanligi keskin kamayib boradi. Xlorid va fosfat kislotalari konsentratsiyalari 30% ga yetganda qisman, nitrat va sirka kislotalarning maksimal konsentratsiyalari ishtirokida olingan mahsulot to‘liq gel holatiga o‘tishi aniqlandi. Sulfat kislotaning 20% li eritmasida mahsulot to‘liq suvda erimaydigan holatga o‘tishi aniqlandi. Texnik Na-KMS namunalarini 20% li sulfat kislotasi eritmasi bilan ishlov berishda mahsulot xossalariga ishlov berish davomiyligining ta’siri o‘rganib chiqildi. Olingan namunalarning IQ-spektrlari quyida keltirilgan. 29 5-rasm. Texnik Na-KMS namunalarini 20% li sulfat kislotasi ishtirokida Н-KMS ga o‘tishda vaqtning ta’siri. 1) Dastlabki texnik Na-KMS ; 2) 30 daqiqadan so‘ng; 3) 60 daqiqadan so’ng 4) 120 daqiqadan so‘ng; 5) 150 daqiqadan so‘ng. Yuqorida keltirilgan IQ-spektrlari ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, kislota bilan ishlov berish davomiyligi ortib borishi bilan – Na-KMS gruppasiga xos bo‘lgan yutilish spektri 1640 sm -1 sohada yo‘qolib boradi va bir vaqtning o‘zida – СООН funksional gruhiga xos bo‘lgan spektr 1710 sm -1 yutilish sohasi intensivligi oshib boradi. Bunda dastlabki xom-ashyo 20% li sulfat kislotasi bilan 120 daqiqa davomida ishlov berilganda texnik Na-KMS suvda erimaydigan Н-KMS shakliga o‘tadi. Olingan kislota xossasiga ega bo‘lgan KMS suv yordamida tarkibidagi barcha tuzlardan v 6-расм Н-KMS аsоsidа Na-KMS olishdа mahsulot eruvchanligining ishqor konsentratsiyasigа bog’liqligi Ushbu rasmdan ko‘rinib turibdiki, ishqor konsentratsiyasi ortib borish tartibida hosil bo‘layotgan mahsulotning eruvchanlik qiymatlari ortib boradi. Ishqorning spirtdagi eritmasi konsentratsiyasi 4% ga yetganda mahsulot yuqori darajadagi eruvchanlik qiymatini namoyon qiladi. Tozalangan Н-KMS namunasini 4% li ishqorning spirtli eritmasi orqali suvda eriydigan Na-KMS shakliga o‘tkazish jarayonida vaqtning ta’siri o‘rganildi. 31 7-rasm. Vaqt birligi ichida tozalangan H-KMS namunalarini 4% li ishqorning spirtdagi eritmasi yordamida Na-KMS shakliga o’tishi. 1) 60; daqiqa 2) 90 daqiqa; 3) 120 daqiqa. Olingan mahsulot har-xil vaqt bo‘yicha IQ-spektri orqali tahlil qilindi. Olingan spektrlardan ko‘rinib turibdiki, -СООН guruhga xos yutilish chiziqlari1740 sm -1 sohada yo‘qolib borish tartibida – СООNa guruhlari tebranish chastotalari 1610 sm -1 sohada namoyon bo‘lib boradi. Bu esa molekuladagi karboksil gruppaning ishqor bilan ishlov berish natijasida -СООNa ga aylanishidan darak beradi. Bunda, ishqoriy ishlov berish jarayoni 120 daqiqa olib borilganda mahsulot to‘liq Na-KMS shakliga o‘tganligini ko‘rish mumkin. Texnik KMS asosida olingan tozalangan namunaning fizik-kimyoviy ko‘rsatkichlari quyidagi 3-jadvalda taqqosla texnik namunani kislota bilan ishlov berish jarayonida destruktiv reaksiyalar hisobiga mahsulotning polimerlanish darajasi kamayishini kuzatish mumkin. Olib borilgan tadqiqotlar natijasi texnik KMS namunalarini tozalashning bunday usuli boshqa usullardan jarayonning tezligi, texnologik jihatdan soddaligi, mahsulot sfatining va tozalik darajasining yuqoriligi, reagentlar va energiya sarfining kamligi bilan o‘ziga xos afzalliklarga ega ekanligidan dalolat beradi. 3.2. Karboksimetilsellyuloza eritmalarining xossalari Karboksimetilsellyuloza preparatlarining eruvchanligi to‘g‘risidagi ma’lumotlarning ko‘rsatishicha, past qaynovchi KMS muzlatilgandan keyin deyarli to‘liq eriydi. Shunday qilib, juda kam bo‘lgan o‘zgarishlar va past haroratning bu sellyuloza hosilalariga ta’siri to‘liq tasdiqlang 4-jadval Karboksimetilsellyuloza plyonkasining mexanik barqarorligi Namuna nomeri Almashinish. darajasi γ Eritma kons., % Uzil. Bo‘lgan bardosh σ . 10-7 , N/m2 Uzil. chuzil. % 1 5,0 2,0 9,0 5,3 2 10,4 2,0 9,3 6,0 3 9,8 2,0 7,9 5,0 4 9;8 4,0 11,8 6,0 5 9,2 2,0 8,3 5,0 6 9,2 4,0 11,3 - Quyidagi jadvalda karboksimetilsellyulozaning gigroskopik xossasi va suvni yutish xususiyatlari keltirilgan. Gigroskopik xossasini aniqlashda karboksimetilsellyuloza plyonkasi 80% li namlikdagi atmosfera muhitida aniqlandi. Suvni yutish xossasi 2 sutka davomida 293 K haroratda plyonkani distillangan suvga solingan holatda olib borildi va tegishli natijalar olindi. 5- Jadval Karboksimetilsellyulozadan tayyorlangan plyonkaning gigroskopik va suv yutish xossasi Namuna Almashinish. darajasi γ Gigros kopik xoss., % preparatlari uchun qobiq sifatida qo‘llanilishi mumkin. Bunday plyonkalar kuchsiz kislotali muhitda umuman erimasligi kerak, masalan oshqozon shirasi ta’sirida, biroq kuchsiz ishqoriy sharoitda yaxshi eruvchanlikni namoyon qilishi lozim Karboksimetilsellyulozaning natriyli tuzining almashinish darajasi 0.5 dan 1 −1.2 bo‘lgan hosilalari katta miqdorda sanoatda ishlab chiqarilmoqda. Bu birikmalar neft, tekstl, oziq-ovqat sanoatlarida, farmatsevtika texnologiyasida, detergenatlar ishlab chiqarishda va boshqa maqsadlarda o‘zining keng doirada ishlatilish sohalarini topib ulgurgan. Karboksimetilsellyuloza (KMS, sellyulozoglikol kislota) yoki tiloza, valotsel, blanoz,shuningdek, efidas nomi bilan ataluvchi birikma umuman olganda sellyulozaning monoxlorsirka kislotasi bilan ta’sirlashuv reaksiyas suvda eriydi, shuningdek ishqorning ammiak va natriy xloridlarning suvli eritmalaridaeriydi. Organik erituvchilarda va mineral moylarda erimaydi. KMS ning natriyli tuzi suvli eritmasidan shaffof plyonkalar tayyorlanadi, ularni bi- va polifunksionalli birikmalar bilan qayta ishlansa plyonka erimaydigan holatga o‘tadi. Texnik Na-KMS ning asosiy ishlatilish sohasi neft va gazburg‘ulash sanoatiga to‘g‘ri keladi. Bu yerda ushbu modda loyqa suspenziyasi stabilizatori sifatida va burg‘ulash eritmalarining suv asosidagi filtratsion va realogik xossalarini boshqarishda qo‘llaniladi. Tog‘-ximiyasi korxonalarida mahsulot mis-nikelli va silvinit rudalarini boyitishda qo‘llaniladi. Katta miqdorda tekstil sanoatida pechatlovchi pastalarning quyultirucxilari, kraxmalning o‘rnini bosuvchi sifatida va emul 6- jadval. Erituvchi va turli konsentratsiya (C) li Na-KMS eritmaning viskozimetr kapilyarlaridan oqib o’tish vaqtlari (s) № Erituvchi ni oqib otish vaqti ,  o , s Eritmaning oqib otish vaqti,  i , s С= 0,2 % C=0,16 % C=0 , 13 % C=0,1 % C= 0,08 % 1 74,12 106,2 100 95 ,0 89,8 85,5 2 74,48 106 ,0 100 94,5 89,5 85,5 3 73,45 105 ,0 100 94 ,0 90 ,0 85 ,0 4 74,75 105,8 100 95,8 89 ,0 86 ,0 o&#39;rtacha 74,2 0 105, 8 100 94,8 89, 6 85,5 Natijalardan nisbiy qovushoqlik (  nis  i ∕  o ), undan solishtirma qovushoqlik (  sol =  nis -1) aniqlandi . Solishtirma qovushoqlikning konsentratsiyaga nisbatidan esa keltirilgan qovushoqlik miqdori (  kel =  sol / C ) topildi (6-jadval). 7-jadval. Hisoblab topilgan qo vushqoqliklar miqdorlari Eritma hajmi, ml  o , s  i , s  nis  sol  kel C 8 74, 1,51,71,92,12,32,5 0 0,05 0,1 0,15 0,2 C, g/dl kel , dl/g 8 - rasm . Na - KMS eritmasi uchun keltirilgan qovushoqlik (  kel ) ni konsentratsiya (С) ga bog ’ liqlik grafigi Mark-Kunn-Xauvink tenglamasi asosida Na-KMS ning molekulyar massasi (M η ) ni hisobladik M η = ([  ]/K) 1/a = ([1,64/2,33*10 -4 ) 1/0,78 = (7039) 1,28 = 84100 hamda M η = 84100 ekanligini aniqladik. 8- jadval. Turli haroratda 5 % li KMS ning reologik tadqiqotlari natijalari a) 25 o C№ ηeff ηeff 1a 3 3 16,8 16,8 5,6 5,6 1,72 1,72 3 2a 4 4 22,4 22,4 4,15 4,15 1,42 1,42 5,4 3a 5 4 28 22,4 3,11 4,15 1,13 1,42 9 4a 7 6 39,2 33,6 2,42 2,07 0,88 0,73 16,2 5a 10 8 56 44,8 2,07 1,66 0,73 0,51 27 6a 12,5 11 70 61,6 1,44 1,27 0,36 0,24 48,6 7a 17 15 95,2 84 1,17 1,04 0,16 0,04 81 8a 23 21 128,8 117,6 0,88 0,81 -0,13 -0,21 146 9a № ηeff ηeff 1a 2 2 11,2 11,2 3,73 3,73 1,32 1,32 3 2a 3 3 16,8 16,8 3,11 3,11 1,13 1,13 5,4 3a 4 4 22,4 22,4 2,49 2,49 0,91 0,91 9 4a 5 5 28 28 1,73 1,73 0,55 0,55 16,2 5a 6 6 33,6 33,6 1,24 1,24 0,22 0,22 27 6a 8 8 44,8 44,8 0,92 0,92 -0,08 -0,08 48,6 7a 10 10 56 56 0,69 0,69 -0,37 -0,37 81 8a 14 14 78,4 78,4 0,54 0,54 -0,62 -0,62 146 9a 19 19 106,4 106,4 0,44 0,44 -0,82 -0,82 243 10a 27 27 151,2 151,2 0,35 0,35 -1,05 -1,05 437 11a 35 35 196 196 0,27 0,27 -1,31 -1,31 729 12a 44 44 246,4 246,4 0,19 0,19 -1,66 -1,66 1312 C . II Pol . S1 . Karboksimetilselyulozaning 5%li eritmasi.c) 55 o C Karboksimetilselyulozaning 5%li eritmasi. № 1a 2 2 11,2 11,2 3,73 3,73 1,32 1,32 3 2a 2,5 2,5 14 14 2,59 2,59 0,95 0,95 5,4 3a 3 3 16,8 16,8 1,87 1,87 0,63 0,63 9 4a 3,5 3,5 19,6 19,6 1,21 1,21 0,19 0,19 1 № 1a 2 2 11,2 11,2 3,73 3,73 1,32 1,32 3 2a 2 2 11,2 11,2 2,07 2,07 0,73 0,73 5,4 3a 3 2,5 16,8 14 1,87 1,56 0,63 0,44 9 4a 3 3 16,8 16,8 1,04 1,04 0,04 0,04 16,2 5a 3 3 16,8 16,8 0,62 0,62 -0,48 -0,48 27 6a 4 4 22,4 22,4 0,46 0,46 -0,78 -0,78 48,6 7a 4 5 22,4 28 0,28 0,35 -1,27 -1,05 81 8a 5 7 28 39,2 0,19 0,27 -1,66 -1,31 146 9a 6 9 33,6 50,4 0,14 0,21 -1,97 -1,56 243 10a 9 13 50,4 72,8 0,12 0,17 -2,12 -1,77 437 11a 14 15 78,4 84 0,11 0,12 -2,21 -2,12 729 12a 21 20 117,6 112 0,09 0,08 -2,41 -2,53 1312 C . II Pol . S1 . Karboksimetilselyulozaning 5%li eritmasi.Natijalarni grafik ko’rinishida ifodalash uchun ln  eff.1 va ln  eff.2 ni  ga bog’lanish grafiklari tuzildi (III.2.1-rasm). Grafiklardan ln  eff.1 miqdori tezlik gradienti oshib borishi bilan dastlab  < 50 s -1 sohada keskin ta orqali ifodalangan nonyuton oqim vijudga rtlganlidan dalolat beradi. Tezlik gradientini pasaytirib borish orqali o’tkazilgan tadqiqotlarda esa effektiv qovushoqlikda jiddiy o’zgarish kuzatilmadi, yani ln eff.1  ln  eff.2 saqlandi. Bunday bog’liqlikni barcha tanlangan haroratlarga xosligi kuzatildi. Ammo haroratni oshib borishi effektiv qoshushoqlikni monoton tarzda pasayishiga olib kelishini ko’rsatdi. Bu hol makromolekulalararo bog’lanishni susayishini, yani qovushoq oqim faollik energiyasini (E a ) o’zgarishidan dalolat beradi. Qovushoq oqim faollik energiyasi (E a ) ni aniqlash uchun Frenkel-Eyring formulasiga ln   lnA + Ea/RT binoan, dastlab dinamik qovushoqlik (ln  ) ning turli haroratlar (T) dagi miqdorlarini III.2.1-rasmdan  ® 0 dagi ln  eff.1 = ln  shartiga asoson aniqladi Хулоса 1. Yuqori darajada tozalangan KMS olish uchun dastlab texnik Na-KMS namunalari mineral kislotalar bilan ishlov berildi. Bunda suvda eruvchan texnik Na-KMS suvda erimaydigan Н-KMS shakliga o‘tadi. Shu bilan birga tarkibidagi og‘ir metall va ularning tuzlari suvda eruvchan holatga o‘tadi. Olingan namunani suv bilan yuvish orqali barcha tuzlardan to‘liq tozalanadi. Yuqori tozalikdagi Н- KMS ishqor eritmasi yordamida suvda eruvchan Na-KMS shakliga o‘tkazildi. 2. Olib borilgan tadqiqotlar natijasida texnik KMS namunalarini tozalashning usuli boshqa usullardan jarayonning tezligi, texnologik jihatdan soddaligi, mahsulot sifatining va tozalik darajasining yuqoriligi, reagentlar va energiya sarfining kamligi bilan o‘ziga xos afzalliklarga ega ekanligidan dalolat berdi 3. Тexnik Na-KMS asos Tayyorlangan plyonkalar yaxshi mexanik barqarorlikni namoyon qildi va kam elastiklikga ega ekanligin ko‘rsatdi. 9. Кarboksimetilsellyulozaning gigroskopik xossasi va suvni yutish xususiyatlari o‘rganildi. Gigroskopik xossasini aniqlashda karboksimetilsellyuloza plyonkasi 80% li namlikdagi atmosfera muhitida aniqlandi. Suvni yutish xossasi 2 sutka davomida 293 K haroratda plyonkani distillangan suvga solingan holatda olib borildi. К arboksimetilsellyulozadan tayyorlangan plyonkaning gigroskopik va suvni yutish xossasi mahsulot polimerlanish darajasining almashinishi bilan tezda ortdi. Plyonkaning sorbsiyasiga asosan uning almashinish darajasi sezilarli ta’sir qildi . 43 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI 1. Бартенев Г.М., Френкель С.Я. Физика полимеров. -Л.: Химия, 1990.- 432 с. 2. De Gennes P .G. Introduction to polymer dynam ics. – Cambridge Univ. Press . , 1990. - P . 63. 3. Келлер А. Получение высоких значений модуля упругости при сверхориентации гибких макромолекул / В кн. Сверхвысокомодульные полимеры; пер. с англ. под ред. А.Я. Малкина. - Л.: Химия, 1983. - 272 с. 4. Кленин В.И. Термодинамика систем с гибкоцепными полимерами. - Саратов.: СарГУ, 1995. – 736 с. 5. Малкина А.Я. и Папкова С.П. Ориентационные явления в растворах и расплавах полимеров. -М.:Химия, 1980. - 9-90 с. 6. Хабибуллаев П.К., Саидов А.А. Физика мягких систем. - Ташкент.:Фан, 1998. – 288 с. 7. Сулейменов И.Э. и др. Самоорганизация органических и неорганических полимеров в воде. - А 13. Frank F.C., Keller A., Mackley M.R. Polymer chain extension produced by impinging jets and its effect on polyethylene solution // Polymer. - 1971. - №.6 (12). - P. 467-473. 14. Brestkin Yu.V., Saddikov I.S., Baranov V.G., Frenkel S. The convergent flow of polymeric liquids // Polym. Bull . - 1986. - № 2(15). - P . 153-158. 15. Френкель С.Я. Полимеры, проблемы, перспективы, прогнозы / В кн. Физика сегодня и завтра. - Л.:Наука, 1973. - С.176-270. 16. Перепелкин К.Е. Структура и свойства волокон. - М.:Химия , 1985. -208 с. 17. Brestkin Yu.V. Dynamic coil-extended chain phase transition in the longitudinal field //Acta Polymerica. - 1987. - № 8 (38). - S .470-477. 18. Бектуров Е.А., Кудайберганов С.Е., Шаяметов Ш. Физическая химия растворов полимеров . - Алматы.:Санат , 1995. – 248 с . 19. 28. Гросберг А.Ю., Хохлов А.Р. Статистическая физика макромолекул. -М.: Наука , 1989. – 344 с. 29. Эскин В.Е. Рассеяние света растворами полимеров и свойства макромолекул. - Л.:Наука , 1986. - 288 с. 30. Папков С.П. Равновесие фаз в системе полимер-растворитель. -М.:Химия , 1987. – 272 с. 31. Эфрос А.Л. Физика и геометрия беспорядка. - М.:Наука, 1982 . - 176 с. 32. Лео Манделькерн. Кристаллизация полимеров / Пер. с англ. под ред. С.Я. Френкеля. - М.-Л.: Химия , 1966. – 336 с. 33. Кабанов В.А. Практикум по высокомолекулярным соединениям. - М. :Химия , 1985. – 402 с. 34. Френкель С.Я., Цыгольный И.М. Молекулярная кибернетика. – Львов. :Свит , 1990. – 167 с. 35. Гленсдорф П., Пригожин И. Термодинамическая теория структуры, устойчивости и флуктации. - М.:Мир , 1973. – 280 с. 36. Базаров И.П. Н 41. Готлиб Ю.Я., Даринский А.А., Светлов Ю.Е. Физическая кинетика макромолекул. - Л.:Химия, 1986. – 272 с . 42. Волькентейн М . В . Биофизика . - М .: Наука . 1981. – 576 с . 43. Peterlin A. The transient of the intrinsic birefringence and light scattering of suspension of rigid spheroids in the linear jet flow // J. Phys. Chem . - 1980. - №12 (84). - P . 1650-1657. 44. Френкель С.Я., Баранов В.Г., Панов Ю.Н. Об ориентационном механизме образования твердой фазы в умеренно-концентрированных растворах полимеров / В кн. Механизм пленкообразования из полимерных растворов и дисперсий. - М.:Наука, 1966. - C . 22-31. 45. Бресткин Ю.В., Френкель С.Я., Холмуминов А.А. О корректности приближения Петерлина-де Женна, используемого при решении задач динамики макромолекул // Изв. АН УзССР, сер. физ.-мат 53. Neurath H. The Proteins (V.3). - N . Y .- London , 1964. - 707 р. 54. Мартин Р. Введение в биофизическую химию / Пер. с англ. под. ред. Н.С.Андреевой. - М.:Мир, 1966. – 432 с. 55. Евстратова К.И. Практикум по физической и коллоидной химии. - М.:Высш. шк. 1990. – 225 с. 56. Schwerdner H. Chemische und physikalisch Grundlagen textiler Faserstoffe. – Berlin.:Veb Verlag Technik, 1954. – 337 s. 57. Фурер В.Л. Расчет ИК спектров ориентированных макромолекул // Высокомолек. соед. – 1993. - №6 (39А). - C . 985-993. 58. Аввaкумова Н.И. и др. Практикум по химии и физике полимеров. - М.:Химия, 1990. – 304 с. 59. Уильямс В., Уильямс Х. Физическая химия для биологов / Пер с англ. под ред. Я.М. Варшавского. - М.:Мир, 1976. – 600 с. 60. Даниэльc Ф., Олберти Р. Физическая химия / Пер. с англ. под ред. 68. Холмуминов А.А., Бресткин Ю.В., Агранова С.А., Баранов В.Г., Френкель С.Я., Резлер Р.Я. Установка для изучения динамики макромолекул в продольном гидродинамическом поле // Приборы и техника эксперимента. – Москва, 1988. - № 2. - С. 176-179. 69. Холмуминов А.А. Ориентационно-деформационное поведение макромолекул различной жесткости при продольном течении растворов: Дисс….канд.физ.-мат.наук. - Л.:ИВС АН СССР. 1988. – 150 с. 70. Kholmuminov A.A., Sattarov Kh.A., Urinov E.U. The Behavior of Silk Fibroin Molecules in a Longitudinal Hydrodynamic Field // Polym. Sci .. - Moscow , 1994. - № 5 (36В). - Р. 726-728 . 71. Стейн Р. Оптические методы исследования / В кн. Новейшие методы исследования полимеров; под ред. Б.Ки. - М.:Мир, 1966. - С. 131-168. 72. Мищенко К.П., Равделя А.А. Практические р 81. Рашидова С.Ш., М и лушева Р.Ю. Хитин и хитозан Bombyx mori : синтез, свойства и применение . – Т ашкент. :Фан , 2009 . – с.246. 82 . Мамадалимов А.Т., Рашидова С.Ш., Холмуминов А.А. Полимер толалар физикаси. – Тошкент. :Университет. – 2009. -124 с. 83. Мачинин Ю.А., Мачихин С.А. Инженерная реология пищевых материалов. - М.:Легкая и пищевая пром-сть. - 1981. - 216 с. 84. Симонеску Г., Опреа В. Механохимия высокомолекулярных соединений. –М. :Наука, 1977 . - 300 с . 85. Аввакумова Н.И., Бударина Л.А., Дивгун С.М. и др. Практикум по химии и физике полимеров. Учеб. Изд. – М. :Химия. -1990.- 304 с. 86. Малкин А. Я. Реология: концепции, методы, приложения //авториз. пер. с англ. Малкин А. Я., Исаев А. И. - СПб.: Профессия. - 2007. –210 р. 50 51
Купить
  • Похожие документы

  • 17-guruh elementlari galogenlar
  • Oltinchi guruh p-elementlari
  • Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
  • 3-guruh d-elementlari
  • Argos test javoblari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha