Dokument ma'lumotlari

Narxi 30000UZS
Hajmi 113.7KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 01 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Testlar
Fan Kimyo

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

Kimyo. Milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: variantlar to‘plami (2025–2026)

Sotib olish
KIMYO Milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2025–2026) 24 ta variant • 1032 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Kimyo imtihoni an'anaviy (qog'oz) shaklda: 43 ta topshiriq, 180 daqiqa. 1–40 topshiriqlar uchun 100 daqiqa, 41–43 yozma topshiriqlar uchun 80 daqiqa ajratiladi (rasmiy spetsifikatsiya). Har bir variant shu tuzilishda tuzilgan. • Yozma topshiriqlar (41–43) har biri 25 ball, jami 75 ball. Ular ikki mezon bo'yicha baholanadi: M — to'liq yechim usuli (reaksiya tenglamasi, mantiqiy qadamlar), A — hisoblashlar. Faqat yakuniy javob yozilsa, ball berilmaydi — yechimni qadamma-qadam yozing. • 1–40 topshiriqlar natijasi Rash modeli bo'yicha hisoblanadi. Noto'g'ri javob uchun ball ayirilmaydi. • Hisoblashlarda nisbiy atom massalari maktab darsligidagi yaxlitlangan qiymatlarda (Cl = 35,5), Vm = 22,4 l/mol (n.sh.), Nₐ = 6,02·10²³ mol⁻¹ olingan. • Har bir topshiriq ostida to'g'ri javob yashil rangda, yozma topshiriqlar uchun esa namunaviy yechim berilgan; hujjat oxirida javoblar kaliti bor. • Muhim: rasmiy imtihon savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu to'plam rasmiy spetsifikatsiya asosida tuzilgan mashq variantlaridir. Barcha hisoblash javoblari dastur yordamida tekshirilgan. Har bir variant tuzilishi Topshiriqlar Turi Izoh 1–32 Y-1 (yopiq) Bitta to'g'ri javob: umumiy (1–13), anorganik (14–19), organik (20–29), kimyoviy tahlil (30–32) 33–35 Y-2 (moslashtirish) 4 ta tushunchani 6 ta javobdan mosiga juftlang 36–40 O1 (ochiq) Qisqa javob (son yoki formula) yoziladi 41–43 O2 (yozma ish) Kengaytirilgan yechim: 41 — umumiy, 42 — organik, 43 — anorganik kimyo; har biri 25 ball Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 2 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 1-variant 1–43 2 2-variant 44–86 3 3-variant 87–129 4 4-variant 130–172 5 5-variant 173–215 6 6-variant 216–258 7 7-variant 259–301 8 8-variant 302–344 9 9-variant 345–387 10 10-variant 388–430 11 11-variant 431–473 12 12-variant 474–516 13 13-variant 517–559 14 14-variant 560–602 15 15-variant 603–645 16 16-variant 646–688 17 17-variant 689–731 18 18-variant 732–774 19 19-variant 775–817 20 20-variant 818–860 21 21-variant 861–903 22 22-variant 904–946 23 23-variant 947–989 24 24-variant 990–1032 Jami topshiriqlar 1032 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 3 1-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 5 mol CaO ning massasini toping. A) 285 g B) 56 g C) 336 g D) 280 g To'g'ri javob: D) 280 g✔ 2. «natriy karbonat (kir sodasi)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CaCO₃ B) Na₂CO₃ C) HNO₃ D) AgNO₃ To'g'ri javob: B) Na₂CO₃ ✔ 3. 80 g MgO necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 3 mol C) 4 mol D) 1 mol To'g'ri javob: A) 2 mol ✔ 4. 3 mol CO₂ ning massasini toping. A) 44 g B) 135 g C) 132 g D) 176 g To'g'ri javob: C) 132 g ✔ 5. ZnCO₃ (rux karbonat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 5 B) 8 C) 9 D) 14 To'g'ri javob: A) 5 ✔ 6. 56 g KOH necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 56 mol C) 1 mol D) 0,5 mol To'g'ri javob: C) 1 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 4 7. 16 g CH₄ necha mol bo'ladi? A) 0,5 mol B) 16 mol C) 2 mol D) 1 mol To'g'ri javob: D) 1 mol✔ 8. «kaliy nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) KNO₃ B) K₂SO₄ C) K₃PO₄ D) KCl To'g'ri javob: A) KNO₃ ✔ 9. «mis(II) xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CuCl₂ B) CuCO₃ C) CuSO₄ D) Cu(NO₃)₂ To'g'ri javob: A) CuCl₂ ✔ 10. C₂H₅OH (etil spirti (etanol)) ning molyar massasini toping. A) 45 g/mol B) 92 g/mol C) 46 g/mol D) 62 g/mol To'g'ri javob: C) 46 g/mol ✔ 11. «kalsiy oksidi (so'ndirilmagan ohak)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NaHCO₃ B) BaCl₂ C) HNO₃ D) CaO To'g'ri javob: D) CaO ✔ 12. 20 g eritmada 1 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 10 % C) 5 % D) 2,5 % To'g'ri javob: C) 5 % ✔ 13. Kislorod (O) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 9 B) 7 C) 8 D) 10 To'g'ri javob: C) 8 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 5 14. Azot (N) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, VIII A guruh B) 2-davr, V A guruh C) 2-davr, VI A guruh D) 2-davr, I A guruh To'g'ri javob: B) 2-davr, V A guruh✔ 15. Kaliy (K) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 21 B) 20 C) 18 D) 19 To'g'ri javob: D) 19 ✔ 16. «alyuminiy xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) AlCl₃ B) Al₂(SO₄)₃ C) Al₂(CO₃)₃ D) AlPO₄ To'g'ri javob: A) AlCl₃ ✔ 17. 6 mol SO₂ ning massasini toping. A) 390 g B) 64 g C) 448 g D) 384 g To'g'ri javob: D) 384 g ✔ 18. Eng elektromanfiy element qaysi? A) Ftor B) Kislorod C) Natriy D) Xlor To'g'ri javob: A) Ftor ✔ 19. K₂MnO₄ birikmasida Mn ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +6 B) +5 C) +3 D) 0 To'g'ri javob: A) +6 ✔ 20. CuSO₄ (mis(II) sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 16 B) 8 C) 5 D) 6 To'g'ri javob: D) 6 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 6 21. Uglerod (C) atomida nechta proton bor? A) 7 B) 12 C) 6 D) 5 To'g'ri javob: C) 6✔ 22. 170 g eritmada 51 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 60 % C) 30 % D) 15 % To'g'ri javob: C) 30 % ✔ 23. «natriy fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Na₂CO₃ B) Na₃PO₄ C) NaNO₃ D) Na₂SO₄ To'g'ri javob: B) Na₃PO₄ ✔ 24. CaCO₃ tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 52 % B) 48 % C) 63 % D) 24 % To'g'ri javob: B) 48 % ✔ 25. 140 g eritmada 56 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 80 % C) 40 % D) 50 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 26. HNO₃ birikmasida N ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +5 B) −1 C) −2 D) +3 To'g'ri javob: A) +5 ✔ 27. 110 g eritmada 22 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 40 % C) 20 % D) 10 % To'g'ri javob: C) 20 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 7 28. 1 mol MgCl₂ (magniy xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 3 B) 6 C) 4 D) 5 To'g'ri javob: A) 3✔ 29. Mg₃(PO₄)₂ (magniy fosfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 13 B) 17 C) 2 D) 12 To'g'ri javob: A) 13 ✔ 30. CaCO₃ (kalsiy karbonat (bo'r, ohaktosh)) ning molyar massasini toping. A) 100 g/mol B) 99 g/mol C) 116 g/mol D) 200 g/mol To'g'ri javob: A) 100 g/mol ✔ 31. Murakkab efirlar qanday reaksiya natijasida hosil bo'ladi? A) Eterifikatsiya (spirt va kislota reaksiyasi) B) Krekinq C) Polimerlanish D) Gidrogenlash To'g'ri javob: A) Eterifikatsiya (spirt va kislota reaksiyasi) ✔ 32. 1 mol KCl (kaliy xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 2 C) 3 D) 1 To'g'ri javob: B) 2 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NO a) asosli tuz 2) HNO₃ b) erimaydigan asos 3) (CuOH)₂CO₃ c) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid 4) CaO d) ishqor (eruvchan asos) e) asosli oksid f) kislorodli kislota A) 1–c, 2–d, 3–a, 4–e B) 1–c, 2–a, 3–f, 4–e C) 1–f, 2–e, 3–c, 4–a D) 1–c, 2–f, 3–a, 4–e To'g'ri javob: D) 1–c, 2–f, 3–a, 4–e ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 8 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) HCl a) kislorodsiz kislota 2) Cu(OH)₂ b) kislorodli kislota 3) KHSO₄ c) nordon tuz 4) HNO₃ d) erimaydigan asos e) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid f) asosli oksid A) 1–a, 2–d, 3–b, 4–c B) 1–a, 2–e, 3–c, 4–b C) 1–a, 2–d, 3–c, 4–b D) 1–d, 2–b, 3–a, 4–c To'g'ri javob: C) 1–a, 2–d, 3–c, 4–b✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) Fe(OH)₃ a) amfoter oksid 2) ZnO b) kislotali oksid 3) KHSO₄ c) erimaydigan asos 4) CO d) ishqor (eruvchan asos) e) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid f) nordon tuz A) 1–c, 2–a, 3–d, 4–e B) 1–c, 2–d, 3–f, 4–e C) 1–c, 2–f, 3–a, 4–e D) 1–c, 2–a, 3–f, 4–e To'g'ri javob: D) 1–c, 2–a, 3–f, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 11,2 g KOH necha mol bo'ladi? Javob: 0,2 mol ✔ 37. 250 g 10% li va 200 g 10% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 10% ✔ 38. 177,5 g Cl₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 56 l ✔ 39. 230 g 30% li va 240 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 22,3% ✔ 40. 240 g 20% li va 120 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 21,7% ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 9 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 100 g 25% li tuz eritmasiga yana 10 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 100·25/100 = 25 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 25 + 10 = 35 g. 3) Eritma massasi: 100 + 10 = 110 g. 4) ω = 35/110·100% ≈ 31,82%. Javob: ≈ 31,82%. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 86 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 86 → n = 6. 3) Formula: C₆H₁₄ — geksan. 4) Yonish: C₆H₁₄ + 19/2O₂ → 6CO₂ + 7H₂O Javob: C₆H₁₄ (geksan). 43. [Anorganik kimyo] 26 g rux (Zn) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑ 2) n(Zn) = 26/65 = 0,4 mol. 3) n(H₂) = 0,4·1 = 0,4 mol; V(H₂) = 0,4·22,4 = 8,96 l. 4) n(ZnCl₂) = 0,4 mol; m = 0,4·136 = 54,4 g. Javob: 8,96 l H₂; 54,4 g ZnCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 10 2-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. H₂O tarkibidagi vodorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 11,1 % B) 88,9 % C) 5,6 % D) 26,1 % To'g'ri javob: A) 11,1 %✔ 2. MgSO₄ (magniy sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 6 B) 10 C) 11 D) 8 To'g'ri javob: A) 6 ✔ 3. 80 g eritmada 16 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 30 % C) 10 % D) 40 % To'g'ri javob: A) 20 % ✔ 4. 392 g H₂SO₄ necha mol bo'ladi? A) 5 mol B) 4 mol C) 2 mol D) 8 mol To'g'ri javob: B) 4 mol ✔ 5. Qaysi element 3-davr, III A guruh da joylashgan? A) Alyuminiy (Al) B) Fosfor (P) C) Kremniy (Si) D) Litiy (Li) To'g'ri javob: A) Alyuminiy (Al) ✔ 6. 40 g MgO necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 1 mol C) 0,5 mol D) 40 mol To'g'ri javob: B) 1 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 11 7. 600 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? A) 12 mol B) 7 mol C) 6 mol D) 3 mol To'g'ri javob: C) 6 mol✔ 8. N₂O birikmasida N ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +2 B) +6 C) −4 D) +1 To'g'ri javob: D) +1 ✔ 9. «bariy xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) BaCO₃ B) BaCl₂ C) Ba₃(PO₄)₂ D) BaSO₄ To'g'ri javob: B) BaCl₂ ✔ 10. Qaysi element 3-davr, IV A guruh da joylashgan? A) Kaliy (K) B) Uglerod (C) C) Kremniy (Si) D) Alyuminiy (Al) To'g'ri javob: C) Kremniy (Si) ✔ 11. «Vodorod» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) K B) Br C) Pb D) H To'g'ri javob: D) H ✔ 12. KNO₃ (kaliy nitrat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 12 B) 8 C) 5 D) 11 To'g'ri javob: C) 5 ✔ 13. 315 g HNO₃ necha mol bo'ladi? A) 2,5 mol B) 10 mol C) 6 mol D) 5 mol To'g'ri javob: D) 5 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 12 14. SO₂ tarkibidagi oltingugurtning massa ulushini toping (taxminan). A) 52 % B) 65 % C) 50 % D) 25 % To'g'ri javob: C) 50 %✔ 15. CaSO₄ (kalsiy sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 159 B) 152 C) 148 D) 136 To'g'ri javob: D) 136 ✔ 16. MgCl₂ (magniy xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 3 B) 17 C) 7 D) 2 To'g'ri javob: A) 3 ✔ 17. 5 mol NaOH ning massasini toping. A) 240 g B) 200 g C) 40 g D) 205 g To'g'ri javob: B) 200 g ✔ 18. 180 g eritmada 72 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 40 % C) 20 % D) 80 % To'g'ri javob: B) 40 % ✔ 19. 90 g eritmada 4,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 5 % C) 2,5 % D) 10 % To'g'ri javob: B) 5 % ✔ 20. Normal sharoitda 2 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 89,6 l B) 44,8 l C) 24,4 l D) 44 l To'g'ri javob: B) 44,8 l ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 13 21. 1 mol NH₃ ning massasini toping. A) 18 g B) 34 g C) 19 g D) 17 g To'g'ri javob: D) 17 g✔ 22. «Azot» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) N B) Mn C) P D) Pb To'g'ri javob: A) N ✔ 23. «Kumush» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) H B) Ag C) He D) Mn To'g'ri javob: B) Ag ✔ 24. 1 mol NaNO₃ (natriy nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 5 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 25. NaHCO₃ (natriy gidrokarbonat (ichimlik sodasi)) ning molyar massasini toping. A) 168 g/mol B) 83 g/mol C) 100 g/mol D) 84 g/mol To'g'ri javob: D) 84 g/mol ✔ 26. Normal sharoitda 1 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 22 l B) 44,8 l C) 22,4 l D) 23,4 l To'g'ri javob: C) 22,4 l ✔ 27. Alkenlarning umumiy formulasi qaysi? A) C H₂ ₋₂ ₙ ₙ B) C H₂ ₊₂ ₙ ₙ C) C H₂ ₙ ₙ D) C H ₙ ₙ To'g'ri javob: C) CₙH₂ₙ ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 14 28. Natriy (Na) atomida nechta proton bor? A) 23 B) 10 C) 12 D) 11 To'g'ri javob: D) 11✔ 29. NaOH tarkibidagi vodorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 17,5 % B) 97,5 % C) 2,5 % D) 1,2 % To'g'ri javob: C) 2,5 % ✔ 30. Mg(NO₃)₂ (magniy nitrat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 4 B) 13 C) 9 D) 16 To'g'ri javob: C) 9 ✔ 31. 3 mol NaCl ning massasini toping. A) 234 g B) 178,5 g C) 175,5 g D) 58,5 g To'g'ri javob: C) 175,5 g ✔ 32. 140 g eritmada 42 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 60 % B) 15 % C) 40 % D) 30 % To'g'ri javob: D) 30 % ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) K₂SO₄ a) ishqor (eruvchan asos) 2) KOH b) o'rta tuz 3) P₂O₅ c) asosli tuz 4) (CuOH)₂CO₃ d) asosli oksid e) kislorodli kislota f) kislotali oksid A) 1–b, 2–c, 3–f, 4–a B) 1–b, 2–a, 3–f, 4–c C) 1–b, 2–e, 3–f, 4–c D) 1–a, 2–b, 3–c, 4–f To'g'ri javob: B) 1–b, 2–a, 3–f, 4–c ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 15 34. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) Fe₂O₃ a) kremniy(IV) oksidi 2) SiO₂ b) kalsiy gidroksid 3) KOH c) kaliy gidroksid 4) H₃PO₄ d) fosfat e) metan f) temir(III) oksidi A) 1–c, 2–a, 3–f, 4–d B) 1–f, 2–d, 3–c, 4–a C) 1–a, 2–f, 3–c, 4–d D) 1–f, 2–a, 3–c, 4–d To'g'ri javob: D) 1–f, 2–a, 3–c, 4–d✔ 35. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CuSO₄ a) alyuminiy oksidi 2) C₂H₂ b) kalsiy oksidi 3) CH₃COOH c) mis(II) sulfat 4) Al₂O₃ d) sirka kislota e) kaliy permanganat f) asetilen A) 1–d, 2–f, 3–c, 4–a B) 1–a, 2–c, 3–f, 4–d C) 1–c, 2–f, 3–d, 4–a D) 1–e, 2–f, 3–d, 4–a To'g'ri javob: C) 1–c, 2–f, 3–d, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 180 g 40% li va 240 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 25,7% ✔ 37. 0,6 g H₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 6,72 l ✔ 38. 90 g 30% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 27 g; 63 g ✔ 39. 32 g CuSO₄ necha mol bo'ladi? Javob: 0,2 mol ✔ 40. 32 g SO₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 11,2 l ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 110 g CO₂ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 16 1) M(CO₂) = 44 g/mol; n = m/M = 110/44 = 2,5 mol. 2) V = n·Vm = 2,5·22,4 = 56 l. 3) N = n·Nₐ = 2,5·6,02·10²³ = 15,05·10²³ ta molekula. Javob: a) 2,5 mol; b) 56 l; c) 15,05·10²³. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 2,24 l propan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Propan: C₃H₈; n = 2,24/22,4 = 0,1 mol. 2) 1 mol alkandan 3 mol CO₂ va 4 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,1·3·22,4 = 6,72 l. 4) m(H₂O) = 0,1·4·18 = 7,2 g. Javob: 6,72 l CO₂; 7,2 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 16,25 g rux (Zn) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑ 2) n(Zn) = 16,25/65 = 0,25 mol. 3) n(H₂) = 0,25·1 = 0,25 mol; V(H₂) = 0,25·22,4 = 5,6 l. 4) n(ZnCl₂) = 0,25 mol; m = 0,25·136 = 34 g. Javob: 5,6 l H₂; 34 g ZnCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 17 3-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Yod (I) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 55 B) 53 C) 54 D) 52 To'g'ri javob: B) 53✔ 2. 200 g MgO necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 2,5 mol C) 10 mol D) 5 mol To'g'ri javob: D) 5 mol ✔ 3. CaCO₃ tarkibidagi uglerodning massa ulushini toping (taxminan). A) 27 % B) 6 % C) 12 % D) 88 % To'g'ri javob: C) 12 % ✔ 4. 6 mol CO₂ ning massasini toping. A) 270 g B) 44 g C) 308 g D) 264 g To'g'ri javob: D) 264 g ✔ 5. Tarkibning doimiylik qonunini kim ta'riflagan? A) Jon Dalton B) Gey-Lyussak C) Amedeo Avogadro D) Jozef Prust To'g'ri javob: D) Jozef Prust ✔ 6. Qaysi element 3-davr, VI A guruh da joylashgan? A) Fosfor (P) B) Uglerod (C) C) Oltingugurt (S) D) Kalsiy (Ca) To'g'ri javob: C) Oltingugurt (S) ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 18 7. KCl (kaliy xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 18 B) 6 C) 2 D) 9 To'g'ri javob: C) 2✔ 8. «Yod» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Cr B) Ba C) I D) Cu To'g'ri javob: C) I ✔ 9. 50 g eritmada 15 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 40 % C) 15 % D) 60 % To'g'ri javob: A) 30 % ✔ 10. KClO₃ birikmasida Cl ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) 0 B) −3 C) +5 D) +7 To'g'ri javob: C) +5 ✔ 11. Kalsiy (Ca) atomida nechta proton bor? A) 20 B) 19 C) 21 D) 40 To'g'ri javob: A) 20 ✔ 12. CO₂ (uglerod(IV) oksidi (karbonat angidrid)) ning molyar massasini toping. A) 43 g/mol B) 60 g/mol C) 88 g/mol D) 44 g/mol To'g'ri javob: D) 44 g/mol ✔ 13. 1 mol CO₂ ning massasini toping. A) 46 g B) 44 g C) 88 g D) 45 g To'g'ri javob: B) 44 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 19 14. 108 g H₂O necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 3 mol C) 7 mol D) 12 mol To'g'ri javob: A) 6 mol✔ 15. H₂S qaysi sinfga mansub? A) asosli tuz B) o'rta tuz C) kislorodsiz kislota D) nordon tuz To'g'ri javob: C) kislorodsiz kislota ✔ 16. 384 g SO₂ necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 3 mol C) 7 mol D) 12 mol To'g'ri javob: A) 6 mol ✔ 17. 60 g eritmada 6 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 5 % C) 90 % D) 10 % To'g'ri javob: D) 10 % ✔ 18. Qaysi element 2-davr, VII A guruh da joylashgan? A) Ftor (F) B) Natriy (Na) C) Fosfor (P) D) Kalsiy (Ca) To'g'ri javob: A) Ftor (F) ✔ 19. Qaysi bog' bir xil nometallar atomlari orasida hosil bo'ladi? A) Metall bog' B) Kovalent qutbsiz bog' C) Vodorod bog' D) Ion bog' To'g'ri javob: B) Kovalent qutbsiz bog' ✔ 20. 40 g eritmada 12 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 15 % C) 30 % D) 60 % To'g'ri javob: C) 30 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 20 21. 160 g eritmada 64 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 50 % C) 80 % D) 40 % To'g'ri javob: D) 40 %✔ 22. Oltingugurt (S) atomida nechta proton bor? A) 15 B) 17 C) 16 D) 32 To'g'ri javob: C) 16 ✔ 23. Natriy (Na) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 13 B) 12 C) 11 D) 10 To'g'ri javob: C) 11 ✔ 24. Ba₃(PO₄)₂ (bariy fosfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 617 B) 613 C) 601 D) 624 To'g'ri javob: C) 601 ✔ 25. 63 g HNO₃ necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 63 mol C) 1 mol D) 0,5 mol To'g'ri javob: C) 1 mol ✔ 26. CO (uglerod(II) oksidi (is gazi)) ning molyar massasini toping. A) 44 g/mol B) 28 g/mol C) 56 g/mol D) 27 g/mol To'g'ri javob: B) 28 g/mol ✔ 27. 109,5 g HCl necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 6 mol C) 1,5 mol D) 4 mol To'g'ri javob: A) 3 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 21 28. Qaysi element 3-davr, I A guruh da joylashgan? A) Fosfor (P) B) Kislorod (O) C) Natriy (Na) D) Kalsiy (Ca) To'g'ri javob: C) Natriy (Na)✔ 29. Karbon kislotalarning funksional guruhi qaysi? A) –NO₂ B) –CHO C) –OH D) –COOH (karboksil guruh) To'g'ri javob: D) –COOH (karboksil guruh) ✔ 30. Na₂CO₃ (natriy karbonat (kir sodasi)) ning molyar massasini toping. A) 105 g/mol B) 212 g/mol C) 122 g/mol D) 106 g/mol To'g'ri javob: D) 106 g/mol ✔ 31. 90 g H₂O necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 5 mol C) 2,5 mol D) 10 mol To'g'ri javob: B) 5 mol ✔ 32. «Kaliy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Ba B) O C) K D) F To'g'ri javob: C) K ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NaOH a) kislorodsiz kislota 2) KHSO₄ b) ishqor (eruvchan asos) 3) NaCl c) nordon tuz 4) HNO₃ d) kislorodli kislota e) asosli oksid f) o'rta tuz A) 1–b, 2–c, 3–f, 4–d B) 1–d, 2–c, 3–f, 4–b C) 1–b, 2–c, 3–f, 4–a D) 1–e, 2–c, 3–f, 4–d To'g'ri javob: A) 1–b, 2–c, 3–f, 4–d ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 22 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NO a) kislotali oksid 2) H₂SO₄ b) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid 3) CO₂ c) asosli tuz 4) NaOH d) ishqor (eruvchan asos) e) erimaydigan asos f) kislorodli kislota A) 1–b, 2–a, 3–f, 4–d B) 1–d, 2–f, 3–a, 4–b C) 1–b, 2–f, 3–a, 4–d D) 1–f, 2–d, 3–b, 4–a To'g'ri javob: C) 1–b, 2–f, 3–a, 4–d✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) HNO₃ a) asosli oksid 2) K₂SO₄ b) nordon tuz 3) KOH c) kislorodli kislota 4) SO₃ d) ishqor (eruvchan asos) e) kislotali oksid f) o'rta tuz A) 1–c, 2–f, 3–a, 4–e B) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e C) 1–c, 2–f, 3–e, 4–d D) 1–c, 2–b, 3–d, 4–e To'g'ri javob: B) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 68 g NH₃ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 89,6 l ✔ 37. 48 g O₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 33,6 l ✔ 38. 112 g N₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 89,6 l ✔ 39. 280 g 30% li va 160 g 5% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 20,9% ✔ 40. 190 g 30% li va 220 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 27,3% ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 400 g 25% li tuz eritmasiga yana 50 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 23 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 400·25/100 = 100 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 100 + 50 = 150 g. 3) Eritma massasi: 400 + 50 = 450 g. 4) ω = 150/450·100% ≈ 33,33%. Javob: ≈ 33,33%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 2,24 l etan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Etan: C₂H₆; n = 2,24/22,4 = 0,1 mol. 2) 1 mol alkandan 2 mol CO₂ va 3 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,1·2·22,4 = 4,48 l. 4) m(H₂O) = 0,1·3·18 = 5,4 g. Javob: 4,48 l CO₂; 5,4 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 5,6 g temir (Fe) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑ 2) n(Fe) = 5,6/56 = 0,1 mol. 3) n(H₂) = 0,1·1 = 0,1 mol; V(H₂) = 0,1·22,4 = 2,24 l. 4) n(FeCl₂) = 0,1 mol; m = 0,1·127 = 12,7 g. Javob: 2,24 l H₂; 12,7 g FeCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 24 4-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Magniy (Mg) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 11 B) 13 C) 14 D) 12 To'g'ri javob: D) 12✔ 2. 34 g NH₃ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 1 mol C) 2 mol D) 4 mol To'g'ri javob: C) 2 mol ✔ 3. 336 g KOH necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 6 mol C) 12 mol D) 7 mol To'g'ri javob: B) 6 mol ✔ 4. 3 mol NH₃ ning massasini toping. A) 54 g B) 51 g C) 68 g D) 17 g To'g'ri javob: B) 51 g ✔ 5. 80 g CH₄ necha mol bo'ladi? A) 10 mol B) 2,5 mol C) 6 mol D) 5 mol To'g'ri javob: D) 5 mol ✔ 6. Zn(NO₃)₂ (rux nitrat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 212 B) 189 C) 205 D) 201 To'g'ri javob: B) 189 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 25 7. 5 mol NH₃ ning massasini toping. A) 85 g B) 102 g C) 90 g D) 17 g To'g'ri javob: A) 85 g✔ 8. Kumush (Ag) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 48 B) 46 C) 49 D) 47 To'g'ri javob: D) 47 ✔ 9. Simob (Hg) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 81 B) 79 C) 82 D) 80 To'g'ri javob: D) 80 ✔ 10. 5 mol HCl ning massasini toping. A) 187,5 g B) 219 g C) 36,5 g D) 182,5 g To'g'ri javob: D) 182,5 g ✔ 11. K₃PO₄ (kaliy fosfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 8 B) 7 C) 16 D) 2 To'g'ri javob: A) 8 ✔ 12. 351 g NaCl necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 3 mol C) 7 mol D) 12 mol To'g'ri javob: A) 6 mol ✔ 13. 5 mol KOH ning massasini toping. A) 336 g B) 56 g C) 285 g D) 280 g To'g'ri javob: D) 280 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 26 14. 3 mol HCl ning massasini toping. A) 146 g B) 109,5 g C) 112,5 g D) 36,5 g To'g'ri javob: B) 109,5 g✔ 15. 1 mol CH₄ ning massasini toping. A) 16 g B) 18 g C) 32 g D) 17 g To'g'ri javob: A) 16 g ✔ 16. Ftor (F) atomida nechta proton bor? A) 19 B) 9 C) 8 D) 10 To'g'ri javob: B) 9 ✔ 17. pH < 7 bo'lgan eritma qanday muhitga ega? A) Kislotali B) Neytral C) Ishqoriy D) Tuzli To'g'ri javob: A) Kislotali ✔ 18. 3 mol CaO ning massasini toping. A) 168 g B) 224 g C) 171 g D) 56 g To'g'ri javob: A) 168 g ✔ 19. Normal sharoitda 7 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 154 l B) 313,6 l C) 29,4 l D) 156,8 l To'g'ri javob: D) 156,8 l ✔ 20. Qaysi element 2-davr, VIII A guruh da joylashgan? A) Magniy (Mg) B) Argon (Ar) C) Neon (Ne) D) Azot (N) To'g'ri javob: C) Neon (Ne) ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 27 21. 264 g CO₂ necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 3 mol C) 12 mol D) 7 mol To'g'ri javob: A) 6 mol✔ 22. H₂SO₄ qaysi sinfga mansub? A) kislotali oksid B) ishqor (eruvchan asos) C) kislorodli kislota D) o'rta tuz To'g'ri javob: C) kislorodli kislota ✔ 23. 48 g CH₄ necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 3 mol C) 4 mol D) 1,5 mol To'g'ri javob: B) 3 mol ✔ 24. 182,5 g HCl necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 10 mol C) 2,5 mol D) 5 mol To'g'ri javob: D) 5 mol ✔ 25. CuCl₂ (mis(II) xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 17 B) 14 C) 6 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 26. 160 g eritmada 40 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 25 % B) 50 % C) 35 % D) 12,5 % To'g'ri javob: A) 25 % ✔ 27. Na₂CO₃ (natriy karbonat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 6 B) 16 C) 4 D) 5 To'g'ri javob: A) 6 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 28 28. OF₂ birikmasida O ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +2 B) 0 C) +3 D) +6 To'g'ri javob: A) +2✔ 29. 130 g eritmada 32,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 35 % C) 12,5 % D) 25 % To'g'ri javob: D) 25 % ✔ 30. 40 g eritmada 16 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 80 % B) 20 % C) 40 % D) 50 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 31. «kaliy gidroksid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) KOH B) NH₃ C) AgNO₃ D) H₂SO₄ To'g'ri javob: A) KOH ✔ 32. 2 mol CH₄ ning massasini toping. A) 32 g B) 16 g C) 34 g D) 48 g To'g'ri javob: A) 32 g ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) Na₂O a) o'rta tuz 2) (CuOH)₂CO₃ b) kislorodli kislota 3) NaHCO₃ c) asosli tuz 4) NO d) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid e) nordon tuz f) asosli oksid A) 1–f, 2–b, 3–e, 4–d B) 1–f, 2–c, 3–e, 4–d C) 1–f, 2–d, 3–c, 4–e D) 1–f, 2–e, 3–c, 4–d To'g'ri javob: B) 1–f, 2–c, 3–e, 4–d ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 29 34. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) ZnO a) nitrat kislota 2) HNO₃ b) uglerod(IV) oksidi 3) Na₂CO₃ c) natriy gidroksid 4) CO₂ d) natriy xlorid e) natriy karbonat f) rux oksidi A) 1–f, 2–a, 3–e, 4–b B) 1–b, 2–a, 3–e, 4–f C) 1–f, 2–a, 3–e, 4–d D) 1–a, 2–b, 3–e, 4–f To'g'ri javob: A) 1–f, 2–a, 3–e, 4–b✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NO a) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid 2) Fe(OH)₃ b) asosli oksid 3) Na₂O c) kislorodli kislota 4) HNO₃ d) erimaydigan asos e) ishqor (eruvchan asos) f) nordon tuz A) 1–b, 2–a, 3–d, 4–c B) 1–d, 2–c, 3–b, 4–a C) 1–a, 2–d, 3–b, 4–c D) 1–a, 2–b, 3–c, 4–d To'g'ri javob: C) 1–a, 2–d, 3–b, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 1,5 g H₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 16,8 l ✔ 37. 140 g 20% li va 180 g 5% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 11,6% ✔ 38. 130 g 25% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 32,5 g; 97,5 g ✔ 39. 320 g Fe₂O₃ necha mol bo'ladi? Javob: 2 mol ✔ 40. 150 g 40% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 60 g; 90 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 30 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 200 g 5% li tuz eritmasiga yana 50 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 200·5/100 = 10 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 10 + 50 = 60 g. 3) Eritma massasi: 200 + 50 = 250 g. 4) ω = 60/250·100% ≈ 24%. Javob: ≈ 24%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 2,24 l metan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Metan: CH₄; n = 2,24/22,4 = 0,1 mol. 2) 1 mol alkandan 1 mol CO₂ va 2 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,1·1·22,4 = 2,24 l. 4) m(H₂O) = 0,1·2·18 = 3,6 g. Javob: 2,24 l CO₂; 3,6 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 13,5 g alyuminiy (Al) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑ 2) n(Al) = 13,5/27 = 0,5 mol. 3) n(H₂) = 0,5·1,5 = 0,75 mol; V(H₂) = 0,75·22,4 = 16,8 l. 4) n(AlCl₃) = 0,5 mol; m = 0,5·133,5 = 66,75 g. Javob: 16,8 l H₂; 66,75 g AlCl₃. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 31 5-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 2 mol KOH ning massasini toping. A) 56 g B) 112 g C) 168 g D) 114 g To'g'ri javob: B) 112 g✔ 2. 150 g eritmada 7,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 2,5 % C) 10 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 % ✔ 3. H₂S birikmasida S ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +3 B) −2 C) +2 D) +4 To'g'ri javob: B) −2 ✔ 4. HNO₃ (nitrat kislota) ning molyar massasini toping. A) 63 g/mol B) 79 g/mol C) 126 g/mol D) 62 g/mol To'g'ri javob: A) 63 g/mol ✔ 5. Fosfor (P) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, VII A guruh B) 2-davr, IV A guruh C) 4-davr, I A guruh D) 3-davr, V A guruh To'g'ri javob: D) 3-davr, V A guruh ✔ 6. Suvning qattiqligi qaysi ionlar mavjudligi bilan bog'liq? A) Cl⁻ ionlari B) Na⁺ va K⁺ ionlari C) Ca²⁺ va Mg²⁺ ionlari D) H⁺ va OH⁻ ionlari To'g'ri javob: C) Ca²⁺ va Mg²⁺ ionlari ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 32 7. 3 mol KOH ning massasini toping. A) 168 g B) 56 g C) 224 g D) 171 g To'g'ri javob: A) 168 g✔ 8. 219 g HCl necha mol bo'ladi? A) 7 mol B) 6 mol C) 12 mol D) 3 mol To'g'ri javob: B) 6 mol ✔ 9. 6 mol NaOH ning massasini toping. A) 246 g B) 280 g C) 240 g D) 40 g To'g'ri javob: C) 240 g ✔ 10. Kimyoviy tenglamalar tuzishni o'rgatishda asosiy qoida qaysi? A) Faqat mahsulotni yozish B) Indekslarni o'zgartirib tenglashtirish C) Reaksiyagacha va keyin har bir element atomlari soni teng bo'lishi (koeffitsiyentlar tanlash) D) Faqat moddalar nomini yozish To'g'ri javob: C) Reaksiyagacha va keyin har bir element atomlari soni teng bo'lishi (koeffitsiyentlar ✔ tanlash) 11. NaOH qaysi sinfga mansub? A) nordon tuz B) ishqor (eruvchan asos) C) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid D) amfoter oksid To'g'ri javob: B) ishqor (eruvchan asos) ✔ 12. 196 g H₂SO₄ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 1 mol C) 4 mol D) 2 mol To'g'ri javob: D) 2 mol ✔ 13. ZnSO₄ (rux sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 6 B) 7 C) 9 D) 15 To'g'ri javob: A) 6 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 33 14. 170 g eritmada 8,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 2,5 % B) 10 % C) 15 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 %✔ 15. AlCl₃ (alyuminiy xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 117 B) 145 C) 156 D) 133,5 To'g'ri javob: D) 133,5 ✔ 16. 130 g eritmada 52 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 50 % C) 20 % D) 80 % To'g'ri javob: A) 40 % ✔ 17. Asosiy guruh elementlari uchun guruh raqami nimani ko'rsatadi? A) Tashqi qavatdagi elektronlar sonini (va odatda yuqori valentlikni) B) Atom massasini C) Elektron qavatlar sonini D) Neytronlar sonini To'g'ri javob: A) Tashqi qavatdagi elektronlar sonini (va odatda yuqori valentlikni) ✔ 18. 175,5 g NaCl necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 4 mol C) 1,5 mol D) 6 mol To'g'ri javob: A) 3 mol ✔ 19. Normal sharoit (n.sh.) qanday shartlarga mos keladi? A) 25 °C va 1 kPa B) 0 °C (273 K) harorat va 101,3 kPa bosim C) 0 K va 0 Pa D) 100 °C va 101,3 kPa To'g'ri javob: B) 0 °C (273 K) harorat va 101,3 kPa bosim ✔ 20. KMnO₄ (kaliy permanganat) ning molyar massasini toping. A) 157 g/mol B) 158 g/mol C) 174 g/mol D) 316 g/mol To'g'ri javob: B) 158 g/mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 34 21. 120 g NaOH necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 1,5 mol C) 4 mol D) 6 mol To'g'ri javob: A) 3 mol✔ 22. 1 mol MgO ning massasini toping. A) 41 g B) 42 g C) 40 g D) 80 g To'g'ri javob: C) 40 g ✔ 23. Qaysi element 4-davr, I A guruh da joylashgan? A) Ftor (F) B) Kaliy (K) C) Fosfor (P) D) Neon (Ne) To'g'ri javob: B) Kaliy (K) ✔ 24. KCl (kaliy xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 109 B) 74,5 C) 97 D) 72 To'g'ri javob: B) 74,5 ✔ 25. K₃PO₄ (kaliy fosfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 212 B) 228 C) 247 D) 210 To'g'ri javob: A) 212 ✔ 26. CaCl₂ (kalsiy xlorid) ning molyar massasini toping. A) 111 g/mol B) 222 g/mol C) 110 g/mol D) 127 g/mol To'g'ri javob: A) 111 g/mol ✔ 27. 6 mol HNO₃ ning massasini toping. A) 63 g B) 384 g C) 378 g D) 441 g To'g'ri javob: C) 378 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 35 28. Xona haroratida suyuq holatda bo'ladigan metall qaysi? A) Simob B) Qo'rg'oshin C) Kumush D) Natriy To'g'ri javob: A) Simob✔ 29. «Litiy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Zn B) Hg C) Li D) He To'g'ri javob: C) Li ✔ 30. 130 g eritmada 6,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 10 % C) 2,5 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 % ✔ 31. 2 mol H₂SO₄ ning massasini toping. A) 98 g B) 198 g C) 196 g D) 294 g To'g'ri javob: C) 196 g ✔ 32. CuCl₂ (mis(II) xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 135 B) 151 C) 147 D) 133 To'g'ri javob: A) 135 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CH₃COOH a) metan 2) SiO₂ b) kremniy(IV) oksidi 3) Fe₃O₄ c) temir kuyindisi 4) CH₄ d) oltingugurt(IV) oksidi e) sirka kislota f) natriy gidrokarbonat A) 1–e, 2–b, 3–c, 4–a B) 1–c, 2–e, 3–b, 4–a C) 1–a, 2–b, 3–c, 4–e D) 1–e, 2–b, 3–c, 4–d To'g'ri javob: A) 1–e, 2–b, 3–c, 4–a ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 36 34. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) H₂SO₄ a) glyukoza 2) C₆H₁₂O₆ b) metan 3) CH₄ c) uglerod(IV) oksidi 4) CO₂ d) sulfat kislota e) kremniy(IV) oksidi f) natriy gidrokarbonat A) 1–d, 2–f, 3–b, 4–c B) 1–a, 2–d, 3–b, 4–c C) 1–b, 2–c, 3–d, 4–a D) 1–d, 2–a, 3–b, 4–c To'g'ri javob: D) 1–d, 2–a, 3–b, 4–c✔ 35. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CH₃COOH a) sirka kislota 2) AgNO₃ b) asetilen 3) KOH c) kaliy gidroksid 4) C₂H₅OH d) sulfat kislota e) etil spirti f) kumush nitrat A) 1–e, 2–c, 3–f, 4–a B) 1–f, 2–a, 3–c, 4–e C) 1–a, 2–f, 3–c, 4–e D) 1–c, 2–e, 3–f, 4–a To'g'ri javob: C) 1–a, 2–f, 3–c, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 70 g N₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 56 l ✔ 37. 100 g 15% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 15 g; 85 g ✔ 38. 360 g 20% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 72 g; 288 g ✔ 39. 140 g 4% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 5,6 g; 134,4 g ✔ 40. 180 g 30% li va 180 g 10% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 20% ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 37 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 100 g 5% li tuz eritmasiga yana 20 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 100·5/100 = 5 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 5 + 20 = 25 g. 3) Eritma massasi: 100 + 20 = 120 g. 4) ω = 25/120·100% ≈ 20,83%. Javob: ≈ 20,83%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 22,4 l butan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Butan: C₄H₁₀; n = 22,4/22,4 = 1 mol. 2) 1 mol alkandan 4 mol CO₂ va 5 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 1·4·22,4 = 89,6 l. 4) m(H₂O) = 1·5·18 = 90 g. Javob: 89,6 l CO₂; 90 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 28 g temir (Fe) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑ 2) n(Fe) = 28/56 = 0,5 mol. 3) n(H₂) = 0,5·1 = 0,5 mol; V(H₂) = 0,5·22,4 = 11,2 l. 4) n(FeCl₂) = 0,5 mol; m = 0,5·127 = 63,5 g. Javob: 11,2 l H₂; 63,5 g FeCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 38 6-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. AlPO₄ (alyuminiy fosfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 6 B) 10 C) 18 D) 15 To'g'ri javob: A) 6✔ 2. Qaysi modda — o'rta tuz? A) Al₂O₃ B) CO₂ C) K₂SO₄ D) ZnO To'g'ri javob: C) K₂SO₄ ✔ 3. Al₂O₃ (alyuminiy oksidi) ning molyar massasini toping. A) 204 g/mol B) 118 g/mol C) 101 g/mol D) 102 g/mol To'g'ri javob: D) 102 g/mol ✔ 4. KHSO₄ qaysi sinfga mansub? A) ishqor (eruvchan asos) B) kislorodsiz kislota C) nordon tuz D) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid To'g'ri javob: C) nordon tuz ✔ 5. «alyuminiy fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Al₂(CO₃)₃ B) Al₂(SO₄)₃ C) AlPO₄ D) AlCl₃ To'g'ri javob: C) AlPO₄ ✔ 6. Alkanlarning umumiy formulasi qaysi? A) C H₂ ₊₂ ₙ ₙ B) C H₂ ₋₆ ₙ ₙ C) C H₂ ₋₂ ₙ ₙ D) C H₂ ₙ ₙ To'g'ri javob: A) CₙH₂ₙ₊₂ ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 39 7. BaCl₂ (bariy xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 3 B) 4 C) 16 D) 5 To'g'ri javob: A) 3✔ 8. 102 g NH₃ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 6 mol C) 12 mol D) 7 mol To'g'ri javob: B) 6 mol ✔ 9. Yer qobig'ida eng ko'p tarqalgan element qaysi? A) Kremniy B) Temir C) Kislorod D) Alyuminiy To'g'ri javob: C) Kislorod ✔ 10. ZnCO₃ (rux karbonat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 125 B) 148 C) 109 D) 160 To'g'ri javob: A) 125 ✔ 11. Cl₂ birikmasida Cl ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +1 B) +2 C) −3 D) 0 To'g'ri javob: D) 0 ✔ 12. 2 mol MgO ning massasini toping. A) 120 g B) 82 g C) 80 g D) 40 g To'g'ri javob: C) 80 g ✔ 13. CH₄ (metan) ning molyar massasini toping. A) 32 g/mol B) 18 g/mol C) 15 g/mol D) 16 g/mol To'g'ri javob: D) 16 g/mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 40 14. Rux (Zn) atomida nechta proton bor? A) 31 B) 30 C) 65 D) 29 To'g'ri javob: B) 30✔ 15. 96 g CH₄ necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 7 mol C) 12 mol D) 3 mol To'g'ri javob: A) 6 mol ✔ 16. 6 mol CaO ning massasini toping. A) 56 g B) 336 g C) 342 g D) 392 g To'g'ri javob: B) 336 g ✔ 17. Fe₂(SO₄)₃ (temir(III) sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 17 B) 2 C) 10 D) 3 To'g'ri javob: A) 17 ✔ 18. Le Shatelye prinsipi nimani tavsiflaydi? A) Elektroliz qonunlarini B) Muvozanatdagi tizimga tashqi ta'sir ko'rsatilsa, muvozanat shu ta'sirni kamaytiruvchi tomonga siljishini C) Massaning saqlanishini D) Gazlar hajmining nisbatini To'g'ri javob: B) Muvozanatdagi tizimga tashqi ta'sir ko'rsatilsa, muvozanat shu ta'sirni ✔ kamaytiruvchi tomonga siljishini 19. Litiy (Li) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, VIII A guruh B) 2-davr, VI A guruh C) 2-davr, I A guruh D) 3-davr, I A guruh To'g'ri javob: C) 2-davr, I A guruh ✔ 20. Qaysi element 2-davr, III A guruh da joylashgan? A) Kislorod (O) B) Bor (B) C) Litiy (Li) D) Kalsiy (Ca) To'g'ri javob: B) Bor (B) ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 41 21. Oksidlanish jarayonida atom nima qiladi? A) Proton yo'qotadi B) Elektron oladi C) Neytron oladi D) Elektron beradi, oksidlanish darajasi ortadi To'g'ri javob: D) Elektron beradi, oksidlanish darajasi ortadi✔ 22. «temir(III) oksidi» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) HCl B) C₂H₄ C) AgNO₃ D) Fe₂O₃ To'g'ri javob: D) Fe₂O₃ ✔ 23. «bariy nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Ba(NO₃)₂ B) BaCO₃ C) BaCl₂ D) Ba₃(PO₄)₂ To'g'ri javob: A) Ba(NO₃)₂ ✔ 24. MnO₂ birikmasida Mn ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +5 B) +2 C) −3 D) +4 To'g'ri javob: D) +4 ✔ 25. Oltingugurt (S) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 2-davr, IV A guruh B) 3-davr, VI A guruh C) 3-davr, VIII A guruh D) 4-davr, I A guruh To'g'ri javob: B) 3-davr, VI A guruh ✔ 26. Yer qobig'ida eng ko'p tarqalgan metall qaysi? A) Temir B) Natriy C) Kalsiy D) Alyuminiy To'g'ri javob: D) Alyuminiy ✔ 27. CuSO₄ (mis(II) sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 172 B) 144 C) 160 D) 176 To'g'ri javob: C) 160 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 42 28. «Oltingugurt» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) S B) P C) Ar D) Hg To'g'ri javob: A) S✔ 29. «nitrat kislota» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) MgO B) H₃PO₄ C) SO₂ D) HNO₃ To'g'ri javob: D) HNO₃ ✔ 30. 160 g eritmada 8 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 2,5 % B) 5 % C) 10 % D) 15 % To'g'ri javob: B) 5 % ✔ 31. 120 g eritmada 12 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 5 % C) 90 % D) 20 % To'g'ri javob: A) 10 % ✔ 32. 1 mol NaCl (natriy xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 5 B) 2 C) 3 D) 6 To'g'ri javob: B) 2 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NaOH a) o'rta tuz 2) K₂SO₄ b) kislotali oksid 3) Al₂O₃ c) ishqor (eruvchan asos) 4) P₂O₅ d) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid e) amfoter oksid f) erimaydigan asos A) 1–d, 2–a, 3–e, 4–b B) 1–c, 2–e, 3–a, 4–b C) 1–c, 2–a, 3–e, 4–b D) 1–c, 2–f, 3–e, 4–b To'g'ri javob: C) 1–c, 2–a, 3–e, 4–b ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 43 34. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CaCl₂ a) glyukoza 2) CH₃COOH b) natriy gidroksid 3) C₁₂H₂₂O₁₁ c) kalsiy xlorid 4) NaOH d) saxaroza e) xlorid kislota f) sirka kislota A) 1–e, 2–f, 3–d, 4–b B) 1–c, 2–f, 3–d, 4–b C) 1–b, 2–f, 3–d, 4–c D) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e To'g'ri javob: B) 1–c, 2–f, 3–d, 4–b✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NaHCO₃ a) asosli tuz 2) H₂SO₄ b) kislorodli kislota 3) NaOH c) kislorodsiz kislota 4) H₂S d) ishqor (eruvchan asos) e) amfoter oksid f) nordon tuz A) 1–f, 2–b, 3–a, 4–c B) 1–f, 2–b, 3–c, 4–d C) 1–c, 2–b, 3–d, 4–f D) 1–f, 2–b, 3–d, 4–c To'g'ri javob: D) 1–f, 2–b, 3–d, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 110 g CO₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 56 l ✔ 37. 300 g 8% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 24 g; 276 g ✔ 38. 50 g 20% li va 110 g 10% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 13,1% ✔ 39. 176 g CO₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 89,6 l ✔ 40. NH₃ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 0,59 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 44 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 300 g 20% li tuz eritmasiga yana 50 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 300·20/100 = 60 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 60 + 50 = 110 g. 3) Eritma massasi: 300 + 50 = 350 g. 4) ω = 110/350·100% ≈ 31,43%. Javob: ≈ 31,43%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 11,2 l butan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Butan: C₄H₁₀; n = 11,2/22,4 = 0,5 mol. 2) 1 mol alkandan 4 mol CO₂ va 5 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,5·4·22,4 = 44,8 l. 4) m(H₂O) = 0,5·5·18 = 45 g. Javob: 44,8 l CO₂; 45 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 14 g temir (Fe) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑ 2) n(Fe) = 14/56 = 0,25 mol. 3) n(H₂) = 0,25·1 = 0,25 mol; V(H₂) = 0,25·22,4 = 5,6 l. 4) n(FeCl₂) = 0,25 mol; m = 0,25·127 = 31,75 g. Javob: 5,6 l H₂; 31,75 g FeCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 45 7-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 1 mol ZnCl₂ (rux xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 3 B) 2 C) 4 D) 5 To'g'ri javob: A) 3✔ 2. Alyuminiy (Al) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 12 B) 15 C) 13 D) 14 To'g'ri javob: C) 13 ✔ 3. 1 mol Na₂CO₃ (natriy karbonat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 2 B) 6 C) 5 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 4. «fosfat (ortofosfat) kislota» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) H₃PO₄ B) C₂H₂ C) HNO₃ D) MgO To'g'ri javob: A) H₃PO₄ ✔ 5. Osh tuzi (NaCl) da qanday kimyoviy bog' mavjud? A) Vodorod bog' B) Kovalent qutbsiz bog' C) Ion bog' D) Metall bog' To'g'ri javob: C) Ion bog' ✔ 6. Ca(OH)₂ (kalsiy gidroksid (so'ndirilgan ohak)) ning molyar massasini toping. A) 90 g/mol B) 73 g/mol C) 148 g/mol D) 74 g/mol To'g'ri javob: D) 74 g/mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 46 7. 5 mol MgO ning massasini toping. A) 240 g B) 40 g C) 205 g D) 200 g To'g'ri javob: D) 200 g✔ 8. 1 mol K₃PO₄ (kaliy fosfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 5 B) 4 C) 6 D) 2 To'g'ri javob: B) 4 ✔ 9. Fe₂O₃ tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 30 % B) 70 % C) 15 % D) 45 % To'g'ri javob: A) 30 % ✔ 10. HNO₃ qaysi sinfga mansub? A) kislorodsiz kislota B) kislorodli kislota C) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid D) erimaydigan asos To'g'ri javob: B) kislorodli kislota ✔ 11. 112 g KOH necha mol bo'ladi? A) 1 mol B) 4 mol C) 2 mol D) 3 mol To'g'ri javob: C) 2 mol ✔ 12. Brom (Br) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 37 B) 34 C) 35 D) 36 To'g'ri javob: C) 35 ✔ 13. CaCl₂ (kalsiy xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 134 B) 127 C) 111 D) 146 To'g'ri javob: C) 111 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 47 14. 200 g eritmada 50 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 25 % B) 35 % C) 12,5 % D) 50 % To'g'ri javob: A) 25 %✔ 15. 2 mol NaCl ning massasini toping. A) 119 g B) 58,5 g C) 117 g D) 175,5 g To'g'ri javob: C) 117 g ✔ 16. Temir (Fe) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 26 B) 25 C) 28 D) 27 To'g'ri javob: A) 26 ✔ 17. 4 mol H₂SO₄ ning massasini toping. A) 396 g B) 98 g C) 392 g D) 490 g To'g'ri javob: C) 392 g ✔ 18. Qaysi element 4-davr, II A guruh da joylashgan? A) Brom (Br) B) Kalsiy (Ca) C) Neon (Ne) D) Litiy (Li) To'g'ri javob: B) Kalsiy (Ca) ✔ 19. 40 g NaOH necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 0,5 mol C) 40 mol D) 1 mol To'g'ri javob: D) 1 mol ✔ 20. 32 g CH₄ necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 3 mol C) 1 mol D) 4 mol To'g'ri javob: A) 2 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 48 21. «magniy sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Mg(NO₃)₂ B) MgCl₂ C) MgCO₃ D) MgSO₄ To'g'ri javob: D) MgSO₄✔ 22. Qaysi reaksiya o'rin olish reaksiyasi? A) AgNO₃ + NaCl → AgCl + NaNO₃ B) CaCO₃ → CaO + CO₂ C) 2H₂ + O₂ → 2H₂O D) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu To'g'ri javob: D) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu ✔ 23. 50 g eritmada 10 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 40 % C) 30 % D) 10 % To'g'ri javob: A) 20 % ✔ 24. MgO qaysi sinfga mansub? A) asosli oksid B) kislorodsiz kislota C) asosli tuz D) kislorodli kislota To'g'ri javob: A) asosli oksid ✔ 25. ZnCl₂ (rux xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 159 B) 136 C) 152 D) 171 To'g'ri javob: B) 136 ✔ 26. «kalsiy fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Ca(NO₃)₂ B) CaCl₂ C) CaSO₄ D) Ca₃(PO₄)₂ To'g'ri javob: D) Ca₃(PO₄)₂ ✔ 27. Brom (Br) atomida nechta proton bor? A) 34 B) 36 C) 35 D) 80 To'g'ri javob: C) 35 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 49 28. 60 g eritmada 15 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 35 % B) 25 % C) 12,5 % D) 50 % To'g'ri javob: B) 25 %✔ 29. 3 mol H₂SO₄ ning massasini toping. A) 392 g B) 297 g C) 294 g D) 98 g To'g'ri javob: C) 294 g ✔ 30. Alkanlar uchun xarakterli reaksiya turi qaysi? A) Gidratlanish B) O'rin olish (almashinish) reaksiyasi C) Polimerlanish D) Birikish reaksiyasi To'g'ri javob: B) O'rin olish (almashinish) reaksiyasi ✔ 31. «kalsiy nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CaCO₃ B) CaCl₂ C) Ca(NO₃)₂ D) Ca₃(PO₄)₂ To'g'ri javob: C) Ca(NO₃)₂ ✔ 32. Simob (Hg) atomida nechta proton bor? A) 201 B) 81 C) 79 D) 80 To'g'ri javob: D) 80 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Temir a) Li 2) Vodorod b) S 3) Xlor c) Cl 4) Litiy d) Fe e) H f) Ag A) 1–e, 2–d, 3–c, 4–a B) 1–c, 2–e, 3–d, 4–a C) 1–d, 2–e, 3–c, 4–a D) 1–a, 2–e, 3–c, 4–d To'g'ri javob: C) 1–d, 2–e, 3–c, 4–a ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 50 34. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Kaliy a) I 2) Qo'rg'oshin b) Zn 3) Simob c) Hg 4) Yod d) P e) Pb f) K A) 1–f, 2–e, 3–a, 4–c B) 1–f, 2–a, 3–c, 4–e C) 1–f, 2–e, 3–c, 4–a D) 1–e, 2–a, 3–c, 4–f To'g'ri javob: C) 1–f, 2–e, 3–c, 4–a✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) SO₃ a) amfoter oksid 2) CO b) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid 3) KHSO₄ c) kislotali oksid 4) Fe(OH)₃ d) asosli oksid e) nordon tuz f) erimaydigan asos A) 1–b, 2–c, 3–f, 4–e B) 1–c, 2–b, 3–e, 4–f C) 1–c, 2–b, 3–e, 4–a D) 1–c, 2–a, 3–e, 4–f To'g'ri javob: B) 1–c, 2–b, 3–e, 4–f ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 290 g 10% li va 130 g 5% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 8,5% ✔ 37. 280 g 25% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 70 g; 210 g ✔ 38. 40 g 20% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 8 g; 32 g ✔ 39. 230 g 20% li va 190 g 5% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 13,2% ✔ 40. 128 g SO₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 44,8 l ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 51 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 250 g 15% li tuz eritmasiga yana 10 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 250·15/100 = 37,5 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 37,5 + 10 = 47,5 g. 3) Eritma massasi: 250 + 10 = 260 g. 4) ω = 47,5/260·100% ≈ 18,27%. Javob: ≈ 18,27%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 11,2 l metan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Metan: CH₄; n = 11,2/22,4 = 0,5 mol. 2) 1 mol alkandan 1 mol CO₂ va 2 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,5·1·22,4 = 11,2 l. 4) m(H₂O) = 0,5·2·18 = 18 g. Javob: 11,2 l CO₂; 18 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 13 g rux (Zn) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑ 2) n(Zn) = 13/65 = 0,2 mol. 3) n(H₂) = 0,2·1 = 0,2 mol; V(H₂) = 0,2·22,4 = 4,48 l. 4) n(ZnCl₂) = 0,2 mol; m = 0,2·136 = 27,2 g. Javob: 4,48 l H₂; 27,2 g ZnCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 52 8-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «Brom» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Br B) Fe C) C D) N To'g'ri javob: A) Br✔ 2. Neon (Ne) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, V A guruh B) 4-davr, VII A guruh C) 3-davr, III A guruh D) 2-davr, VIII A guruh To'g'ri javob: D) 2-davr, VIII A guruh ✔ 3. Benzolning molekulyar formulasi qaysi? A) C₆H₁₄ B) C₆H₁₂ C) C₂H₂ D) C₆H₆ To'g'ri javob: D) C₆H₆ ✔ 4. ZnO tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 9,9 % B) 19,8 % C) 34,8 % D) 80,2 % To'g'ri javob: B) 19,8 % ✔ 5. 5 mol CO₂ ning massasini toping. A) 225 g B) 44 g C) 264 g D) 220 g To'g'ri javob: D) 220 g ✔ 6. 10 g eritmada 2,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 35 % B) 12,5 % C) 50 % D) 25 % To'g'ri javob: D) 25 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 53 7. Oltingugurt (S) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 17 B) 15 C) 16 D) 18 To'g'ri javob: C) 16✔ 8. Litiy (Li) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 4 B) 3 C) 5 D) 2 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 9. «uglerod(II) oksidi (is gazi)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NaOH B) CO C) CuSO₄ D) CO₂ To'g'ri javob: B) CO ✔ 10. 6 mol MgO ning massasini toping. A) 40 g B) 246 g C) 280 g D) 240 g To'g'ri javob: D) 240 g ✔ 11. Hozirgi ta'rifga ko'ra elementlarning xossalari nimaga davriy bog'liq? A) Zichligiga B) Atom yadrosi zaryadiga (tartib raqamiga) C) Molekula rangiga D) Atom massasiga To'g'ri javob: B) Atom yadrosi zaryadiga (tartib raqamiga) ✔ 12. 117 g NaCl necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 4 mol C) 2 mol D) 1 mol To'g'ri javob: C) 2 mol ✔ 13. 3 mol CH₄ ning massasini toping. A) 48 g B) 51 g C) 16 g D) 64 g To'g'ri javob: A) 48 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 54 14. «Marganes» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) N B) Mn C) Ca D) I To'g'ri javob: B) Mn✔ 15. Qaysi modda — ishqor (eruvchan asos)? A) Fe(OH)₃ B) KHSO₄ C) Cu(OH)₂ D) NaOH To'g'ri javob: D) NaOH ✔ 16. 5 mol HNO₃ ning massasini toping. A) 378 g B) 63 g C) 320 g D) 315 g To'g'ri javob: D) 315 g ✔ 17. «rux xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) ZnSO₄ B) Zn₃(PO₄)₂ C) ZnCO₃ D) ZnCl₂ To'g'ri javob: D) ZnCl₂ ✔ 18. «Ftor» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) F B) Ne C) Si D) C To'g'ri javob: A) F ✔ 19. Normal sharoitda 4 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 179,2 l B) 88 l C) 89,6 l D) 26,4 l To'g'ri javob: C) 89,6 l ✔ 20. «Xrom» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Cr B) Hg C) Br D) H To'g'ri javob: A) Cr ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 55 21. «kremniy(IV) oksidi (qum, kvars)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) AgNO₃ B) SiO₂ C) H₂O D) NaHCO₃ To'g'ri javob: B) SiO₂✔ 22. «etilen» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) C₂H₄ B) CuSO₄ C) C₆H₁₂O₆ D) NH₃ To'g'ri javob: A) C₂H₄ ✔ 23. «Geliy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) He B) Cu C) O D) Cr To'g'ri javob: A) He ✔ 24. 1 mol BaCl₂ (bariy xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 1 B) 4 C) 6 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 25. 4 mol NH₃ ning massasini toping. A) 17 g B) 68 g C) 85 g D) 72 g To'g'ri javob: B) 68 g ✔ 26. 6 mol NH₃ ning massasini toping. A) 17 g B) 108 g C) 119 g D) 102 g To'g'ri javob: D) 102 g ✔ 27. 72 g H₂O necha mol bo'ladi? A) 8 mol B) 5 mol C) 4 mol D) 2 mol To'g'ri javob: C) 4 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 56 28. Na₂O₂ birikmasida O ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) −1 B) 0 C) −2 D) −4 To'g'ri javob: A) −1✔ 29. Qaysi element 3-davr, II A guruh da joylashgan? A) Kislorod (O) B) Magniy (Mg) C) Uglerod (C) D) Neon (Ne) To'g'ri javob: B) Magniy (Mg) ✔ 30. 2 mol SO₂ ning massasini toping. A) 130 g B) 192 g C) 128 g D) 64 g To'g'ri javob: C) 128 g ✔ 31. 30 g eritmada 6 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 40 % C) 20 % D) 10 % To'g'ri javob: C) 20 % ✔ 32. Ftor (F) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 11 B) 9 C) 10 D) 8 To'g'ri javob: B) 9 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Ftor a) O 2) Kislorod b) Cu 3) Xrom c) Mn 4) Mis d) Cr e) F f) C A) 1–e, 2–a, 3–d, 4–c B) 1–e, 2–a, 3–d, 4–b C) 1–d, 2–a, 3–e, 4–b D) 1–e, 2–a, 3–b, 4–d To'g'ri javob: B) 1–e, 2–a, 3–d, 4–b ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 57 34. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Neon a) Cl 2) Mis b) Cu 3) Xlor c) Mg 4) Geliy d) He e) Fe f) Ne A) 1–f, 2–a, 3–b, 4–d B) 1–a, 2–f, 3–d, 4–b C) 1–f, 2–b, 3–a, 4–d D) 1–f, 2–d, 3–a, 4–b To'g'ri javob: C) 1–f, 2–b, 3–a, 4–d✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) KHSO₄ a) o'rta tuz 2) CaO b) kislorodsiz kislota 3) NaCl c) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid 4) HCl d) amfoter oksid e) nordon tuz f) asosli oksid A) 1–e, 2–b, 3–a, 4–f B) 1–a, 2–f, 3–e, 4–b C) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b D) 1–c, 2–f, 3–a, 4–b To'g'ri javob: C) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 270 g 30% li va 250 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 27,6% ✔ 37. 50 g 20% li va 150 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 23,8% ✔ 38. 5,85 g NaCl necha mol bo'ladi? Javob: 0,1 mol ✔ 39. 180 g 10% li va 160 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 17,1% ✔ 40. 200 g 40% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 80 g; 120 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 58 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 200 g 10% li tuz eritmasiga yana 10 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 200·10/100 = 20 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 20 + 10 = 30 g. 3) Eritma massasi: 200 + 10 = 210 g. 4) ω = 30/210·100% ≈ 14,29%. Javob: ≈ 14,29%. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 72 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 72 → n = 5. 3) Formula: C₅H₁₂ — pentan. 4) Yonish: C₅H₁₂ + 8O₂ → 5CO₂ + 6H₂O Javob: C₅H₁₂ (pentan). 43. [Anorganik kimyo] 4,8 g magniy (Mg) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂↑ 2) n(Mg) = 4,8/24 = 0,2 mol. 3) n(H₂) = 0,2·1 = 0,2 mol; V(H₂) = 0,2·22,4 = 4,48 l. 4) n(MgCl₂) = 0,2 mol; m = 0,2·95 = 19 g. Javob: 4,48 l H₂; 19 g MgCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 59 9-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Normal sharoitda 6 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 28,4 l B) 132 l C) 268,8 l D) 134,4 l To'g'ri javob: D) 134,4 l✔ 2. 3 mol HNO₃ ning massasini toping. A) 192 g B) 252 g C) 63 g D) 189 g To'g'ri javob: D) 189 g ✔ 3. 90 g eritmada 22,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 25 % B) 35 % C) 50 % D) 12,5 % To'g'ri javob: A) 25 % ✔ 4. Alkinlarning umumiy formulasi qaysi? A) C H₂ ₙ ₙ B) C H₂ ₋₂ ₙ ₙ C) C H₂ ₋₆ ₙ ₙ D) C H₂ ₊₂ ₙ ₙ To'g'ri javob: B) CₙH₂ₙ₋₂ ✔ 5. Arenlarning (benzol qatori) umumiy formulasi qaysi? A) C H₂ ₋₂ ₙ ₙ B) C H₂ ₋₆ ₙ ₙ C) C H₂ ₊₂ ₙ ₙ D) C H₂ ₙ ₙ To'g'ri javob: B) CₙH₂ₙ₋₆ ✔ 6. NO qaysi sinfga mansub? A) kislotali oksid B) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid C) o'rta tuz D) amfoter oksid To'g'ri javob: B) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 60 7. ZnCl₂ (rux xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 5 B) 18 C) 3 D) 8 To'g'ri javob: C) 3✔ 8. H₃PO₄ (fosfat (ortofosfat) kislota) ning molyar massasini toping. A) 97 g/mol B) 98 g/mol C) 196 g/mol D) 114 g/mol To'g'ri javob: B) 98 g/mol ✔ 9. Qaysi modda — kislotali oksid? A) Cu(OH)₂ B) CO₂ C) NaHCO₃ D) NaCl To'g'ri javob: B) CO₂ ✔ 10. NH₃ (ammiak) ning molyar massasini toping. A) 33 g/mol B) 17 g/mol C) 16 g/mol D) 34 g/mol To'g'ri javob: B) 17 g/mol ✔ 11. 10 g eritmada 3 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 40 % C) 60 % D) 30 % To'g'ri javob: D) 30 % ✔ 12. CO qaysi sinfga mansub? A) kislorodli kislota B) ishqor (eruvchan asos) C) erimaydigan asos D) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid To'g'ri javob: D) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid ✔ 13. Ba₃(PO₄)₂ (bariy fosfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 7 B) 13 C) 15 D) 19 To'g'ri javob: B) 13 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 61 14. 490 g H₂SO₄ necha mol bo'ladi? A) 2,5 mol B) 5 mol C) 6 mol D) 10 mol To'g'ri javob: B) 5 mol✔ 15. 50 g eritmada 5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 20 % C) 10 % D) 90 % To'g'ri javob: C) 10 % ✔ 16. 20 g eritmada 5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 35 % B) 25 % C) 50 % D) 12,5 % To'g'ri javob: B) 25 % ✔ 17. 6 mol H₂O ning massasini toping. A) 108 g B) 114 g C) 18 g D) 126 g To'g'ri javob: A) 108 g ✔ 18. 1 mol SO₂ ning massasini toping. A) 128 g B) 64 g C) 65 g D) 66 g To'g'ri javob: B) 64 g ✔ 19. 100 g eritmada 5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 2,5 % B) 10 % C) 5 % D) 15 % To'g'ri javob: C) 5 % ✔ 20. 190 g eritmada 9,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 5 % C) 10 % D) 2,5 % To'g'ri javob: B) 5 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 62 21. Qo'rg'oshin (Pb) atomida nechta proton bor? A) 82 B) 81 C) 207 D) 83 To'g'ri javob: A) 82✔ 22. 70 g eritmada 28 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 20 % C) 80 % D) 40 % To'g'ri javob: D) 40 % ✔ 23. Alkenlar uchun xarakterli reaksiya turi qaysi? A) Faqat parchalanish B) Faqat o'rin olish C) Birikish reaksiyasi D) Reaksiyaga kirishmaydi To'g'ri javob: C) Birikish reaksiyasi ✔ 24. Qaysi modda — nordon tuz? A) NO B) H₂SO₄ C) CaO D) KHSO₄ To'g'ri javob: D) KHSO₄ ✔ 25. BaCl₂ (bariy xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 243 B) 208 C) 206 D) 192 To'g'ri javob: B) 208 ✔ 26. CaCO₃ tarkibidagi kalsiyning massa ulushini toping (taxminan). A) 60 % B) 20 % C) 55 % D) 40 % To'g'ri javob: D) 40 % ✔ 27. 1 mol Na₂SO₄ (natriy sulfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 1 C) 5 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 63 28. 18 g H₂O necha mol bo'ladi? A) 18 mol B) 0,5 mol C) 1 mol D) 2 mol To'g'ri javob: C) 1 mol✔ 29. 130 g eritmada 26 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 10 % C) 20 % D) 30 % To'g'ri javob: C) 20 % ✔ 30. SiO₂ tarkibidagi kremniyning massa ulushini toping (taxminan). A) 46,7 % B) 53,3 % C) 61,7 % D) 23,4 % To'g'ri javob: A) 46,7 % ✔ 31. 170 g eritmada 68 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 80 % B) 50 % C) 40 % D) 20 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 32. 64 g CH₄ necha mol bo'ladi? A) 4 mol B) 5 mol C) 2 mol D) 8 mol To'g'ri javob: A) 4 mol ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Azot a) S 2) Oltingugurt b) N 3) Xrom c) Ar 4) Kaliy d) K e) Cr f) Al A) 1–b, 2–a, 3–c, 4–d B) 1–b, 2–a, 3–e, 4–c C) 1–b, 2–a, 3–e, 4–d D) 1–a, 2–b, 3–e, 4–d To'g'ri javob: C) 1–b, 2–a, 3–e, 4–d ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 64 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NaCl a) erimaydigan asos 2) HNO₃ b) asosli tuz 3) (CuOH)₂CO₃ c) kislorodli kislota 4) NO d) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid e) o'rta tuz f) nordon tuz A) 1–e, 2–c, 3–f, 4–d B) 1–c, 2–e, 3–d, 4–b C) 1–d, 2–c, 3–b, 4–e D) 1–e, 2–c, 3–b, 4–d To'g'ri javob: D) 1–e, 2–c, 3–b, 4–d✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) K₂SO₄ a) amfoter oksid 2) NaOH b) kislorodsiz kislota 3) CaO c) o'rta tuz 4) CO d) asosli oksid e) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid f) ishqor (eruvchan asos) A) 1–c, 2–a, 3–d, 4–e B) 1–c, 2–f, 3–e, 4–d C) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e D) 1–e, 2–f, 3–d, 4–c To'g'ri javob: C) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 7,1 g Cl₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 2,24 l ✔ 37. 210 g 20% li va 190 g 10% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 15,2% ✔ 38. 100 g 10% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 10 g; 90 g ✔ 39. 130 g 30% li va 50 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 28,6% ✔ 40. 50 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? Javob: 0,5 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 65 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 250 g 5% li tuz eritmasiga yana 50 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 250·5/100 = 12,5 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 12,5 + 50 = 62,5 g. 3) Eritma massasi: 250 + 50 = 300 g. 4) ω = 62,5/300·100% ≈ 20,83%. Javob: ≈ 20,83%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 4,48 l butan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Butan: C₄H₁₀; n = 4,48/22,4 = 0,2 mol. 2) 1 mol alkandan 4 mol CO₂ va 5 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,2·4·22,4 = 17,92 l. 4) m(H₂O) = 0,2·5·18 = 18 g. Javob: 17,92 l CO₂; 18 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 22,4 g temir (Fe) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑ 2) n(Fe) = 22,4/56 = 0,4 mol. 3) n(H₂) = 0,4·1 = 0,4 mol; V(H₂) = 0,4·22,4 = 8,96 l. 4) n(FeCl₂) = 0,4 mol; m = 0,4·127 = 50,8 g. Javob: 8,96 l H₂; 50,8 g FeCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 66 10-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 1 mol H₂SO₄ ning massasini toping. A) 100 g B) 98 g C) 99 g D) 196 g To'g'ri javob: B) 98 g✔ 2. 1 mol NaOH ning massasini toping. A) 41 g B) 40 g C) 80 g D) 42 g To'g'ri javob: B) 40 g ✔ 3. Ftor (F) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, IV A guruh B) 3-davr, VII A guruh C) 2-davr, VII A guruh D) 2-davr, III A guruh To'g'ri javob: C) 2-davr, VII A guruh ✔ 4. Aminlarning funksional guruhi qaysi? A) –CHO B) –OH C) –COOH D) –NH₂ (aminoguruh) To'g'ri javob: D) –NH₂ (aminoguruh) ✔ 5. 5 mol SO₂ ning massasini toping. A) 320 g B) 325 g C) 384 g D) 64 g To'g'ri javob: A) 320 g ✔ 6. 4 mol CO₂ ning massasini toping. A) 220 g B) 180 g C) 176 g D) 44 g To'g'ri javob: C) 176 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 67 7. 1 mol Fe(NO₃)₃ (temir(III) nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 4 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: B) 4✔ 8. CaO tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 14,3 % B) 28,6 % C) 43,6 % D) 71,4 % To'g'ri javob: B) 28,6 % ✔ 9. «sirka kislota» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CH₃COOH B) CO C) Fe₂O₃ D) C₁₂H₂₂O₁₁ To'g'ri javob: A) CH₃COOH ✔ 10. 110 g eritmada 27,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 25 % C) 12,5 % D) 35 % To'g'ri javob: B) 25 % ✔ 11. NaCl (natriy xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 58,5 B) 56 C) 70 D) 81 To'g'ri javob: A) 58,5 ✔ 12. 98 g H₂SO₄ necha mol bo'ladi? A) 98 mol B) 1 mol C) 2 mol D) 0,5 mol To'g'ri javob: B) 1 mol ✔ 13. Qaysi modda — amfoter oksid? A) SO₃ B) ZnO C) KOH D) KHSO₄ To'g'ri javob: B) ZnO ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 68 14. 1 mol Ca(NO₃)₂ (kalsiy nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 5 B) 1 C) 3 D) 2 To'g'ri javob: C) 3✔ 15. Geliy (He) atomida nechta proton bor? A) 2 B) 1 C) 4 D) 3 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 16. BaCl₂ (bariy xlorid) ning molyar massasini toping. A) 207 g/mol B) 416 g/mol C) 224 g/mol D) 208 g/mol To'g'ri javob: D) 208 g/mol ✔ 17. «magniy oksidi» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) MgO B) CaCO₃ C) SO₂ D) NaHCO₃ To'g'ri javob: A) MgO ✔ 18. 3 mol CaCO₃ ning massasini toping. A) 303 g B) 400 g C) 100 g D) 300 g To'g'ri javob: D) 300 g ✔ 19. 17 g NH₃ necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 17 mol C) 1 mol D) 0,5 mol To'g'ri javob: C) 1 mol ✔ 20. «Natriy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Na B) Zn C) P D) F To'g'ri javob: A) Na ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 69 21. 256 g SO₂ necha mol bo'ladi? A) 8 mol B) 5 mol C) 4 mol D) 2 mol To'g'ri javob: C) 4 mol✔ 22. SiO₂ tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 26,6 % B) 68,3 % C) 53,3 % D) 46,7 % To'g'ri javob: C) 53,3 % ✔ 23. Kremniy (Si) atomida nechta proton bor? A) 14 B) 28 C) 13 D) 15 To'g'ri javob: A) 14 ✔ 24. 40 g eritmada 2 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 2,5 % B) 15 % C) 10 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 % ✔ 25. «magniy fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Mg₃(PO₄)₂ B) Mg(NO₃)₂ C) MgCl₂ D) MgCO₃ To'g'ri javob: A) Mg₃(PO₄)₂ ✔ 26. 56 g CaO necha mol bo'ladi? A) 56 mol B) 0,5 mol C) 2 mol D) 1 mol To'g'ri javob: D) 1 mol ✔ 27. 110 g eritmada 5,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 2,5 % C) 15 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 70 28. Fe₃O₄ (temir kuyindisi (magnetit)) ning molyar massasini toping. A) 232 g/mol B) 231 g/mol C) 464 g/mol D) 248 g/mol To'g'ri javob: A) 232 g/mol✔ 29. 160 g eritmada 16 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 5 % C) 20 % D) 90 % To'g'ri javob: A) 10 % ✔ 30. Magniy (Mg) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, II A guruh B) 4-davr, I A guruh C) 4-davr, VII A guruh D) 2-davr, VIII A guruh To'g'ri javob: A) 3-davr, II A guruh ✔ 31. 6 mol KOH ning massasini toping. A) 56 g B) 336 g C) 342 g D) 392 g To'g'ri javob: B) 336 g ✔ 32. CaCO₃ (kalsiy karbonat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 100 B) 116 C) 135 D) 98 To'g'ri javob: A) 100 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) Ca(OH)₂ a) kalsiy gidroksid 2) C₁₂H₂₂O₁₁ b) natriy gidrokarbonat 3) CH₃COOH c) saxaroza 4) H₂SO₄ d) sirka kislota e) natriy gidroksid f) sulfat kislota A) 1–d, 2–c, 3–a, 4–f B) 1–a, 2–c, 3–d, 4–f C) 1–b, 2–c, 3–d, 4–f D) 1–f, 2–a, 3–c, 4–d To'g'ri javob: B) 1–a, 2–c, 3–d, 4–f ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 71 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) ZnO a) ishqor (eruvchan asos) 2) NO b) asosli oksid 3) NaOH c) nordon tuz 4) KHSO₄ d) amfoter oksid e) asosli tuz f) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid A) 1–d, 2–f, 3–b, 4–c B) 1–d, 2–f, 3–a, 4–c C) 1–d, 2–b, 3–a, 4–c D) 1–d, 2–a, 3–f, 4–c To'g'ri javob: B) 1–d, 2–f, 3–a, 4–c✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) H₂SO₄ a) ishqor (eruvchan asos) 2) H₂S b) kislotali oksid 3) P₂O₅ c) o'rta tuz 4) (CuOH)₂CO₃ d) kislorodsiz kislota e) asosli tuz f) kislorodli kislota A) 1–f, 2–e, 3–b, 4–d B) 1–f, 2–d, 3–c, 4–e C) 1–f, 2–d, 3–e, 4–b D) 1–f, 2–d, 3–b, 4–e To'g'ri javob: D) 1–f, 2–d, 3–b, 4–e ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 25,6 g SO₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 8,96 l ✔ 37. 210 g 20% li va 220 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 17,4% ✔ 38. 180 g 20% li va 60 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 18,8% ✔ 39. 480 g Fe₂O₃ necha mol bo'ladi? Javob: 3 mol ✔ 40. 80 g 20% li va 130 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 23,1% ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 72 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 132 g CO₂ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) M(CO₂) = 44 g/mol; n = m/M = 132/44 = 3 mol. 2) V = n·Vm = 3·22,4 = 67,2 l. 3) N = n·Nₐ = 3·6,02·10²³ = 18,06·10²³ ta molekula. Javob: a) 3 mol; b) 67,2 l; c) 18,06·10²³. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 4,48 l propan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Propan: C₃H₈; n = 4,48/22,4 = 0,2 mol. 2) 1 mol alkandan 3 mol CO₂ va 4 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,2·3·22,4 = 13,44 l. 4) m(H₂O) = 0,2·4·18 = 14,4 g. Javob: 13,44 l CO₂; 14,4 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 9,6 g magniy (Mg) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂↑ 2) n(Mg) = 9,6/24 = 0,4 mol. 3) n(H₂) = 0,4·1 = 0,4 mol; V(H₂) = 0,4·22,4 = 8,96 l. 4) n(MgCl₂) = 0,4 mol; m = 0,4·95 = 38 g. Javob: 8,96 l H₂; 38 g MgCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 73 11-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 51 g NH₃ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 6 mol C) 4 mol D) 1,5 mol To'g'ri javob: A) 3 mol✔ 2. FePO₄ (temir(III) fosfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 186 B) 149 C) 163 D) 151 To'g'ri javob: D) 151 ✔ 3. 1 mol Fe₂(SO₄)₃ (temir(III) sulfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 1 B) 5 C) 6 D) 2 To'g'ri javob: B) 5 ✔ 4. CuCO₃ (mis(II) karbonat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 5 B) 12 C) 16 D) 6 To'g'ri javob: A) 5 ✔ 5. Fe₂O₃ tarkibidagi temirning massa ulushini toping (taxminan). A) 85 % B) 30 % C) 70 % D) 35 % To'g'ri javob: C) 70 % ✔ 6. Kaliy (K) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 4-davr, I A guruh B) 3-davr, III A guruh C) 2-davr, I A guruh D) 3-davr, VII A guruh To'g'ri javob: A) 4-davr, I A guruh ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 74 7. 80 g eritmada 8 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 90 % B) 10 % C) 20 % D) 5 % To'g'ri javob: B) 10 %✔ 8. BaSO₄ (bariy sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 245 B) 231 C) 256 D) 233 To'g'ri javob: D) 233 ✔ 9. 1 mol MgSO₄ (magniy sulfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 1 B) 2 C) 4 D) 6 To'g'ri javob: B) 2 ✔ 10. Ca₃(PO₄)₂ (kalsiy fosfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 13 B) 12 C) 9 D) 8 To'g'ri javob: A) 13 ✔ 11. «magniy nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) MgSO₄ B) Mg₃(PO₄)₂ C) MgCO₃ D) Mg(NO₃)₂ To'g'ri javob: D) Mg(NO₃)₂ ✔ 12. «kalsiy karbonat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CaSO₄ B) CaCl₂ C) CaCO₃ D) Ca₃(PO₄)₂ To'g'ri javob: C) CaCO₃ ✔ 13. Ca₃(PO₄)₂ (kalsiy fosfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 308 B) 310 C) 322 D) 294 To'g'ri javob: B) 310 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 75 14. «xlorid kislota» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) HCl B) C₁₂H₂₂O₁₁ C) C₆H₁₂O₆ D) NaHCO₃ To'g'ri javob: A) HCl✔ 15. NaCl (natriy xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 9 B) 16 C) 2 D) 12 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 16. 120 g MgO necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 4 mol C) 6 mol D) 1,5 mol To'g'ri javob: A) 3 mol ✔ 17. KOH qaysi sinfga mansub? A) nordon tuz B) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid C) ishqor (eruvchan asos) D) asosli oksid To'g'ri javob: C) ishqor (eruvchan asos) ✔ 18. Fotosintez natijasida qanday moddalar hosil bo'ladi? A) Glyukoza va kislorod B) Metan va vodorod C) Karbonat angidrid va suv D) Ammiak va azot To'g'ri javob: A) Glyukoza va kislorod ✔ 19. 3 mol H₂O ning massasini toping. A) 18 g B) 72 g C) 57 g D) 54 g To'g'ri javob: D) 54 g ✔ 20. Al₂O₃ tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 62,1 % B) 23,6 % C) 47,1 % D) 52,9 % To'g'ri javob: C) 47,1 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 76 21. ZnO qaysi sinfga mansub? A) amfoter oksid B) erimaydigan asos C) nordon tuz D) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid To'g'ri javob: A) amfoter oksid✔ 22. Marganes (Mn) atomida nechta proton bor? A) 24 B) 26 C) 55 D) 25 To'g'ri javob: D) 25 ✔ 23. 190 g eritmada 47,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 12,5 % B) 50 % C) 25 % D) 35 % To'g'ri javob: C) 25 % ✔ 24. 5 mol NaCl ning massasini toping. A) 292,5 g B) 297,5 g C) 58,5 g D) 351 g To'g'ri javob: A) 292,5 g ✔ 25. KOH (kaliy gidroksid) ning molyar massasini toping. A) 56 g/mol B) 112 g/mol C) 72 g/mol D) 55 g/mol To'g'ri javob: A) 56 g/mol ✔ 26. «Neon» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) N B) F C) Ne D) Br To'g'ri javob: C) Ne ✔ 27. ZnSO₄ (rux sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 177 B) 196 C) 145 D) 161 To'g'ri javob: D) 161 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 77 28. 240 g NaOH necha mol bo'ladi? A) 7 mol B) 12 mol C) 6 mol D) 3 mol To'g'ri javob: C) 6 mol✔ 29. 100 g eritmada 10 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 90 % B) 5 % C) 20 % D) 10 % To'g'ri javob: D) 10 % ✔ 30. 100 g eritmada 30 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 15 % C) 60 % D) 30 % To'g'ri javob: D) 30 % ✔ 31. 1 mol Mg(NO₃)₂ (magniy nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 2 C) 3 D) 1 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 32. Kumush (Ag) atomida nechta proton bor? A) 108 B) 48 C) 47 D) 46 To'g'ri javob: C) 47 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CaCO₃ a) oltingugurt(IV) oksidi 2) NH₃ b) kremniy(IV) oksidi 3) Fe₃O₄ c) kalsiy karbonat 4) SO₂ d) temir kuyindisi e) mis(II) sulfat f) ammiak A) 1–c, 2–f, 3–d, 4–a B) 1–c, 2–e, 3–d, 4–a C) 1–c, 2–f, 3–a, 4–d D) 1–f, 2–a, 3–d, 4–c To'g'ri javob: A) 1–c, 2–f, 3–d, 4–a ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 78 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) Fe(OH)₃ a) erimaydigan asos 2) NO b) asosli tuz 3) (CuOH)₂CO₃ c) o'rta tuz 4) NaCl d) nordon tuz e) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid f) asosli oksid A) 1–f, 2–e, 3–b, 4–c B) 1–a, 2–e, 3–b, 4–c C) 1–e, 2–b, 3–a, 4–c D) 1–c, 2–e, 3–b, 4–a To'g'ri javob: B) 1–a, 2–e, 3–b, 4–c✔ 35. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) C₁₂H₂₂O₁₁ a) natriy gidrokarbonat 2) CuSO₄ b) saxaroza 3) Fe₃O₄ c) mis(II) sulfat 4) NaHCO₃ d) etil spirti e) temir kuyindisi f) fosfat A) 1–b, 2–c, 3–e, 4–a B) 1–d, 2–c, 3–e, 4–a C) 1–b, 2–c, 3–a, 4–e D) 1–b, 2–e, 3–c, 4–a To'g'ri javob: A) 1–b, 2–c, 3–e, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 280 g 20% li va 260 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 17,6% ✔ 37. 300 g 20% li va 250 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 17,7% ✔ 38. 340 g 40% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 136 g; 204 g ✔ 39. 130 g 20% li va 270 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 23,4% ✔ 40. 3,2 g CH₄ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 4,48 l ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 79 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 100 g 10% li tuz eritmasiga yana 25 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 100·10/100 = 10 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 10 + 25 = 35 g. 3) Eritma massasi: 100 + 25 = 125 g. 4) ω = 35/125·100% ≈ 28%. Javob: ≈ 28%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 4,48 l metan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Metan: CH₄; n = 4,48/22,4 = 0,2 mol. 2) 1 mol alkandan 1 mol CO₂ va 2 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,2·1·22,4 = 4,48 l. 4) m(H₂O) = 0,2·2·18 = 7,2 g. Javob: 4,48 l CO₂; 7,2 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 2,4 g magniy (Mg) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂↑ 2) n(Mg) = 2,4/24 = 0,1 mol. 3) n(H₂) = 0,1·1 = 0,1 mol; V(H₂) = 0,1·22,4 = 2,24 l. 4) n(MgCl₂) = 0,1 mol; m = 0,1·95 = 9,5 g. Javob: 2,24 l H₂; 9,5 g MgCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 80 12-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Davr raqami atomning qaysi xususiyatini ko'rsatadi? A) Neytronlar sonini B) Valentligini aniq C) Protonlar sonini D) Elektron qavatlar (energetik pog'onalar) sonini To'g'ri javob: D) Elektron qavatlar (energetik pog'onalar) sonini✔ 2. Ca(NO₃)₂ (kalsiy nitrat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 164 B) 148 C) 162 D) 176 To'g'ri javob: A) 164 ✔ 3. 150 g eritmada 37,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 25 % B) 12,5 % C) 50 % D) 35 % To'g'ri javob: A) 25 % ✔ 4. C₂H₄ (etilen) ning molyar massasini toping. A) 28 g/mol B) 56 g/mol C) 44 g/mol D) 27 g/mol To'g'ri javob: A) 28 g/mol ✔ 5. SO₂ (oltingugurt(IV) oksidi) ning molyar massasini toping. A) 128 g/mol B) 63 g/mol C) 80 g/mol D) 64 g/mol To'g'ri javob: D) 64 g/mol ✔ 6. 2 mol CO₂ ning massasini toping. A) 90 g B) 132 g C) 88 g D) 44 g To'g'ri javob: C) 88 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 81 7. 90 g eritmada 36 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 80 % B) 40 % C) 50 % D) 20 % To'g'ri javob: B) 40 %✔ 8. KNO₃ (kaliy nitrat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 136 B) 85 C) 99 D) 101 To'g'ri javob: D) 101 ✔ 9. Oqsillar qanday monomerlardan tashkil topgan? A) Aminokislotalardan B) Nukleotidlardan C) Yog' kislotalardan D) Glyukozadan To'g'ri javob: A) Aminokislotalardan ✔ 10. 36 g H₂O necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 4 mol C) 1 mol D) 2 mol To'g'ri javob: D) 2 mol ✔ 11. Qaysi reaksiya parchalanish reaksiyasi? A) 2H₂ + O₂ → 2H₂O B) Fe + S → FeS C) CaCO₃ → CaO + CO₂ D) NaOH + HCl → NaCl + H₂O To'g'ri javob: C) CaCO₃ → CaO + CO₂ ✔ 12. NH₃ tarkibidagi azotning massa ulushini toping (taxminan). A) 97,4 % B) 82,4 % C) 41,2 % D) 17,6 % To'g'ri javob: B) 82,4 % ✔ 13. Normal sharoitda 1 mol gazning hajmi qancha? A) 44,8 l B) 22,4 l C) 1 l D) 11,2 l To'g'ri javob: B) 22,4 l ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 82 14. C₂H₂ (asetilen) ning molyar massasini toping. A) 26 g/mol B) 25 g/mol C) 52 g/mol D) 42 g/mol To'g'ri javob: A) 26 g/mol✔ 15. H₂SO₄ (sulfat kislota) ning molyar massasini toping. A) 196 g/mol B) 114 g/mol C) 97 g/mol D) 98 g/mol To'g'ri javob: D) 98 g/mol ✔ 16. Normal sharoitda 8 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 179,2 l B) 358,4 l C) 30,4 l D) 176 l To'g'ri javob: A) 179,2 l ✔ 17. BaCO₃ (bariy karbonat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 11 B) 5 C) 10 D) 3 To'g'ri javob: B) 5 ✔ 18. «Alyuminiy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Na B) H C) Li D) Al To'g'ri javob: D) Al ✔ 19. 1 mol K₂CO₃ (kaliy karbonat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 1 C) 3 D) 2 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 20. 80 g eritmada 4 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 10 % C) 15 % D) 2,5 % To'g'ri javob: A) 5 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 83 21. 40 g eritmada 4 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 10 % C) 90 % D) 20 % To'g'ri javob: B) 10 %✔ 22. 190 g eritmada 38 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 10 % C) 30 % D) 20 % To'g'ri javob: D) 20 % ✔ 23. MgCO₃ (magniy karbonat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 68 B) 119 C) 84 D) 96 To'g'ri javob: C) 84 ✔ 24. «Temir» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Ne B) P C) Fe D) Si To'g'ri javob: C) Fe ✔ 25. «rux sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Zn₃(PO₄)₂ B) ZnCO₃ C) Zn(NO₃)₂ D) ZnSO₄ To'g'ri javob: D) ZnSO₄ ✔ 26. 2 mol CaCO₃ ning massasini toping. A) 100 g B) 200 g C) 202 g D) 300 g To'g'ri javob: B) 200 g ✔ 27. «rux oksidi» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Na₂CO₃ B) SO₂ C) NaHCO₃ D) ZnO To'g'ri javob: D) ZnO ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 84 28. 70 g eritmada 7 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 90 % B) 10 % C) 20 % D) 5 % To'g'ri javob: B) 10 %✔ 29. «Kislorod» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) O B) Hg C) He D) C To'g'ri javob: A) O ✔ 30. 4 mol SO₂ ning massasini toping. A) 64 g B) 256 g C) 320 g D) 260 g To'g'ri javob: B) 256 g ✔ 31. «kaliy permanganat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) KMnO₄ B) CO₂ C) MgO D) NaHCO₃ To'g'ri javob: A) KMnO₄ ✔ 32. 252 g HNO₃ necha mol bo'ladi? A) 4 mol B) 8 mol C) 5 mol D) 2 mol To'g'ri javob: A) 4 mol ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) ZnO a) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid 2) H₂SO₄ b) kislorodli kislota 3) SO₃ c) amfoter oksid 4) HCl d) kislotali oksid e) kislorodsiz kislota f) nordon tuz A) 1–c, 2–b, 3–d, 4–e B) 1–c, 2–b, 3–d, 4–f C) 1–e, 2–b, 3–d, 4–c D) 1–c, 2–e, 3–d, 4–b To'g'ri javob: A) 1–c, 2–b, 3–d, 4–e ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 85 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) HNO₃ a) kislotali oksid 2) (CuOH)₂CO₃ b) asosli tuz 3) SO₃ c) kislorodli kislota 4) NaOH d) ishqor (eruvchan asos) e) o'rta tuz f) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid A) 1–c, 2–b, 3–a, 4–d B) 1–a, 2–b, 3–c, 4–d C) 1–c, 2–b, 3–e, 4–d D) 1–b, 2–c, 3–a, 4–d To'g'ri javob: A) 1–c, 2–b, 3–a, 4–d✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) CaO a) nordon tuz 2) Al₂O₃ b) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid 3) CO c) amfoter oksid 4) NaHCO₃ d) erimaydigan asos e) ishqor (eruvchan asos) f) asosli oksid A) 1–f, 2–c, 3–b, 4–a B) 1–f, 2–b, 3–c, 4–a C) 1–f, 2–c, 3–a, 4–b D) 1–f, 2–c, 3–b, 4–e To'g'ri javob: A) 1–f, 2–c, 3–b, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 220 g 30% li va 240 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 22,2% ✔ 37. 33 g C₃H₈ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 16,8 l ✔ 38. 300 g 2% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 6 g; 294 g ✔ 39. 106,5 g Cl₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 33,6 l ✔ 40. 6 g H₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 67,2 l ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 200 g 10% li tuz eritmasiga yana 20 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 86 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 200·10/100 = 20 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 20 + 20 = 40 g. 3) Eritma massasi: 200 + 20 = 220 g. 4) ω = 40/220·100% ≈ 18,18%. Javob: ≈ 18,18%. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 30 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 30 → n = 2. 3) Formula: C₂H₆ — etan. 4) Yonish: C₂H₆ + 7/2O₂ → 2CO₂ + 3H₂O Javob: C₂H₆ (etan). 43. [Anorganik kimyo] 8,1 g alyuminiy (Al) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑ 2) n(Al) = 8,1/27 = 0,3 mol. 3) n(H₂) = 0,3·1,5 = 0,45 mol; V(H₂) = 0,45·22,4 = 10,08 l. 4) n(AlCl₃) = 0,3 mol; m = 0,3·133,5 = 40,05 g. Javob: 10,08 l H₂; 40,05 g AlCl₃. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 87 13-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 120 g eritmada 6 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 2,5 % C) 10 % D) 15 % To'g'ri javob: A) 5 %✔ 2. Azot (N) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 7 B) 9 C) 6 D) 8 To'g'ri javob: A) 7 ✔ 3. 112 g CaO necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 4 mol C) 2 mol D) 1 mol To'g'ri javob: C) 2 mol ✔ 4. NaCl (natriy xlorid (osh tuzi)) ning molyar massasini toping. A) 58,5 g/mol B) 117 g/mol C) 74,5 g/mol D) 57,5 g/mol To'g'ri javob: A) 58,5 g/mol ✔ 5. Xlor (Cl) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 17 B) 18 C) 19 D) 16 To'g'ri javob: A) 17 ✔ 6. 44 g CO₂ necha mol bo'ladi? A) 1 mol B) 0,5 mol C) 44 mol D) 2 mol To'g'ri javob: A) 1 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 88 7. 200 g eritmada 10 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 5 % C) 2,5 % D) 10 % To'g'ri javob: B) 5 %✔ 8. H₂O (suv) ning molyar massasini toping. A) 34 g/mol B) 18 g/mol C) 36 g/mol D) 17 g/mol To'g'ri javob: B) 18 g/mol ✔ 9. 1 mol Cu(NO₃)₂ (mis(II) nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 3 C) 1 D) 4 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 10. «Kremniy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Fe B) Ba C) Si D) Au To'g'ri javob: C) Si ✔ 11. Cu(OH)₂ qaysi sinfga mansub? A) erimaydigan asos B) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid C) ishqor (eruvchan asos) D) kislorodli kislota To'g'ri javob: A) erimaydigan asos ✔ 12. «rux nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Zn(NO₃)₂ B) ZnSO₄ C) Zn₃(PO₄)₂ D) ZnCO₃ To'g'ri javob: A) Zn(NO₃)₂ ✔ 13. 120 g eritmada 48 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 40 % C) 80 % D) 20 % To'g'ri javob: B) 40 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 89 14. Temir (Fe) atomida nechta proton bor? A) 26 B) 56 C) 25 D) 27 To'g'ri javob: A) 26✔ 15. 200 g eritmada 60 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 15 % C) 60 % D) 40 % To'g'ri javob: A) 30 % ✔ 16. 6 mol NaCl ning massasini toping. A) 357 g B) 409,5 g C) 351 g D) 58,5 g To'g'ri javob: C) 351 g ✔ 17. Kislorod (O) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, VII A guruh B) 2-davr, VII A guruh C) 2-davr, VI A guruh D) 2-davr, V A guruh To'g'ri javob: C) 2-davr, VI A guruh ✔ 18. 4 mol CaCO₃ ning massasini toping. A) 400 g B) 500 g C) 404 g D) 100 g To'g'ri javob: A) 400 g ✔ 19. Fenolftalein ishqoriy muhitda qanday rangga kiradi? A) Pushti (malina) rangga B) Rangsiz qoladi C) Ko'k rangga D) Qizil-sariq rangga To'g'ri javob: A) Pushti (malina) rangga ✔ 20. 3 mol NaOH ning massasini toping. A) 160 g B) 120 g C) 40 g D) 123 g To'g'ri javob: B) 120 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 90 21. NaCl qaysi sinfga mansub? A) asosli tuz B) o'rta tuz C) ishqor (eruvchan asos) D) nordon tuz To'g'ri javob: B) o'rta tuz✔ 22. 170 g eritmada 34 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 40 % C) 20 % D) 10 % To'g'ri javob: C) 20 % ✔ 23. SO₂ tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 65 % B) 25 % C) 52 % D) 50 % To'g'ri javob: D) 50 % ✔ 24. Normal sharoitda 5 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 110 l B) 224 l C) 112 l D) 27,4 l To'g'ri javob: C) 112 l ✔ 25. Neftni qayta ishlashda uzun zanjirli uglevodorodlarni qisqaroqlarga parchalash qanday ataladi? A) Polimerlanish B) Gidratlanish C) Rektifikatsiya D) Krekinq To'g'ri javob: D) Krekinq ✔ 26. H₂SO₄ birikmasida S ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +4 B) −4 C) +6 D) +5 To'g'ri javob: C) +6 ✔ 27. Magniy (Mg) atomida nechta proton bor? A) 11 B) 13 C) 12 D) 24 To'g'ri javob: C) 12 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 91 28. 6 mol CH₄ ning massasini toping. A) 16 g B) 102 g C) 96 g D) 112 g To'g'ri javob: C) 96 g✔ 29. Oltin (Au) atomida nechta proton bor? A) 197 B) 78 C) 80 D) 79 To'g'ri javob: D) 79 ✔ 30. Zn₃(PO₄)₂ (rux fosfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 13 B) 19 C) 9 D) 12 To'g'ri javob: A) 13 ✔ 31. «Mis» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Cl B) K C) Cu D) Cr To'g'ri javob: C) Cu ✔ 32. K₂SO₄ (kaliy sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 172 B) 174 C) 209 D) 197 To'g'ri javob: B) 174 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) CaO a) kislorodsiz kislota 2) K₂SO₄ b) asosli oksid 3) KOH c) amfoter oksid 4) H₂S d) o'rta tuz e) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid f) ishqor (eruvchan asos) A) 1–b, 2–e, 3–f, 4–a B) 1–b, 2–d, 3–f, 4–a C) 1–d, 2–a, 3–b, 4–f D) 1–b, 2–d, 3–e, 4–a To'g'ri javob: B) 1–b, 2–d, 3–f, 4–a ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 92 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) CO a) kislotali oksid 2) H₂SO₄ b) kislorodsiz kislota 3) CO₂ c) asosli tuz 4) (CuOH)₂CO₃ d) erimaydigan asos e) kislorodli kislota f) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid A) 1–b, 2–e, 3–a, 4–c B) 1–f, 2–e, 3–a, 4–c C) 1–f, 2–e, 3–a, 4–d D) 1–f, 2–b, 3–a, 4–c To'g'ri javob: B) 1–f, 2–e, 3–a, 4–c✔ 35. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) KOH a) kalsiy oksidi 2) C₂H₄ b) glyukoza 3) C₆H₁₂O₆ c) etilen 4) Na₂CO₃ d) natriy karbonat e) uglerod(IV) oksidi f) kaliy gidroksid A) 1–f, 2–c, 3–b, 4–d B) 1–e, 2–c, 3–b, 4–d C) 1–f, 2–a, 3–b, 4–d D) 1–f, 2–c, 3–d, 4–b To'g'ri javob: A) 1–f, 2–c, 3–b, 4–d ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 10 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? Javob: 0,1 mol ✔ 37. 142 g Cl₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 44,8 l ✔ 38. 110 g 10% li va 270 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 13,6% ✔ 39. 40 g Fe₂O₃ necha mol bo'ladi? Javob: 0,25 mol ✔ 40. 270 g 15% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 40,5 g; 229,5 g ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 32 g O₂ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 93 1) M(O₂) = 32 g/mol; n = m/M = 32/32 = 1 mol. 2) V = n·Vm = 1·22,4 = 22,4 l. 3) N = n·Nₐ = 1·6,02·10²³ = 6,02·10²³ ta molekula. Javob: a) 1 mol; b) 22,4 l; c) 6,02·10²³. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 5,6 l butan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Butan: C₄H₁₀; n = 5,6/22,4 = 0,25 mol. 2) 1 mol alkandan 4 mol CO₂ va 5 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,25·4·22,4 = 22,4 l. 4) m(H₂O) = 0,25·5·18 = 22,5 g. Javob: 22,4 l CO₂; 22,5 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 6,75 g alyuminiy (Al) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑ 2) n(Al) = 6,75/27 = 0,25 mol. 3) n(H₂) = 0,25·1,5 = 0,38 mol; V(H₂) = 0,38·22,4 = 8,4 l. 4) n(AlCl₃) = 0,25 mol; m = 0,25·133,5 = 33,38 g. Javob: 8,4 l H₂; 33,38 g AlCl₃. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 94 14-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. K₂CO₃ (kaliy karbonat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 9 B) 6 C) 4 D) 13 To'g'ri javob: B) 6✔ 2. 70 g eritmada 3,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 10 % C) 2,5 % D) 15 % To'g'ri javob: A) 5 % ✔ 3. 336 g CaO necha mol bo'ladi? A) 7 mol B) 3 mol C) 6 mol D) 12 mol To'g'ri javob: C) 6 mol ✔ 4. Kimyoviy elementlar davriy jadvalini kim yaratgan? A) Antuan Lavuazye B) Robert Boyl C) Dmitriy Mendeleyev D) Jon Dalton To'g'ri javob: C) Dmitriy Mendeleyev ✔ 5. «Uglerod» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Ar B) K C) Fe D) C To'g'ri javob: D) C ✔ 6. CO₂ qaysi sinfga mansub? A) kislorodli kislota B) kislotali oksid C) o'rta tuz D) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid To'g'ri javob: B) kislotali oksid ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 95 7. «kalsiy karbonat (bo'r, ohaktosh)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CaCO₃ B) HCl C) Al₂O₃ D) C₆H₁₂O₆ To'g'ri javob: A) CaCO₃✔ 8. 6 mol CaCO₃ ning massasini toping. A) 606 g B) 600 g C) 100 g D) 700 g To'g'ri javob: B) 600 g ✔ 9. Fe(OH)₃ qaysi sinfga mansub? A) o'rta tuz B) ishqor (eruvchan asos) C) erimaydigan asos D) asosli tuz To'g'ri javob: C) erimaydigan asos ✔ 10. NaOH (natriy gidroksid (o'yuvchi natriy)) ning molyar massasini toping. A) 80 g/mol B) 56 g/mol C) 40 g/mol D) 39 g/mol To'g'ri javob: C) 40 g/mol ✔ 11. Havoda eng ko'p miqdorda (hajm bo'yicha) uchraydigan gaz qaysi? A) Kislorod (≈21%) B) Azot (≈78%) C) Argon D) Karbonat angidrid To'g'ri javob: B) Azot (≈78%) ✔ 12. 36,5 g HCl necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 36,5 mol C) 1 mol D) 0,5 mol To'g'ri javob: C) 1 mol ✔ 13. 189 g HNO₃ necha mol bo'ladi? A) 4 mol B) 3 mol C) 6 mol D) 1,5 mol To'g'ri javob: B) 3 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 96 14. 1 mol CaO ning massasini toping. A) 56 g B) 58 g C) 112 g D) 57 g To'g'ri javob: A) 56 g✔ 15. 588 g H₂SO₄ necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 12 mol C) 3 mol D) 7 mol To'g'ri javob: A) 6 mol ✔ 16. «saxaroza» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) C₁₂H₂₂O₁₁ B) CO₂ C) NaCl D) CaO To'g'ri javob: A) C₁₂H₂₂O₁₁ ✔ 17. «kaliy karbonat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) K₂SO₄ B) K₂CO₃ C) K₃PO₄ D) KCl To'g'ri javob: B) K₂CO₃ ✔ 18. 4 mol NaCl ning massasini toping. A) 58,5 g B) 238 g C) 234 g D) 292,5 g To'g'ri javob: C) 234 g ✔ 19. «natriy xlorid (osh tuzi)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NaOH B) NaCl C) Ca(OH)₂ D) BaCl₂ To'g'ri javob: B) NaCl ✔ 20. «Kislotali yomg'ir»ning asosiy sababchilari qaysi gazlar? A) Vodorod va metan B) Geliy va argon C) Kislorod va azot D) Oltingugurt va azot oksidlari (SO₂, NOₓ) To'g'ri javob: D) Oltingugurt va azot oksidlari (SO₂, NOₓ) ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 97 21. H₂O tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 11,1 % B) 73,9 % C) 44,4 % D) 88,9 % To'g'ri javob: D) 88,9 %✔ 22. 168 g KOH necha mol bo'ladi? A) 4 mol B) 1,5 mol C) 3 mol D) 6 mol To'g'ri javob: C) 3 mol ✔ 23. 54 g H₂O necha mol bo'ladi? A) 1,5 mol B) 6 mol C) 3 mol D) 4 mol To'g'ri javob: C) 3 mol ✔ 24. 170 g eritmada 17 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 90 % B) 10 % C) 20 % D) 5 % To'g'ri javob: B) 10 % ✔ 25. Na₃PO₄ (natriy fosfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 162 B) 164 C) 176 D) 180 To'g'ri javob: B) 164 ✔ 26. 1 mol KNO₃ (kaliy nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 2 B) 6 C) 1 D) 4 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 27. 1 mol Al₂(SO₄)₃ (alyuminiy sulfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 1 B) 2 C) 5 D) 4 To'g'ri javob: C) 5 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 98 28. 68 g NH₃ necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 8 mol C) 4 mol D) 5 mol To'g'ri javob: C) 4 mol✔ 29. 280 g KOH necha mol bo'ladi? A) 5 mol B) 10 mol C) 2,5 mol D) 6 mol To'g'ri javob: A) 5 mol ✔ 30. Neon (Ne) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 12 B) 10 C) 9 D) 11 To'g'ri javob: B) 10 ✔ 31. 300 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? A) 1,5 mol B) 4 mol C) 6 mol D) 3 mol To'g'ri javob: D) 3 mol ✔ 32. Bariy (Ba) atomida nechta proton bor? A) 137 B) 56 C) 57 D) 55 To'g'ri javob: B) 56 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) C₂H₂ a) metan 2) CH₄ b) bariy xlorid 3) CaCO₃ c) asetilen 4) BaCl₂ d) kalsiy karbonat e) xlorid kislota f) etil spirti A) 1–b, 2–d, 3–a, 4–c B) 1–c, 2–a, 3–d, 4–b C) 1–b, 2–c, 3–d, 4–a D) 1–f, 2–a, 3–d, 4–b To'g'ri javob: B) 1–c, 2–a, 3–d, 4–b ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 99 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) Cu(OH)₂ a) asosli tuz 2) CO₂ b) kislorodli kislota 3) HNO₃ c) ishqor (eruvchan asos) 4) KOH d) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid e) erimaydigan asos f) kislotali oksid A) 1–e, 2–f, 3–d, 4–c B) 1–e, 2–f, 3–b, 4–c C) 1–e, 2–d, 3–b, 4–c D) 1–e, 2–f, 3–b, 4–d To'g'ri javob: B) 1–e, 2–f, 3–b, 4–c✔ 35. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) NaHCO₃ a) temir kuyindisi 2) H₂SO₄ b) natriy gidroksid 3) C₂H₅OH c) etil spirti 4) NaOH d) natriy karbonat e) sulfat kislota f) natriy gidrokarbonat A) 1–f, 2–e, 3–c, 4–b B) 1–f, 2–c, 3–e, 4–b C) 1–f, 2–e, 3–a, 4–b D) 1–b, 2–c, 3–f, 4–e To'g'ri javob: A) 1–f, 2–e, 3–c, 4–b ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 88 g C₃H₈ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 44,8 l ✔ 37. 5,6 g N₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 4,48 l ✔ 38. 640 g Fe₂O₃ necha mol bo'ladi? Javob: 4 mol ✔ 39. 90 g 4% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 3,6 g; 86,4 g ✔ 40. 20 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? Javob: 0,2 mol ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 51 g NH₃ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 100 1) M(NH₃) = 17 g/mol; n = m/M = 51/17 = 3 mol. 2) V = n·Vm = 3·22,4 = 67,2 l. 3) N = n·Nₐ = 3·6,02·10²³ = 18,06·10²³ ta molekula. Javob: a) 3 mol; b) 67,2 l; c) 18,06·10²³. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 100 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 100 → n = 7. 3) Formula: C₇H₁₆ — geptan. 4) Yonish: C₇H₁₆ + 11O₂ → 7CO₂ + 8H₂O Javob: C₇H₁₆ (geptan). 43. [Anorganik kimyo] 6,5 g rux (Zn) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑ 2) n(Zn) = 6,5/65 = 0,1 mol. 3) n(H₂) = 0,1·1 = 0,1 mol; V(H₂) = 0,1·22,4 = 2,24 l. 4) n(ZnCl₂) = 0,1 mol; m = 0,1·136 = 13,6 g. Javob: 2,24 l H₂; 13,6 g ZnCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 101 15-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Qaysi element 3-davr, VIII A guruh da joylashgan? A) Argon (Ar) B) Litiy (Li) C) Xlor (Cl) D) Neon (Ne) To'g'ri javob: A) Argon (Ar)✔ 2. 132 g CO₂ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 6 mol C) 4 mol D) 1,5 mol To'g'ri javob: A) 3 mol ✔ 3. 80 g eritmada 24 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 40 % C) 30 % D) 60 % To'g'ri javob: C) 30 % ✔ 4. Qaysi element 3-davr, V A guruh da joylashgan? A) Fosfor (P) B) Magniy (Mg) C) Xlor (Cl) D) Kislorod (O) To'g'ri javob: A) Fosfor (P) ✔ 5. Moddani hidlab ko'rishning to'g'ri usuli qaysi? A) Moddani tatib ko'rish B) Idishga burunni yaqin olib kuchli nafas olish C) Hidlab bo'lmaydi, faqat tatish mumkin D) Idish ustidan qo'l harakati bilan bug'ni o'zi tomon yelpitib hidlash To'g'ri javob: D) Idish ustidan qo'l harakati bilan bug'ni o'zi tomon yelpitib hidlash ✔ 6. «uglerod(IV) oksidi (karbonat angidrid)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Na₂CO₃ B) C₂H₅OH C) CO₂ D) HCl To'g'ri javob: C) CO₂ ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 102 7. 168 g CaO necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 6 mol C) 4 mol D) 1,5 mol To'g'ri javob: A) 3 mol✔ 8. Qaysi modda — asosli tuz? A) CO₂ B) CO C) (CuOH)₂CO₃ D) ZnO To'g'ri javob: C) (CuOH)₂CO₃ ✔ 9. Avogadro soni qanchaga teng? A) 3·10⁸ mol⁻¹ B) 1,6·10⁻¹⁹ mol⁻¹ C) 6,02·10²³ mol⁻¹ D) 22,4 mol⁻¹ To'g'ri javob: C) 6,02·10²³ mol⁻¹ ✔ 10. Qaysi kimyo laboratoriya qoidasi to'g'ri? A) Suvni konsentrlangan kislotaga quyish kerak B) Probirkani o'ziga qaratib qizdirish kerak C) Kislotani suvga quyish kerak, aksincha emas D) Moddalarni ta'mini tatib ko'rish mumkin To'g'ri javob: C) Kislotani suvga quyish kerak, aksincha emas ✔ 11. 4 mol HCl ning massasini toping. A) 146 g B) 36,5 g C) 182,5 g D) 150 g To'g'ri javob: A) 146 g ✔ 12. CO₂ birikmasida C ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) −1 B) +4 C) +7 D) +1 To'g'ri javob: B) +4 ✔ 13. Qaysi element 2-davr, VI A guruh da joylashgan? A) Kislorod (O) B) Neon (Ne) C) Magniy (Mg) D) Azot (N) To'g'ri javob: A) Kislorod (O) ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 103 14. Xrom (Cr) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 24 B) 26 C) 23 D) 25 To'g'ri javob: A) 24✔ 15. CH₄ tarkibidagi uglerodning massa ulushini toping (taxminan). A) 90 % B) 37,5 % C) 75 % D) 25 % To'g'ri javob: C) 75 % ✔ 16. Normal sharoitda 10 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 220 l B) 448 l C) 32,4 l D) 224 l To'g'ri javob: D) 224 l ✔ 17. Alyuminiy (Al) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, III A guruh B) 4-davr, I A guruh C) 2-davr, VII A guruh D) 3-davr, V A guruh To'g'ri javob: A) 3-davr, III A guruh ✔ 18. 4 mol KOH ning massasini toping. A) 280 g B) 56 g C) 224 g D) 228 g To'g'ri javob: C) 224 g ✔ 19. CaCl₂ (kalsiy xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 4 B) 3 C) 9 D) 19 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 20. «temir(III) sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Fe(NO₃)₃ B) FeCl₃ C) Fe₂(CO₃)₃ D) Fe₂(SO₄)₃ To'g'ri javob: D) Fe₂(SO₄)₃ ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 104 21. Kaliy (K) atomida nechta proton bor? A) 19 B) 18 C) 20 D) 39 To'g'ri javob: A) 19✔ 22. Bariy (Ba) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 56 B) 55 C) 58 D) 57 To'g'ri javob: A) 56 ✔ 23. 80 g eritmada 32 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 20 % C) 40 % D) 80 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 24. 120 g eritmada 24 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 40 % C) 10 % D) 30 % To'g'ri javob: A) 20 % ✔ 25. 70 g eritmada 14 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 20 % C) 40 % D) 30 % To'g'ri javob: B) 20 % ✔ 26. FeO birikmasida Fe ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) −2 B) +6 C) −3 D) +2 To'g'ri javob: D) +2 ✔ 27. «kaliy sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) K₂CO₃ B) KCl C) K₃PO₄ D) K₂SO₄ To'g'ri javob: D) K₂SO₄ ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 105 28. AlCl₃ (alyuminiy xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 11 B) 5 C) 14 D) 4 To'g'ri javob: D) 4✔ 29. CaSO₄ (kalsiy sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 13 B) 6 C) 8 D) 19 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 30. Ca(NO₃)₂ (kalsiy nitrat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 5 B) 16 C) 9 D) 8 To'g'ri javob: C) 9 ✔ 31. «temir(III) nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Fe(NO₃)₃ B) FeCl₃ C) Fe₂(CO₃)₃ D) Fe₂(SO₄)₃ To'g'ri javob: A) Fe(NO₃)₃ ✔ 32. Bor (B) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 2-davr, III A guruh B) 3-davr, I A guruh C) 2-davr, VII A guruh D) 4-davr, I A guruh To'g'ri javob: A) 2-davr, III A guruh ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Kumush a) Pb 2) Qo'rg'oshin b) Mn 3) Xlor c) Ba 4) Bariy d) Ag e) N f) Cl A) 1–e, 2–a, 3–f, 4–c B) 1–d, 2–a, 3–f, 4–c C) 1–d, 2–f, 3–a, 4–c D) 1–d, 2–e, 3–f, 4–c To'g'ri javob: B) 1–d, 2–a, 3–f, 4–c ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 106 34. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Yod a) I 2) Kalsiy b) K 3) Xlor c) Cl 4) Kumush d) Ag e) Ca f) Br A) 1–a, 2–e, 3–c, 4–d B) 1–d, 2–e, 3–c, 4–a C) 1–a, 2–e, 3–c, 4–b D) 1–a, 2–e, 3–b, 4–d To'g'ri javob: A) 1–a, 2–e, 3–c, 4–d✔ 35. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Brom a) O 2) Kaliy b) I 3) Yod c) P 4) Fosfor d) K e) Br f) Cu A) 1–e, 2–d, 3–a, 4–c B) 1–e, 2–d, 3–b, 4–f C) 1–e, 2–d, 3–b, 4–c D) 1–e, 2–b, 3–d, 4–c To'g'ri javob: C) 1–e, 2–d, 3–b, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 220 g 5% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 11 g; 209 g ✔ 37. 140 g 40% li va 50 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 36,1% ✔ 38. 800 g Fe₂O₃ necha mol bo'ladi? Javob: 5 mol ✔ 39. 6,4 g O₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 4,48 l ✔ 40. 34 g NH₃ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 44,8 l ✔ Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 25,5 g NH₃ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 107 1) M(NH₃) = 17 g/mol; n = m/M = 25,5/17 = 1,5 mol. 2) V = n·Vm = 1,5·22,4 = 33,6 l. 3) N = n·Nₐ = 1,5·6,02·10²³ = 9,03·10²³ ta molekula. Javob: a) 1,5 mol; b) 33,6 l; c) 9,03·10²³. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 22,4 l metan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Metan: CH₄; n = 22,4/22,4 = 1 mol. 2) 1 mol alkandan 1 mol CO₂ va 2 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 1·1·22,4 = 22,4 l. 4) m(H₂O) = 1·2·18 = 36 g. Javob: 22,4 l CO₂; 36 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 11,2 g temir (Fe) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑ 2) n(Fe) = 11,2/56 = 0,2 mol. 3) n(H₂) = 0,2·1 = 0,2 mol; V(H₂) = 0,2·22,4 = 4,48 l. 4) n(FeCl₂) = 0,2 mol; m = 0,2·127 = 25,4 g. Javob: 4,48 l H₂; 25,4 g FeCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 108 16-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. «Fosfor» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) P B) Br C) O D) Ca To'g'ri javob: A) P✔ 2. 1 mol Zn(NO₃)₂ (rux nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 1 B) 2 C) 3 D) 6 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 3. «mis(II) fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CuCl₂ B) CuSO₄ C) Cu₃(PO₄)₂ D) CuCO₃ To'g'ri javob: C) Cu₃(PO₄)₂ ✔ 4. «glyukoza» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NH₃ B) C₆H₁₂O₆ C) H₂O D) NaOH To'g'ri javob: B) C₆H₁₂O₆ ✔ 5. 200 g eritmada 20 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 10 % C) 5 % D) 90 % To'g'ri javob: B) 10 % ✔ 6. Kraxmal va sellyuloza qanday monomerdan tashkil topgan? A) Aminokislotalardan B) Glyukozadan C) Etilendan D) Fruktozadan To'g'ri javob: B) Glyukozadan ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 109 7. CO₂ tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 36,4 % B) 27,3 % C) 87,7 % D) 72,7 % To'g'ri javob: D) 72,7 %✔ 8. Qaysi modda — befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid? A) Fe(OH)₃ B) CaO C) CO D) Al₂O₃ To'g'ri javob: C) CO ✔ 9. 192 g SO₂ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 1,5 mol C) 6 mol D) 4 mol To'g'ri javob: A) 3 mol ✔ 10. 320 g SO₂ necha mol bo'ladi? A) 10 mol B) 5 mol C) 2,5 mol D) 6 mol To'g'ri javob: B) 5 mol ✔ 11. 234 g NaCl necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 8 mol C) 4 mol D) 5 mol To'g'ri javob: C) 4 mol ✔ 12. «Bariy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) I B) Br C) Na D) Ba To'g'ri javob: D) Ba ✔ 13. Qaysi element 2-davr, I A guruh da joylashgan? A) Litiy (Li) B) Xlor (Cl) C) Alyuminiy (Al) D) Azot (N) To'g'ri javob: A) Litiy (Li) ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 110 14. 50 g eritmada 2,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 2,5 % B) 15 % C) 10 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 %✔ 15. 180 g eritmada 45 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 25 % B) 35 % C) 50 % D) 12,5 % To'g'ri javob: A) 25 % ✔ 16. 240 g MgO necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 3 mol C) 12 mol D) 7 mol To'g'ri javob: A) 6 mol ✔ 17. 40 g eritmada 10 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 35 % B) 12,5 % C) 25 % D) 50 % To'g'ri javob: C) 25 % ✔ 18. CH₄ birikmasida C ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +7 B) +1 C) −4 D) +5 To'g'ri javob: C) −4 ✔ 19. 6 mol HCl ning massasini toping. A) 225 g B) 219 g C) 36,5 g D) 255,5 g To'g'ri javob: B) 219 g ✔ 20. 1 mol CuCl₂ (mis(II) xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 2 B) 1 C) 3 D) 6 To'g'ri javob: C) 3 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 111 21. Al(NO₃)₃ (alyuminiy nitrat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 213 B) 229 C) 248 D) 236 To'g'ri javob: A) 213✔ 22. Kalsiy (Ca) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, VI A guruh B) 4-davr, II A guruh C) 2-davr, VII A guruh D) 4-davr, VII A guruh To'g'ri javob: B) 4-davr, II A guruh ✔ 23. 50 g eritmada 12,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 12,5 % B) 50 % C) 35 % D) 25 % To'g'ri javob: D) 25 % ✔ 24. 150 g eritmada 60 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 80 % B) 40 % C) 50 % D) 20 % To'g'ri javob: B) 40 % ✔ 25. 2 mol HNO₃ ning massasini toping. A) 128 g B) 189 g C) 63 g D) 126 g To'g'ri javob: D) 126 g ✔ 26. 88 g CO₂ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 1 mol C) 2 mol D) 4 mol To'g'ri javob: C) 2 mol ✔ 27. Moddalar massasining saqlanish qonunini kim kashf etgan? A) M. V. Lomonosov va A. Lavuazye B) A. Avogadro C) J. Prust D) D. Mendeleyev To'g'ri javob: A) M. V. Lomonosov va A. Lavuazye ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 112 28. 60 g eritmada 12 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 20 % C) 40 % D) 10 % To'g'ri javob: B) 20 %✔ 29. FeCl₃ (temir(III) xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 160 B) 174 C) 162,5 D) 146 To'g'ri javob: C) 162,5 ✔ 30. Ba(NO₃)₂ (bariy nitrat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 245 B) 273 C) 261 D) 277 To'g'ri javob: C) 261 ✔ 31. NH₃ tarkibidagi vodorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 82,4 % B) 8,8 % C) 32,6 % D) 17,6 % To'g'ri javob: D) 17,6 % ✔ 32. Cu(NO₃)₂ (mis(II) nitrat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 14 B) 9 C) 7 D) 3 To'g'ri javob: B) 9 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Vodorod a) H 2) Marganes b) Br 3) Alyuminiy c) Ca 4) Brom d) P e) Mn f) Al A) 1–b, 2–f, 3–a, 4–e B) 1–a, 2–e, 3–f, 4–b C) 1–a, 2–d, 3–f, 4–b D) 1–d, 2–e, 3–f, 4–b To'g'ri javob: B) 1–a, 2–e, 3–f, 4–b ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 113 34. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) NaHCO₃ a) glyukoza 2) C₁₂H₂₂O₁₁ b) kaliy permanganat 3) CuSO₄ c) mis(II) sulfat 4) C₆H₁₂O₆ d) saxaroza e) magniy oksidi f) natriy gidrokarbonat A) 1–e, 2–d, 3–c, 4–a B) 1–f, 2–d, 3–c, 4–b C) 1–f, 2–d, 3–a, 4–c D) 1–f, 2–d, 3–c, 4–a To'g'ri javob: D) 1–f, 2–d, 3–c, 4–a✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) KOH a) kislorodsiz kislota 2) MgO b) nordon tuz 3) KHSO₄ c) ishqor (eruvchan asos) 4) HCl d) asosli oksid e) kislotali oksid f) o'rta tuz A) 1–c, 2–d, 3–e, 4–a B) 1–c, 2–e, 3–b, 4–a C) 1–c, 2–d, 3–b, 4–a D) 1–b, 2–d, 3–c, 4–a To'g'ri javob: C) 1–c, 2–d, 3–b, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 45 g C₂H₆ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 33,6 l ✔ 37. 12 g C₂H₆ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 8,96 l ✔ 38. 360 g 12% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 43,2 g; 316,8 g ✔ 39. 180 g 4% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 7,2 g; 172,8 g ✔ 40. 60 g 10% li va 230 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 14% ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 114 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 200 g 5% li tuz eritmasiga yana 10 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 200·5/100 = 10 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 10 + 10 = 20 g. 3) Eritma massasi: 200 + 10 = 210 g. 4) ω = 20/210·100% ≈ 9,52%. Javob: ≈ 9,52%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 11,2 l propan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Propan: C₃H₈; n = 11,2/22,4 = 0,5 mol. 2) 1 mol alkandan 3 mol CO₂ va 4 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,5·3·22,4 = 33,6 l. 4) m(H₂O) = 0,5·4·18 = 36 g. Javob: 33,6 l CO₂; 36 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 2,7 g alyuminiy (Al) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑ 2) n(Al) = 2,7/27 = 0,1 mol. 3) n(H₂) = 0,1·1,5 = 0,15 mol; V(H₂) = 0,15·22,4 = 3,36 l. 4) n(AlCl₃) = 0,1 mol; m = 0,1·133,5 = 13,35 g. Javob: 3,36 l H₂; 13,35 g AlCl₃. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 115 17-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 170 g eritmada 42,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 25 % C) 35 % D) 12,5 % To'g'ri javob: B) 25 %✔ 2. Oltin (Au) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 78 B) 81 C) 80 D) 79 To'g'ri javob: D) 79 ✔ 3. MgO tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 55 % B) 60 % C) 20 % D) 40 % To'g'ri javob: D) 40 % ✔ 4. «temir kuyindisi (magnetit)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) C₂H₄ B) NaOH C) AgNO₃ D) Fe₃O₄ To'g'ri javob: D) Fe₃O₄ ✔ 5. 4 mol CH₄ ning massasini toping. A) 80 g B) 68 g C) 16 g D) 64 g To'g'ri javob: D) 64 g ✔ 6. «natriy gidroksid (o'yuvchi natriy)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Fe₂O₃ B) NaOH C) HCl D) C₂H₄ To'g'ri javob: B) NaOH ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 116 7. Lakmus kislotali muhitda qanday rangga kiradi? A) Qizil B) Binafsha C) Yashil D) Ko'k To'g'ri javob: A) Qizil✔ 8. 2 mol HCl ning massasini toping. A) 75 g B) 36,5 g C) 109,5 g D) 73 g To'g'ri javob: D) 73 g ✔ 9. 200 g eritmada 40 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 20 % C) 40 % D) 10 % To'g'ri javob: B) 20 % ✔ 10. Polietilen qanday reaksiya natijasida olinadi? A) Etilenning polimerlanishi B) Benzolning nitrolanishi C) Metanning yonishi D) Spirtning oksidlanishi To'g'ri javob: A) Etilenning polimerlanishi ✔ 11. Fosfor (P) atomida nechta proton bor? A) 16 B) 15 C) 14 D) 31 To'g'ri javob: B) 15 ✔ 12. Litiy (Li) atomida nechta proton bor? A) 7 B) 3 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 13. 2 mol NH₃ ning massasini toping. A) 34 g B) 51 g C) 17 g D) 36 g To'g'ri javob: A) 34 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 117 14. 1 mol FeCl₃ (temir(III) xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 2 B) 5 C) 4 D) 3 To'g'ri javob: C) 4✔ 15. «ammiak» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) H₂O B) NH₃ C) MgO D) C₂H₅OH To'g'ri javob: B) NH₃ ✔ 16. 4 mol H₂O ning massasini toping. A) 18 g B) 76 g C) 90 g D) 72 g To'g'ri javob: D) 72 g ✔ 17. 73 g HCl necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 4 mol C) 1 mol D) 2 mol To'g'ri javob: D) 2 mol ✔ 18. «kumush nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NaHCO₃ B) AgNO₃ C) NaCl D) KOH To'g'ri javob: B) AgNO₃ ✔ 19. Kalsiy (Ca) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 19 B) 22 C) 20 D) 21 To'g'ri javob: C) 20 ✔ 20. K₂Cr₂O₇ birikmasida Cr ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +7 B) +1 C) +6 D) +2 To'g'ri javob: C) +6 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 118 21. «natriy gidrokarbonat (ichimlik sodasi)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NaHCO₃ B) NH₃ C) CO₂ D) CO To'g'ri javob: A) NaHCO₃✔ 22. Al₂O₃ qaysi sinfga mansub? A) amfoter oksid B) ishqor (eruvchan asos) C) asosli oksid D) kislotali oksid To'g'ri javob: A) amfoter oksid ✔ 23. «temir(III) fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) FePO₄ B) Fe₂(CO₃)₃ C) Fe(NO₃)₃ D) Fe₂(SO₄)₃ To'g'ri javob: A) FePO₄ ✔ 24. 2 mol H₂O ning massasini toping. A) 36 g B) 54 g C) 38 g D) 18 g To'g'ri javob: A) 36 g ✔ 25. H₃PO₄ birikmasida P ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +5 B) −2 C) 0 D) +3 To'g'ri javob: A) +5 ✔ 26. «Kalsiy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Hg B) Ag C) Ca D) F To'g'ri javob: C) Ca ✔ 27. Fe₂O₃ (temir(III) oksidi) ning molyar massasini toping. A) 159 g/mol B) 176 g/mol C) 160 g/mol D) 320 g/mol To'g'ri javob: C) 160 g/mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 119 28. 1 mol NaCl ning massasini toping. A) 59,5 g B) 117 g C) 60,5 g D) 58,5 g To'g'ri javob: D) 58,5 g✔ 29. Spirtlarning funksional guruhi qaysi? A) –NH₂ B) –CHO C) –COOH D) –OH (gidroksil guruh) To'g'ri javob: D) –OH (gidroksil guruh) ✔ 30. 1 mol Na₃PO₄ (natriy fosfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 1 B) 4 C) 2 D) 6 To'g'ri javob: B) 4 ✔ 31. Qaysi modda — asosli oksid? A) MgO B) KOH C) CO D) NO To'g'ri javob: A) MgO ✔ 32. 280 g CaO necha mol bo'ladi? A) 6 mol B) 2,5 mol C) 5 mol D) 10 mol To'g'ri javob: C) 5 mol ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) Ca(OH)₂ a) kremniy(IV) oksidi 2) NH₃ b) etilen 3) C₆H₁₂O₆ c) glyukoza 4) C₂H₄ d) ammiak e) kalsiy gidroksid f) asetilen A) 1–e, 2–d, 3–c, 4–b B) 1–e, 2–d, 3–a, 4–b C) 1–e, 2–a, 3–c, 4–b D) 1–e, 2–d, 3–c, 4–f To'g'ri javob: A) 1–e, 2–d, 3–c, 4–b ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 120 34. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) HCl a) sirka kislota 2) CH₃COOH b) uglerod(IV) oksidi 3) NH₃ c) glyukoza 4) Al₂O₃ d) xlorid kislota e) ammiak f) alyuminiy oksidi A) 1–c, 2–a, 3–e, 4–f B) 1–d, 2–a, 3–e, 4–f C) 1–f, 2–a, 3–d, 4–e D) 1–d, 2–a, 3–f, 4–e To'g'ri javob: B) 1–d, 2–a, 3–e, 4–f✔ 35. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CaCl₂ a) etilen 2) C₂H₄ b) sirka kislota 3) H₂O c) suv 4) CH₃COOH d) kalsiy xlorid e) magniy oksidi f) etil spirti A) 1–d, 2–a, 3–c, 4–b B) 1–d, 2–e, 3–c, 4–b C) 1–e, 2–a, 3–c, 4–b D) 1–b, 2–c, 3–a, 4–d To'g'ri javob: A) 1–d, 2–a, 3–c, 4–b ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 210 g 30% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 63 g; 147 g ✔ 37. 240 g 20% li va 210 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 22,3% ✔ 38. O₂ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 1,1 ✔ 39. C₂H₆ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 1,03 ✔ 40. 250 g 30% li va 110 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 25,4% ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 121 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 16 g O₂ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) M(O₂) = 32 g/mol; n = m/M = 16/32 = 0,5 mol. 2) V = n·Vm = 0,5·22,4 = 11,2 l. 3) N = n·Nₐ = 0,5·6,02·10²³ = 3,01·10²³ ta molekula. Javob: a) 0,5 mol; b) 11,2 l; c) 3,01·10²³. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 4,48 l etan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Etan: C₂H₆; n = 4,48/22,4 = 0,2 mol. 2) 1 mol alkandan 2 mol CO₂ va 3 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,2·2·22,4 = 8,96 l. 4) m(H₂O) = 0,2·3·18 = 10,8 g. Javob: 8,96 l CO₂; 10,8 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 6 g magniy (Mg) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂↑ 2) n(Mg) = 6/24 = 0,25 mol. 3) n(H₂) = 0,25·1 = 0,25 mol; V(H₂) = 0,25·22,4 = 5,6 l. 4) n(MgCl₂) = 0,25 mol; m = 0,25·95 = 23,75 g. Javob: 5,6 l H₂; 23,75 g MgCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 122 18-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. Xlor (Cl) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 4-davr, VII A guruh B) 3-davr, VII A guruh C) 2-davr, VII A guruh D) 2-davr, V A guruh To'g'ri javob: B) 3-davr, VII A guruh✔ 2. Na₂CO₃ (natriy karbonat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 104 B) 129 C) 106 D) 118 To'g'ri javob: C) 106 ✔ 3. 50 g eritmada 20 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 20 % C) 40 % D) 80 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 4. Qaysi element 2-davr, IV A guruh da joylashgan? A) Uglerod (C) B) Fosfor (P) C) Argon (Ar) D) Magniy (Mg) To'g'ri javob: A) Uglerod (C) ✔ 5. Mis (Cu) atomida nechta proton bor? A) 28 B) 29 C) 64 D) 30 To'g'ri javob: B) 29 ✔ 6. 1 mol H₂O ning massasini toping. A) 19 g B) 20 g C) 36 g D) 18 g To'g'ri javob: D) 18 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 123 7. 30 g eritmada 12 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 80 % C) 40 % D) 20 % To'g'ri javob: C) 40 %✔ 8. Argon (Ar) atomida nechta proton bor? A) 18 B) 19 C) 40 D) 17 To'g'ri javob: A) 18 ✔ 9. 1 mol AlCl₃ (alyuminiy xlorid) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 4 C) 1 D) 5 To'g'ri javob: B) 4 ✔ 10. 292,5 g NaCl necha mol bo'ladi? A) 2,5 mol B) 6 mol C) 5 mol D) 10 mol To'g'ri javob: C) 5 mol ✔ 11. NaNO₃ (natriy nitrat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 17 B) 13 C) 5 D) 9 To'g'ri javob: C) 5 ✔ 12. 30 g eritmada 9 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 60 % B) 40 % C) 30 % D) 15 % To'g'ri javob: C) 30 % ✔ 13. Eng yaxshi elektr o'tkazuvchan metall qaysi? A) Alyuminiy B) Mis C) Kumush D) Temir To'g'ri javob: C) Kumush ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 124 14. «natriy karbonat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NaCl B) Na₂CO₃ C) Na₃PO₄ D) Na₂SO₄ To'g'ri javob: B) Na₂CO₃✔ 15. NO₂ birikmasida N ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +3 B) +4 C) −4 D) −2 To'g'ri javob: B) +4 ✔ 16. Qaysi reaksiya birikish reaksiyasi? A) NaOH + HCl → NaCl + H₂O B) CaCO₃ → CaO + CO₂ C) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu D) 2H₂ + O₂ → 2H₂O To'g'ri javob: D) 2H₂ + O₂ → 2H₂O ✔ 17. CO₂ tarkibidagi uglerodning massa ulushini toping (taxminan). A) 27,3 % B) 42,3 % C) 13,6 % D) 72,7 % To'g'ri javob: A) 27,3 % ✔ 18. Ba(NO₃)₂ (bariy nitrat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 19 B) 9 C) 4 D) 8 To'g'ri javob: B) 9 ✔ 19. 150 g eritmada 15 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 90 % C) 5 % D) 10 % To'g'ri javob: D) 10 % ✔ 20. Olmos va grafit qaysi elementning allotropik shakllari? A) Kremniy B) Uglerod C) Oltingugurt D) Fosfor To'g'ri javob: B) Uglerod ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 125 21. 80 g NaOH necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 1 mol C) 3 mol D) 4 mol To'g'ri javob: A) 2 mol✔ 22. 100 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 0,5 mol C) 1 mol D) 100 mol To'g'ri javob: C) 1 mol ✔ 23. 120 g eritmada 30 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 35 % B) 50 % C) 25 % D) 12,5 % To'g'ri javob: C) 25 % ✔ 24. Yog'lar qaysi moddalarning murakkab efirlari? A) Metanol va chumoli kislotaning B) Glyukoza va aminokislotaning C) Etanol va sirka kislotaning D) Glitserin va yuqori yog' kislotalarining To'g'ri javob: D) Glitserin va yuqori yog' kislotalarining ✔ 25. «mis(II) nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CuCl₂ B) Cu₃(PO₄)₂ C) CuCO₃ D) Cu(NO₃)₂ To'g'ri javob: D) Cu(NO₃)₂ ✔ 26. Neon (Ne) atomida nechta proton bor? A) 9 B) 11 C) 10 D) 20 To'g'ri javob: C) 10 ✔ 27. 200 g eritmada 80 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 50 % C) 40 % D) 80 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 126 28. Organik moddalarning kimyoviy tuzilish nazariyasini kim yaratgan? A) Mendeleyev B) Aleksandr Butlerov C) Lomonosov D) Vyoler To'g'ri javob: B) Aleksandr Butlerov✔ 29. Qaysi reaksiya almashinish reaksiyasi? A) CaCO₃ → CaO + CO₂ B) NaOH + HCl → NaCl + H₂O C) Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ D) 2H₂ + O₂ → 2H₂O To'g'ri javob: B) NaOH + HCl → NaCl + H₂O ✔ 30. NaOH tarkibidagi kislorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 55 % B) 60 % C) 20 % D) 40 % To'g'ri javob: D) 40 % ✔ 31. 80 g eritmada 20 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 25 % B) 12,5 % C) 35 % D) 50 % To'g'ri javob: A) 25 % ✔ 32. 1 mol Al(NO₃)₃ (alyuminiy nitrat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 6 B) 2 C) 1 D) 4 To'g'ri javob: D) 4 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) NaCl a) bariy xlorid 2) HCl b) glyukoza 3) SO₂ c) oltingugurt(IV) oksidi 4) C₆H₁₂O₆ d) natriy xlorid e) saxaroza f) xlorid kislota A) 1–d, 2–f, 3–c, 4–e B) 1–b, 2–c, 3–d, 4–f C) 1–d, 2–b, 3–f, 4–c D) 1–d, 2–f, 3–c, 4–b To'g'ri javob: D) 1–d, 2–f, 3–c, 4–b ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 127 34. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Neon a) Ne 2) Natriy b) Li 3) Litiy c) Ag 4) Qo'rg'oshin d) Na e) Mn f) Pb A) 1–a, 2–d, 3–b, 4–f B) 1–a, 2–d, 3–e, 4–f C) 1–a, 2–b, 3–d, 4–f D) 1–b, 2–d, 3–a, 4–f To'g'ri javob: A) 1–a, 2–d, 3–b, 4–f✔ 35. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Geliy a) Pb 2) Argon b) Mn 3) Natriy c) Na 4) Qo'rg'oshin d) Ar e) He f) Ba A) 1–e, 2–c, 3–d, 4–a B) 1–d, 2–e, 3–c, 4–a C) 1–e, 2–d, 3–c, 4–a D) 1–e, 2–c, 3–a, 4–d To'g'ri javob: C) 1–e, 2–d, 3–c, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 300 g 15% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 45 g; 255 g ✔ 37. 290 g 4% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 11,6 g; 278,4 g ✔ 38. 80 g 30% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 24 g; 56 g ✔ 39. 2,8 g N₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 2,24 l ✔ 40. 390 g 20% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 78 g; 312 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 128 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 24 g CH₄ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) M(CH₄) = 16 g/mol; n = m/M = 24/16 = 1,5 mol. 2) V = n·Vm = 1,5·22,4 = 33,6 l. 3) N = n·Nₐ = 1,5·6,02·10²³ = 9,03·10²³ ta molekula. Javob: a) 1,5 mol; b) 33,6 l; c) 9,03·10²³. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 114 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 114 → n = 8. 3) Formula: C₈H₁₈ — oktan. 4) Yonish: C₈H₁₈ + 25/2O₂ → 8CO₂ + 9H₂O Javob: C₈H₁₈ (oktan). 43. [Anorganik kimyo] 5,4 g alyuminiy (Al) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑ 2) n(Al) = 5,4/27 = 0,2 mol. 3) n(H₂) = 0,2·1,5 = 0,3 mol; V(H₂) = 0,3·22,4 = 6,72 l. 4) n(AlCl₃) = 0,2 mol; m = 0,2·133,5 = 26,7 g. Javob: 6,72 l H₂; 26,7 g AlCl₃. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 129 19-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 146 g HCl necha mol bo'ladi? A) 8 mol B) 4 mol C) 2 mol D) 5 mol To'g'ri javob: B) 4 mol✔ 2. Rux (Zn) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 32 B) 30 C) 31 D) 29 To'g'ri javob: B) 30 ✔ 3. 1 mol KOH ning massasini toping. A) 112 g B) 56 g C) 58 g D) 57 g To'g'ri javob: B) 56 g ✔ 4. «kaliy xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) K₂SO₄ B) K₂CO₃ C) KCl D) K₃PO₄ To'g'ri javob: C) KCl ✔ 5. «etil spirti (etanol)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CaO B) NaHCO₃ C) CH₄ D) C₂H₅OH To'g'ri javob: D) C₂H₅OH ✔ 6. Haroratni 10 °C ga oshirganda reaksiya tezligi 2–4 marta ortadi. Bu qaysi qoida? A) Avogadro qonuni B) Faradey qonuni C) Vant-Goff qoidasi D) Le Shatelye prinsipi To'g'ri javob: C) Vant-Goff qoidasi ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 130 7. 10 g eritmada 2 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 40 % C) 30 % D) 20 % To'g'ri javob: D) 20 %✔ 8. «bariy sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) BaSO₄ B) Ba(NO₃)₂ C) Ba₃(PO₄)₂ D) BaCl₂ To'g'ri javob: A) BaSO₄ ✔ 9. Na₂O qaysi sinfga mansub? A) amfoter oksid B) erimaydigan asos C) kislorodli kislota D) asosli oksid To'g'ri javob: D) asosli oksid ✔ 10. MgSO₄ (magniy sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 155 B) 118 C) 120 D) 136 To'g'ri javob: C) 120 ✔ 11. Suv molekulasidagi (H₂O) atomlar orasida qanday bog' bor? A) Metall bog' B) Kovalent qutbli bog' C) Ion bog' D) Kovalent qutbsiz bog' To'g'ri javob: B) Kovalent qutbli bog' ✔ 12. «alyuminiy oksidi» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) C₂H₂ B) KMnO₄ C) Al₂O₃ D) MgO To'g'ri javob: C) Al₂O₃ ✔ 13. 130 g eritmada 39 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 15 % C) 60 % D) 30 % To'g'ri javob: D) 30 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 131 14. Argon (Ar) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 20 B) 18 C) 17 D) 19 To'g'ri javob: B) 18✔ 15. 5 mol H₂O ning massasini toping. A) 95 g B) 18 g C) 108 g D) 90 g To'g'ri javob: D) 90 g ✔ 16. Al₂O₃ tarkibidagi alyuminiyning massa ulushini toping (taxminan). A) 67,9 % B) 52,9 % C) 47,1 % D) 26,4 % To'g'ri javob: B) 52,9 % ✔ 17. 4 mol CaO ning massasini toping. A) 280 g B) 228 g C) 224 g D) 56 g To'g'ri javob: C) 224 g ✔ 18. 200 g NaOH necha mol bo'ladi? A) 10 mol B) 6 mol C) 2,5 mol D) 5 mol To'g'ri javob: D) 5 mol ✔ 19. 140 g eritmada 35 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 25 % C) 35 % D) 12,5 % To'g'ri javob: B) 25 % ✔ 20. Geliy (He) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 4 B) 3 C) 2 D) 1 To'g'ri javob: C) 2 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 132 21. Qaytaruvchi qanday modda? A) Elektron oladigan modda B) Reaksiyada elektron beradigan modda C) Erituvchi D) Katalizator To'g'ri javob: B) Reaksiyada elektron beradigan modda✔ 22. Aldegidlarning funksional guruhi qaysi? A) –CHO (aldegid guruh) B) –COOH C) –OH D) –NH₂ To'g'ri javob: A) –CHO (aldegid guruh) ✔ 23. Vodorod (H) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 1 B) 3 C) 2 D) 5 To'g'ri javob: A) 1 ✔ 24. MgCl₂ (magniy xlorid) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 95 B) 118 C) 79 D) 130 To'g'ri javob: A) 95 ✔ 25. 2 mol NaOH ning massasini toping. A) 82 g B) 120 g C) 80 g D) 40 g To'g'ri javob: C) 80 g ✔ 26. Qaysi element 4-davr, VII A guruh da joylashgan? A) Alyuminiy (Al) B) Kalsiy (Ca) C) Brom (Br) D) Fosfor (P) To'g'ri javob: C) Brom (Br) ✔ 27. ZnO tarkibidagi ruxning massa ulushini toping (taxminan). A) 95,2 % B) 19,8 % C) 40,1 % D) 80,2 % To'g'ri javob: D) 80,2 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 133 28. «mis(II) sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CuCO₃ B) Cu(NO₃)₂ C) CuSO₄ D) CuCl₂ To'g'ri javob: C) CuSO₄✔ 29. 70 g eritmada 17,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 25 % C) 35 % D) 12,5 % To'g'ri javob: B) 25 % ✔ 30. «Rux» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) C B) I C) Zn D) Ba To'g'ri javob: C) Zn ✔ 31. Yod (I) atomida nechta proton bor? A) 53 B) 54 C) 127 D) 52 To'g'ri javob: A) 53 ✔ 32. 180 g eritmada 18 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 20 % C) 5 % D) 90 % To'g'ri javob: A) 10 % ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Kumush a) Pb 2) Azot b) Zn 3) Qo'rg'oshin c) Ag 4) Marganes d) P e) Mn f) N A) 1–d, 2–f, 3–a, 4–e B) 1–c, 2–f, 3–d, 4–e C) 1–c, 2–f, 3–a, 4–e D) 1–c, 2–e, 3–f, 4–a To'g'ri javob: C) 1–c, 2–f, 3–a, 4–e ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 134 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) ZnO a) kislorodsiz kislota 2) Cu(OH)₂ b) o'rta tuz 3) HCl c) asosli tuz 4) K₂SO₄ d) asosli oksid e) amfoter oksid f) erimaydigan asos A) 1–a, 2–e, 3–f, 4–b B) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b C) 1–a, 2–e, 3–b, 4–f D) 1–b, 2–f, 3–e, 4–a To'g'ri javob: B) 1–e, 2–f, 3–a, 4–b✔ 35. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) SO₂ a) kalsiy xlorid 2) CaCl₂ b) natriy karbonat 3) Na₂CO₃ c) oltingugurt(IV) oksidi 4) CaCO₃ d) magniy oksidi e) rux oksidi f) kalsiy karbonat A) 1–c, 2–b, 3–a, 4–f B) 1–c, 2–d, 3–b, 4–f C) 1–a, 2–b, 3–c, 4–f D) 1–c, 2–a, 3–b, 4–f To'g'ri javob: D) 1–c, 2–a, 3–b, 4–f ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 210 g 30% li va 100 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 28,4% ✔ 37. C₃H₈ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 1,52 ✔ 38. 96 g SO₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 33,6 l ✔ 39. 90 g 40% li va 220 g 5% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 15,2% ✔ 40. 140 g 5% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 7 g; 133 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 135 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 150 g 15% li tuz eritmasiga yana 50 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 150·15/100 = 22,5 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 22,5 + 50 = 72,5 g. 3) Eritma massasi: 150 + 50 = 200 g. 4) ω = 72,5/200·100% ≈ 36,25%. Javob: ≈ 36,25%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 22,4 l etan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Etan: C₂H₆; n = 22,4/22,4 = 1 mol. 2) 1 mol alkandan 2 mol CO₂ va 3 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 1·2·22,4 = 44,8 l. 4) m(H₂O) = 1·3·18 = 54 g. Javob: 44,8 l CO₂; 54 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 7,2 g magniy (Mg) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂↑ 2) n(Mg) = 7,2/24 = 0,3 mol. 3) n(H₂) = 0,3·1 = 0,3 mol; V(H₂) = 0,3·22,4 = 6,72 l. 4) n(MgCl₂) = 0,3 mol; m = 0,3·95 = 28,5 g. Javob: 6,72 l H₂; 28,5 g MgCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 136 20-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 1 mol CuSO₄ (mis(II) sulfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 2 B) 4 C) 3 D) 1 To'g'ri javob: A) 2✔ 2. «asetilen» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) C₂H₂ B) AgNO₃ C) KOH D) H₂SO₄ To'g'ri javob: A) C₂H₂ ✔ 3. «Qo'rg'oshin» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Zn B) Pb C) K D) Ca To'g'ri javob: B) Pb ✔ 4. «rux fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) ZnSO₄ B) Zn₃(PO₄)₂ C) ZnCO₃ D) ZnCl₂ To'g'ri javob: B) Zn₃(PO₄)₂ ✔ 5. «Simob» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Ar B) Cr C) Pb D) Hg To'g'ri javob: D) Hg ✔ 6. Uglerod (C) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 6 B) 5 C) 8 D) 7 To'g'ri javob: A) 6 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 137 7. Izotoplar nima? A) Har xil elementlar B) Protonlar soni bir xil, neytronlar soni har xil bo'lgan bir element atomlari C) Faqat radioaktiv atomlar D) Neytronlar soni bir xil, protonlar soni har xil atomlar To'g'ri javob: B) Protonlar soni bir xil, neytronlar soni har xil bo'lgan bir element atomlari✔ 8. 85 g NH₃ necha mol bo'ladi? A) 5 mol B) 6 mol C) 2,5 mol D) 10 mol To'g'ri javob: A) 5 mol ✔ 9. 10 g eritmada 1 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 90 % C) 10 % D) 20 % To'g'ri javob: C) 10 % ✔ 10. 200 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? A) 4 mol B) 2 mol C) 3 mol D) 1 mol To'g'ri javob: B) 2 mol ✔ 11. «metan» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) SO₂ B) H₂SO₄ C) CH₄ D) CaCO₃ To'g'ri javob: C) CH₄ ✔ 12. Mg₃(PO₄)₂ (magniy fosfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 262 B) 246 C) 285 D) 278 To'g'ri javob: A) 262 ✔ 13. 140 g eritmada 14 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 5 % C) 10 % D) 90 % To'g'ri javob: C) 10 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 138 14. 3 mol SO₂ ning massasini toping. A) 256 g B) 64 g C) 195 g D) 192 g To'g'ri javob: D) 192 g✔ 15. Inert (nodir) gazlar davriy jadvalning qaysi guruhida joylashgan? A) VIII A (18-guruh) B) VII A C) II A D) I A To'g'ri javob: A) VIII A (18-guruh) ✔ 16. AgNO₃ (kumush nitrat) ning molyar massasini toping. A) 186 g/mol B) 169 g/mol C) 340 g/mol D) 170 g/mol To'g'ri javob: D) 170 g/mol ✔ 17. K₂CO₃ (kaliy karbonat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 161 B) 138 C) 136 D) 150 To'g'ri javob: B) 138 ✔ 18. 60 g eritmada 3 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 5 % C) 2,5 % D) 10 % To'g'ri javob: B) 5 % ✔ 19. 1 mol HNO₃ ning massasini toping. A) 126 g B) 64 g C) 65 g D) 63 g To'g'ri javob: D) 63 g ✔ 20. 30 g eritmada 7,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 12,5 % B) 50 % C) 25 % D) 35 % To'g'ri javob: C) 25 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 139 21. «Xlor» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) I B) Li C) Cl D) C To'g'ri javob: C) Cl✔ 22. Cu(NO₃)₂ (mis(II) nitrat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 186 B) 188 C) 211 D) 223 To'g'ri javob: B) 188 ✔ 23. CO birikmasida C ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) −4 B) +6 C) +2 D) +3 To'g'ri javob: C) +2 ✔ 24. 120 g eritmada 36 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 40 % C) 30 % D) 60 % To'g'ri javob: C) 30 % ✔ 25. «kalsiy gidroksid (so'ndirilgan ohak)» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Fe₃O₄ B) Ca(OH)₂ C) C₂H₂ D) KMnO₄ To'g'ri javob: B) Ca(OH)₂ ✔ 26. 30 g eritmada 1,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 15 % C) 2,5 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 % ✔ 27. Marganes (Mn) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 24 B) 27 C) 25 D) 26 To'g'ri javob: C) 25 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 140 28. ZnO (rux oksidi) ning molyar massasini toping. A) 80 g/mol B) 81 g/mol C) 97 g/mol D) 162 g/mol To'g'ri javob: B) 81 g/mol✔ 29. «Oltin» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) H B) Au C) C D) Ba To'g'ri javob: B) Au ✔ 30. 140 g eritmada 28 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 40 % C) 10 % D) 30 % To'g'ri javob: A) 20 % ✔ 31. Qaysi modda — erimaydigan asos? A) CaO B) MgO C) Cu(OH)₂ D) NO To'g'ri javob: C) Cu(OH)₂ ✔ 32. Vodorod (H) atomida nechta proton bor? A) 2 B) 3 C) 5 D) 1 To'g'ri javob: D) 1 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) C₂H₂ a) bariy xlorid 2) Fe₂O₃ b) kalsiy xlorid 3) NaCl c) natriy karbonat 4) BaCl₂ d) asetilen e) natriy xlorid f) temir(III) oksidi A) 1–e, 2–f, 3–d, 4–a B) 1–d, 2–e, 3–f, 4–a C) 1–e, 2–f, 3–a, 4–d D) 1–d, 2–f, 3–e, 4–a To'g'ri javob: D) 1–d, 2–f, 3–e, 4–a ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 141 34. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Kislorod a) Fe 2) Kremniy b) Ca 3) Marganes c) Si 4) Temir d) N e) O f) Mn A) 1–d, 2–c, 3–f, 4–a B) 1–f, 2–c, 3–e, 4–a C) 1–c, 2–f, 3–e, 4–a D) 1–e, 2–c, 3–f, 4–a To'g'ri javob: D) 1–e, 2–c, 3–f, 4–a✔ 35. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Argon a) Cr 2) Xrom b) Pb 3) Kremniy c) Hg 4) Simob d) Si e) Ba f) Ar A) 1–f, 2–d, 3–a, 4–c B) 1–d, 2–a, 3–f, 4–c C) 1–f, 2–b, 3–d, 4–c D) 1–f, 2–a, 3–d, 4–c To'g'ri javob: D) 1–f, 2–a, 3–d, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 380 g 12% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 45,6 g; 334,4 g ✔ 37. 60 g C₂H₆ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 44,8 l ✔ 38. 130 g 10% li va 250 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 19,9% ✔ 39. 270 g 25% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 67,5 g; 202,5 g ✔ 40. 12 g CH₄ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 16,8 l ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 142 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 11 g CO₂ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) M(CO₂) = 44 g/mol; n = m/M = 11/44 = 0,25 mol. 2) V = n·Vm = 0,25·22,4 = 5,6 l. 3) N = n·Nₐ = 0,25·6,02·10²³ = 1,5·10²³ ta molekula. Javob: a) 0,25 mol; b) 5,6 l; c) 1,5·10²³. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 44 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 44 → n = 3. 3) Formula: C₃H₈ — propan. 4) Yonish: C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O Javob: C₃H₈ (propan). 43. [Anorganik kimyo] 10,8 g alyuminiy (Al) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: 2Al + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂↑ 2) n(Al) = 10,8/27 = 0,4 mol. 3) n(H₂) = 0,4·1,5 = 0,6 mol; V(H₂) = 0,6·22,4 = 13,44 l. 4) n(AlCl₃) = 0,4 mol; m = 0,4·133,5 = 53,4 g. Javob: 13,44 l H₂; 53,4 g AlCl₃. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 143 21-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. AlPO₄ (alyuminiy fosfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 157 B) 145 C) 122 D) 106 To'g'ri javob: C) 122✔ 2. 10 g eritmada 0,5 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 2,5 % B) 15 % C) 5 % D) 10 % To'g'ri javob: C) 5 % ✔ 3. Qo'rg'oshin (Pb) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 83 B) 82 C) 81 D) 84 To'g'ri javob: B) 82 ✔ 4. «magniy xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Mg(NO₃)₂ B) MgCl₂ C) MgCO₃ D) Mg₃(PO₄)₂ To'g'ri javob: B) MgCl₂ ✔ 5. CuCO₃ (mis(II) karbonat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 136 B) 108 C) 124 D) 147 To'g'ri javob: C) 124 ✔ 6. K₂SO₄ qaysi sinfga mansub? A) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid B) kislotali oksid C) asosli oksid D) o'rta tuz To'g'ri javob: D) o'rta tuz ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 144 7. 180 g eritmada 54 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 30 % C) 60 % D) 40 % To'g'ri javob: B) 30 %✔ 8. Alyuminiy (Al) atomida nechta proton bor? A) 13 B) 12 C) 27 D) 14 To'g'ri javob: A) 13 ✔ 9. Normal sharoitda 9 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 31,4 l B) 198 l C) 201,6 l D) 403,2 l To'g'ri javob: C) 201,6 l ✔ 10. Fe₂O₃ birikmasida Fe ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +3 B) +7 C) −4 D) −2 To'g'ri javob: A) +3 ✔ 11. Elektrolitik dissotsilanish nazariyasini kim yaratgan? A) Faradey B) Svante Arrenius C) Butlerov D) Mendeleyev To'g'ri javob: B) Svante Arrenius ✔ 12. 1 mol K₂SO₄ (kaliy sulfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 1 B) 2 C) 3 D) 6 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 13. «kalsiy sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) CaCl₂ B) CaSO₄ C) Ca(NO₃)₂ D) Ca₃(PO₄)₂ To'g'ri javob: B) CaSO₄ ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 145 14. 5 mol H₂SO₄ ning massasini toping. A) 495 g B) 490 g C) 98 g D) 588 g To'g'ri javob: B) 490 g✔ 15. 20 g eritmada 6 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 60 % B) 30 % C) 40 % D) 15 % To'g'ri javob: B) 30 % ✔ 16. Qaysi modda — kislorodli kislota? A) SO₃ B) NaHCO₃ C) CaO D) H₂SO₄ To'g'ri javob: D) H₂SO₄ ✔ 17. Elektrolitlar qanday moddalar? A) Faqat metallar B) Tokni o'tkazmaydigan moddalar C) Faqat gazlar D) Eritmasi yoki suyuqlanmasi elektr tokini o'tkazadigan moddalar To'g'ri javob: D) Eritmasi yoki suyuqlanmasi elektr tokini o'tkazadigan moddalar ✔ 18. BaSO₄ (bariy sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 14 B) 6 C) 4 D) 12 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 19. Argon (Ar) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 2-davr, VII A guruh B) 3-davr, VIII A guruh C) 2-davr, I A guruh D) 4-davr, I A guruh To'g'ri javob: B) 3-davr, VIII A guruh ✔ 20. 1 mol HCl ning massasini toping. A) 73 g B) 36,5 g C) 38,5 g D) 37,5 g To'g'ri javob: B) 36,5 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 146 21. CH₄ tarkibidagi vodorodning massa ulushini toping (taxminan). A) 40 % B) 12,5 % C) 75 % D) 25 % To'g'ri javob: D) 25 %✔ 22. 190 g eritmada 76 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 40 % C) 20 % D) 80 % To'g'ri javob: B) 40 % ✔ 23. 5 mol CaCO₃ ning massasini toping. A) 505 g B) 100 g C) 600 g D) 500 g To'g'ri javob: D) 500 g ✔ 24. Fosfor (P) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 14 B) 17 C) 15 D) 16 To'g'ri javob: C) 15 ✔ 25. «kaliy fosfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) K₃PO₄ B) K₂CO₃ C) K₂SO₄ D) KNO₃ To'g'ri javob: A) K₃PO₄ ✔ 26. 224 g KOH necha mol bo'ladi? A) 4 mol B) 5 mol C) 2 mol D) 8 mol To'g'ri javob: A) 4 mol ✔ 27. Fe₂(SO₄)₃ (temir(III) sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 400 B) 384 C) 398 D) 416 To'g'ri javob: A) 400 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 147 28. K₂SO₄ (kaliy sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 7 B) 6 C) 17 D) 12 To'g'ri javob: A) 7✔ 29. Qaysi modda — kislorodsiz kislota? A) MgO B) H₂SO₄ C) HCl D) NaHCO₃ To'g'ri javob: C) HCl ✔ 30. Issiqxona effektini kuchaytiruvchi asosiy gaz qaysi? A) Karbonat angidrid (CO₂) B) Azot C) Kislorod D) Geliy To'g'ri javob: A) Karbonat angidrid (CO₂) ✔ 31. «Magniy» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) O B) K C) Mg D) Br To'g'ri javob: C) Mg ✔ 32. 180 g eritmada 9 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 2,5 % C) 15 % D) 10 % To'g'ri javob: A) 5 % ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Oltin a) He 2) Yod b) Ba 3) Geliy c) I 4) Simob d) Br e) Au f) Hg A) 1–e, 2–d, 3–a, 4–f B) 1–e, 2–c, 3–a, 4–f C) 1–e, 2–c, 3–b, 4–f D) 1–e, 2–f, 3–a, 4–c To'g'ri javob: B) 1–e, 2–c, 3–a, 4–f ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 148 34. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) CO₂ a) kislotali oksid 2) CaO b) ishqor (eruvchan asos) 3) Fe(OH)₃ c) nordon tuz 4) NaOH d) erimaydigan asos e) asosli oksid f) kislorodsiz kislota A) 1–a, 2–e, 3–d, 4–b B) 1–a, 2–b, 3–e, 4–d C) 1–b, 2–e, 3–d, 4–a D) 1–b, 2–e, 3–a, 4–d To'g'ri javob: A) 1–a, 2–e, 3–d, 4–b✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) ZnO a) asosli oksid 2) NaCl b) o'rta tuz 3) HNO₃ c) ishqor (eruvchan asos) 4) CaO d) asosli tuz e) kislorodli kislota f) amfoter oksid A) 1–f, 2–b, 3–e, 4–a B) 1–a, 2–f, 3–e, 4–b C) 1–f, 2–b, 3–d, 4–a D) 1–f, 2–e, 3–b, 4–a To'g'ri javob: A) 1–f, 2–b, 3–e, 4–a ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. SO₂ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 2,21 ✔ 37. 260 g 15% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 39 g; 221 g ✔ 38. 190 g 30% li va 150 g 10% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 21,2% ✔ 39. 320 g 5% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 16 g; 304 g ✔ 40. H₂ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 0,07 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 149 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 150 g 10% li tuz eritmasiga yana 10 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 150·10/100 = 15 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 15 + 10 = 25 g. 3) Eritma massasi: 150 + 10 = 160 g. 4) ω = 25/160·100% ≈ 15,62%. Javob: ≈ 15,62%. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 5,6 l metan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Metan: CH₄; n = 5,6/22,4 = 0,25 mol. 2) 1 mol alkandan 1 mol CO₂ va 2 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,25·1·22,4 = 5,6 l. 4) m(H₂O) = 0,25·2·18 = 9 g. Javob: 5,6 l CO₂; 9 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 19,5 g rux (Zn) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑ 2) n(Zn) = 19,5/65 = 0,3 mol. 3) n(H₂) = 0,3·1 = 0,3 mol; V(H₂) = 0,3·22,4 = 6,72 l. 4) n(ZnCl₂) = 0,3 mol; m = 0,3·136 = 40,8 g. Javob: 6,72 l H₂; 40,8 g ZnCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 150 22-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. KMnO₄ birikmasida Mn ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) −4 B) +7 C) +1 D) +5 To'g'ri javob: B) +7✔ 2. 160 g eritmada 32 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 40 % C) 20 % D) 30 % To'g'ri javob: C) 20 % ✔ 3. «oltingugurt(IV) oksidi» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Na₂CO₃ B) SO₂ C) CO₂ D) Fe₃O₄ To'g'ri javob: B) SO₂ ✔ 4. 190 g eritmada 57 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 60 % C) 40 % D) 30 % To'g'ri javob: D) 30 % ✔ 5. 2 mol CaO ning massasini toping. A) 56 g B) 168 g C) 112 g D) 114 g To'g'ri javob: C) 112 g ✔ 6. 4 mol NaOH ning massasini toping. A) 164 g B) 160 g C) 200 g D) 40 g To'g'ri javob: B) 160 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 151 7. 150 g eritmada 30 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 30 % C) 10 % D) 40 % To'g'ri javob: A) 20 %✔ 8. NaHCO₃ qaysi sinfga mansub? A) nordon tuz B) kislorodli kislota C) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid D) kislotali oksid To'g'ri javob: A) nordon tuz ✔ 9. HCl qaysi sinfga mansub? A) o'rta tuz B) asosli tuz C) asosli oksid D) kislorodsiz kislota To'g'ri javob: D) kislorodsiz kislota ✔ 10. Kremniy (Si) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 15 B) 14 C) 13 D) 16 To'g'ri javob: B) 14 ✔ 11. 90 g eritmada 9 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 90 % C) 20 % D) 10 % To'g'ri javob: D) 10 % ✔ 12. Metilorange kislotali muhitda qanday rangda bo'ladi? A) Rangsiz B) Sariq C) Ko'k D) Qizil (pushti-qizil) To'g'ri javob: D) Qizil (pushti-qizil) ✔ 13. C₆H₁₂O₆ (glyukoza) ning molyar massasini toping. A) 196 g/mol B) 360 g/mol C) 180 g/mol D) 179 g/mol To'g'ri javob: C) 180 g/mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 152 14. 20 g eritmada 4 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 20 % C) 40 % D) 10 % To'g'ri javob: B) 20 %✔ 15. CaO qaysi sinfga mansub? A) asosli oksid B) ishqor (eruvchan asos) C) kislorodsiz kislota D) befarq (tuz hosil qilmaydigan) oksid To'g'ri javob: A) asosli oksid ✔ 16. 30 g eritmada 3 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 90 % C) 20 % D) 10 % To'g'ri javob: D) 10 % ✔ 17. Neytrallanish reaksiyasi qaysi moddalar o'rtasida boradi? A) Metall va nometall o'rtasida B) Ikki oksid o'rtasida (har doim) C) Ikki tuz o'rtasida D) Kislota va asos o'rtasida To'g'ri javob: D) Kislota va asos o'rtasida ✔ 18. NaOH tarkibidagi natriyning massa ulushini toping (taxminan). A) 42,5 % B) 57,5 % C) 28,8 % D) 72,5 % To'g'ri javob: B) 57,5 % ✔ 19. 220 g CO₂ necha mol bo'ladi? A) 2,5 mol B) 5 mol C) 6 mol D) 10 mol To'g'ri javob: B) 5 mol ✔ 20. 20 g eritmada 2 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 90 % B) 10 % C) 20 % D) 5 % To'g'ri javob: B) 10 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 153 21. «rux karbonat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) ZnCO₃ B) ZnSO₄ C) Zn₃(PO₄)₂ D) ZnCl₂ To'g'ri javob: A) ZnCO₃✔ 22. NH₃ birikmasida N ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) −4 B) +6 C) −3 D) +4 To'g'ri javob: C) −3 ✔ 23. 70 g eritmada 21 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 15 % B) 30 % C) 60 % D) 40 % To'g'ri javob: B) 30 % ✔ 24. pH = 7 bo'lgan muhit qanday? A) Neytral B) Kuchli kislotali C) Ishqoriy D) Kislotali To'g'ri javob: A) Neytral ✔ 25. 1 mol ZnSO₄ (rux sulfat) suvda to'liq dissotsilanganda necha mol ion hosil bo'ladi? A) 2 B) 5 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 26. 64 g SO₂ necha mol bo'ladi? A) 1 mol B) 0,5 mol C) 64 mol D) 2 mol To'g'ri javob: A) 1 mol ✔ 27. 224 g CaO necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 5 mol C) 4 mol D) 8 mol To'g'ri javob: C) 4 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 154 28. 10 g eritmada 4 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 80 % B) 20 % C) 50 % D) 40 % To'g'ri javob: D) 40 %✔ 29. Katalizator nima? A) Reaksiya tezligini o'zgartiradigan, lekin o'zi sarflanmaydigan modda B) Reaksiya mahsuloti C) Reaksiyani to'xtatuvchi doimiy modda D) Faqat erituvchi To'g'ri javob: A) Reaksiya tezligini o'zgartiradigan, lekin o'zi sarflanmaydigan modda ✔ 30. 140 g eritmada 7 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 15 % C) 2,5 % D) 5 % To'g'ri javob: D) 5 % ✔ 31. Ozon (O₃) qaysi elementning allotropik shakli? A) Kislorod B) Vodorod C) Azot D) Xlor To'g'ri javob: A) Kislorod ✔ 32. 100 g eritmada 25 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 12,5 % B) 35 % C) 25 % D) 50 % To'g'ri javob: C) 25 % ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CO₂ a) fosfat 2) H₃PO₄ b) rux oksidi 3) ZnO c) sirka kislota 4) C₂H₄ d) kumush nitrat e) uglerod(IV) oksidi f) etilen A) 1–e, 2–a, 3–b, 4–f B) 1–a, 2–f, 3–e, 4–b C) 1–b, 2–e, 3–f, 4–a D) 1–c, 2–a, 3–b, 4–f To'g'ri javob: A) 1–e, 2–a, 3–b, 4–f ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 155 34. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) Fe₂O₃ a) kalsiy oksidi 2) NaHCO₃ b) sulfat kislota 3) CaO c) kaliy gidroksid 4) KOH d) natriy gidrokarbonat e) temir(III) oksidi f) kalsiy xlorid A) 1–e, 2–d, 3–f, 4–c B) 1–e, 2–d, 3–a, 4–c C) 1–f, 2–d, 3–a, 4–c D) 1–d, 2–e, 3–a, 4–c To'g'ri javob: B) 1–e, 2–d, 3–a, 4–c✔ 35. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Fosfor a) Br 2) Brom b) I 3) Neon c) P 4) Yod d) S e) Ne f) Pb A) 1–c, 2–e, 3–a, 4–b B) 1–c, 2–a, 3–e, 4–b C) 1–e, 2–c, 3–a, 4–b D) 1–e, 2–a, 3–c, 4–b To'g'ri javob: B) 1–c, 2–a, 3–e, 4–b ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. CO₂ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 1,52 ✔ 37. CH₄ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 0,55 ✔ 38. 240 g CuSO₄ necha mol bo'ladi? Javob: 1,5 mol ✔ 39. 290 g 10% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 29 g; 261 g ✔ 40. 16 g O₂ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 11,2 l ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 156 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 150 g 25% li tuz eritmasiga yana 10 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 150·25/100 = 37,5 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 37,5 + 10 = 47,5 g. 3) Eritma massasi: 150 + 10 = 160 g. 4) ω = 47,5/160·100% ≈ 29,69%. Javob: ≈ 29,69%. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 16 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 16 → n = 1. 3) Formula: CH₄ — metan. 4) Yonish: CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O Javob: CH₄ (metan). 43. [Anorganik kimyo] 16,8 g temir (Fe) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂↑ 2) n(Fe) = 16,8/56 = 0,3 mol. 3) n(H₂) = 0,3·1 = 0,3 mol; V(H₂) = 0,3·22,4 = 6,72 l. 4) n(FeCl₂) = 0,3 mol; m = 0,3·127 = 38,1 g. Javob: 6,72 l H₂; 38,1 g FeCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 157 23-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. SO₃ qaysi sinfga mansub? A) asosli oksid B) kislotali oksid C) nordon tuz D) o'rta tuz To'g'ri javob: B) kislotali oksid✔ 2. MgO tarkibidagi magniyning massa ulushini toping (taxminan). A) 75 % B) 40 % C) 60 % D) 30 % To'g'ri javob: C) 60 % ✔ 3. SiO₂ (kremniy(IV) oksidi (qum, kvars)) ning molyar massasini toping. A) 120 g/mol B) 76 g/mol C) 59 g/mol D) 60 g/mol To'g'ri javob: D) 60 g/mol ✔ 4. MgCO₃ (magniy karbonat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 13 B) 18 C) 9 D) 5 To'g'ri javob: D) 5 ✔ 5. 130 g eritmada 13 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 5 % B) 20 % C) 10 % D) 90 % To'g'ri javob: C) 10 % ✔ 6. 100 g eritmada 20 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 10 % C) 30 % D) 20 % To'g'ri javob: D) 20 % ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 158 7. 90 g eritmada 18 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 10 % B) 40 % C) 20 % D) 30 % To'g'ri javob: C) 20 %✔ 8. Cu₂O birikmasida Cu ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +3 B) +5 C) −3 D) +1 To'g'ri javob: D) +1 ✔ 9. 100 g eritmada 40 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 50 % B) 40 % C) 80 % D) 20 % To'g'ri javob: B) 40 % ✔ 10. SO₂ birikmasida S ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +1 B) +4 C) −4 D) +2 To'g'ri javob: B) +4 ✔ 11. 40 g eritmada 8 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 10 % C) 40 % D) 30 % To'g'ri javob: A) 20 % ✔ 12. (CuOH)₂CO₃ qaysi sinfga mansub? A) asosli oksid B) asosli tuz C) nordon tuz D) kislotali oksid To'g'ri javob: B) asosli tuz ✔ 13. Uglerod (C) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 2-davr, III A guruh B) 4-davr, I A guruh C) 2-davr, IV A guruh D) 2-davr, VI A guruh To'g'ri javob: C) 2-davr, IV A guruh ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 159 14. FeCl₃ (temir(III) xlorid) formula birligida jami nechta atom bor? A) 12 B) 4 C) 10 D) 6 To'g'ri javob: B) 4✔ 15. «alyuminiy nitrat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Al(NO₃)₃ B) AlPO₄ C) Al₂(CO₃)₃ D) AlCl₃ To'g'ri javob: A) Al(NO₃)₃ ✔ 16. 160 g MgO necha mol bo'ladi? A) 8 mol B) 2 mol C) 4 mol D) 5 mol To'g'ri javob: C) 4 mol ✔ 17. 150 g eritmada 45 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 60 % C) 15 % D) 30 % To'g'ri javob: D) 30 % ✔ 18. Xrom (Cr) atomida nechta proton bor? A) 23 B) 24 C) 25 D) 52 To'g'ri javob: B) 24 ✔ 19. «natriy xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) NaNO₃ B) Na₂SO₄ C) Na₃PO₄ D) NaCl To'g'ri javob: D) NaCl ✔ 20. 160 g NaOH necha mol bo'ladi? A) 5 mol B) 4 mol C) 2 mol D) 8 mol To'g'ri javob: B) 4 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 160 21. CaO tarkibidagi kalsiyning massa ulushini toping (taxminan). A) 35,7 % B) 28,6 % C) 86,4 % D) 71,4 % To'g'ri javob: D) 71,4 %✔ 22. 90 g eritmada 27 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 60 % C) 15 % D) 30 % To'g'ri javob: D) 30 % ✔ 23. 500 g CaCO₃ necha mol bo'ladi? A) 5 mol B) 10 mol C) 2,5 mol D) 6 mol To'g'ri javob: A) 5 mol ✔ 24. MgO (magniy oksidi) ning molyar massasini toping. A) 56 g/mol B) 40 g/mol C) 39 g/mol D) 80 g/mol To'g'ri javob: B) 40 g/mol ✔ 25. Mis (Cu) elementining tartib raqami nechaga teng? A) 30 B) 31 C) 29 D) 28 To'g'ri javob: C) 29 ✔ 26. «kalsiy xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Ca₃(PO₄)₂ B) Ca(NO₃)₂ C) CaCl₂ D) CaSO₄ To'g'ri javob: C) CaCl₂ ✔ 27. Normal sharoitda 3 mol gaz qancha hajmni egallaydi? A) 67,2 l B) 66 l C) 134,4 l D) 25,4 l To'g'ri javob: A) 67,2 l ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 161 28. 20 g eritmada 8 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 40 % B) 50 % C) 80 % D) 20 % To'g'ri javob: A) 40 %✔ 29. 180 g eritmada 36 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 30 % B) 10 % C) 20 % D) 40 % To'g'ri javob: C) 20 % ✔ 30. Modda miqdorining birligi qaysi? A) Mol B) Gramm C) Litr D) Kelvin To'g'ri javob: A) Mol ✔ 31. «temir(III) xlorid» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) FeCl₃ B) Fe(NO₃)₃ C) Fe₂(CO₃)₃ D) FePO₄ To'g'ri javob: A) FeCl₃ ✔ 32. 1 mol CaCO₃ ning massasini toping. A) 102 g B) 101 g C) 100 g D) 200 g To'g'ri javob: C) 100 g ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Moddalarning formulalarini ularning nomlari bilan moslang. 1) CaCl₂ a) kalsiy xlorid 2) Ca(OH)₂ b) kalsiy gidroksid 3) SiO₂ c) kremniy(IV) oksidi 4) MgO d) temir(III) oksidi e) uglerod(IV) oksidi f) magniy oksidi A) 1–d, 2–b, 3–c, 4–f B) 1–a, 2–b, 3–c, 4–f C) 1–a, 2–b, 3–c, 4–e D) 1–a, 2–b, 3–d, 4–f To'g'ri javob: B) 1–a, 2–b, 3–c, 4–f ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 162 34. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Brom a) Fe 2) Kumush b) Au 3) Temir c) Ag 4) Oltin d) Cr e) Br f) Cu A) 1–b, 2–e, 3–a, 4–c B) 1–e, 2–a, 3–c, 4–b C) 1–e, 2–c, 3–a, 4–b D) 1–e, 2–b, 3–c, 4–a To'g'ri javob: C) 1–e, 2–c, 3–a, 4–b✔ 35. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Vodorod a) Pb 2) Yod b) I 3) Qo'rg'oshin c) K 4) Kumush d) F e) H f) Ag A) 1–b, 2–f, 3–e, 4–a B) 1–e, 2–b, 3–a, 4–f C) 1–f, 2–a, 3–e, 4–b D) 1–f, 2–b, 3–a, 4–e To'g'ri javob: B) 1–e, 2–b, 3–a, 4–f ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 270 g 20% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 54 g; 216 g ✔ 37. 130 g 20% li va 70 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 21,8% ✔ 38. 120 g 20% li va 270 g 10% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 13,1% ✔ 39. N₂ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 0,97 ✔ 40. 110 g 20% li va 110 g 15% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 17,5% ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 163 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 250 g 25% li tuz eritmasiga yana 50 g shu tuz qo'shib eritildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) Dastlabki eritmadagi tuz: m = 250·25/100 = 62,5 g. 2) Qo'shilgandan keyingi tuz massasi: 62,5 + 50 = 112,5 g. 3) Eritma massasi: 250 + 50 = 300 g. 4) ω = 112,5/300·100% ≈ 37,5%. Javob: ≈ 37,5%. 42. [Organik kimyo] To'yingan uglevodorod (alkan)ning molyar massasi 58 g/mol ga teng. Uning molekulyar formulasini aniqlang, nomini yozing va to'liq yonish reaksiyasi tenglamasini tuzing. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Alkanlarning umumiy formulasi C H₂ ₊₂, M = 14n + 2. ₙ ₙ 2) 14n + 2 = 58 → n = 4. 3) Formula: C₄H₁₀ — butan. 4) Yonish: C₄H₁₀ + 13/2O₂ → 4CO₂ + 5H₂O Javob: C₄H₁₀ (butan). 43. [Anorganik kimyo] 12 g magniy (Mg) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂↑ 2) n(Mg) = 12/24 = 0,5 mol. 3) n(H₂) = 0,5·1 = 0,5 mol; V(H₂) = 0,5·22,4 = 11,2 l. 4) n(MgCl₂) = 0,5 mol; m = 0,5·95 = 47,5 g. Javob: 11,2 l H₂; 47,5 g MgCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 164 24-variant Y-1 • bitta to'g'ri javob 1. 4 mol MgO ning massasini toping. A) 40 g B) 164 g C) 160 g D) 200 g To'g'ri javob: C) 160 g✔ 2. Ishqoriy metallar qaysi guruhda joylashgan? A) III A guruhida B) II A guruhida C) VII A guruhida D) I A guruhida To'g'ri javob: D) I A guruhida ✔ 3. «Argon» elementining kimyoviy belgisi qaysi? A) Ar B) Hg C) Ca D) Si To'g'ri javob: A) Ar ✔ 4. P₂O₅ qaysi sinfga mansub? A) amfoter oksid B) asosli tuz C) erimaydigan asos D) kislotali oksid To'g'ri javob: D) kislotali oksid ✔ 5. Galogenlar qaysi guruhda joylashgan? A) VIII A guruhida B) VII A guruhida C) VI A guruhida D) I A guruhida To'g'ri javob: B) VII A guruhida ✔ 6. Na₂SO₄ (natriy sulfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 9 B) 17 C) 2 D) 7 To'g'ri javob: D) 7 ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 165 7. Kislorod (O) atomida nechta proton bor? A) 8 B) 16 C) 9 D) 7 To'g'ri javob: A) 8✔ 8. 4 mol HNO₃ ning massasini toping. A) 252 g B) 63 g C) 256 g D) 315 g To'g'ri javob: A) 252 g ✔ 9. CaO (kalsiy oksidi (so'ndirilmagan ohak)) ning molyar massasini toping. A) 112 g/mol B) 72 g/mol C) 55 g/mol D) 56 g/mol To'g'ri javob: D) 56 g/mol ✔ 10. «alyuminiy sulfat» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Al₂(SO₄)₃ B) AlCl₃ C) Al₂(CO₃)₃ D) Al(NO₃)₃ To'g'ri javob: A) Al₂(SO₄)₃ ✔ 11. HCl (xlorid kislota) ning molyar massasini toping. A) 35,5 g/mol B) 52,5 g/mol C) 73 g/mol D) 36,5 g/mol To'g'ri javob: D) 36,5 g/mol ✔ 12. CuSO₄ (mis(II) sulfat) ning molyar massasini toping. A) 160 g/mol B) 159 g/mol C) 176 g/mol D) 320 g/mol To'g'ri javob: A) 160 g/mol ✔ 13. 58,5 g NaCl necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 0,5 mol C) 58,5 mol D) 1 mol To'g'ri javob: D) 1 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 166 14. Brom (Br) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, VII A guruh B) 2-davr, I A guruh C) 3-davr, III A guruh D) 4-davr, VII A guruh To'g'ri javob: D) 4-davr, VII A guruh✔ 15. C₁₂H₂₂O₁₁ (saxaroza) ning molyar massasini toping. A) 342 g/mol B) 684 g/mol C) 358 g/mol D) 341 g/mol To'g'ri javob: A) 342 g/mol ✔ 16. 126 g HNO₃ necha mol bo'ladi? A) 4 mol B) 2 mol C) 1 mol D) 3 mol To'g'ri javob: B) 2 mol ✔ 17. CaCO₃ (kalsiy karbonat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 11 B) 5 C) 13 D) 17 To'g'ri javob: B) 5 ✔ 18. Azot (N) atomida nechta proton bor? A) 14 B) 8 C) 7 D) 6 To'g'ri javob: C) 7 ✔ 19. 128 g SO₂ necha mol bo'ladi? A) 1 mol B) 3 mol C) 2 mol D) 4 mol To'g'ri javob: C) 2 mol ✔ 20. 5 mol CH₄ ning massasini toping. A) 80 g B) 96 g C) 85 g D) 16 g To'g'ri javob: A) 80 g ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 167 21. HClO₄ birikmasida Cl ning oksidlanish darajasini aniqlang. A) +3 B) +7 C) +6 D) −4 To'g'ri javob: B) +7✔ 22. Qaysi element 3-davr, VII A guruh da joylashgan? A) Xlor (Cl) B) Kaliy (K) C) Kislorod (O) D) Fosfor (P) To'g'ri javob: A) Xlor (Cl) ✔ 23. 110 g eritmada 11 g tuz erigan. Eritmadagi tuzning massa ulushini toping. A) 20 % B) 5 % C) 10 % D) 90 % To'g'ri javob: C) 10 % ✔ 24. Davriy qonun qachon kashf etilgan? A) 1869-yilda B) 1661-yilda C) 1789-yilda D) 1905-yilda To'g'ri javob: A) 1869-yilda ✔ 25. «suv» ning kimyoviy formulasi qaysi? A) Na₂CO₃ B) CH₄ C) NH₃ D) H₂O To'g'ri javob: D) H₂O ✔ 26. Al₂(SO₄)₃ (alyuminiy sulfat) ning molyar massasini toping (g/mol). A) 342 B) 365 C) 326 D) 354 To'g'ri javob: A) 342 ✔ 27. 176 g CO₂ necha mol bo'ladi? A) 2 mol B) 5 mol C) 8 mol D) 4 mol To'g'ri javob: D) 4 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 168 28. 378 g HNO₃ necha mol bo'ladi? A) 3 mol B) 7 mol C) 6 mol D) 12 mol To'g'ri javob: C) 6 mol✔ 29. Kremniy (Si) davriy sistemada qayerda joylashgan? A) 3-davr, IV A guruh B) 2-davr, VII A guruh C) 3-davr, I A guruh D) 2-davr, V A guruh To'g'ri javob: A) 3-davr, IV A guruh ✔ 30. Qattiqligi eng yuqori tabiiy modda qaysi? A) Korund B) Kvars C) Olmos D) Grafit To'g'ri javob: C) Olmos ✔ 31. CH₃COOH (sirka kislota) ning molyar massasini toping. A) 76 g/mol B) 59 g/mol C) 60 g/mol D) 120 g/mol To'g'ri javob: C) 60 g/mol ✔ 32. FePO₄ (temir(III) fosfat) formula birligida jami nechta atom bor? A) 15 B) 6 C) 12 D) 4 To'g'ri javob: B) 6 ✔ Y-2 • moslashtirish 33. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Oltin a) C 2) Bariy b) Cr 3) Simob c) Ba 4) Xrom d) Hg e) Au f) Si A) 1–e, 2–c, 3–d, 4–f B) 1–d, 2–c, 3–e, 4–b C) 1–e, 2–c, 3–d, 4–b D) 1–c, 2–e, 3–d, 4–b To'g'ri javob: C) 1–e, 2–c, 3–d, 4–b ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 169 34. Kimyoviy elementlarni ularning belgilari bilan moslang. 1) Mis a) Ar 2) Marganes b) Li 3) Litiy c) Au 4) Xlor d) Mn e) Cu f) Cl A) 1–f, 2–b, 3–d, 4–e B) 1–e, 2–d, 3–b, 4–f C) 1–e, 2–a, 3–b, 4–f D) 1–e, 2–d, 3–c, 4–f To'g'ri javob: B) 1–e, 2–d, 3–b, 4–f✔ 35. Moddalarni ular mansub bo'lgan sinflar bilan moslang. 1) NaCl a) erimaydigan asos 2) HNO₃ b) o'rta tuz 3) P₂O₅ c) ishqor (eruvchan asos) 4) KOH d) kislorodsiz kislota e) kislorodli kislota f) kislotali oksid A) 1–b, 2–e, 3–f, 4–a B) 1–a, 2–e, 3–f, 4–c C) 1–b, 2–e, 3–f, 4–c D) 1–b, 2–e, 3–c, 4–f To'g'ri javob: C) 1–b, 2–e, 3–f, 4–c ✔ O • ochiq topshiriq (qisqa javob) 36. 4,25 g NH₃ gazi normal sharoitda qancha hajmni egallaydi? Javobni litrda yozing. Javob: 5,6 l ✔ 37. 140 g 20% li va 290 g 25% li bir xil tuz eritmalari aralashtirildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning massa ulushini (%) toping (0,1 gacha aniqlikda). Javob: 23,4% ✔ 38. 280 g 8% li eritma tayyorlash uchun necha gramm tuz va necha gramm suv kerak? Javobni «tuz; suv» ko'rinishida yozing. Javob: 22,4 g; 257,6 g ✔ 39. Cl₂ gazining havoga nisbatan zichligini toping (M(havo) = 29 g/mol). Javobni 0,01 gacha aniqlikda yozing. Javob: 2,45 ✔ 40. 1,8 g H₂O necha mol bo'ladi? Javob: 0,1 mol ✔ Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 170 Yozma ish • kengaytirilgan javob 41. [Umumiy kimyo] 42 g N₂ gazi uchun: a) modda miqdorini; b) normal sharoitdagi hajmini; c) molekulalar sonini aniqlang. Namunaviy javob / yechim:✔ 1) M(N₂) = 28 g/mol; n = m/M = 42/28 = 1,5 mol. 2) V = n·Vm = 1,5·22,4 = 33,6 l. 3) N = n·Nₐ = 1,5·6,02·10²³ = 9,03·10²³ ta molekula. Javob: a) 1,5 mol; b) 33,6 l; c) 9,03·10²³. 42. [Organik kimyo] Normal sharoitda 5,6 l etan to'liq yondirildi. Hosil bo'lgan karbonat angidridning hajmini (n.sh.) va suvning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Etan: C₂H₆; n = 5,6/22,4 = 0,25 mol. 2) 1 mol alkandan 2 mol CO₂ va 3 mol H₂O hosil bo'ladi. 3) V(CO₂) = 0,25·2·22,4 = 11,2 l. 4) m(H₂O) = 0,25·3·18 = 13,5 g. Javob: 11,2 l CO₂; 13,5 g H₂O. 43. [Anorganik kimyo] 32,5 g rux (Zn) xlorid kislotaning mo'l miqdori bilan to'liq reaksiyaga kirishdi. Ajralib chiqqan vodorodning hajmini (n.sh.) va hosil bo'lgan tuzning massasini aniqlang. Namunaviy javob / yechim: ✔ 1) Reaksiya: Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂↑ 2) n(Zn) = 32,5/65 = 0,5 mol. 3) n(H₂) = 0,5·1 = 0,5 mol; V(H₂) = 0,5·22,4 = 11,2 l. 4) n(ZnCl₂) = 0,5 mol; m = 0,5·136 = 68 g. Javob: 11,2 l H₂; 68 g ZnCl₂. Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 171 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. 1-variant 1- D 2- B 3- A 4- C 5- A 6- C 7- D 8- A 9- A 10- C 11- D 12- C 13- C 14- B 15- D 16- A 17- D 18- A 19- A 20- D 21- C 22- C 23- B 24- B 25- C 26- A 27- C 28- A 29- A 30- A 31- A 32- B 33- D 34- C 35- D 36. 0,2 mol 37. 10% 38. 56 l 39. 22,3% 40. 21,7% 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 2-variant 1- A 2- A 3- A 4- B 5- A 6- B 7- C 8- D 9- B 10- C 11- D 12- C 13- D 14- C 15- D 16- A 17- B 18- B 19- B 20- B 21- D 22- A 23- B 24- C 25- D 26- C 27- C 28- D 29- C 30- C 31- C 32- D 33- B 34- D 35- C 36. 25,7% 37. 6,72 l 38. 27 g; 63 g 39. 0,2 mol 40. 11,2 l 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 3-variant 1- B 2- D 3- C 4- D 5- D 6- C 7- C 8- C 9- A 10- C 11- A 12- D 13- B 14- A 15- C 16- A 17- D 18- A 19- B 20- C 21- D 22- C 23- C 24- C 25- C 26- B 27- A 28- C 29- D 30- D 31- B 32- C 33- A 34- C 35- B 36. 89,6 l 37. 33,6 l 38. 89,6 l 39. 20,9% 40. 27,3% 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 4-variant 1- D 2- C 3- B 4- B 5- D 6- B 7- A 8- D 9- D 10- D 11- A 12- A 13- D 14- B 15- A 16- B 17- A 18- A 19- D 20- C 21- A 22- C 23- B 24- D 25- D 26- A 27- A 28- A 29- D 30- C Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 172 31- A 32- A 33- B 34- A 35- C 36. 16,8 l 37. 11,6% 38. 32,5 g; 97,5 g 39. 2 mol 40. 60 g; 90 g 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 5-variant 1- B 2- D 3- B 4- A 5- D 6- C 7- A 8- B 9- C 10- C 11- B 12- D 13- A 14- D 15- D 16- A 17- A 18- A 19- B 20- B 21- A 22- C 23- B 24- B 25- A 26- A 27- C 28- A 29- C 30- D 31- C 32- A 33- A 34- D 35- C 36. 56 l 37. 15 g; 85 g 38. 72 g; 288 g 39. 5,6 g; 134,4 g 40. 20% 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 6-variant 1- A 2- C 3- D 4- C 5- C 6- A 7- A 8- B 9- C 10- A 11- D 12- C 13- D 14- B 15- A 16- B 17- A 18- B 19- C 20- B 21- D 22- D 23- A 24- D 25- B 26- D 27- C 28- A 29- D 30- B 31- A 32- B 33- C 34- B 35- D 36. 56 l 37. 24 g; 276 g 38. 13,1% 39. 89,6 l 40. 0,59 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 7-variant 1- A 2- C 3- D 4- A 5- C 6- D 7- D 8- B 9- A 10- B 11- C 12- C 13- C 14- A 15- C 16- A 17- C 18- B 19- D 20- A 21- D 22- D 23- A 24- A 25- B 26- D 27- C 28- B 29- C 30- B 31- C 32- D 33- C 34- C 35- B 36. 8,5% 37. 70 g; 210 g 38. 8 g; 32 g 39. 13,2% 40. 44,8 l 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 173 8-variant 1- A 2- D 3- D 4- B 5- D 6- D 7- C 8- B 9- B 10- D 11- B 12- C 13- A 14- B 15- D 16- D 17- D 18- A 19- C 20- A 21- B 22- A 23- A 24- D 25- B 26- D 27- C 28- A 29- B 30- C 31- C 32- B 33- B 34- C 35- C 36. 27,6% 37. 23,8% 38. 0,1 mol 39. 17,1% 40. 80 g; 120 g 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 9-variant 1- D 2- D 3- A 4- B 5- B 6- B 7- C 8- B 9- B 10- B 11- D 12- D 13- B 14- B 15- C 16- B 17- A 18- B 19- C 20- B 21- A 22- D 23- C 24- D 25- B 26- D 27- D 28- C 29- C 30- A 31- C 32- A 33- C 34- D 35- C 36. 2,24 l 37. 15,2% 38. 10 g; 90 g 39. 28,6% 40. 0,5 mol 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 10-variant 1- B 2- B 3- C 4- D 5- A 6- C 7- B 8- B 9- A 10- B 11- A 12- B 13- B 14- C 15- A 16- D 17- A 18- D 19- C 20- A 21- C 22- C 23- A 24- D 25- A 26- D 27- D 28- A 29- A 30- A 31- B 32- A 33- B 34- B 35- D 36. 8,96 l 37. 17,4% 38. 18,8% 39. 3 mol 40. 23,1% 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 11-variant 1- A 2- D 3- B 4- A 5- C 6- A 7- B 8- D 9- B 10- A 11- D 12- C 13- B 14- A 15- C 16- A 17- C 18- A 19- D 20- C 21- A 22- D 23- C 24- A 25- A 26- C 27- D 28- C 29- D 30- D 31- C 32- C 33- A 34- B 35- A 36. 17,6% Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 174 37. 17,7% 38. 136 g; 204 g 39. 23,4% 40. 4,48 l 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 12-variant 1- D 2- A 3- A 4- A 5- D 6- C 7- B 8- D 9- A 10- D 11- C 12- B 13- B 14- A 15- D 16- A 17- B 18- D 19- C 20- A 21- B 22- D 23- C 24- C 25- D 26- B 27- D 28- B 29- A 30- B 31- A 32- A 33- A 34- A 35- A 36. 22,2% 37. 16,8 l 38. 6 g; 294 g 39. 33,6 l 40. 67,2 l 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 13-variant 1- A 2- A 3- C 4- A 5- A 6- A 7- B 8- B 9- B 10- C 11- A 12- A 13- B 14- A 15- A 16- C 17- C 18- A 19- A 20- B 21- B 22- C 23- D 24- C 25- D 26- C 27- C 28- C 29- D 30- A 31- C 32- B 33- B 34- B 35- A 36. 0,1 mol 37. 44,8 l 38. 13,6% 39. 0,25 mol 40. 40,5 g; 229,5 g 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 14-variant 1- B 2- A 3- C 4- C 5- D 6- B 7- A 8- B 9- C 10- C 11- B 12- C 13- B 14- A 15- A 16- A 17- B 18- C 19- B 20- D 21- D 22- C 23- C 24- B 25- B 26- A 27- C 28- C 29- A 30- B 31- D 32- B 33- B 34- B 35- A 36. 44,8 l 37. 4,48 l 38. 4 mol 39. 3,6 g; 86,4 g 40. 0,2 mol 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 175 15-variant 1- A 2- A 3- C 4- A 5- D 6- C 7- A 8- C 9- C 10- C 11- A 12- B 13- A 14- A 15- C 16- D 17- A 18- C 19- B 20- D 21- A 22- A 23- C 24- A 25- B 26- D 27- D 28- D 29- B 30- C 31- A 32- A 33- B 34- A 35- C 36. 11 g; 209 g 37. 36,1% 38. 5 mol 39. 4,48 l 40. 44,8 l 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 16-variant 1- A 2- C 3- C 4- B 5- B 6- B 7- D 8- C 9- A 10- B 11- C 12- D 13- A 14- D 15- A 16- A 17- C 18- C 19- B 20- C 21- A 22- B 23- D 24- B 25- D 26- C 27- A 28- B 29- C 30- C 31- D 32- B 33- B 34- D 35- C 36. 33,6 l 37. 8,96 l 38. 43,2 g; 316,8 g 39. 7,2 g; 172,8 g 40. 14% 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 17-variant 1- B 2- D 3- D 4- D 5- D 6- B 7- A 8- D 9- B 10- A 11- B 12- B 13- A 14- C 15- B 16- D 17- D 18- B 19- C 20- C 21- A 22- A 23- A 24- A 25- A 26- C 27- C 28- D 29- D 30- B 31- A 32- C 33- A 34- B 35- A 36. 63 g; 147 g 37. 22,3% 38. 1,1 39. 1,03 40. 25,4% 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 18-variant 1- B 2- C 3- C 4- A 5- B 6- D 7- C 8- A 9- B 10- C 11- C 12- C 13- C 14- B 15- B 16- D 17- A 18- B 19- D 20- B 21- A 22- C 23- C 24- D 25- D 26- C 27- C 28- B 29- B 30- D 31- A 32- D 33- D 34- A 35- C 36. 45 g; 255 g 37. 11,6 g; 278,4 g 38. 24 g; 56 g Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 176 39. 2,24 l 40. 78 g; 312 g 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 19-variant 1- B 2- B 3- B 4- C 5- D 6- C 7- D 8- A 9- D 10- C 11- B 12- C 13- D 14- B 15- D 16- B 17- C 18- D 19- B 20- C 21- B 22- A 23- A 24- A 25- C 26- C 27- D 28- C 29- B 30- C 31- A 32- A 33- C 34- B 35- D 36. 28,4% 37. 1,52 38. 33,6 l 39. 15,2% 40. 7 g; 133 g 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 20-variant 1- A 2- A 3- B 4- B 5- D 6- A 7- B 8- A 9- C 10- B 11- C 12- A 13- C 14- D 15- A 16- D 17- B 18- B 19- D 20- C 21- C 22- B 23- C 24- C 25- B 26- D 27- C 28- B 29- B 30- A 31- C 32- D 33- D 34- D 35- D 36. 45,6 g; 334,4 g 37. 44,8 l 38. 19,9% 39. 67,5 g; 202,5 g 40. 16,8 l 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 21-variant 1- C 2- C 3- B 4- B 5- C 6- D 7- B 8- A 9- C 10- A 11- B 12- C 13- B 14- B 15- B 16- D 17- D 18- B 19- B 20- B 21- D 22- B 23- D 24- C 25- A 26- A 27- A 28- A 29- C 30- A 31- C 32- A 33- B 34- A 35- A 36. 2,21 37. 39 g; 221 g 38. 21,2% 39. 16 g; 304 g 40. 0,07 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 22-variant 1- B 2- C 3- B 4- D 5- C 6- B 7- A 8- A 9- D 10- B Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 177 11- D 12- D 13- C 14- B 15- A 16- D 17- D 18- B 19- B 20- B 21- A 22- C 23- B 24- A 25- A 26- A 27- C 28- D 29- A 30- D 31- A 32- C 33- A 34- B 35- B 36. 1,52 37. 0,55 38. 1,5 mol 39. 29 g; 261 g 40. 11,2 l 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 23-variant 1- B 2- C 3- D 4- D 5- C 6- D 7- C 8- D 9- B 10- B 11- A 12- B 13- C 14- B 15- A 16- C 17- D 18- B 19- D 20- B 21- D 22- D 23- A 24- B 25- C 26- C 27- A 28- A 29- C 30- A 31- A 32- C 33- B 34- C 35- B 36. 54 g; 216 g 37. 21,8% 38. 13,1% 39. 0,97 40. 17,5% 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang 24-variant 1- C 2- D 3- A 4- D 5- B 6- D 7- A 8- A 9- D 10- A 11- D 12- A 13- D 14- D 15- A 16- B 17- B 18- C 19- C 20- A 21- B 22- A 23- C 24- A 25- D 26- A 27- D 28- C 29- A 30- C 31- C 32- B 33- C 34- B 35- C 36. 5,6 l 37. 23,4% 38. 22,4 g; 257,6 g 39. 2,45 40. 0,1 mol 41. yechimga qarang 42. yechimga qarang 43. yechimga qarang Kimyo — milliy sertifikat mashq variantlari | 178

KIMYO

Milliy sertifikat imtihoniga tayyorgarlik: variantlar to'plami (2025–2026)

24 ta variant • 1032 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2025–2026 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Kimyo imtihoni an'anaviy (qog'oz) shaklda: 43 ta topshiriq, 180 daqiqa. 1–40 topshiriqlar uchun 100 daqiqa, 41–43 yozma topshiriqlar uchun 80 daqiqa ajratiladi (rasmiy spetsifikatsiya). Har bir variant shu tuzilishda tuzilgan.

• Yozma topshiriqlar (41–43) har biri 25 ball, jami 75 ball. Ular ikki mezon bo'yicha baholanadi: M — to'liq yechim usuli (reaksiya tenglamasi, mantiqiy qadamlar), A — hisoblashlar. Faqat yakuniy javob yozilsa, ball berilmaydi — yechimni qadamma-qadam yozing.

• 1–40 topshiriqlar natijasi Rash modeli bo'yicha hisoblanadi. Noto'g'ri javob uchun ball ayirilmaydi.

• Hisoblashlarda nisbiy atom massalari maktab darsligidagi yaxlitlangan qiymatlarda (Cl = 35,5), Vm = 22,4 l/mol (n.sh.), Nₐ = 6,02·10²³ mol⁻¹ olingan.

• Har bir topshiriq ostida to'g'ri javob yashil rangda, yozma topshiriqlar uchun esa namunaviy yechim berilgan; hujjat oxirida javoblar kaliti bor.

• Muhim: rasmiy imtihon savollari ochiq e'lon qilinmaydi. Bu to'plam rasmiy spetsifikatsiya asosida tuzilgan mashq variantlaridir. Barcha hisoblash javoblari dastur yordamida tekshirilgan.

Sotib olish