Kremniy va uning birikmalari - Химия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	427.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Май 2023
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

Kremniy va uning birikmalari

Купить

1) Tabiatda uchrashi 2) Olinish usullari 3) Fizikikaviy xossasi 4) Kimyoviy xossasi 5) Ishlatilishi Kremniy va uning birikmalari

KREMNIY Tabiatda uchrashi. Tarqalishi jihatidan ikkinchi o'rinda turadi va yer po'stlog'ining 27,8 % to’g’ri keladi. альбит – Na 2 O . Al 2 O 3 . 6 SiO 2 , ортоклаз (д a ла шпати) - K 2 O . Al 2 O 3 . 6 SiO 2 , каолин Al 2 O 3 . 2 SiO 2 . 2 H 2 O , слюда K 2 O . 3 Al 2 O 3 . 6 SiO 2 . 2 H 2 O , асбест 3MgO 2SiO 2 H 2 O, кварц (SiO 2 ) n

Olinishi: Sanoatda SiO 2 yuqori temperaturada ko’mir vositasida qaytarish yo’li bilan olinadi. SiO 2 + 2C = Si + 2CO SiO 2 + 2Mg = Si + 2MgO Toza kremniy gazsimon SiCl 4 ni rux yoki vodorod vositasida qaytarish yo’li bilan olinadi: SiCl 4 + 2Zn = Si + 2ZnCl 2 SiCl 4 + 2H 2 = Si + 4HCl

Fizik xossalari: ikki xil allotropiyaga: kristall va amorf ega. Kristall kremniy - metall kabi yaltiroq qattiq, kulrang tusli oktaedrik modda.. Suyuqlanish temperaturasi 1423ºC, zichligi 2,4 g/sm 3 . Amorf kremniy – qo`ngir tusli kukun, SiO 2 ni qaytarilishidan olinadi. Qizdirilganda kremniy xlor, oltingugurt, kislorod bilan birikadi. Si + 2F 2 = SiF 4 Si + 2Cl 2 = SiCl 4 Si + O 2 = SiO 2Fizik-kimyoviy xossalari

Qum bilan ko’mir aralashmasi elektr pechida qizdirilsa karborund SiC hosil bo’ladi. SiO 2 + 3C = SiC + 2CO Karborund qattiqligi jihatidan olmosga yaqin, elektr tokini yaxshi o’tkazadi. Kremniyning metallar Mg+Si=Mg 2 Si Magniy silitsidga suyultirilgan HCl ta'sir ettirilsa, vodorod silitsidlar ya'ni SiH 4 , Si 2 H 6 , Si 3 H 6 , Si 4 H 10 va boshqa aralashmasi hosil bo’ladi. Mg 2 Si+HCl=MgCl 2 +SiH 4 (Si 2 H 6 , Si 3 H 6 , Si 4 H 10 ) Ular zaharli, kuchli qaytaruvchi, havoda o’z-o’zidan o’t olib yonadi: SiH 4 + O 2 =SiO 2 +H 2 O

Kremniy kislotalar bilan o’zaro ta’sir etmaydi. Ishqorlar bilan kirishadi, metasilikat kislota tuzlarini hosil qiladi. Si+2NaOH+H 2 O=Na 2 SiO 3 +2H 2 SiO 2 natriy silikat va kaliy silikat suvda eriydi, ular eruvchan shisha deb, suvdagi eritmalari suyuq shisha deyiladi. SiO 2 + 2NaOH = Na 2 SiO 3 + H 2 O SiO 2 + Na 2 CO 3 = Na 2 SiO 3 + CO 2

Bu reaksiya 1300-1400ºC temperaturada boradi. Suyuq shisha olovbardosh zamaskalar kislotabardosh sement va beton tayyorlashda. Asbest 3Mg·2SiO 2 ·H 2 O tolalari ingichka va pishiqdir, olovbardosh, elektr issiqlikni yomon o’tkazadi. Undan asbest-sement buyumlar ishlab chiqarishda foydalaniladi. Kaolinit gilning asosini tashkil etadi. Har xil qo’shimchalar, temir birikmalar bo’ladi. Gildan tayyorlangan har xil buyumlar keramika deyiladi. Keramika buyumlar tayyorlash protsessi ham ashyoga ishlov, berish keramik massa tayyorlash uchun ishlatiladi.

Shisha. Shishaning ichki qismida kristalitlar kristall panjarasiga ega shishaning sirtiga yaqinlashgan sari uning kristall tuzilishi buzilib, kristallitlar orasida amofr tuzilishga ega bo’lgan qavatlar paydo bo’ladi. Shisha tarkibi Na 2 O·CaO·6SiO 2 . Shisha tayyorlash uchun kvars qumi, ohaktosh, sodadir. SiO 2 + Na 2 CO 3 = Na 2 SiO 3 + CO 2 CaCO 3 + SiO 2 = CaSiO 3 + CO 2 Soda o’rniga ko’pincha ko’mir ishlatiladi. 2Na 2 SO 4 + 2SiO 2 + C = 2Na 2 SiO 3 + 2SO 2 + CO 2

Temir birikmalari shishaga yashil tus beradi, MnO, Cr 2 O 3 shishani yashil, CoO ko’k Agar soda o’rniga potash ishlatilsa: K 2 CO 3 + SiO 2 = K 2 SiO 3 + CO 2 Bunda qiyin suyuqlanuvchi shisha hosil bo’ladi. Kalsiy o’rniga qo’rg’oshin qo’shilsa xrustal hosil bo’ladi.

Sement. Bu gil bilan ohaktosh aralashmasini kuydirish orqali olinadi. Hosil bo’lgan mahsulot klinker deyiladi, u kalsiy silikat, kalsiy alyuminat, kalsiy alyumoferrit aralashmasidan iborat. Klinker kulrang-yashil tusli mayin kukunga aylantiriladi. Mergel sement ishlab chiqarish uchun yaroqli ohaktosh gil jinslari uchraydi. Sementning tarkibi CaO·SiO 2 ·Al 2 O 3 ·Fe 2 O 3 % miqdori bilan ifodalanadi. CaO % miqdorining qolgan 3ta oksidning % miqdoriga nisbati sementning gidromoduli deyiladi. Sement tarkibiga kiradigan asosiy birikma-3 kalsiyli silikat gidrolizlanadi va gidratlanadi. 3CaO·SiO 2 + nH 2 O = 2CaO·SiO 2 ·(n-1)H 2 O + Ca(OH) 2 Plastmassa sekin qattiqlashadi. Sement suv va to’ldirgichlar aralashasining qotishmasi qotishida hosil bo’ladigan sun’iy tosh beton deyiladi. Inshootlar tem

GERMANIY, QALAY, QORG`OSHI Sirtqi qavatida 4 tadan elektron bor. Bular metalloidlar bilan ta’sirlashganda ikkiga yoki to’rtga teng valentlik namoyon qiladi. Ge gruppachasidagi elementlar, ular atomlarining sirtqidan oldingi kvant qavatida 2, 8 emas, 18 elektron bo’lishi bilan uglerod gruppachasidagi elementlardan farq qiladi. bularning atom radiusi katta, ionlanish energiyasining qiymati kichik. Ge yer po’stlog’ida 2·10 –4 % tashkil qiladi. Ge tabiatda nodir minerallar, germanit tarkibida uchraydi, u rux rudalarida ham bo’ladi. Ge ajratib olinadigan manba toshko’mir yoqilganda chiqadigan kuldir. Toshko’mir kulidagi germaniy GeO 2 ga aylantiriladi. GeO 2 + 2H 2 = Ge + 2H 2 O Zonali suyuqlanish usulida tozalashda toza Ge olinadi. Ge kumushrang, oq tusli, qattiq mo’rt metall bo’lib, uning suy

GeCl 2 + 2NaOH = Ge(OH) 2 + 2NaCl Ge oksid va gidratida amfoterlik xossalari bor. Ikki valentli germaniy gidroksidining ishqor bilan o’zaro ta’sirida germanit tuz hosil bo’ladi. Ge(OH) 2 + 2NaOH = Na 2 GeO 2 + 2H 2 O Ikki valentli germaniy birikmalari kuchli qaytaruvchilardir, ular oson oksidlanib, IV valentli Ge birikmalariga aylanadi. Ge-oq tusli kristall modda, optic shisha ishlab chiqarishda ishlatiladi. GeO2 kislotaliligi kuchli amfoter oksiddir. Ishqorlar bilan ta’sirlashib germanat kislota tuzlarini hosil qiladi. GeO 2 + 2NaOH = Na 2 GeO 3 + H 2 O Qalay . Yer po’stlog’ida 6·10 –4 % tashkil etadi. Tabiatda SnO2 tarzida uchraydi. Kumush rang oq tusli yumshoq metall, suyuqlanish temperaturasi 231,9ºC, zichligi 7,3 g/sm 3 . Odatdagi Sn kulrang tusli zichligi 5,8 g/sm 3 allotropik shakl

. 3Sn + 4HNO 3 + H 2 O = 3H 2 SnO 3 +4NO Sn + 4H 2 SO 4(kons) = Sn(SO 4 ) 2 + 2SO 2 + 4H 2 O Sn temir tunukalarni qalaylash uchun ishlatiladi. Toza qalaydan yoki qalay bilan qo’rg’oshin qotishmasidan metallarni kavsharlashda foydalaniladi. Bronza badiiy buyumlar quyish uchun ishlatiladi. Qalay +2, ikki xil oksid hosil qiladi. biri qora tusli SnO, oq tusli SnO 2 . Ikki valentli qalay xossalari qaytaruvchilardir. Qalay xlorid simob (IV)-oksidni qaytarib erkin simob metalini ajratib chiqaradi. SnCl 2 + HgCl 2 = SnCl 4 + Hg SnO 2 qalayning havoda uzoq vaqt qizdirilishi natijasida hosil bo’ladi. SnO kabi SnO 2 ham amfoterlik xossalari yuqoriroq turadi. SnO 2 Sn(OH) 2 -stannat kislota H 2 SnO 3 muvofiq keladi, uning 2 xil modifikatsiyasi: α-stannat kislota va β-stannat kislota mavjud. α-stannat

Stannat kislota tuzlari stannatlar: Mn, Na 2 SnO 3 · β-stannat kislota qalayni HNO 3 da oksidlash yo’li bilan olinadi. Bu kislota kislotalar bilan reaksiyaga kirishmaydi, ishqorlar bilan reaksiyaga kirishib, stannatlar hosil qiladi. Sn tuzlaridan amaliy ahamiyatga ega bo’lganlari Sn (IV)-xlorid bilan Sn (IV)-sulfiddir. Sn (IV)-xlorid 114ºC temperaturada qaynaydigan, havoda kuchli darajada tutaydigan suyuqlikdir. U gazlamalarni bo’yashda xurush sifatida ishlatiladi. Sn (IV)-sulfid suvda erimaydigan, oltin rang sariq tusli qattiq modda. U “oltin hal” nomi bilan yog’och buyumlar, gips buyumlarga hal berish uchun ishlatiladi. Qo'rg'oshin. Yer po'stlog'ida 1,6·10 –3 % ga teng. Tabiatda birikmalar holida uchraydi. Sanoatda Pb olish uchun qo’rg’oshin rudasi avval kuydirib olinadi.

Kislorod ishtirokida Pb organic kislotalarda ayniqsa, sirka kislotada eriydi, ishqorda ham eriydi. Pb ni eng yaxshi erituvchi modda suyul. HNO 3 . Pb elektr kabellarni izolyatsiya qilish akkumulyator plastinkalari tayyorlash uchun ishlatiladi. u har xil qotishmalar tarkibiga kiradi, podshibniklar ishlab chiqarish uchun ketadigan qotishmalar babbitlar ayniqsa muhim. Babbitning asosi Pb, Sn. Unga qo’shimcha sifatida: Cu, Ca, Sb, Sn foydalaniladi. Qo’rg’oshin +2, +4 ga teng o’zgaruvchan xossalarni namoyon qiladi. Pb oksidlari PbO, Pb 2 O 3 , PbO 2 . PbO hosil qilinish usuliga qarab, har xil tusda sariqdan qizg’ish, jigar ranggacha bo’ladi. PbO suyuq qo’rg’oshinni uzoq qizdirish yo’li bilan olinadi, u shisha, alif tayyorlash, akkumulyator plastinkalari kataklarini to’ldirish uchun zarur, surik

Pb(OH) 2 + 2NaOH = Na 2 PbO 2 + 2H 2 O Pb ko’p ishlatiladigan tuzlaridan ikkitasi: qo’rg’oshin nitrat, qo’rg’oshin atsetatgina suvda eriydi. IV valentli Pb birikmalari kuchli oksidlovchi xossalarini namoyon qiladi. Mn, PbO 2 + 4HCl = PbCl 2 + Cl 2 + 2H 2 O Pb(OH) 2 ·PbCO 3 qo’rg’oshin gidrokarbonat oq tusli, u qo’rg’oshinli bilila deyiladigan bo’yoq sifatida ishlatiladi. Pb(CH3COO) 2 gazlamalarni bo’yashda ishlkatiladi. PbCrO 4 bo’yoq sifatida ishlatiladi. Pb uning barcha birikmalari zaharlidir.

Foydalangan adabiyotlar 1. N.A.Parpiyev; H.R.Raximov; A.G.Muftarov “Anorganik kimyo” nazariy asoalari. 2003 2. M. M. Abdullayeva; O’.M.Mardonov “Kimyo” 3. N.L.Glinka “Umumiy kimyo” 4.I.A.Tashev; R.R.Ro’ziyev; I.I.Ismoilov “Anorganik kimyo” 5. G.P.Xomchenko; I.G.Xomchenko “Kimyodan masalalar” 6. E.N.Lutfullayev va boshq . Kimyodan laboratoriya mashg`ulotlari. T ошкент , 2006 7. Sh.Sh.Daminova va boshq. Anorganik kimyodan laboratoriya mashg`ulotlari. T ошкент , 2006

E’TIBORINGIZE’TIBORINGIZ UCHUNUCHUN RAHMATRAHMAT

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari