Markaziy nerv sistemasining tormozlanishi. 8 - sinf - Человек и его здоровье - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	4.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Человек и его здоровье

Markaziy nerv sistemasining tormozlanishi. 8 - sinf

Купить

42- §. Markaziy nerv sistemasining tormozlanishi 8-sinf “Odam va uning salomatligi” darsligi asosida. 2014

• Tormozlanish haqida umumiy tushuncha. Markaziy nerv sistemasida, ya’ni miyaning nerv hujayralarida ikki xil fiziologik jarayon — qo‘zg‘alish va tormozlanish holatlari muntazam ravishda davom etib, ular bir-biri bilan navbatma-navbat almashinib turadi.

Shartsiz va shartli reflekslar hosil bo‘lishi nerv markazlarining qo‘zg‘alishi hamda tormozlanishi orqali yuzaga keladi.

• Miya markazlaridagi nerv hujayralari qo‘zg‘algan vaqtda ular ish bajaradi — refleks hosil bo‘ladi. Tormozlanish vaqtida nerv hujayralari dam oladi, o‘ziga energiya to‘playdi. Dam olgan nerv markazining ishi yaxshilanadi. Shuning uchun aqliy mehnat jismoniy mehnat bilan almashtirib turilsa, odam uzoq vaqt charchamaydi, ishi unumli bo‘ladi.

• Aqliy mehnat vaqtida qo‘zg‘algan markazlar jismoniy mehnat vaqtida dam oladi. Uyqu vaqtida bosh miya po‘stlog‘idagi nerv markazlarining aksariyat ko‘pchiligi tormozlangan holatga o‘tib, dam oladi. Shuning uchun yaxshi uxlab turgandan so‘ng odamning ish qobiliyati ortadi.

• Demak, tormozlanish odam organizmida o‘ziga xos himoyalanish ahamiyatiga ega bo‘lib, u miyaning nerv hujayralari zo‘riqib, odamda nevroz kasalligi yuzaga kelishining oldini oladi. • Shartli reflekslarning tormozlanishi. Shartli reflekslarning tormozlanishi ikki xil bo‘ladi: shartsiz tormozlanish, shartli tormozlanish. • Shartsiz tormozlanish. Bu tashqi tormozlanish va chegaradan tashqari tormozlanish turlariga bo‘linadi. • Tashqi tormozlanish. Shartli refleks nozikligi va o‘zgaruvchanligi bilan shartsiz refleksdan farq qiladi. Turli xildagi yot ta’sirotlar shartli refleksning susayishiga va tormozlanishiga olib keladi. Masalan, shartli ovqatlanish refleksini paydo qilishdan oldin qandaydir yot ta’sirot paydo bo‘lsa, shartli refleks yuzaga chiqmaydi, u tormozlanadi.

• Agar tajribadagi hayvonning biror joyi og‘risa, qovug‘i to‘lib ketsa, shartli refleks tormozlanadi. Bu tormozlanishni shartli refleksda yot bo‘lgan tashqi ta’sirotlar chaqiradi. Shuning uchun u tashqi tormozlanish, deb ataladi. • Chegaradan tashqari tormozlanish. Agar shartli refleksni yuzaga chiqaradigan shartli signal haddan tashqari kuchli bo‘lsa, shartli refleks vujudga kelmaydi. Bu tormozlanish nerv hujayralarini haddan tashqari kuchli ta’sirot shikastlashidan saqlaydi. • Tashqi tormozlanish ham, chegaradan tashqari tormozlanish ham nerv tizimining tug‘ma xususiyatlariga bog‘liq. Shu sababli I. P. Pavlov ularni shartsiz tormozlanish, deb atagan.

• Shartli tormozlanish. Yuqorida aytib o‘tilgan shartsiz tormozlanish ta’sirot birinchi marta qo‘llanganidayoq kuzatiladi. Shartli tormozlanishni esa hosil qilish kerak. Shartli tormozlanishning hayotda ko‘p uchraydigan turlaridan biri so‘nish tormozlanishidir. • So‘nish tormozlanishi. Shartli refleks uzoq vaqt saqlanib turishi uchun uni vaqt-vaqtida shartsiz ta’sirlovchi bilan mustahkamlab turish kerak. Shartli signalning o‘zi bir necha bor qo‘llaniladigan bo‘lsa, ilgari hosil qilingan shartli refleks so‘na boshlaydi. • Shartli tormozlanishning yuqorida bayon etilgan so‘nish turidan tashqari shartli so‘nish, kechikish kabi turlari ham bo‘ladi.

Savol va topshiriqlar • Markaziy nerv sistemasidagi tormozlanish jarayonini qanday tushunasiz? • Tashqi tormozlanish turlarini ayting va misollar keltiring. • Ichki tormozlanishning qanday turlari bor va ular qanday tarbiya viy ahamiyatga ega? • Shartli refleksning tormozlanishi qanday ahamiyatga ega?

Купить