Металларни коррозиядан химоя килишнинг электрокимёвий усулларини урганиш

Металларни коррозиядан химоя килишнинг электрокимёвий усулларини урганиш Режа: 1. Коррозион жараёнлар тўғрисида умумий тушунчалар. 2. Коррозия жараёнининг таснифи ва коррозион емирилишнинг к ў ринишлари. 3. Коррозияга қарши ҳимоя усуллари. 4. Коррозияга қарши ҳимоядаги муаммолар. И ШНИНГ МАҚСАД И ВА ВАЗИФАЛАРИ Металл сиртлари тузилиши ва унга ташқи атмосферавий мухит таъсирини физикавий кимё қонун қоидаларига асосланган ҳолда ўрганиш М атериаллар сиртида кечадиган кимёвий ва электрокимёвий жараёнлар, улар таъсиридаги коррозия жараёнларининг содир бўлиши ва коррозия турларини ўрганиш ва у н га қарши химоя усулларини тадқиқ қилиш Металл структуравий тузилишларининг ташқи мухитга таъсирини ўрганиш М еталларга юқори коррозиябардошлилик берувчи легирлаш назарияси ва амалиётини ў рганиш Материаллар коррозиясига таъсир этувчи омилларни ўрганиш ва уларни баҳолаш, зарурий ҳимоя усулларини тавсия этиш Замонавий усул ва услублар ёрдамида коррозион тадқиқот усулларини олиб бориш ва ҳимоя усулларини ишлаб чиқиш Материалларнинг атроф мухит билан физикавий-кимёвий ўзаро таъсири натижасида ўз-ўзидан емирилиши коррозия дейилади. (лот. Сorroderе - ўз ўзидан емирилиш). Коррозион мухит - металларнинг коррозион жараёнлар содир бўлишига олиб келадиган тажаввузкор мухит ёки атмосфера, кислоталар эритмалари, ишқорлар, тузлар ва бошқа шу кабилардир. Коррозия жараёнлар коррозион мухитлар таъсирида содир бўлиб, хар доим материалларнинг сиртидан бошланади ва чуқурлик бўйича тарқалади Коррозия жараёни турлари Реакция механизмларига к ў раКоррозион мухит турига кўраКучланиш таъсирига кўра Емирилиш геометрик тавсифига кўра Кимёвий Электрокимёвий Атмосферада Газли мухитлардаЭлектролитларда Электролитмасларда Чузувчи кучланишдаБосим остида ИшқаланишдаФреттинг коррозия Сиртқи Ички Сирт ости Н 2 S ва СО 2 таъсирида Нефт ва унинг махсулотлари таъсирида Харорат таъсирида Сувли эритмада Тупроқда Электрокоррозия ДенгиздаВодород сульфидли Хлорли ва б.Ҳаво кислороди таъсирида Намлик таъсирида Коррозион шикастланишлар Умумий Махаллий Танланма Текис питтингНотекис бўйлама ипсимон Структура Компонент Кислородли мухитдаги коррозия à ) á ) â ) ã ) ä ) å ) е- е- е- е- F e 2 + F e 2 + F e 2 + F e 2 + Z n C u а ) б )МАҲАЛЛИЙ КОРРОЗИЯ КЎРИНИШЛАРИ а–доғсимон; б – ж ароҳатсимон; в – питтинг ли (нуқтасимон); г - сирт ости; д – бўйлама; е – ипсимон. ТАНЛАНМА КОРРОЗИЯ ТУРЛАРИ а – структура-танланма коррозия ; б – компонент танланма коррозия. Коррозион емирилиш к ў ринишлари СИРТ ҚОПЛАМАЛАРИНИНГ ҚЎЛЛАНИЛИШИå- å- å- å- Ï ó ë à ò Ï ó ë à ò Ð ó õ Ï î ë è ì å ð F e 2 + å- å- à ) á ) Z n2 + Z n2 + Z n2 + Z n2 + Анодли (а) ва катодли (б) қопламалар схемалари ЭЛЕКТРОКИМЁВИЙ УСУЛЛАРНИНГ ҚЎЛЛАНИЛИШИ е- M g M g 2 + е- А н о д I _ + А т м о с ф е р а А т м о с ф е р а Т у п р о к Т у п р о к М е М е а ) б ) П ротекторли (а) ва катодли химоя (б) усуллари КОРРОЗИЯГА ҚАРШИ ХИМОЯ УСУЛЛАРИНИ ТАДҚИҚОТ ҚИЛИШ АСОСИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ : • а) металга таъсир; • б) мухитга таъсир; • в) комбинациялашган усуллар; • г) комплекс химоя усулларини ишлаб чиқиш. БУ БОРАДА АМАЛГА ОШИРИЛАДИГАН ТАДБИРЛАР ҚЎЙИДАГИЛАР ҲИСОБЛАНАДИ:  зарурий тадбирларга жавоб берувчи аниқ хоссали лакбуёк материаллари, мастикалар, ингибиторлар ишлаб чиқиш;   жихозларни гермитизациялаш ва футеровкалардан фойдаланиш;   мухитни кислородсизлантириш; инерт мухитлар ҳосил қилиш; тиндиргичлар қўлланилишига эришиш усулларини ишлаб чиқиш;   зарурий ба к терицидлар ишлаб чиқиш ва бошқалар. • Шунингдек, жихоз ва ускуналарни ишлаш технологик режимларини нефтгаз махсулоти таркиби таъсирига боғлик равишда ўрганилиб, уларнинг ишлаш даврийлиги ва давомийлигини ишлаб чиқиш орқали ҳам коррозия тезлигини камайтириш имкониятлари мавжуд . Хулоса • - коррозия жараёнлари барча материаллар учун хос бўлган ходисадир; • - коррозия жараёнлари турли хил кўринишларда содир бўлади ва мухитнинг коррозион фаоллигига боғлиқ; • - кимёвий коррозияга нисбатан электрокимёвий коррозия ўта хавфли хисобланади; • - материаллар коррозиясига қарши турли хилдаги ҳимоя усуллари алоҳида ва комплекс усулларда қўлланилади; • нефт ва газ хом-ашёсининг коррозион фаоллиги юқори бўлганлиги учун қўлланалидиган жихозларнинг узоқ муддат ишлашини таъминлашда албатта ҳимоя усулларини қўллаш зарур.