Neft tarkibidagi smola asfaltlar, kimyoviy tarkibi, fazoviy tuzilishi, fizik kimyoviy xossalari - Химия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	08 Сентябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

Neft tarkibidagi smola asfaltlar, kimyoviy tarkibi, fazoviy tuzilishi, fizik kimyoviy xossalari

Купить

Neft tarkibidagi smola asfaltlar, kimyoviy tarkibi, fazoviy tuzilishi, fizik kimyoviy xossalari Reja: 1. Smola-asfaltlarning kelib chiqishi va umumiy tavsifi 2. Smola-asfaltlarning kimyoviy tarkibi va fazoviy tuzilishi 3. Fizik-kimyoviy xossalari va amaliy qo‘llanilishi

Smola-asfaltlarning kelib chiqishi Smola-asfaltlar – bu neft va tabiiy gazlardan olingan, asosan bitum, asfalt, va turli smolalardan tashkil topgan yuqori viskoziteli organik aralashmalar. Ular asosan asfaltlar va smolalarning kombinatsiyasi bo‘lib, neft va gaz konlarining maxsus termal ishlov berish jarayonida hosil bo‘ladi. Smola-asfaltlar geologik davrlar davomida organik moddalar (yog‘lar, organik kislotalar, fenollar va boshqa birikmalar) qatlamlarida to‘planib, ularning yuqori harorat va bosim ostida parchalanishi yoki terma jarayonlari natijasida hosil bo‘ladi.

. Smola-asfaltlarning geologik kelib chiqishi Smola-asfaltlarning paydo bo‘lishi asosan bitumli jinslardan boshlanadi. Bitumli jinslar tabiatda ko‘p bo‘lib, ular organik moddalar va minerallarni o‘z ichiga oladi. Ular neft va gazning keyingi evolyutsiyasida ma'lum darajada termal ta'sir ostida smola va asfaltlarga aylanishi mumkin.

Smola-asfaltlarning sanoatda ishlab chiqarilishi Smola-asfaltlar neftni qayta ishlash jarayonida olingan qoldiq mahsulotlardan biridir. Ular asosan neftni distillash va boshqa kimyoviy ishlov berish jarayonlarida, masalan, shudg‘or yoki vakuum distillash jarayonlarida hosil bo‘ladi. Shuningdek, tabiiy smola-asfaltlar ham mavjud bo‘lib, ular geologik jarayonlar natijasida yer osti qatlamlarida yig‘ilib, yuzaga chiqadi

Smola-asfaltlarning umumiy tavsifi Smola-asfaltlar – bu yuqori viskoziteli va qattiq konsistensiyali moddalardir, ular tabiiy yoki sun'iy ravishda olinadi. Ularning asosiy tarkibiy qismlari bitum, smola, fenollar, va boshqa organik moddalar bo‘lib, bu materiallarga ba'zi kimyoviy o‘zgartirishlar kiritilishi mumkin.

Smola-asfaltlarning kimyoviy tarkibi Smola-asfaltlar ko‘plab organik birikmalarni o‘z ichiga olgan kompleks materiallardir. Ularning kimyoviy tarkibi asosan quyidagi asosiy komponentlardan iborat bo‘ladi:

Bitum Bitum smola-asfaltlarning asosiy tarkibiy qismi bo‘lib, uning kimyoviy tarkibi kompleks uglevodorodlar, jumladan, aromatik uglevodorodlar, naftalinlar, cikloalifatik birikmalar va alifatik uglevodorodlarni o‘z ichiga oladi. Bitum ko‘pincha ko‘pgina neft mahsulotlarini distillash jarayonida olingan mahsulotlardan biridir. Bitumning asosiy kimyoviy tarkibiy qismlari:

Fenollar va fenol birikmalari Fenollar smola-asfalt tarkibida ko‘p miqdorda mavjud bo‘lgan kimyoviy birikmalar bo‘lib, ular asfaltda boshqa moddalar bilan reaksiyaga kirishib, bir qator xususiyatlarni belgilaydi. Fenollar, shuningdek, smola- asfaltlarning texnologik xossalarini yaxshilaydi, ayniqsa ularning korroziyaga qarshi chidamliligini oshiradi.

Aromatik uglevodorodlar: Bu birikmalar organik kislotalar va boshqa kimyoviy moddalarning hosil bo‘lishida muhim rol o‘ynaydi. Ular asfaltda yuzaga keladigan ko‘plab xususiyatlarni belgilaydi. Asfalt kislotalari: Ular bitum tarkibidagi kislorodli moddalardir, bu moddalarning mavjudligi smola- asfaltning fizik-kimyoviy xossalarini belgilaydi. Alifatik va cikloalifatik uglevodorodlar: Bu uglevodorodlar smola-asfaltlarning o‘ziga xos viskoziteli xususiyatlarini va ishlov berish jarayonidagi haroratga chidamliligini ta'minlaydi.

Silikatlar va oksidlar Tabiiy smola-asfaltlarda ba'zan silikatlar va oksidlar mavjud bo‘lib, ular smola-asfaltning tarkibida uchraydi. Bu moddalarning ko‘pligi va tarkibi asfaltning mustahkamligi va qarshilik ko‘rsatish xususiyatlarini belgilaydi. Silikatlar smola-asfaltlarni termal qarshilikka olib keladi va materialning mustahkamligini oshiradi.

Tarvuz kislotasi va boshqa organik kislotalar Tarvuz kislotalari smola-asfalt tarkibida ko‘p uchraydigan organik kislotalardir. Ular smola-asfaltlarning pH darajasini ta'minlaydi va yuqori haroratlarda materialning barqarorligini oshiradi. Shuningdek, asfaltning suyuqlanishiga ham yordam beradi.

Smola-asfaltlarning fazoviy tuzilishi Smola-asfaltlar amorf yoki yarim kristall tuzilishga ega bo‘lgan materiallardir. Ularning fazoviy tuzilishi asosan quyidagi komponentlar va xususiyatlar asosida shakllanadi: Amorf tuzilish Smola-asfaltlarning ko‘p qismi amorf bo‘lib, bu ular o‘zgaruvchan, noaniq strukturalarga ega ekanligini bildiradi. Amorf tuzilish smola- asfaltlarning yuqori viskoziteli xususiyatlarini ta'minlaydi, chunki bu materiallar molekulyar darajada tartibsiz joylashgan va ular orasida hech qanday aniq kristall tuzilma mavjud emas. Bu tuzilma smola- asfaltlarni uzoq vaqt davomida yuqori haroratga qarshi chidamli qiladi, ammo ularning ishlov berish xususiyatlarini ham belgilaydi.

Kristallanish darajasi Ba'zi smola-asfaltlar yarim kristall tuzilishga ega bo‘lib, bu ularning strukturasi qisman tartiblangan bo‘lishi mumkin. Bunday smola- asfaltlar odatda ishlab chiqarish jarayonida o‘zgarib turadi. Yarim kristall struktura smola- asfaltlarning fizik xossalarini yaxshilaydi va ular ko‘proq termal va mexanik qarshilikka ega bo‘lishi mumkin.

.3. Molekulyar tuzilma Smola-asfaltlarning molekulyar tuzilishi ulardagi molekulalar orasidagi kuchli bog‘lanishlar orqali belgilanadi. Asfalt va smola tarkibidagi molekulalar o‘rtasidagi bu bog‘lanishlar ularning yuqori viskoziteli xususiyatlarini va yuqori temperaturaga qarshi chidamliligini ta'minlaydi. Bu bog‘lanishlar va molekulyar tuzilishlar smola-asfaltning bir qator fiziko-kimyoviy xossalarini belgilaydi, jumladan, erish nuqtasini va yopishqoqligini.

4. Fazoviy birikmalar Smola-asfalt tarkibidagi fazoviy birikmalar, ya'ni, asfalt va smola moddalarining aralashmasi, smola- asfaltlarning fiziko-kimyoviy xossalarini belgilaydi. Bu birikmalar neftdan olingan va tabiiy smola- asfaltlar orasidagi farqlarni keltirib chiqaradi. Smola-asfaltlarning fazoviy birikmasi shuningdek, ularning yopishqoqligini va og‘irlik xususiyatlarini ta'sir qiladi. Ularning tuzilishi asosida smola- asfaltlar yuqori haroratlarda, masalan, asfaltlash jarayonida samarali ishlash imkoniyatiga ega bo‘ladi.

3. Smola-asfaltlarning fizik-kimyoviy xossalari va amaliy qo‘llanilishi I. Fizik-kimyoviy xossalari Smola-asfaltlar – bu yuqori molekulali organik moddalardan tashkil topgan murakkab aralashmalar bo‘lib, ularning fizik-kimyoviy xossalari turli omillarga bog‘liq: tarkibiy komponentlar, ishlab chiqarish usuli, harorat va bosim sharoitlari. Quyida ularning asosiy fizik- kimyoviy xossalari bayon etiladi:

Viskozite (yopishqoqlik) Smola-asfaltlar yuqori yopishqoqlik xususiyatiga ega. Bu ularning ishlov berishdagi eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanadi. Issiqlik bilan oshadi: Harorat ortgani sari viskozite kamayadi, bu esa ularni qulay quyish va surish imkonini beradi. Sovuqda qattiqlashadi: Past haroratlarda qattiqlashib, elastiklikni yo‘qotadi. Bu holat, ayniqsa, qishda qo‘llashda e’tiborga olinadi.

2. Erish harorati Smola-asfaltlarning erish nuqtasi odatda 100–160 °C atrofida bo‘ladi. Ularning kristallanmagan amorf tuzilishi sababli, aniq erish harorati bo‘lmaydi, balki yumshash bosqichma-bosqich yuz beradi. 3. Termik barqarorlik Smola-asfaltlar yuqori haroratga nisbatan nisbatan barqaror. Ular 200–300 °C gacha bo‘lgan haroratda kimyoviy o‘zgarishsiz saqlanishi mumkin, lekin undan yuqori haroratlarda parchalanish kuzatiladi. Termik parchalanish natijasida gazlar, suyuq fraksiyalar va qoldiq karbon moddalari hosil bo‘ladi.

4. Gigroskopiklik va gidrofoblik Ular suvni yutmaydi (gidrofob) va namlikka chidamli. Bu ularning asfalt yo‘llarda va gidroizolyatsiyada keng qo‘llanilishiga sabab bo‘ladi. 5. Elektr va issiqlik o‘tkazuvchanligi Smola-asfaltlar – yomon issiqlik va elektr o‘tkazgichlar hisoblanadi. Bu holat ularni elektr izolyatsion material sifatida ishlatish imkonini beradi.

6. Kimyoviy faoliyat Ular ko‘plab kimyoviy moddalar bilan reaksiyaga kirishmaydi, ya’ni kimyoviy jihatdan inert hisoblanadi. Shu bois korroziy muhitda yaxshi ishlatiladi. Ammo kuchli oksidlovchilar, kislotalar yoki asoslar bilan reaksiyaga kirishi mumkin. 7. Rang, hid va zichlik Rangi: Ko‘pincha qora yoki to‘q jigarrang. Hidi: Yoqilg‘isimon yoki fenolga o‘xshash. Zichligi: Odatda 0.9–1.2 g/cm³ oraliqda bo‘ladi.

Amaliy qo‘llanilishi Smola-asfaltlarning keng kimyoviy barqarorligi, suvga chidamliligi va yopishqoqligi ularni ko‘plab sanoat tarmoqlarida muhim materialga aylantiradi. Quyida ularning amaliy qo‘llanilishi turlari keltiriladi: 1. Yo‘l qurilishi Bu eng keng tarqalgan qo‘llanilish sohasi. Smola-asfaltlar asfaltbeton aralashmalarning asosiy komponenti sifatida ishlatiladi. Yuqori yopishqoqlik yo‘l qoplamasini mustahkam qiladi. Suvga chidamlilik yomg‘irli mavsumda yo‘lni yemirilishdan saqlaydi. Yumshash harorati har xil iqlim sharoitiga mos asfalt ishlab chiqarish imkonini beradi.

2. Gidroizolyatsiya materiallari Smola-asfaltlar bino tomlarini suv o‘tkazmaydigan qoplama bilan qoplashda, quvurlar va suv omborlari izolyatsiyasida keng qo‘llaniladi. Tarkibida smola bo‘lgani uchun ular suv va namlikdan maksimal himoya beradi. Gidroizolyatsion rulonli materiallar (bitumli membranalar) asosida ishlab chiqariladi.

3. Kimyo sanoatida Smola-asfaltlar neft kimyosi mahsulotlari uchun xom ashyo bo‘lib xizmat qiladi. Ular fenollar, toluol, naftalin, aromatik kislotalar ajratib olishda ishlatiladi. Shuningdek, plastifikatorlar, bog‘lovchi moddalar ishlab chiqarishda ishlatiladi.

4. Qoplama va bo‘yoqlar Ular korroziyaga qarshi bo‘yoqlar, laklar, emallar tarkibiga qo‘shiladi. Metall yuzalarni korroziyadan himoyalovchi qoplama sifatida ishlatiladi. Asfaltli mastika va izolyatsion qoplamalarda qo‘llaniladi.

5. Elektr sanoatida Smola-asfaltlarning dielektrik xossalari kuchli bo‘lgani uchun ularni kabel izolyatsiyasi sifatida ishlatish mumkin. Elektr jihozlari va qurilmalar uchun termik va elektr barqaror izolyatorlar sifatida xizmat qiladi.

6. Ekologik himoya Ba’zi smola-asfaltlar kimyoviy chiqindilarni saqlovchi konteynerlarda, yerosti neft saqlagichlarida qoplama sifatida ishlatiladi. Ularning kimyoviy barqarorligi zararli moddalarning atrof- muhitga chiqishini oldini oladi.

7. Suyuq o‘g‘itlar va o‘simlik o‘sishini stimullovchi moddalar Smola tarkibidagi moddalardan ba’zilarini o‘simliklar uchun foydali o‘g‘itlar tarkibiga kiritish mumkin. Bu yo‘nalishda ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda.

Yakuniy xulosa Smola-asfaltlar yuqori yopishqoqlik, termik barqarorlik, kimyoviy inertlik kabi fizik-kimyoviy xossalarga ega bo‘lishi sababli sanoatning turli tarmoqlarida keng qo‘llaniladi. Ayniqsa yo‘l qurilishi, gidroizolyatsiya, kimyo sanoati va korroziyadan himoyalovchi texnologiyalarda ularning roli beqiyosdir. Shuningdek, zamonaviy ilm-fan ularni ekologik muammolarni hal qilishda, elektr izolyatsiyalash va polimer sanoatida qo‘llash imkoniyatlarini o‘rganmoqda.

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari