O’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	20 Май 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

O’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi

Купить

O’simliklarni sho’rlanishga chidamliligi Reja: 1. Sho’rlanishning o’simliklar hayotiga ta’siri 2 Sho’rlanishga chidamli o’simliklar. 3. O’simliklarni sho’rlanishga chidamliligini oshirish tadbirlari

O 'sim lik la rn in g sh o 'rla n ish g a c h id a m lilig i o rg a n iz m n in g o 'z ig a x o s x o ssa si b o ’lib , e v o lu tsiy a ja ra y o n id a sh a k la n ib k e lg a n d ir. B u h o la tn in g a so sid a sito p la z m a d a io n la r g o m e o sta z in i m a ’lu m b ir m iq d o rd a u n in g ta sh q a risid a tu z la r m iq d o rig a q a ra b b o sh q a rib tu rish y o ta d i.

Gomeostazni ushlab turishda bir qancha ijroiya mexanizmlari qatnashadi. Bu vazifalarni shartli ravishda ikkita guruhga bo‘lish mumkin : 1. Ionlar o‘tkazuvchanligining plazmatik membr 6 analar tufayli boshqarilishi. Bu holat tufayli sho‘rlangan sharoitda tashqaridan ionlarning sizotolda kirish i muqobillanadi. 2. Ionla rn i hujayradan tashqi muhitga ko‘chiruvchi nasoslar ishi, ya’ni ichkaridan tashqariga h aydash. Bunda ionlarning shimiluvi xususan, Na+ ionlarining tashiluvi termodinamik gradiyentga kirish holat i da hujayraning energiya yo‘qotish i bilan boradi. O ‘simlik hujayralarida sho'rlangan tuproq sharoitida ko‘proq natriy, magniy, xlor va boshqa ayrim ionlar xususan, og‘ir metallar miqdori ortiqcha bo ’l adi. 3. Shuningdek, 0‘simlik hujayralarida suvda erigan gazla rn ing, pest

Hozirgi vaqtda o‘zida 3-4% tuz saqlagan suv manbalari yer shari suv manbalarining 75% qismini egallaydi. Yer shari quruqlik qismining 25% sho‘rlangandir. Shuningdek, sug‘oriladigan maydonla rn ing 1/3 qismi tuzning ko'payishi kuzatilmoqda .

B.P.Citroganovning (1962) fikricha sho‘rlanish darajasi bo‘yicha tuproq 4- guruhga bo ’l inadi : 1. Sho'rlangan. 2. Kuchsiz sho‘rlangan. 3. O ‘rta c ha sho‘rlangan. 4. Sho‘rxo q yerlar . Tuproqning sho‘rlanish darajasini aniqlash esa ular tarkibidagi anionla rn ing, ya’ni xlor, sulfat, xlor sulfit, sulfat xlorid va karbonat ionlarining miqdori bilan o‘lchanadi. Ulardan ko‘proq natriy o'lchanadi. Shuningdek, karbonat-magniyli va xlorid-magniyli sho‘rlanishlar ham ko‘p uchraydi. Sho‘rlangan joylarda o'suvchi o‘simliklarga galofitlar deyiladi (grekcha galos-tuz, phiton-o‘simlik) . Ular o‘zlarining anatomik tuzilishlari va modda almashinuvi bilan glikofit o‘simliklardan farq qiladi. Galofit o'simliklar tuzla rn ing yuqori miqdoridan asosan o’ zla rin ing 3 ta fazilati tufayli h

3.Yutilgan tuzla rn ing suv yordamida va maxsus tuz bezchalari yordamida hujayradan chiqarilishi hamda ortiqcha tuzla rn i bargla rn i t o’ kilishi tufayli yo‘qotilishi . Bu hodisa quyidagicha bo ’l adi: A) Tuz bezchalari yordamida barglar va poyalardan tuzlar tashqariga chiqariladi.U yerdan esa yomg ’i r suvlari tufayli yuviladi. B) Barglardagi tuz ajratuvchi barg tukchalari ikki qismdan iborat, ya’ni har biri bitta hujayradan tashkil topgan bo ’l ib, oyoq c ha va boshchadan iborat. Boshcha vakuolasida ko‘p tuz yig ’i lib qolsa, u oyoqchadan ajraladi. Uning o‘rnida esa o'sish davomida yangi boshcha vujudga keladi. Galofit o'simliklami 3 ta gufuhga bo ’l ish mumkin : 1 .Haqiqiy galofitlar.Ularga Qora sho'ra va Sho'ra o'simliklari misol bo ’l adi. Ular sho'rlangan na

3.G li kogalof!tlar. Bu o‘simliklar kam sho‘rlangan yerlarda o‘sadi. Ular hujayralaridagi yuqori osmotik bosim fotosintez mahsulotlari tufayli ushlab turiladi. Hujayralari tuzlarni kam yutadi. Masalan, polo‘n o‘simligi. Sho‘rlanish tiplari o‘simlik organlari tuzilishiga ham katta ta’sir qiladi. Masalan, xlorli sho‘rlanishda o‘simliklarda sukkulentlik xossalari, ya’ni barglari go‘shtdor bo ’l ib suvso‘ruvchi to‘qimalari rivojlangandir. Sulfatli sho ’r lanishda esa o‘simliklard a kseromorflik xususiyatlari vujudga keladi. Nafas olish intensivligi va fotosintez xlorli sho‘rlanishda sulfatli sho'rlanishga qaraganda kam bo ’l adi. Shuningdek, suvning ajralishi ham anchagina kam bo ’l adi. Glikofit o‘simliklarda ham sho‘rlanish sharoitida bir qancha moslanishlar vujudga keladi. Qishloq x o‘j

2.Azot almashinuvini buzadi, ya’ni azot almashinuvi oraliq moddalari bo ’l gan aminlar, diaminlar va ammiak miqdorini oshishiga olib keladi. Ular o'simlikla rn i zaharlashi mumkin. Ammo di va poliaminlar professor N.M.Shivyakovaning (1983) fik ri Cha 0‘simliklarning stresslarga moslanishida quyidagi vazifala rn i bajarishi mumkin: 1 .Biopolimerla rn ing tabiiy tuzilishini, membranalarni, fermentlarni aktivlik markazini turg‘unlashtiradi. 2.Hujayra tuzilishini gidrolitik fermentlar tomonidan parchalanishini to‘xtatadi. 3.0qsil xlorofil l kompleksini turg‘unlashtiradi. 4.Aktomiozin singari oqsilla rn ing polimerlanishida yordam beradi. 5.0qsillar modif i katsiyasini tanlab aktivlashtiradi. 6.RNK-polimeraza fermentini aktivlashtiradi. 7.Embriogenez, mitoz pro t ses s larini aktivlashtirad

O ‘simliklarda sitress sharoitida paydo bo ’l adigan prolin aminokislotasi quyidagi vazifalarni bajarishi mumkin : 1. Oqsillar suv muhitini va biopolimerlar tuzilishini himoyalaydi. 2. O smoregulyatorlar mexan i zmi tarkibiga kirib suv faolligini boshqaradi. 3. Prolin va oksiprolin saqlovchi glikoproteidlar tarkibiga kirib protoplazmaga elastiklik beradi. 4. Stress tugagan davrdan so‘ng energiya va azot manbayi bo ’l ib x izmat qiladi. Sho‘rlanishning hamma xillarida o'simlik tuzla rn ing yuqori konsentratsiyasiga duch keladi. Kationlardan ko‘proq Na+, K+, Mg + va Ca+ ta’siriga duch keladi. 0‘simlik tomonidan Na+ ionlarini ko‘plab o‘zlashtiri li shi K+ va Mg+ ionlarining hujayradagi miqdorini kamaytiradi. Suvda tez eruvchan bo ’l gan Na+ va K+ tuzlari o‘simlik rivojlanishi boshlang‘ich

S h o ‘rlan g an y erlarg a Z n + v a M n+ o ‘g ‘itlarin i so lish b u elem entlarn in g k islo ro d rad ik allarig a n isb atan h im o y a ferm en tlarin i tu zilish in i saq lab q o lish h iso b ig a o ‘sim liklar ch id am lilig in i o sh irad i. T u p ro q eritm asi o sm o tik b o sim i, faq atg in a sh o ‘rlan ish ju d a y u q o ri b o ’lg an d ag ina o ‘sim lik larn i zararlash i m u m k in . Q ish lo q x o ‘jalig id a sh o ‘rlan ish g a n isb atan ku rash bu y erlarn ing m elio rativ h olatin i y ax sh ilashd ir. B u yerlard a sh o ‘rn i k am ay tirish d ren ajlar q u rish v a h o sil y ig ’ib o lin g an d an so ‘n g y erlarn i y u v ish tu fay li am alg a o sh irilad i. A g ar tu p ro q d a ju d a k o ‘p n atriy bo ’lsa, u g ip slan ad i, ya’n i tu p roq y utu v ch i k o m lek sid a

E’tiboringiz uchun rahmat!!!

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy