O‘simliklarning hayotiy shakllari. 5 - sinf - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	2.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	04 Октябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

O‘simliklarning hayotiy shakllari. 5 - sinf

Купить

2- §. O‘SIMLIKLARNING HAYOTIY SHAKLLARI 5-sinf botanika darsligi asosida . 201 5.

O‘simliklarning tashqi muhitga har xil shaklda moslashishi hayotiy shakl deyiladi. • Gulli o‘simliklar hayotiy shakllariga ko‘ra daraxt, buta, yarimbuta, bir yillik, ikki yillik va ko‘p yillik o‘tlarga bo‘linadi.

• Daraxtlar – tanasi yog‘ochlashgan, asosan, bitta yo‘g‘on tanali, baquvvat ildizli va keng shox- shabbali, baland bo‘yli ko‘p yillik o‘simliklardir. Bular guli, mevasi, poyasining eni, bo‘yi, shox- shabbasi va barglari bilan bir-biridan farq qiladi. Masalan: olma, o‘rik, yong‘oq va shaftolining shoxshabbasi yoyiq; qarag‘ay va terakniki g‘uj va tik; shamshod va sadaqayrag‘ochniki sharsimon bo‘ladi .

• Daraxtlar oz yoki ko‘p yil yashashiga ko‘ra turli xil bo‘ladi. Masalan, Afrikada o‘sadigan baobab daraxti 4000– 5000 yil , archa, sarv 1000 yil, soxta kashtan 2000 yil, chinor 800 yil, o‘rik va yong‘oq 70–100 yil yashashi mumkin. Baobab daraxti

Daraxtlar orasida saksovulga o‘xshagan nihoyatda mayda bargli yoki bargsiz, ildizlari baquvvat, jazirama cho‘llarda, qumlarda o‘sadigan ajoyib turlari ham bor.

Butalar – poyasi yog‘ochlashgan, bo‘yi 2–3 m dan osh maydigan bitta yoki bir nechta poya hosil qiladigan sershox ko‘p yillik o‘simlik. Bularga, ayniqsa, tog‘lar yonbag‘rida keng tarqalgan irg‘ay, singirtak, na’matak, zirk, bodomcha, uchqat, o‘simliklardan anor, limon, qora qat, ligus trum, nastarin kabi o‘simliklarni misol qilib keltirish mumkin.

• Yarimbutalar poyasining yuqori qismini qishda sovuq urib ketadigan ko‘p yillik o‘simliklardir. Cho‘llarda keng tarqalgan yem-xashak o‘simliklaridan izen, keyreuk, teresken, sarsazan va shuvoq kabilar shular jumlasidandir. Teresken

• Ko ‘ p yillik o ‘ tlar – yer usti qismi qishda qurib, o‘sish kurtaklari tuproq ostida qishlaydigan o‘simliklar. Bularga beda, ajriq, g‘umay, sachratqi, piskom piyozi, kiyiko‘t, sallagul, qoqio‘t, shirinmiya, iloq, lola, qamish, andiz, yalpiz, kovrak, gulsafsar singari o‘simliklar kiradi. Ko‘p yillik o‘tlar, ayniqsa, tog‘larda keng tarqalgan .

• Ikki yillik o ‘ tlar – urug‘ dan ko‘karib chiqib, birinchi yili yer yuzida, asosan, barg (to‘pbarg) hosil qiladigan, ildizi va barglarid a oziq modd alar to‘p laydigan o‘simliklar. Ular ikkinchi yili poyachi qaradi va gullab, meva tugadi. Bularga lavlagi, sabzi, sholg‘om, sigirquyruq va boshqalar kiradi Lavlagi

• Bir yillik o ‘ tlar nihoyatda xilma-xil bo‘lib, ular bir yil ichida o‘sadi, gullaydi va meva (urug‘) tugib, o‘z hayotini tugatadi.

• O‘zbekistonda uchraydigan o‘simliklarning yarmidan ko‘prog‘ini bir yillik o‘simliklar tashkil etadi. Ularga oq sho‘ra, jag‘jag‘, machin, qora ituzum, baliqko‘z va boshqalar kiradi. Ageratum

• Qishloq xo‘jaligida o‘stiriladigan madaniy o‘simliklarning juda ko‘pchiligi bir yillik o‘simliklardir. Bularga g‘o‘za, bug‘doy, arpa, zig‘ir, yeryong‘oq, mosh, no‘xat, sholi, pomidor, qalampir, qovun, tarvuz, rayhon va boshqalar kiradi.

• Bir yillik o‘tlar orasida juda mayda, yer yuzidan 5–20 sm ko‘tarilib o‘sadigan momaqaldirmoq, qo‘ytikan kabilarni, bo‘yi 1 m ga yetadigan va, hatto, undan ham oshadigan kanakunjut, makkajo‘xori hamda kanopga o‘xshash o‘simliklarni ham ko‘plab uchratish mumkin.

• Shunday qilib, gulli o‘simliklar hayotiy shakllariga ko‘ra daraxt, buta, yarimbuta, ko‘p yillik, ikki va bir yillik o‘tlardan tashkil topgan.

Savol va topshiriqlar • Daraxtlar, butalar, yarimbutalar ko‘p yillik o‘tlardan nimasi bilan farq qiladi? • Yarimbutalarga xos qanday belgilarni bilasiz? • Qishloq xo‘jaligida o‘stiriladigan bir yillik o‘simlik larga misol keltiring. Ularni madaniy o‘simlik deyish mumkinmi? Nima uchun? • Daraxtlar necha yilgacha yashashi mumkin? • Gulli o‘simliklar hayotiy shakllariga ko‘ra qanday guruhlarga ajratiladi?

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy