O’simliklarning inson hayotidagi ahamiyati va ularning xilma-xilligi - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

O’simliklarning inson hayotidagi ahamiyati va ularning xilma-xilligi

Купить

REJA: 1. Biosferada tirik organizmlarni xilma-xilligi. 2. Tuban o’simliklar. 3. Tuban o’simliklarni yashash sharoiti va xo’jalik ahamiyati. 4. Oliy o’simliklar.O’simliklarning inson hayotidagi ahamiyati va ularning xilma-xilligi www.arxiv.uz

Biosfera tirik orgaizmlarning ko’p xilma-xilligi bilan xarakterlanadi. Organizmlar o’rtasidagi avlodiy aloqalar, o’zaro aloqador bo’lgan taksonomik birliklar sistemasida aks ettiriladi.Taksonomik birliklar sistemasining asosiy birligi tur hisoblanadi. Ma'lum bir turga kiradigan o’simlik yoki hayvonlarni quyidagi umumiy xususiyatlari bo’ladi. 1. Ma'lum belgilar yig`indisining borligi. Ma'lum bir turga kiradigan o’simliklar yoki hayvonlar odatda bir-birlariga o’xshash bo’ladilar. 2. Kelib chiqishining umumiyligi. Bir turga kiradigan o’simliklar yoki hayvonlarning hammasi o’zining umumiy o’tmish avlodidan paydo bo’lgan. 3. Fiziologik xususiyatlar. Ba'zi xollarda bir turga qarashli bo’lgan organizmlarni xususiyatlari, ularni boshqa turga kiradigan organizmlar bilan chatishtiris

1. Geografik xususiyatlar. Xar bir turning ma'lum areali mavjud. Taniqli botanik- geograf olim Komarov V.L. (1938) tur o’tmishdagi umumiy ajdoddan, muhitning ta'sirida va hayot uchun kurashish natijasida dunyodagi boshqa tirik organizmlardan tanlanish asosida ajralgan avlodning yig`indidir deb ta'riflaydi. Turlar o’simlik yoki hayvonot dunyosining asosiy sistematik kategoriyasi bo’lib, u yana kichikroq geografik formalarga, ya'ni kenja turlarga bo’linadi. Kenja turlar tur areali doirasida joylashib ma'lum oblastga tarqalgan bo’ladi. Kenja turlar bir-biridan formasi jixatdan farq qiladigan morfologik irqlarga ya'ni turkumlarga bo’linadi. Bu farqlar bir xil turdagi o’simlikni turli xil sharoitda (suvda, qirg`oqda, qumda, tuproq erlarda, soyada yoki quyoshli joyda) o’s

Ko’pchilik o’simliklar va ќ ayvonlar o’rtasidagi farqni osongina aniqlash mumkin. Masalan o’simliklar assimilyasiya qiladi, ќ ayvonlar esa assimilyasiya qilishga qodir emas. O’simliklar ma’lum joyda yopishgan va ќ arakatsiz bo’ladi, ќ ayvonlar esa ќ arakatchandir. Ammo bu xususiyat ќ amma o’simlik va ќ ayvonot tiplari uchun xarakterli emas. Umurtqasiz va xatto xordali ќ ayvonlar o’rtasida ќ arakatsiz formalari uchraydi (korallar, gubkalar rakshaklilar, assidlar). Ba’zi o’simliklar esa ќ arakatchandir (suvutlari). O’simliklar va hayvonlar o’z tanasining ximizmi bilan ham bir-biridan farq qiladi. O’simliklarni hujayra devorlari azotsiz moddalardan ya'ni uglevodlardan (shakar S6N12O6) tashkil topgan, hayvonlarning xujayrali devorlari esa, azotli organik moddalardan (xitindan) iborat. www.

Er sharining o’simliklar dunyosi ikkita yirik sistematik grupaga: tuban o’simliklar va oliy o’simliklarga bo’linadi. Tuban o’simliklar gruppasiga suvutlar, bakteriyalar, shilimshiqlar, zamburug`lar va lishayniklar kiradi. Tuban o’simliklar juda sodda - ildizsiz, bargsiz, tanasiz bulib talomli o’simliklar deb ataladi. yuksak o’simliklar gruppasiga moxlar, plaunlar, bug`unlilar, paporotniklar, ochiq urug`lilar va yopiq urug`lilar (gulli o’simliklar) kiradi. Ular ildiz, poya va barg kabi vegetativ organlarga ega. O’SIMLIKLARNI TIPLARI www.arxiv.uz

Tuban o’simliklar gruppasi qo’yidagi o’simlik tiplaridan iborat. 1. Yshil suvutlar tipi- Chlorophyta yashil suvutlar tipiga bir xo’jayrali, ko’p hujayrali va kolonial organizmlarni (5700ga yaqin turi) kiradi. Ularning xo’jayra moddasi tarkibida faqat xlorofil pigmenti mavjud bo’lganligidan vakillarining barchasi yashil rangda bo’ladi. Yshil suvutlarning bir xo’jayrali vakillari mikroskopik organizmlardir. Kolloniya va ko’p xo’jayrali vakillari esa, ancha yirik bo’ladi, va 0,5m. gacha etadi. Bir xujayrali yashil suvo’tlar dumaloq, noksimon, cho’zinchoq, ko’p xo’jayralilari insimon, bo’tasimon shoxlangan, plastinkasimon, kolloniyali vakillari esa, sharsimon, tursimon kabi shakllarga ega. Yshil suvo’tlar vakillarining hujayrasi protoplazma, bir yoki bir necha yadro, xromatofor va vakual kabi

Ammo yilning hamma fasllarida ham sharoit suvo’tlari uchun qulay bo’lavermaydi. SHuning chun noqulay sharoit yu z berganda ya'ni havo haroratini pasayishi, suvda oziq moddalarning kamayib ketishi va suvning qurib qolishi sodir bo’lganda, ular o’z hayotini saqlab qolish uchun jinsiy ko’payishga o’tadi. Jinsiy ko’payish ham jisissiz ko’payish jarayonidek hujyralarni bo’laklarga bo’lishi yo’li bilan boradi. Ammo ona hujayrani parchalab chiqqan xivchinli tanachalar mustaqil hayot kechirmasdan balki 2-tasi o’zaro juft-juft bo’lib qo’shilib oladi. O’zaro qo’shiluvchi bunday tanachalarga gametalar deyiladi. Gametalarni qo’shilishi natijasida hosil bo’lgan maxsilot zigota deb ataladi. Ana shu zigotalar qalin po’st bilan o’ralib oladi va suv tagida ch o' kib, qulay sharoit yu zaga kelguncha

Diatom suv o' tlar tipiga bir hujayrali va koloniya b o' lib yashovchi organizimlar (10000-15000turi) kiradi. Ular mikroskopik o' simliklardir. Diatom suv o' tlar yu maloq tayoqchasimon, qutichasimon va boshqa shaklda b o' lib, hujayralarini, p o' sti pektin moddasidan tashkil topgan va tashqi tomondan qumtuproq (sio2) bilan qoplangan. Diatom suv o' tlar hujayrasida xlorafil pigmentidan tashqari korotin pigmenti ham mavjud. SHuning uchun ularni rangi sariq yoki qang`ir sariqdir. Diatom suv o' tlar hujayrasining ichida yadro, vakuol, xromotofor va protoplazma kabi qisimlar bor. Ular asosan dengizlarda ba'zilari esa, k o' lmak suvlarda, zax yoki nam tuproqda yashaydi. Diatom suv o' tlar hujayrani ikki b o' lakka b o' linishi bilan k o'

Qo’ng`ir suvo’tlar tipi faqatgina dengizlarda yashaydi. Ular 900 ortiq ipsimon yoki plastinkasimon tanali (talomli) ko’p hujayrali turlardan iborat. Qo’ng`ir suvo’tlarning kattaligi 30- 40 sm dan to 1- 4 metrgacha bo’ladi. Qo’ng`ir suvo’tlarning hujayrasida xlorofil, fukosantin, karotin pigmentlari mavjud. SHuning uchun ularning rangi qo’ng`ir yoki sarg`ish qo’ng`irdir. Quyosh nuri ta'sirida fotosintez protsessi ro’y beradi va hujayrada qand, (uglevod) kabi oziq moddalar (karbon suvlar) to’planadi. 3. QO`NG’IR SUVO`TLAR – PHACOPHUTA Qo’ng`ir suvo’tlari jinssiz va jinsiy ko’payadi. Ko’payish harakatchan zoosporalar va harakatsiz sporalar hosil qilish yordamida yu z beradi. Qo’ng`ir suvo’tlarning ko’pchiligi sovo’q va o’rtacha iqlimli dengiz va okenalarda uchraydi. Sargassum deb atalivch

Bu tipdagi suvo’tlar ham (2500 tur) huddi qo’ng`ir suvo’taridek deyarli favqat dengiz va okean organizmlaridir. Ba'zi qizil suvo’tlar chuchuk dangizlarda ham uchraydi. Qizil suvo’tlar ko’pincha ipsimon va plastinkasimon shakllarga ega. Hujayrasining xromatoforida fikoeritrin pigmentining borligidan suvo’tlar qizil, po’shti qizil va qoramtir qizil rangga ega. Qizil suvqo’tlar jinssiz va jinsiy ko’payadi. Jinssiz ko’payish sporalar yorlamida, jinsiy ko’payish esa oogam usulida boradi, ya'ni sporogon karpogon deb ataluvchi ichida suv oqimi yorlamida harkatsiz erkaklik jinsiy su yu qlikni qo’yilishi natidjasida yu z beradi.QIZIL SUVO`TLAR -RHODOPHTA Fotosintez protsessida qizil suvo’tlar quyoshdan kelayotgan yashil va ko’k nurlardan foydalanadi. Bu holat uning yashil va qo’ng`ir suvo’t

Bu tipdagi suvo’tlarga eng sodda tuzilgan bir hujayrali, ko’p hujayrali va kolonial organizmlar kiradi. Ko’k-yashil o’simliklarni hujayrasida yashil rang beruvchi xlorofil, ko’k va qizil rang beruvchi fikotsian va fikoeritrin pigmentlari mavjud bo’lib, ular birgalikda o’simlikni ko’k-yashil rangga bo’yab turadi. Hujayra yadro, pireniod va xromotofor kabi qismlarga bo’lingan emas. Bu o’simliklar proterozoy erasida paydo bo’lib tarqala boshlagan. KO`K-YSHIL SUVO`TLAR-Cyanophyta Ko’k-yashil suvo’tlar xo’jayraning ikki yoki bir necha bo’lakka bo’linishi bilan ko’payadi. Bunday ko’payishga vegetativ yo’l bilan ko’payish deyiladi. Ko’k-yashil suvo’tlardan xrookokk, lingbiya, astsilyatoriya, anabena, xromulina va nostok keng tarqalgan. Ko’k-yashil suvo’tlar tabiatda va xilma-xil sharoitda juda ke

Suvo’tlar proterozoy davridan buyon ma'lumdir. Er sharida uchraydigan suvo’tlarning yashash sharoitiga ko’ra uch gruppaga: plankton, bentos va tuproq suvo’tlari gruppasiga bo’lish mumkin. Suvo’tlarining yashash sharoiti Plankton suvo’tlari deb suv qatlamida suzib yashovchi suvo’tlarga aytiladi. Ular dengiz suvo’tlarida 100 metrgacha chuqurlikda, chuchuk suvdlarda esa. 10 mertgacha chuqurolikda yashaydi. Plankton holda yashovchi diatom o’simliklradan planktonella, flogilariya, tabellariya; yashil suvo’tlardan pediasturm, desmidium, xlorokokk, ko’k yashil suv o’tlardan anabena, anabekopsis va boshqalarni ko’rsatish mumkin. Bentos suvo’tlari-suvni tagida, turli xil substratda ypishib yashovchi suvo’tlardir. Suv qatlami litoral, sublitoral va elitoral qavatlarga bo’linadi. Litoral qatlam d

Sublitorial qatlam suvning pasaygan sathidan boshlab, 40 mertgacha chuqurlikda bo’lgan qatlamni o’z ichiga oladi. Bu qatlamda qo’ng`ir suvo’tlarni laminariya kabi va qizil suvo’tlarning ba'zi vakillari uchraydi. Elitoral qatlam 40 metrdan 100 mertgacha bo’lgan suv qatlamini o’z ichichga oladi. Qatlamda asosan qizil suvo’tlarni ba'zi vakilari uchrab ularni hayoti 2-4-dan to 10-12 yilgayacha davom etadi. Tuproq suvo’tlariga-nam tuproqlarning betida, tuproq qavatida, daraxtlarning po’stloqlarida yashovchi ko’k-yashil, yashil va diatom suvo’tlarini ba'zi vakillari kiradi. M.M.Golerbaxning ma'lumotiga ko’ra MDH territoriyasi tuproqlarida 257 xil suvo’tlar mavjud. yu qorida ko’rsatilgan suvo’tlari, harorati to 75-930 gacha bo’lgan issiq buloqlarda, tog` muzliklari va qorlari usti

Suvo’tlar tuproq hosil qilish protsessida ayniqsa tog` qoyalarini parchalashda va sahrolardagi taqirlarda tuproq hosil qilishda katta rol o’ynaydi. Suvo’tlar suvda yashovchi hayvonlar uchun zarur bo’lgan kisdlorod gazini etkazib beradi va ularga baliqlarga ozuqa sifatida xizmat qiladi. Yshil suvo’tlardan "dengiz salati" (ulva) va qo’ng`ir suvo’tilardan "dengiz karami" (laminariya) oziq ovqat sanoati uchun katta ahamiyatga ega. Meditsinada suvo’tlardan yod, A, V, V1, V2, S, D vitaminlari turli kasalliklarni davolashda (balchiqda davolanish) foydalaniladi. Qo’ng`ir va qizil suvo’tlarning vakillari gijja tushuruvchi dori sifatida ishlatiladi. Suvo’tlarni qoldiqlari turli xil mineral moddlarga boy bo’lgani uchun xalq xo’jaligida xomashyo sifatida ishlatiladi. Suvo’tlar suv tran

Bakteriyalarni 3-6 ming turi bor. Ularga asosan bir hujarali va qisman ipsimon shoxlangan koloniyali rangsiz mikroskopik orgnizmlar kiradi. Bakteriyalar har qanday sharoitga tez moslashish xususiyatiga ega va er sharining hamma joyida yashaydi. Bakteriyalar tuproqda, chuchuk va dengiz suvlarida, oziq-ovqg`at mahsulotlarida, o’simlik, hayvonot va odam tanasining sirtida va ichida, ularning chirindi qoldiqlarida, tog` va muzlarda, havoning 10 km gacha bo’lgan qavatida juda ko’p miqdorda uchraydi. Ba'zi hisoblarga ko’ra 1 gram tuproqda 100 millionlab, oqar suvning 1 sm3 bir necha yuzlab, iflos suvlarda 100 milliongacha, shahar parklarini 1 m3 havosida 10000 gacha, 1 sm3 yaxshi sifatli sutda 500 minggacha bakteriya borligi aniqlangan. Bakteriyalar sharsimon, tayoqchasimon, vergulsimon, pak

Bakteriyalar tabiatda va odamlar hayotida juda muhim rol o’ynaydi. Ularning eng afzal tomoni shundaki ular organik moddlaraning ya'ni (barcha o’simlik, hayvonlar va kishilarning o’lik qoldiqlarining) tezda parchalab yuborish xususiyatiga ega. Bakteriyalar bo’lmaganda Er yuzida mavjud bo’lgan tirik organizmlarni o’lik qoldiqlari butun Er betini, suv va havo bo’shlig`ini to’ldirib yuborgan bo’lur edi. Bakteriyalarning ba'zilari o’simlik va hayvonlarda yashab ularni turli xil kasalliklar bilan kasallantiradi. Bunday bakteriyalar patogen (kasallantiruvchi) deyiladi. www.arxiv.uz

ZAMBURUG’LAR -Fungi (70-100 ming turi bor) Zamburug`lar tuban o’simliklarni eng keng tarqalgan turi hisoblanadi. Ularning ko’rinishi rangsiz bo’lib, geterotrof hayot kechiradi. Zamburug`larni tanasi bir necha ingichka ipchalardan tuzilgan bo’lib, bu ipchalarning har biri gifa deb ataladi. Gifalarning bir nechasi o’zaro tutashib, shohlangan shaklli vegetativ tana hosil qiladi. Bunday tana mitseliy deb ataladi. Zamburug`lar er sharida juda keng tarqalgan. Ularning ko’pchiligi o’simlik va hayvonlarning o’lik qoldiqlari hisobida hayot kechiradi. Bunday zamburug`lar saprofit hisoblanadi. Ba'zi zamburug`lar tirik o’simlik va hayvonlar tanasida uchrab o’zining gaustorlari - organlari yordamida shu organizmlar tanasidagi oziq moddalarni so’rib hayot kechiradi va parazit zamburug` deb ataladi.

Zamburug`larni hujayrasi po’st bilan o’ralgan. Tuban vakillarida hujayra po’sti pektin va ba'zi tsellyulozali moddalardan, yuksak vakilarida esa, azotli moddalar aralashgan karbon suvlar (polisaxarid va xitin) dan tashkil topgan. Hujayra ichida ko’p sondagi yoki bittadan yadro, bir yoki bir necha vakuol, zapas oziq moddalarga (yog`, glikogen, valyutin) ega bo’lgan protoplast joylashgan. Zamburug`lar vegetativ, jinssiz va jinsiy ko’payadi. Vegetativ ko’payish zamburug`larni tanasini (mitseylisini) bir necha bo’laklarga yoki ayrim hujayralarga bo’lishnishi yo’li bilan yuz beradi. Jinsiy ko’payish bitta yoki boshqa-boshqa mitseylidagi ikkita gifaning bir-biriga yaqinlashishi va ularni hujayra mahsulotlarini o’zaro qo’shilishi natijasida bo’ladi. Zamburug`lar tana tuzulishi va ko’payishi x

Fikometset zamburug`larga non va mevalar ustida tez-tez hosil bo’lib turadigan oq po’panak yoki mag`or va kartoshka ekinida parazit holda fitoftora (kartoshka zamburug`i) kiradi. Bazidiomitset zamburug`lar gruppasiga yog`ochli imoratlar sinchini chiritishga ishtirok etadigan uy zamburug`lari, tut, yong`oq, bodom va tol daraxtlari tanasida parazit holda yashaydigan po’panaklar, g`alla ekinlarida (arpa, bug`doy, juhori, tariq, so’li) hamda qamish, g`umay, ajiriq kabi begona o’tlarni bashog`ida don emas, balki qozon qorasiga o’xshash kukun hosil qiladigan qorakuya zamburug`lari, shu o’simliklarni poyasida va bargida sariq dog`lar, g`uborli kukunlar hosil qiladigan zang zamburug`lari, o’rmon daraxtlarini tagida o’sadigan va ovqat sifatida ishlatiladigan oq zamburug`, shampinon, belotus, gruzd,

LISHAYNIKLAR-Lichenes (30000 tur) Lishayniklar yashil va ko’k yashil suvo’tlarni zamburug`lar bilan (bazidiyali va xaltachali zamburug`lar) birgalikda yashashidan tarkib topgan. Ichki tuzilishiga qarab lishayniklar ikki gruppaga gomeomer va geteromer lishayniklarga bo’linadi. Gomeomer lishayniklar ancha sodda tuzulishga ega bo’lib, asosan toshlarda va ba'zan daraxt po’stloqlarida yopishib yashaydi. Geteromer lishayniklar ancha murakkab tana tuzulishiga ega bo’lib, ular bargsimon va butasimon shaklda bo’ladi. Lishayniklar tallomini tashkil etgan tolalar (gifalar) tashqariga lishaynik kislotalarini chiqarib turadi. SHu kislotalar o’simlikni turli rangda bo’lishi, quyosh ta'siridan saqlanishi va lishayniklar tanasiga havo kirib turishida katta rol o’ynaydi. Lishayniklar Er sharining t

POYBARGLI OLIY O’SIMLIKLAR-CORMOPHITA MOXSIMONLAR-BRUOPHITA Moxsimonlar poya bargli yuksak o’simliklar tipiga kiradi. Ular o’rtacha va sovuq iqlimli joylarda torfli botqoqliklarni, moxli o’rmonlarni, moxli tundrani tashkil topishida ishtirok etadi. Moxlarda jinsiy naslni (gametofitni) jinssiz nasl ќ isoblangan sporofitga nisbatan kuchliroq taraqqiy etishi xarakterlidir. Ya’ni moxlar gametofit (jinsiy) nasl bo’lib, unda bir butun o’simlikni o’zida yoki boshqa- boshqa to’plarida jinsiy organlar (arteridiy va sogoniy) yetilishi xarakterli xususiyat ќ isoblanadi. Arteridda ikki xivchinli ќ arakatchan spermatozoidlar, sogoniyda esa bitta tuxum ќ ujayra yetiladi. Suv mu ќ itida xivchinli ќ arakatchan suyuqliklar (spermatozoidlar) tuxum ќ ujayrani otalantiradi. Natijada otalangan tuxum ќ ujayra k

2.PAPAROTNIKLAR - Pteridophuta Bu tipdagi o’simliklarda gametofit naslga nisbatan sporofit nasl, o’simlik hayotida ustun turadi. Paparotniklar sporofit (jinssiz) nasl bo’lib, uning bargida yoki boshog`ida cheksiz sporalar hosil bo’ladi. SHu sporalar pishib etilgach to’kiladi. Har bir to’kilgan sporadan yosh o’simlik emas, balki o’simta deb ataladigan tallomdan iborat maxsus tana hosil bo’ladi. SHu tana o’zida arteridiy va sogoniy deb atalgan erkak va urg`ochi organlar hosil qiladi. Hosil bo’lgan arteridiyda ikki xivchinli spermatozoidlar, sogoniyda bittadan tuxumhujayra etiladi. Suv sharoitida spermatozoidlar tuxum hujayrani otalantiradi. Otalangan tuxum hujayradan murtak va murtakdan yosh o’simlik o’sib chiqadi. Paportniklar tashqi ko’rinishi, katta-kichikligi va ichki tuzilishiga ko’ra 5

4. Bo’g`imsimonlar sinfi. Bu sinfning ko’p vakillari devon va karbon davrida yashab, keyin halok bo’lgan. Hozirgi vaqtda faqatgina o’tsimon qirqbo’g`inlar saqlanib qolgan. Ular er sharining Avstraliya va Yngi Zelandiyadan boshqa hamma joyida tarqalgan bo’lib 32 turni tashkil qiladi. Qirqbo’g`imlardan dala qirqbo’g`imi, qishki qirqbo’g`im va shoxlangan qirqbo’g`im MDHning turli rayonlaridag zax yoki nam tuproqlarida ko’p o’sadi. Ularni bo’yi odatda 60-100 sm, ammo Janubiy Amerika tropiklarida uzunligi 12-15 m gacha etadigan ilashib yoki yotib o’sadigan vakillari ham mavjud. Qirqbo’g`imlarni ba'zilari ekinlar orasida begona o’t sifatida (dala qirqbo’g`ini) o’sadi, qishgi qirqbo’g`inlar esa shimolda ko’p o’sadi va chorva mollari (cho’chqalar, bug`ular, uy hayvonlari) uchun em-xashak hisob

PAPOROTNIKSIMONLAR (QIRQQULOQLAR) sinfi. 10000 turi bor Paporotniksimonlar sinfining hozirgi vaqtda ko’proq saqlanib qolgan turlari ko’p yillik va bir yillik o’tsimon o’simliklardir. Ular erkak paporotniklar (Dryopteris filix- mas), ujovnik (Ophioglossum), sumbul (Adianthum), osmunda (Osmunda), botrixium (Botrychium), xelmintostaxis (Helminthostachys), asplenum (Aspleenium), suv qirqqulog`i (Salvinia), orlyak (Pteridium), marsilix (Mahsilia) va boshqalardan iborat. Bu o’simliklar Er sharining jazirama issiq cho’l joylaridan boshqa hamma joylarida uchraydi. Bundan tashqari nam tropik o’rmonlarda paporotniksimonlarni relikt shaklda saqlanib qolgan daraxt turini ham uchratish mumkin. Ular maratiya (Maratia) va angiopteris (Angiopteris) dan iborat. Bu daraxtlarni tanasi to’nkasimon bo’lib, und

O CH IQ URUG’LILAR - Gymnospermae 570-770 tur Ochiq urug`lilar va yopiq urug`li o’simliklarni tiplarini oldingi tiplaridan farqi shundaki, bu tip vakillarida urug` hosil bo’ladi. Urug` o’simliklarni asosiy ko’payishi organi bo’lib, urug` kurtak deb ataluvchi organda hosil bo’ladi. Ochiq urug`lilar tipining barcha vakillari urug` va urug`kurtak yopiq urug`lilardagidek tuguncha ichida emas, balki mevachabarg (megasporofil) deb ataluvchi organda hosil bo’ladi va tashqi tomondan maxsus po’st yoki parda bilan o’ralmasdan ochiq holda etiladi. Urug`li o’simliklarni sporali o’simliklardan yana bir farqi shundaki, ularda jinsiy nasl yoki gametofit nasl yanada ko’proq reduktsiyalangan (shaklan qisqarib juda oddiylashib qolgan) bo’lib, sporofit (jinssiz) naslda etiladi. Ma'lumki, gametofik naslda

Ochiq urug`lilarni hozirgi vaqtda Er sharida eng keng tarqalgan sinfi nina barglilar sinfi hisoblanadi. Ninabarglilar Er sharining sovuq (tayga) va o’rtacha iqlimli poyaslarida o’sadi va qalin o’rmon hosil qiladi. Ba'zi ninabarglilar issiq poyaslarda ham uchraydi. Ninabarglilarni ko’pchiligini bargi qattiq, ensiz, ninasimon va ba'zan tangasimon bo’ladi. Barglari shoxlarda spiral yoki qarama-qarshi joylashgan. Ninabarglilarni ko’pchiligi doim yashil o’simliklar bo’lib, ularni bargi har 2-3 yilda sekinlik bilan eski bargni o’rniga yosh barglarni chiqishi bilan almashadi .Ningabarglilar sinfi tissdoshlar (20 tur) podokarpusdoshlar (130 tur), arakuariyadoshlar (40 tur), qarag`aydoshlar (240 tur), taksoudimdoshlar (15 tur) va archadoshlar (145 tur) oilalaridan iborat. SHulardan oddiy ti

YOPIQ URUG’LILAR -Angiospermae yoki gulli o’simliklar- Anthophuta YOpiq urug`li o’simliklar mezozoy erasining ikkinchi yarmidan boshlab paydo bo’lgan bo’lib, hozirgi vaqtda eng ko’p va eng keng tarqalgandir. Bu tip vakilari Er sharida ma'lum bo’lgan 500 000 o’simlik turini yarmidan ko’p turini tashkil qiladi. YOpiq urug`li o’simliklar eng oliy o’simlik tipi bo’lib u boshqa tip o’simliklardan qo’yidagi belgilari bilan ajralib turadi. YOpiq urug`li o’simliklarning urug`chissi tuguncha, ustuncha va tumshuqcha kabi qismlardan iborat bo’lib, bir yoki bir necha meva bargining chetlarini birlashishidan tashkil topgan, tugunchada joylashgan. Tushuncha ichida urug`kurtak etiladi. Urug`kurtak ichida esa urug` hosil bo’ladi. SHunday qilib urug` va urug`kurtak tuguncha ichida yopiq holda hosil bo’

YOpiq urug`lilar tipining bir yillik o’t o’simliklari o’z taraqqiyot tsiklini 1,5-2 oy ichida tamom qiladi. Daraxt o’simliklari esa, bir necha ming yilgacha yashaydi. Masalan mamont daraxti va baobab daraxti 3-4 va hatto 6 ming yil hayot ko’radi. YOpiq urug`li o’simlik tipi ikki sinfga: bir pallali va ikki pallali sinfga bo’linadi. Ikki pallali sinfga magnoliya, lavr, annanad, muskat, ayiqtovon, zirk, nilufar, rafleziya, nepenta, ra'nogul, jasmin, semirbarg, dukakdoshlar, yorongul, baobab, sterkuliya, gulxayri, sutlama, pista, zarang, itjumurta, tok, araliya, choy, ko’knorgul, karam, binafsha, chinnigul, yong`oq, murch, tol, qayrog`och, kazuarin, primula, veresk, buk, qovoq, qo’ng`iroqgul, ituzum, pechak, sho’ra, yulg`un, zaytun va boshqa o’simlik oilalari kiradi. Bir pallalilar sinfig

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy