O`zbekistonda o`simliklarni introduksiya qilish tarixi - Ботаника - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	33.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Ботаника

O`zbekistonda o`simliklarni introduksiya qilish tarixi

Купить

MAVZU: O`zbekistonda o`simliklarni introduksiya qilish tarixi. REJA: Kirish. I-BOB. II-BOB. O`zbekistonga o`simliklarni rejali introduksiya qilish. III-BOB. O`zbekistonga o`simliklarni yalpi introduksiya qilish. Xulosa Xotima Adabiyotlar ro`yxati.

О ‘simliklarni introduksiya kilish tarixi juda uzoq. Aftidan u odamzod о ‘simliklarni tanigan, undan foydalangan, ekib о ‘stirgan davrdan boshlanadi. K о ‘pchilik olimlarning fikricha insonning introduksion faoliyati uning dexqonchilik faoliyatiga teng. Dehkonchilik bilan inson 8-10 ming, ayrim manbalarda esa 14 ming yil ilgari shug‘ullanib boshlagan. Bizning yurtimizga ajnabiy daraxtlarni keltirilishi aftidan Iskandar Zulqarnaynning istilosi davrida boshlangan. Chunki u о ‘z yurishlarida qahramonlarcha halok b о ‘lgan soldatlarni qabri ustiga doimiy yashil hamda qurg‘oqchilikka juda bardoshli Biota daraxtini ekishni buyurgan. Shunday daraxtlardan ayrimlari, masalan Nurota tog‘idagi "Archaota" xozirgacha saqlanib qolgan. "Buyuk Ipak y о ‘li" davrida esa ajnabiy daraxtlarni

C.speciosa gibridini 1891-yil Evropaga keltirildi. Hozirgi paytda C.bignonioides, C.speciosa va C.ovata turlari ko`p tarqalgan. Bu 3 tur Hindiston bog`larida (N.L.Bor 1953) uchrab turadi. 18 asrga kelib A.V. Gurskiy (1957) yozishicha C.bignoniodes 1737-yil Rossiyada iqlimlashtirilgan. C.Speciosa 1926-yil Kubaga keltirilgan. O`rta osiyoda 19-asrning 70-80-yy (Dobromislov) 1912-yil Dileviskiy 1912- yil) Catalpa kirib kelgan. N.I.Sherbakov (1932-y) ning yozishicha 1875-yil Zarafshon okrugi bo`ylab ommaviy ravishda aylant, gledichiya, dub, lipa catalpa kirib keldi. O.G.Ottendorf (1900-y) ning yozishicha 1885y.Margilonda urmon ho`jaligi ochilib, unda Adamovo derevo (Bignoniaceae) yetishtirildi. Keyin C.syringifolia Sims, C syringifolia var. aurea, C speciosa Ward, C.Kaempheri Sieb turlari Farg`

O`zbekistonda lola daraxti urug`ining sifati haqida. Shtonda N.I. 247- 252 bet. XIX asrning oxirida O`rta Osiyoning Samarqand, Toshkent Marg`ilon, shaharlarida yirik gulli dekorativ daraxtlar olib kelindi. Bu chiroyli gullovchi o`simlik tog` lolasi – ya’ni tyulpan deb ataldi. Magnoliaceae oilasiga mansub – Liriodendron tulipifera deb ataladi. 1948-yili Z.P.Bochansova invintarizatsie bilan shug`ullandi. Toshkent shahrida ushbu daraxtning 2 gruppadagi 5 ta daraxtni aniqladi. XX asrning oxirida Toshkent Botanika bog`i ushbu daraxtning 20 tasi yetishtirildi. Ular 51-56 yoshni tashkil etishgan. Ularning bo`yi 30 metrni diametri 33-35 santimetrni tashkil qiladi. Bundan tashqari mustaqillik maydonida, O`zbekiston tarix muzeyi yonida o`simliklarni ximiyaviy o`stirish instituti yonida ham o`stirild

1935-yil Gurskiy ham emanning moslashuvini bir necha marta ta’kidlab o`tgan. Bu haqida Bochansov, Butkov (1935), Drobov (1935), Rusanov (1939), Yurkivich (1951) voznesenskaya (1954) Besschetnov (1956) Fishkin (1957) Dosaxmetov (1967), Andreychenko (1978) va boshqalar ham bu haqida yozib o`tishgan va tekshiruvlar olib borishgan. Hozirgi paytda Beshkent shahrining parkida, K.Marks proletarskaya ko`chalarida, Pionerlar uyi yonida 1896-1890 yilda ekilgan eman daraxti bor. Q.Robug turi kuzatildi. Kashtansimon eman, toshsimon eman turlari haqidagi qo`lyozmalarni Samarqand shahrida kuzatuvlar olib borgan A.B.Gurskiy (1935) tomonidan ko`rsatib o`tilgan. 1951 yil M.S.Yurkiyevich Samarqandda gilossimon emandan tashqari Q.Pubescens, W. pedunuciflor va Q.Robur. War filicifolia. F.N.Rusanov (1966) Q.Ro

Q iberica stev ex M.B – Gruziya emani 1956 yil Botanika bog`iga keltirilgan. Tiflik botanika bog`idan olib kelingan. (F.N.Rasanov tomonidan) Q. pybescens willd – Momiqsimon emani. Botanika bog`iga bir necha marta ekilgan. Qrim Suxumidan keltirilgan. Q. hartwissiana stev – Gormvic emani Botanika bog`iga Gruziya botanika institutidan 1951 yil keltirilgan. Q. castaneifolia C.A. Uey – kashtan bargli eman daraxti (1951) Toshkent ko`chalarida o`sgan daraxtdan terishtirilgan. Q. macranthere Fisch et Mey. Yirik changlantiruvchi Dub daraxti Botanika bog`ida 1953 yil o`stirilgan. Armanistonda 1951 yil keltirilgan. Q. malrocarpa Mich X – yirik mevali dub daraxti. 1948 yil Botanika bog`ida yetishtirilgan. U Olma-otadan F.N.Rusanov tomonidan keltirilgan. Q. alba L – oq eman (dub) 1950 yil Niderlandiyan

a) 1875-1880 dan 1914 gacha b) 1914 dan 1935 gacha Janubiy О ‘zbekistonga rejali introduksiya bundan 130 yil il gari boshlangan. Bu yurtimizga 19 asrning 80- yillarida ruslarnining kelishi, 1914 yilda Qarshi va Termez shaharlariga temir y о ‘l tarmog‘ini о ‘tkazilishi bilan bog‘liq. Temir y о ‘llar atrofida ihota daraxtlari ekish, vokzallar yaqinida parklar yaratish maqsadida pitomniklar tashkil qilingan. Ularda asosan Rossiyaning janubida о ‘stirilayotgan daraxtlar urug‘lari ekilgan. Clematis L (Lamonos) turning O`zb.FA Bot. bog`ida infraduksiya qilinishi. E.S.Moiseeva 92 bet. Clematis turi Ranunculaceal oilasiga mansub. Uning 230 turi mavjud. (Rehred 1949) bo`lib, Madagaskar, Avstraliyada uchraydi. Botanika bog`ida Clematisning 32 turi bor. Lomanos Jakman sortining 4 turi mavjud. O`simli

Seriya, Gibuskusi (Hibiscus syriacus L.) gulhayridoshlar (Malvaceae Juss) oilasiga mansub tabiiy holda Xitoy, Hindiston va Kichik Osiyoda tarqalgan. Ayni paytda ushbu tur Afrika va Amerika qit’asida ko`plab o`stiriladi. Gavaya orollarida Gibiskus milliy o`simlik hisoblanib, bu yerda uni “Go`zal ayollar guli” deyishadi. Misrda Gibiskus “Seriya atirguli” nomi bilan mashhur bo`lib, tabobatda ham keng qo`llaniladi. Malayziyada ham milliy gul sifatida qadrlanadi. Yaponiya, Xitoy, Moldaviya, Belarusiya va Ukrainaning Janubida, Qrim va Kavkazda, Qoradengiz bo`yi – Batumin, Suxumi, Gagra shaharlarida va O`rta Osiyoda madaniylashtirilgan. Hibiscus L turkumining 250 dan ortiq turi ularning aksariyati madaniylashtirilgan. Hibiscus syriacus L. 1950 yilda Osiyodan Yevropa mamlakatlariga keltirilgan. MD

Lagestremiani manzarali o`simlik sifatida istiroxat va milliy bog`larda ko`plab o`stiriladi. Yevropada 1747 yilda Hindistondan keltirilgan (shu sababli unga K.Linney hind lagestremiasi deb nom bergan) va bu yerdan dunyoning ko`plab mamlakatlariga tarqatilgan. Yaltadagi Nikita Botanika bog`iga 1816 yildan o`stiriladi. O`rta Ositoda dastlab 1929 yilda Ashhabodga Qrimdan ko`chat holida keltirilgan. Turkmaniston Botanika bog`iga 1937-yilda Ashxobod o`rmonchilik xo`jaligidan keltirib ekilgan. Dushanbe Botanika bog`ida 1951 yildan o`stiriladi. O`zbekistonga 1928-1935 yillarda introduksiya qilingan. Uni Ashxobod, Buxoro, Denov, Vaxsh, Toshkent stansiyalarida sinab ko`rishgan. 1936 yil Toshkent Botanika bog`ida ekilgan, lekin 1968-1969 yillardagi qattiq qishda ular muzlab, nobud bo`lgan. Toshkentg

III BOB. O`ZBEKISTONGA O`SIMLIKLARNI YALPI INTRODUKSIYA QILISH a) 1935 dan 1947 yil b) 1971 dan 1980 yil Dara xt va butalarni yalpi introduksiyasi 1928-yilda ochilgan. Butun ittifoq quruq suptropiklar institutining Denov stansiyasini, shuningdek, 1971-yilda O`zFA Botanika bog`i bilan R.R.Shreder nomidagi bog`dorchilik, uzumchilik va vinochilik ITI ning Bandixon tajriba stansiyasini tashkil etilishi bilan bog`liq. Bu ikkala tajriba stansiyalarida asosan subtropik iqlimga mansub mingdan ortiq turlar intraduksiya qilingan. Ayni paytda shulardan 224 taksonga mansub o`simliklar muvaffaqiyatli o`smoqda. Introdusentlarni geografik kelib chiqishi bo`yicha tahlil qilinganda ularning 8 ta floristic olbastga, jumladan 19 tur o`simliklar O`rtayer dengizi floristic oblastiga mansub ekanligi aniqlandi.

hisoblangan Yaponiyada ham uning bir necha yangi navlari yaratilgan. Bu gul 1689 yilda Yevropa mamlakatlarida olib kelib o`stirilgan. 1935-yilda mamlakatimizga Koreyadan 35 ta yangi, Fransiyadan eng yaxshi navlari keltirilib, o`lkamizga intraduksiya qilinganligi ma’lum. Xrizantema gulining Qarshi sharoitida 4 navini o`stirib, kuzatishlar olib borildi. 1. Nikola Mas – poyasi to`g`ri, jigar rang. 2. Xoek Bronza – poyasi och yashil rang. 3. Madam Luiza Berton – poyasi tik jigar rang. O`zbekiston janubiga Laurus Nobilis L ni introduksiya qilish istiqbollari. Bobonazarova S.R., Yoziyev L.X. Termiz DU QDU 50-52 bet. Lavrdoshlar oilasiga mansub Laurus Nobilis L. tabiiy holda O`rta yer dengizi atrofida o`sadi. Uni intraduksiya qilish juda qadim zamonlardan boshlangan. O`rta yer dengizi atrofida ya

Amorpha L turlari AQShda 1724 yildan boshlab madaniylashtirilgan. 1749 yilda esa turkumning 8 ta turi sobiq Ittifoq davrlarida O`zRFA “Botanika” bog`ida IICHM ning F.N.Rusanov nomidagi Botanika bog`i sharoitida olib borildi. Rosmarinus officinalis L.ni Qarshi vohasi sharoitiga introduksiya qilish istiqbollari. Nasriddinova M.R., Yoziyev L.X. QDU 152-154 bet. Rosmarinus officinalis L. – dorivor rozmarin labguldoshlar – (Lamiaceae) oilasiga mansub, ko`p yillik dorivor o`simlik. Yevropaning Italiya, Fransiya, Ispaniya, Avstraliya mamlakatlarida Shimoliy Amerikada, shuningdek, Qrim va Kavkazda keng tarqalgan. Rosmarinus officinalis L. O`rta Osiyo Respublikalariga 30 yillarda keltirilgan va dastlabki tadqiqotlar olib borilgan. S.N.Kudryashov bu o`simlikni ushbu sharoitda introduksiya qilish ken

S.N.Kudriyashov (1937) “Efer moyli o`simliklar va ularning O`rta Osiyoda o`stirilishi” monografik asarda 24 tur efir moyli o`simliklarning geografik jihatga infraduksion tajribalarining natijalarini bayon qialdi va ularning introduksion chidamliligi to`g`risida axborot berdi. Keyinchalik O`zbekistonda dorivor o`simliklarning introduksiyasi va ularning iqlimlashtirilishi boyicha kompleks ravishda ilmiy tadqiqotlar O’zRFA “Botanika” IICHM akademik F.N.Rusanov nomidagi Botanika bog`iga amalga oshirildi. A.A.Abdurahmonov va S.P.Valixo`jayeva (1980)Sharqiy Osiyo Floristik oblastiga mansub o`simligining introduksiyasini o`rgandilar. Bu tadqiqotdan so`ng 500 dan ortiq dorivor o`simliklar turlaridan iborat kolleksiya Toshkent sharoitida tashkil qilindi. Jumladan Y.M.Murdaxayev 1965-1990 tomonidna

Buxoro shahridagi manzarali daraxt va butalarning introduksiyasiga doir. Fayziyev A., Esanov X., Fayziyeva F. Buxoro DU Buxoroning Eski shahar deb nomlanuvchi qismidagi ko`chalar va tarixiy obidalar atrofida manzarali daraxtlar juda kam bo`lgan. Nina bargli daraxtlarni bundan 50-60 yillar oldin shahar hududidan nihoyatda kam holda yakka-yakka holda uchrar edi. Masalan, Qarag`ay toifa o`simliklardan Buxoro Amiri Amir Olimxon yozgi dam oladigan maskani bo`lgan. “Setorai mohi hossa” tarixiy muzeyi oldidagi bog`da 100 yoshdan oshgan sarvdoshlar oilasiga mansub sarv (biota orientalis L. Endl) daraxtlari o`smoqda. Ushbu oila vakillaridan Virgin archasi (Junipiyis virgiana L) arizon kiparis (Expresses arisonica) keltirib, ko`paytirildi. 2010-yilda G`arb tuyasi (Thuja occidentalis L) keltirib o`st

N.Engler Mesodeutzia turini aniqlab, qo`shimcha qildi. S.K.Schneider bu navning ikki yangi turini: Sharqiy Osiyo D.Taiwanesis va Meksika D. Pringlei turlarini aniqladi. A.Rehder (1911-1912) Arnol Arbaretumning Fransiya muzeyidagi gerbariylar kolleksiyasiga asoslanib Italiyalik missionerlarni to`plamlari, E.Vilsonning to`plamlariga asoslanib 50 xil turini ishlab chiqdi. 1921 yil T.Nakau Deutzianing 3 ta turini aniqlagan. Rehder 1927 yozishiga A.Engler Deutzianing yovvoyi turlaridan tashqari gebrid turlarini ko`rsatib o`tgan. Ingliz botanigi A.Shaw (1934a-1934b) Mezodeutzia seksiyasini 4 ta yangi turini o`rganib chiqqan. 1. Parofitlarning Climacoptera Botsch 2 turi bo`yicha morfogenizining introduksiyasi Duschonova G.M. 92-93 bet. I.V.Belilov galofitlarni O`zbekiston Botanika bog`ida o`stird

Denovda Ximolay kedri saqlanib qolgan. U 1967-yil intraduksiya qilingan. U 1958-2011 yilgacha yaxshi o`sishi kuzatilgan. Sabzavotli soyaning O`zbekistonda foydalanilishi va ahamiyati. 121-125 bet. Kim V.V. Sabzavotli soya o`simligi O`zbekistonda 2005 yilda introduksiya qilindi. Birinchi marta uni O`zbekiston o`simliklarni o`rganish ITI da o`rganildi. 2008 soya o`simligi universal tarzda ekila boshlangan. Soyani tajribada 2008-2010 yilda O`z NII OBKIK o`tkazdi. Oblepixa – o`simligining bioekologik mohiyati. (Hippopsae rhamnoides L) ni Orol bo`yi janubiy sho`rtanglik yerlarda sinalishi. 158-160 bet. Otenov T.O. Goroxovatskiy N.A. Ospanov T.O. Qoraqalpog`iston botanika bog`i FA da Oblepixa Hippopsiae L. 3 xil navi, 45 turi mavjud. U daraxt va butasimon holatda uchraydi. Uning barglari kumushs

O`zbekiston botanika bog`ida uning 2 xil turi iqlimlashtirilgan. 1984 yil Lofficinalis 1. angiestifolie, keyin 1987 yil L.officinalis va h.Carolinina turlari iqlimlashtirilgan. Botanika bog`ida 2 tur introduksiyaning nomlanishi Laurocerasus, officinalis Roem, h officinalis f, angustifalia (Nechols) 1) L ofticinalis - mangu yashil daraxt yoki butasimon. Latviyadan keltirilgan. Botanika bog`ida urug`dan keltirib ekilgan. 2) L ofticinalis f. Angeestifolia (Nichols) yaltadan urug` holida keltirib ekilgan. 3) L caroliniana. Roem. Botanika bog`i Ruminiyadan butasimon holatida keltirib ekilgan. O`zbekiston Botanika bog`ida Avramova daraxtining indraduksiya qilinishi. Xolmurzaiyeva D.D. 233-235 betlar. Vetex agnus castus 1570 yili Qrimning janubiy qirg`oqlaridan keltirilgan. U yaltadan to Sevastop

V.Belolikov Botanika bog`ida suaeda, S arcuata turi bilan birga o`sganda u mahalliy o`t-o`lanlar bilan raqobatda bo`lib rivojlanmay, nobud bo`ladi. Yomg`ir, qor, yog`ingarchilikka moslashmadi. S arcuata gullash davri ancha uzun. 2010 yil 15 mayda Qizilqumda gulladi. Toshkent Botanika bog`ida esa iyulning oxirida gullab, to noyabrning oxirigacha davom etdi. Intraduksiya paytida uning gullash davri ancha uzoq davom etdi. Yaxshi urug` hosil qildi. U sentabr, noyabr oyida pishib yetildi. O`zb.Botanika bog`ida Hamamelis L va Parrotia persica C.A. turlarining introduksiya qilinishi V.Maksimova 64 bet. Parrotia (P pristina. P fagifolia Yevropa miotsenosida o`sishi aniqlangan 1959-yil M.A.Ilvinskaya 25 punktini aniqlagan. Ular Venada, Uzgorod, Armovir (Sarmat) da parrotia persicaning boshqa turlar

1937 yilda introduksiya kilingan Atlas kedri yashab kolmagan. U kaytadan 1967 yilda introduksiya kilingan. Bizning sharoitimizda u tez usadi, 40 yoshli daraxtlarning b о ‘yi 17-20 m ga yetgan. Shunday b о ‘lishiga qaramasdan ushbu tur Janubiy О ‘zbekistonda keng tarqalmadi, aftidan u tuproq va havo namligining yetarli emasligidan qiynaladi. Uchlamchi davrdan qolgan О ‘rtayer dengizi florasining relikti hisoblangan Probkali dub (Quercus suber) Bandixon dendrariysida 1976 yilda introduksiya qilingan. 30 yoshda uning b о ‘yi 10 m ga, tanasining diametri 24 sm ga yetgan. Bizning sharoitimizda dastlab 20 yoshida gullashni boshlagan. Muttasil gul va urug hosil kilmaydi. Janubiy О ‘zbekistonda keng tarqalmadi, u havo namligining yetishmasligidan kiynaladi. Sug‘oriladigan joylarda о ‘stirish mumki

Lavr (Laurus nobilis) daraxti Janubiy О ‘zbekistonga 1954 yilda keltirilgan. Lekin ayni paytda eng keksa daraxtlar 40 yoshga kirgan, chunki dastlabki о ‘simliklar Qrim va Kavkazdan keltirilgan urug‘lardan yetishtirilgan b о ‘lib, ular qish sovuq kelgan yillari muttasil sovuqdan zararlanishgan. SH.Mametzyanovning ma’lumotlariga qaraganda Lavr daraxtining 3-avlodi mahalliy sharoitdagi issik- sovuqqa t о ‘la bardosh bera olgan. Denov dendrariysida lavrdan katta alleya va bargini t о ‘plash maqsadida plantatsiya tashkil etilgan. Bu yerda u har yili meva va urug‘ beradi. Urug‘ining unuvchanligi 90-100%. Denovdan keltirilgan urug‘lardan Qarshida bir nechta daraxt о ‘stirilgan. 2007-2008 yilning qishida barcha daraxtlarni sovuq urib ketdi. Bahorda esa ular ildiz b о ‘g‘zidan kaytadan k о ‘karib c

ADABIYOTLAR 1. Yoziyev L.X. Opit introduksii drevesnix rasteniy v Yujniy Uzbekistan. Tashkent: Fan, 2001. 210s. 2. Taxtadjyan A.L. Floristicheskiye oblasti Zemli. L.: Nauka, 1978. 248s.

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy