Oltinchi guruh p-elementlari - Химия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	54.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Сентябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Химия

Oltinchi guruh p-elementlari

Купить

MUNDARIJA • Kirish • 1.Bob.6 guruh p elementlarining umumiy tavsifi • 1.1.Guruhning davriy jadvalidagi o rni.ʻ • 1.2.Atom tuzilishi va oksidlanish darajalari. • 2.Bob.6-guruh p-elementlarining xossalari va birikmalari. • 2.1.P-elementlarining allotropiyasi va kislota hosil bo lish jarayoni. ʻ • 2.2.P-elementlarining o xshashliklari va ularning farqlari. ʻ • 3.Bob.6-guruh elementlarining olinishi va ishlatilishi. • 3.1.Biologik ahamiyati va ekologik ta siri. ʼ • 3.2.Zamonaviy ilm-fanda 6-guruh p-elementlarining ahamiyati. • Xulosa • Foydalanilgan adabiyotlar.

KIRISH • Kimyo fanida elementlar guruhlarga ajratilishi ularning xossalari, tuzilishi va kimyoviy faoliyatini o‘rganishda muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi. • Oltinchi guruh p-elementlari — kislorod, oltingugurt, selen, tellur va polonium elementlarini o‘z ichiga oladi. Bu elementlar Periodik sistemaning VI guruhining p-blokida joylashgan bo‘lib, ular umumiy kimyoviy va fizik xossalarga ega. • Ushbu elementlar yer qobig‘ida keng tarqalgan bo‘lib, biologik tizimlarda, sanoatda, ekologiyada va zamonaviy texnologiyada keng qo‘llaniladi. • Mazkur ishda ularning davriy jadvaldagi o‘rni, atom tuzilishi, oksidlanish darajalari, allotropik holatlari, kimyoviy xossalari, hosil qiladigan birikmalari, olinishi va ishlatilish sohalari atroflicha tahlil qilinadi.

• Oltinchi guruh p-elementlari davriy jadvalning VI guruhining asosiy pastki guruhida joylashgan bo‘lib, 16-guruh deb ham yuritiladi. Bu guruhdagi elementlar quyidagilardan iborat:

• Allotropiya — bu bir xil kimyoviy elementning atomlari turlicha tartibda birikib, fizik- kimyoviy xossalari farqlanuvchi modifikatsiyalar hosil qilishi holatidir. 6-guruh p- elementlarining ba’zilari bir nechta allotropik shakllarda mavjud bo‘lib, bu ularning xossalarini va qo‘llanilish doirasini belgilaydi. • Oltingugurt (S) — eng mashhur allotropik elementlardan biri. U bir nechta kristall shakllarda mavjud: – Rombik S₈ (eng barqaror shakli) – Monoklinik S ₈ – Amorf oltingugurt – qizdirish va tez sovitishda olinadi • Selen (Se) — kulrang (yarim metall), qizil va qora allotropik shakllarda mavjud • Tellur (Te) — kamroq allotropiyaga ega, ammo amorf holati mavjud • Kislorod — O (diatomik) va O (ozon) holatida mavjud ₂ ₃

KISLOTA HOSIL BO‘LISH JARAYONI • 6-guruh elementlari asosan kislotali oksidlar hosil qiladi. Ushbu oksidlar suv bilan reaksiyaga kirishib kuchli yoki o‘rta kuchli kislotalarni hosil qiladi. Masalan: • SO + H O H SO₂ ₂ → ₂ ₃ (oltingugurtli kislota) • SO + H O H SO ₃ ₂ → ₂ ₄ (oltingugurt kislotasi – kuchli kislota) • SeO + H O H SeO ₂ ₂ → ₂ ₃ (selenit kislota) • TeO + H O H TeO ₂ ₂ → ₂ ₃ (tellurit kislota) • O + H O H O + O ₃ ₂ → ₂ ₂ ₂ (kuchli oksidlovchi xossa) • Ushbu kislotalar tuzlar hosil qilish xususiyatiga ega bo‘lib, ularning tuzlari sanoatda va laboratoriyalarda keng qo‘llaniladi (masalan, sulfatlar, selenatlar, telluratlar).

P-ELEMENTL ARINING O‘XSHASHLIKL ARI VA UL ARNING FARQL ARI • O‘xshashliklari: • Barchasi ns²np⁴ elektron konfiguratsiyasiga ega • -2 dan +6 gacha oksidlanish darajalarini namoyon qiladi • Ko‘pchiligi kislotali oksidlar hosil qiladi • Ko‘p miqdorda kuchli oksidlovchi yoki qaytaruvchi agentlar sifatida qatnashadi • Tabiatda sulfid, oksid yoki birikma holatida uchraydi

KIMYOVIY FAOLIYAT FARQL ARI:

6 - G U R U H P - E L E M E N T L A R I N I N G A S O S I Y B I R I K M A L A R I • 1. Oksidlar: • O , O (kislorod)₂ ₃ • SO , SO ₂ ₃ (oltingugurt) • SeO , SeO ₂ ₃ • TeO , TeO ₂ ₃ • PoO (radioaktiv) ₂ Gidridlar: • H O (suv) ₂ • H S (o‘tkir hidli, zaharli gaz) ₂ • H Se, H Te – kuchli zaharli ₂ ₂ gazlar

• Kislotalar: • H SO — kuchli kislota, sanoatda keng ₂ ₄ qo‘llaniladi • H SO — o‘rtacha kuchli kislota, SO dan ₂ ₃ ₂ olinadi • H SeO , H SeO — kam uchraydi, ammo ₂ ₃ ₂ ₄ tahlilda ishlatiladi • H TeO — kuchsiz kislota ₂ ₄ Tuzlar: • Sulfatlar (Na SO , CuSO ) – ₂ ₄ ₄ o‘g‘it, elektroplating • Selenatlar, telluratlar – analitik va texnikada

• Allotropiya — bu bir xil kimyoviy elementning atomlari turlicha tartibda birikib, fizik-kimyoviy xossalari farqlanuvchi modifikatsiyalar hosil qilishi holatidir. 6-guruh p-elementlarining ba’zilari bir nechta allotropik shakllarda mavjud bo‘lib, bu ularning xossalarini va qo‘llanilish doirasini belgilaydi. • Oltingugurt (S) — eng mashhur allotropik elementlardan biri. U bir nechta kristall shakllarda mavjud: – Rombik S₈ (eng barqaror shakli) – Monoklinik S ₈ – Amorf oltingugurt – qizdirish va tez sovitishda olinadi • Selen (Se) — kulrang (yarim metall), qizil va qora allotropik shakllarda mavjud • Tellur (Te) — kamroq allotropiyaga ega, ammo amorf holati mavjud • Kislorod — O (diatomik) va O (ozon) holatida mavjud ₂ ₃

KISLOTA HOSIL BO‘LISH JARAYONI • 6-guruh elementlari asosan kislotali oksidlar hosil qiladi. Ushbu oksidlar suv bilan reaksiyaga kirishib kuchli yoki o‘rta kuchli kislotalarni hosil qiladi. Masalan: • SO + H O H SO₂ ₂ → ₂ ₃ (oltingugurtli kislota) • SO + H O H SO ₃ ₂ → ₂ ₄ (oltingugurt kislotasi – kuchli kislota) • SeO + H O H SeO ₂ ₂ → ₂ ₃ (selenit kislota) • TeO + H O H TeO ₂ ₂ → ₂ ₃ (tellurit kislota) • O + H O H O + O ₃ ₂ → ₂ ₂ ₂ (kuchli oksidlovchi xossa) • Ushbu kislotalar tuzlar hosil qilish xususiyatiga ega bo‘lib, ularning tuzlari sanoatda va laboratoriyalarda keng qo‘llaniladi (masalan, sulfatlar, selenatlar, telluratlar).

XULOSA • 6-guruh p-elementlari — fizik va kimyoviy xossalari bilan farqlanuvchi, lekin muayyan o‘xshashliklarga ega bo‘lgan elementlardir. • Ularning allotropiyasi, kislotali xossasi, ko‘p sonli oksidlanish darajalari va kimyoviy faoliyatlari ularni ilm-fan, texnika va biologiyada keng qo‘llash imkonini beradi. • Ayniqsa oltingugurt va kislorodning sanoatdagi o‘rni beqiyosdir, selen va tellur esa zamonaviy texnologiyalarda, xususan yarimo‘tkazgichlarda katta rol o‘ynaydi. Polonium esa faqat yadro fizikasi va radioaktiv tadqiqotlarda cheklangan tarzda foydalaniladi.

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
3-guruh d-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
Argos test javoblari
4-guruhning d elementlari