Oqsillarni eruvchanligini aniqlash biokimyo laboratoriya 8v - Химия - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	67.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Химия

Oqsillarni eruvchanligini aniqlash biokimyo laboratoriya 8v

Купить

Oqsillarni eruvchanligini aniqlash
Oqsillar har xil eruvchanlikka ega. Ba’zi oqsillar distillangan suvda eriydi,
boshqalari unda erimaydi-yu, tuzlarning juda kuchsiz eritmalarida erib,
konsentrlangan eritmalarida cho‘kmaga tushadi. Uchinchi xil oqsillar, masalan
prolaminlar (o‘simlik oqsillari), 60-80% li spirt eritmasida eriydi. Bundan tashqari
shunday oqsillar ham bor-ki, ular boshqa oqsillar uchun maxsus erituvchi sifatida
xizmat qiladigan eritmalar (distillangan suv, tuzlarning suyultirilgan eritmalari,
kuchsiz kilotalar)da erimaydi. Erimaydigan oqsillar jumlasiga albuminoid (keratin,
elastin, kollagen)lar - hayvonlarning tashqi qoplami, skeleti va biriktiruvchi
to‘qimalari oqsillari kiradi. Oqsillar suvda kolloid eritma hosil qiladi. Kolloid
eritmalar chin eritmalardan farqli o‘laroq, ularning dispersion zarrachalarini
kattaligi ancha yirik (1millimikrondan 0,1 mikrongacha) bo‘ladi. Bu moddalar
odatdagi qog‘oz filtrlardan o‘tib ketadi, lekin yarim o‘tkazgich membrana
(ho‘kizning siydik pufagi, pergament, hayvon va o‘simlik membranasi) lardan
o‘taolmaydi, ularni oddiy mikroskopda ko‘rib bo‘lmasa-da, ultramikroskopda
ko‘rish mumkin bo‘ladi.
Kerakli biomaterial : mushak oqsili, sut kazeini, sut albumini va globulini,
tuxum albumini, tuxum globulini, bug‘doy (arpa, suli) oqsili, bug‘doy (arpa, suli)
albumini.
Kerakli jihozlar : shtativ, probirkalar, pipetkalar.
Kerakli reaktivlar: distillangan suv, NaCl ning 0,9 % li, NaCl ning to‘yingan
eritmalari, NaOH ning 0.2 % li eritmasi.
Ishni bajarish tartibi. To‘rt qatorli shtativga probirkalarni terib joylashtiriladi
va birinchi qatordagi sakkizta probirkaga 20 tomchidan distillangan suv, ikkinchi
qatordagilariga NaCl ning 0,9 % li eritmasidan, uchinchi qatordagilariga NaCl ning
to‘yingan eritmasidan va to‘rtinchi qatordagilariga NaOH ning 0.2 % li eritmasidan
solinadi. So‘ng har bir qatorning birinchi probirkasidan sakkizinchi
probirkasigacha quyidagi tartibda yuqorida tayyorlangan oqsillar eritmasi:
- mushak oqsili;
- sut kazeini ;

- sut albumini;
- sut globulini;
-tuxum albumini;
- tuxum globulini;
- bug‘doy (arpa, suli) oqsili;
- bug‘doy(arpa, suli) albuminidan 3 tomchidan tomiziladi. Probirkalardagi
aralashmalar yaxshilab aralashtirilgandan keyin biroz tinch qo‘yiladi. Tajriba
natijalari 1-jadval tarzida rasmiylashtiriladi.
1-jadval
Oqsillarning harxil eritmalardagi eruvchanligini aniqlashga oidma’lumotlar
№ Oqsilning nomi H
2 O 0,9%
NaCl NaCl
to‘yin gan
eritmasi 0,2
Na O H
1 Mushak oqsili
2 Sut kazeini
3 Sut albumini
4 Sut globulini
5 Tuxum albumini
6 Tuxum globulini
7 Bug‘doy (arpa, suli) oqsili
8 Bug‘doy (arpa, suli)
albumini
Tajribani nihoyasida 1-jadval to‘ldirilib tegishli xulosalar keltirib chiqariladi.
Bunda eruvchanlikni ifodalash uchun musbat(+) va manfiy (-) belgilardan
foydalaniladi hamda eruvchanlikning kuchli yoki kuchsizligi haqidagi mulohaza
yozma tarzda ham ifodalanadi.
Yuqorida keltirilgan uslublar yordamida ajratib olingan barcha oqsillar alohida
idishlarga solinadi va ancha muddat ichida saqlash hamda keyingi mavzular
bo‘yicha rejalashtirilgan reaksiyalarni o‘tkazish uchun saqlash maqsadida ustiga
bir tomchidan toluol tomizilib sovutqichga saqlanadi.

O‘tilgan mavzuni mustahkamlash uchun savollar.
1. Tirik organizmlarda oqsillar qanday funksiyalarni
bajaradi?
1. Oqsillar qanday tasniflanadi?
2. Qanday oqsillarga oddiy oqsillar deyiladi?
3. Oddiy oqsillarga qaysi oqsillar kiradi?
4. Qanday oqsillarga murakkab oqsillar deyiladi?
5. Murakkab oqsillarni qisqacha tavsiflang.
6. Oqsillarning amfoterligi nima?
7. Oqsillarning izoelektrik nuqtasi nima?
8. Qaysi muskul oqsili suvda erimaydi ?
9. Sut tarkibida qaysi oqsil eng ko‘p uchraydi ?
10. Mushak oqsillarini qanday ajratib olinadi?
11. Sut kazeini, albumini va globulinini qanday ajratiladi?
12. Bug‘doy (arpa,suli) oqsillarini qanday ajratiladi?
13. Oqsillarni eruvchanligi qanday?
3.ish.Oqsillarni organik va mineral kislotalar ta’sirida cho‘ktirish.
Oqsil organik kislotalar (trixlorsirka kislota, sulfosalitsil kislota) va konsentrlangan
mineral kislotalar ta’sirida denaturasiyaga uchraydi, suvsizlanishi va
zaryadsizlanishi tufayli cho‘kmaga tushadi. Sulfat va xlorid kislotalar uzoq vaqt
ta’sir qilsa, oqsil qisman gidrolizga uchrab cho‘kma asta-sekin erib ketadi. Nitrat
kislotada cho‘kma sekin eriydi. Biomateriallar tarkibidagi oqsillarni cho‘ktirish
uchun organik kislotalar keng qo‘llaniladi. Trixlorsirka kislota miqdoriy
biokimyoviy tahlillarda oqsilsiz filtrat olish uchun, sulfotsalisil kislota, nitrat
kislota klinik laboratoriyalarda siydik va boshqa biologik suyuqliklardagi oqsilni
mavjudligini aniqlash uchun ishlatiladi. Bu ishni bajarish uchun quyidagi ikkita
tajribani o‘tkazish lozim bo‘ladi.
Kerakli biomateriallar : tuxum oqsili, bug‘doy oqsili.

Kerakli jihozlar : shtativ, probirkalar, pipetkalar.
Kerakli reaktivlar : HNO
3 va H
2 SO
4 konsentrlangan eritmalari, 10 % li uchxlor
sirka kislota, 10 % li sulfosalisil kislota.
1-tajriba.Oqsillarni anorganik kislotalar yordamida cho‘ktirish
Ishni bajarish tartibi. 4 ta probirka olib, ularning ikkitasiga 10-tomchi
konsentrlangan nitrat kislota, yana ikkitasiga shuncha miqdorda kontsentrlangan
sulfat kislota quyiladi. To‘rtala probirkani navbatma- navbat 45 o
li burchak hosil
qilib qiyshaytirib,oldingi ikkitasiga 10 tomchi tuxum oqsili eritmasidan, keyingi
ikkitasiga bug‘doy oqsili eritmasidan ohistalik bilan tomiziladi. Probirkalardagi
har ikki qavat suyuqlik chegarasida yupqa oqsil cho‘k masining pardasi hosil
bo‘ladi.
2-tajriba. Oqsillarni organik kislotalar yordamida cho‘ktirish
Ishni bajarish tartibi . 4 ta probirka olib, ularni juftlab ikkitasiga 2-tomchi 10 % li
uchxlor sirka kislota, yana ikkitasiga shuncha miqdorda 10 % li sulfosalitsil kislota
tomiziladi. Keyin cho‘ktiruvchi eritmalar bo‘yicha yuqoridagi tartibda juftlangan
probirkalarga o‘zaro moslashtirgan holda tuxum va bug‘doy oqsili eritmalaridan 5
tomchidan tomiziladi. Bunda hamma probirkalarda oq cho‘kmaning hosil
bo‘lganligi kuzatiladi.
Ikkala tajriba bo‘yicha ham tegishli xulosalar keltirib chiqariladi.
4.ish.. Oqsillarnialkaloid reaktivlar bilan cho‘ktirish
Oqsil eritmasiga tanin, pikrin kislota kabi alkaloid reaktivlari qo‘shilsa cho‘kmaga
tushadi. Bu reaksiya oqsil molekulasidagi, alkaloidlarni eslatuvchi azotli
geterosiklik guruhlar (pirrol, indol, imidazol halqalari va boshqalar) bo‘lishiga
asoslangan. Sirka kislota yordamida kuchsiz kislotali sharoit yaratilsa, oqsil
zarrachasida musbat zaryad paydo bo‘ladi va manfiy zaryadlangan cho‘ktiruvchi
ionlari bilan o‘zaro ta’sirlashuvini osonlashtiradi. Kuchli mineral kislotalar organik
kislotalar dissosiyalanishini susaytirib oqsilni alkaloid reaktivlari bilan

cho‘ktirishga xalaqit beradi. Alkaloid reaktivlari jumlasiga tanin, fosfovolfromat
kislota, fosfomolibdat kislota, simob yodidning kaliy yodiddagi eritmasi, vis mut
yodidning kaliy yodidagi sariq qon tuzi va bosh qalar kiradi.
Kerakli biomateriallar: tuxum oqsili, bug‘doy oqsili.
Kerakli jihozlar : shtativ, probirkalar, pipetkalar .
Kerakli reaktivlar: 10% li pikrin kislota, taninning to‘yingan eritmasi, 5% li kaliy
ferrosianid (sariq qon tuzi) eritmasi, 10 % li sirka kislota.
Ishni bajarish tartibi . Oltita probirka olib, shtativga juft-juft qilib ikki qatorga
joylashtiriladi. Birinchi juftlikdagi probirkalarga 3 tomchidan 10% li pikrin kislota,
ikkin chi juftlikdagisiga 3 tomchidan taninning to‘yingan eritmasidan, uchinchi
juftlikdagisiga 3 tomchi 5% li kaliy ferrosianid eritmasidan solib chiqiladi va
ularning hammasiga 1 tomchidan 10% li sirka kislota tomiziladi. So‘ng birinchi
qatordagi uchta probirkaga 5 tomchidan tuxum oqsili, ikkinchi qatordagi uchta
probirkaga bug‘doy oqsili eritmasidan tomiziladi. Hamma probirkalarda ham
cho‘kma hosil bo‘lishi kuzatiladi
4.ish. Oqsillarni organik erituvchilar ta’sirida cho‘ktirish .
Oqsil eritmasiga ko‘p miqdorda spirt yoki aseton qo‘ shilsa, oqsilning loyqasi yoki
pag‘a-pag‘a cho‘kmasi hosil bo‘ladi.
Bu reaksiya oqsil kolloid zarrachasining suvsizlanishiga asoslangan. Bunda oqsil
kolloid zarrachasining gidrat qavatidagi suv molekulalarini suvi organik erituvchi
tomonidan tortib olinadi va oqsil cho‘kmaga tushadi.Oqsil neytral yoki kuchsiz
kislotali eritmalarda oson cho‘kadi. Agar aralashmaga elektrolit qo‘shilsa, cho‘kish
tezlashadi. Shu narsa ham e’tiborga molikki, organik erituvchilar past
temperaturada 0-15° da qisqa vaqt ichida ta’sir qilsa, oqsil nativ (yani tabiiy)
holatini saqlab qoladi, bu erituvchilar ko‘proq muddatda ta’sir qilsa, oqsil
denaturatsiyaga uchraydi
Kerakli biomateriallar: tuxum oqsili, bug‘doy oqsili .
Kerakli jihozlar : shtativ, probirkalar, pipetkalar .

Kerakli reaktivlar : etanol 96 %yoki atseton
Ishni bajarish tartibi. Ikkita probirka olib ularning har biriga 5 tomchidan 1 % li
tuxum oqsili, iikinchisiga bug‘doy oqsilidanva ularning har biriga 20-25
tomchidan 96% li spirt yoki aseton qo‘shiladi, eritmalar loyqalanadi. Ularning
ustiga 1 tomchidan NaOH ning to‘yingan eritmasidan qo‘shiladi. Biroz turgach
oqsil cho‘kmaga tushadi.
 O‘tilgan mavzuni mustahkamlash uchun savollar.
 Oqsillarni cho‘ktirish reaksiyalari nimaga bog‘liq?
 Oqsillarni cho‘kmaga tushirish mexanizmi nimaga bog‘liq?
 Qanday harorat sharoitlarida oqsillarni cho‘ktirish mumkin?
 Oqsillarni cho‘ktirish qanday usulda amalga oshiriladi ?
 Oqsillar qanday eritmada cho‘kmaga tushmaydi ?
 Oqsillarni alkaloid reaktivlar bilan cho‘ktirish qanday guruhlarga soslangan?
 Denaturatsiya nima?
 Renaturatsiyachi?
 Oqsillarning qaytar va qaytmas cho‘ktirilishi nimaga bog‘liq?
 Oqsillarni cho‘ktirish reaksiyalaridan nimada foydalaniladi?
 Oqsillarni tasniflanishi.
 12.Oddiy oqsillarga qaysi oqsillar kiradi?
 13.Murakkab oqsillargachi?
 Oqsillarni cho‘ktirish reaksiyalarida qaysi neytral tuzlardan foydalaniladi?

Oqsillarni eruvchanligini aniqlash biokimyo laboratoriya 8v

Купить