Organik kimyodan laboratoriya ishlarini virtual usulda tashkil qilish - Химия - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	936.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Химия

Organik kimyodan laboratoriya ishlarini virtual usulda tashkil qilish

Купить

Loboratoriyani kuzatuvchi kimyogar.Laboratoriya ishining nomi va asosiy mеnyuga q aytish Laboratoriya ishlari mеnyusiga q aytish Yordam Laboratoriyani bajarish kеtma-kеtligiJadvallar t o'p lami Laboratoriyani bajarish maydoniLaboratoriyani bajarishda ishlatiladigan idishlar rеaktivlar va asboblar

Mavzu: “Organik kimyodan laboratoriya ishlarini virtual usulda tashkil qilish” Reja bet KIRISH ………………………………………………………………… 15 1 bob Adabiyotlar sharxi …………………………………………… 18 1.1 Maktab organik kimyo kursining tuzilishi va mazmuni. ……………. 19 1.2. Organik moddalarning tuzilishi va kimyoviy bog’larning elektron tabiati ……………………………………………………………………. 20 1.3. Organik kimyo o’qitishdagi ayrim muammolar .................................. 21 1.4. Uglevodorodlar mavzusini o’qitish uslubiyati ...................................... 22 2. bob. Pedagogik texnologiyalar ............................................................... 23 2.1 Pedagogik texnologiyalar haqida umumiy tushuncha .......................... 23 2.2. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni axborot texnologiyalari bilan uyg’unlashtirish imkon

o’zlashtirilishiga katta ahamiyat bеrish zarur. Bugungi kunda o’quvchilar tamonidan mavzuning o’zlashtirilishi, eshitish orqali 10-15 % , ko’rish orqali 25- 30 % , o’zi amaliy bajarish orqali 40-45 % ni tashkil qilishi adabiyotlardan malum. Shunday ekan bugungi kun kimyo o’qituvchisi, mavzuga oid matеriallarni faqat axborot sifatidagina o’quvchiga yetkazadigan bo’lsa, oldiga qo’ygan maqsadga erisha olmaydi. 2012 yilga kеlib kadrlar tayyorlash milliy dasturiga muvofiq maktab va o’rta maxsus kasb-hunar tizimini isloh qilish dеyarli oxiriga yetkazildi. Maktablar zamonaviy talablar asosida yetarli miqdordagi asbobuskunalar bilan jihozlandi. 7-9 sinf uchun mavjud davlat ta’lim standartlariga muvoffiq bеlgilangan mavzular bo’yicha ko’rgazmali matеriallar jamlanmalari (plakatlar) slaydlar tayyorl

- Organik kimyo kursidan quyidagi mavzularga oid laboratoriya ishlarini vеrtual usulda o’tkazish mеtodikalari: 1. T o’ yingan uglеvodorodlar mavzusiga oid laboratoriya ishlari 2. T o’ yinmagan uglеvodorodlar mavzusiga oid laboratoriya ishlari 3. Aromatik uglеvodorodlar mavzusiga oid laboratoriya ishlari 4. Spirt va f е nollar mavzusiga oid laboratoriya ishlari 5. Ald е gid va k е tonlar mavzusiga oid laboratoriya ishlari 6. Karbon kislotalar va ularning xosilalariga oid laboratoriya ishlari 7. Uglеvodlar mavzusiga oid laboratoriya ishlari 8. Aminlar, aminokislotalar va oqsillar mavzusiga oid laboratoriya ishlari ni vеrtual usulda bajarish - Kimyodan laboratoriya mashg’ulotlarini vеrtual usulda o’tkazish bo’yicha taklif qilinayotgan vеrtual dasturning barcha imkoniyatlarini yoritish Ishning

5 Loboratoriyani kuzatuvchi kimyogar.Laboratoriya ishining nomi va asosiy mеnyuga q aytish Laboratoriya ishlari mеnyusiga q aytish Yordam Laboratoriyani bajarish kеtma-kеtligiJadvallar t o'p lami Laboratoriyani bajarish maydoniLaboratoriyani bajarishda ishlatiladigan idishlar rеaktivlar va asboblar

1 Adabiyotlar sharxi 1.1 Maktab organik kimyo kursining tuzilishi va mazmuni. Umumiy ta’limda organik kimyoni o’rganish muhim bosqichlardan biri bo’lib, tirik tabiat haqidagi bilimlarning shakllanishi o’quvchilar tasavvurida moddiy dunyoning zamonaviy manzarasini shakllantirishga olib keladi. Tirik tabiatning tuzilishi, moddiy dunyoning birligini tasavvur qilmay turib inson o’zini ma’naviy-ma’rifiy yetuk deb his qila olmaydi. Organik kimyo kursi o’quvchilarni aqliy rivojlantirish uchun ham keng imkoniyatlar yaratadiki, bu ularning kelgusida mamlakatimiz rivojiga o’z hissalarini qo’sha oladigan insonlar bo’lib yetishishiga olib keladi. Organik kimyo o’rganadigan moddalar soni millionlab sanalishi bilan bir qatorda, har oy o’n minglab yangi moddalar kashf qilinmokdaki, ularning hammasi haqid

fanni o’rganish uchun eng muhimlarini, hayotda ko’p uchrab kundalik turmush va ishlab chiqarishlar uchun eng muhim bo’lganlari tanlab olib o’rganiladi. Gomologiya va izomeriya tushunchalari yordamida ikki - uch moddani o’rganib, qolgan minglab moddalar haqida tushuncha va tasavvurlar hosil qilinadi. Хulosa qilib aytganda, o’rganish uglevodorodlardan boshlanib keyin spirtlar, aldegidlar, karbon kislotalar, murakkab efirlar o’rganilib, yog’lar va uglevodlarni o’rganishga zamin yaratiladi. Aminlar, nitrobirikmalar o’rganilib, oqsil va nuklein kislotalarni o’rganishga zamin yaratiladi. Izchillik, ketma - ketlik, oddiydan murakkabga borish orqali tabiat asosi bo’lgan uglevodlar, yog’lar, oqsillar va nuklein kislotalar haqidagi zamonaviy bilimlar shakllantirilib, organik dunyoning ilmiy manzaras

mashqlar yechishga alohida e’tibor berish lozimki, oliy o’quv yurtlariga kiruvchilar uchun tanlangan test sinovi savollarida bu mavzu katta o’rinni egallagan. 1.3. Organik kimyo o’qitishdagi ayrim muammolar Organik kimyo o’qitishda anorganik kimyo o’qitish uslublaridan foydalanilsa ham, ularning mazmunining farqi va keyingi yillarda mazmunga kiritilgan katta o’zgartirishlar tufayli ayrim muammolar kelib chiqdi. Organik moddalar o’rganilganda ularning hech qaysisini alohida olib o’rganilmay, boshqalari bilan bog’lab o’rganiladi va ular solishtirilib х ulosalar chiqariladi.O’quvchilarda shunday yondashishni shakllantirish uchun har yangi modda o’rganilganda, uni avval o’rganilgan moddalar bilan solishtira olish, o’ х shashlik va farqlarini ajrata olish, va buning sabablarini tushuntira olish

1.4. Uglevodorodlar mavzuini o’qitish uslubiyoti Uglevodorodlar organik kimyodagi eng oson mavzu bo’lsa ham, uni o’qitishga katta e’tibor berish kerakki, boshqa barcha mavzularni o’qitish va o’quvchilar ularni qanday o’zlashtirishi bu mavzu qanday o’qitilganligiga bogliqdir. To’yingan uglevodorodlarni o’rganishdagi muhim vazifa, modda tuzilishi haqidagi bilimlarni mustahkamlashdir. Metan va gomologlarini o’rganish davrida molekula tuzilishi haqidagi abstrakt tasavvurlarni hosil qilishda jadval va modellardan foydalanish shart bo’lib, ularsiz maqsadga erishib bo’lmaydi. Uglevodorodlarni o’rganishda ularning tuzilishi va nomenklaturasi, fizikaviy va kimyoviy х ossalari, olinishi va ishlatilishi hamma vaqt ma’lum tartib bilan ketma- ketlikda ochib borilishi lozimki, bu tartib o’quvchilarni ti

turmushda uchrashib turadilar. Shu sababli darslarda turmushda ahamiyati katta moddalardan ko’proq misollar keltirib, ularning qo’llanilishi bilan o’quvchilarni chuqurroq tanishtirib borish lozim. 2. Pedagogik texnologiyalar 2.1 Pedagogik texnologiyalar haqida umumiy tushuncha. Respublikamizda joriy etilgan uzluksiz ta’lim tizimining asosiy bo’g’ini, kadrlar tayyorlash sifati va samaradorligiga mas’ul bo’lgan oliy ta’lim muassasa larida tashkil etiladigan ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalardan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. O’zbekiston Respublikasi «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» talablaridan biri ta’lim jarayonida yangi pedagogik va axborot texnologiyalarini qo’llash, tayyorgarlikning modul tizimidan foydalangan holda ta’lim oluvchilarni “o’qitishni jadallashtir

G. K. Selevkoning «Zamonaviy ta’lim texnologiyalar»i o’quv qo’llanmasida ta’lim jarayonida qo’llaniladigan texnologiyalar jamlangan bo’lib, ularning ilmiy- nazariy, metodologik asoslari, tasnifi va amaliyotda qo’llash mexanizmi yoritilgan. Pedagogik texnologiya ta’lim amaliyotida uchta darajada qo’llaniladi: 1. Umumiy pedagogik daraja. Umumiy pedagogik (umumdidaktik, umumtarbiyaviy) texnologiya ta’lim-tarbiya jarayonining yahlit tizimliligi, ma’lum bir region, o’quv muassasasi tomonidan uzluksiz ta’lim tizimining muayyan bir bosqichidagi texnologiyaning umumiy qonuniyatlari, ilmiy-nazariy asoslari, tamoyillari, amaliyotda qo’llashning umumiy xususiyatlari, shart-sharoitlarini ifodalaydi. Shu o’rinda qayd etish kerakki, uzluksiz ta’lim tizimining har bir bosqichida ta’lim mazmuni orqali teg

I. Shaxs strukturasiga mo’ljallanganligiga ko’ra: - Bilim, ko’nikma va malakalarni shakllantirishga mo’ljallangan axborot texnologiyalari. - Aqliy faoliyat usullarini shakllantirishga qaratilgan aqliy faoliyat texnologiyalari. - Estetik va axloqiy munosabatlarni tarkib toptirishga mo’ljallangan hissiyotli- estetik va hissiyotli-axloqiy texnologiyalar. - Ijodiy faoliyatni rivojlantirishga qaratilgan evristik texnologiyalar. II. Mazmuni va tuzilishiga ko’ra: - Ta’lim-tarbiya berishga qaratilgan texnologiyalar. - Dunyoviy va diniy ta’limga mo’ljallangan texnologiyalar. - Umumta’lim va kasb ta’limi texnologiyalari. - Insonparvarlik va texnokrat texnologiyalari. - Xususiy predmet texnologiyalari. - Monotexnologiya va kompleks (majmua) texnologiyalari. III. Ta’lim oluvchilarning bilish faoliyati

d) erkin tarbiya texnologiyalari. V. Hozirgi zamon ta’lim tizimida amal qilayotgan an’anaviy ta’limni mazmunan yangilash va ta’lim jarayonini tashkil etishni tubdan o’zgartirishga qaratilgan texnologiyalarni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin. 1. Pedagogik munosabatlarni insonparvarlashtirish va demokratlashtirish asosidagi pedagogik texnologiya. 2. O’quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish va samaradorligini oshirishga qaratilgan pedagogik texnologiya. 3. Ta’lim jarayonini tashkil etish va boshqarishning samaradorligini oshirishga qaratilgan pedagogik texnologiya. 4. O’quv materialini didaktik jihatdan takomillashtirish va qayta ishlash asosidagi pedagogik texnologiya. 5. Xalq pedagogikasi metodlarydan foydalanish pedagogik texnologiyasi. 6. Alternativ pedagogik texnologiya. 7. M

Pedagogik texnologiyaning asosiy jihati har bir shaxsda mavjud bo’lgan uning ehtiyoji, qiziqishi, iqtidori va imkoniyatlari asosida ularda ijobiy xislat va fazilatlarni shakllantirish, rivojlantirish sanaladi. Bu o’rinda ta’lim mazmuni shaxsning shakllanishi va rivojlanishi uchun muhit sanaladi. Shu sababli ta’lim mazmuni insonparvarlikka yo’naltirilgan gumanistik goya va me’yorlarni o’zida mujassamlashtirgan bo’lishi lozim. Pedagogik munosabatlarni insonparvarlashtirish va demokratlashtirish asosidagi pedagogik texnologiya yakka hokimlik texnologiyasiga tubdan qarshi bo’lib, pedagogik jarayonda hamkorlik, g’amxo’rlik, o’quvchilar shaxsini hurmat qilish, e’zozlash orqali shaxsni rivojlantirish va ijod qilishga qulay muxit yaratadi. An’anaviy ta’limda o‘qituvchi ta’lim jarayonining sub’ekti

demokratlashtirish esa o‘qituvchi va o’quvchilar huquqlarini tenglashtirish, ta’lim jarayonida ta’lim oluvchilarga tanlash ‚huquqining berilishi, o’z fikri, nuqtai nazarini erkin bayon etish va bolalar huquqlari Konvensiyasiga amal qilishni taqozo etadi. O’quvchilar va o’q ituvchilar munosabatining o’ziga xos jihati o’quvchilar mustaqilligi va o’quv faoliyatini taqiqlash emas, balki yo’naltirish, o’quv faoliyatini boshqarish emas, balki hamkorlikda tashkil etish, ta’lim olishda majburlash emas, balki o’quvchilarni ishontirish, biror-bir faoliyatni amalga oshirish buyruq orqali emas, balki shu faoliyatni samarali tashkil etish, shaxsning ehtiyoji, qiziqishi, imkoniyatlarini chegaralash emas, balki erkin tanlash huquqini berish sanaladi. Yangi munosabatlarning asosiy mohiyati, an’anaviy ta’l

1. Ushbu pedagogik texnologiya o’qituvchi va o’quvchilar munosabatini tashkil etishning asosi sanalsa, o’quvchilarning bilish faoliyatini tashkil etish boshqa texnologiyani qo’llashni talab etadi. Shu sababli har bir mashg’ulotda bitta texnologiyadan emas, balki o’quvchilar bilim olishining har bir bosqichining o’ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqib, tegishli texnologiyadan foydalaniladi. Shunday qilib, bitta mashg’ulotda bir nechta pedagogik texnologiya uyg’unlashtiriladi. 2. O’quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish va samaradorligini oshirishga qaratilgan pedagogik texnologiyalar o’quvchilarda ijtimoiy normalarga mos ongli intizomning vujudga kelishi, motivatsiyaning yuqori darajada bo’lishi, bilim, ko’nikma va malakalarni ongli o’zlashtirishga bo’lgan etiyojining ortib borish

egallashlari uchun ta’lim-tarbiya jarayonida dastlab pedagogik texnologiyalardan lokal darajada foydalanish kerak. Lokal darajada qo’llanilgan pedagogik texnologiyalar o’z samarasini bergandan so’ng, xususiy metodik darajada foydalanishga o’tish maqsadga muvofiq. Shuni qayd etish kerakki, an’anaviy ta’limda o’z hukmronligini saqlab qolayotgan sub’ekt-ob’ekt munosabatlariga barham berish, pedagogik texnologiyalarni qo’llash orqali sub’ekt-sub’ekt munosabatlarga o’tish muayyan vaqt va o’quvchi hamda talabalar tomonidan mazkur munosabatda ishtirok etish uchun zarur bo’lgan ko’nikmalarni egallashlariga imkon yaratish lozim. Ta’lim-tarbiya jarayoniga lokal darajada qo’llaniladigan pedagogik texnologiyalar jumlasiga “BBB”, “Erkin xat”, “Venn diagrammasi”, “6х6х6”, “Insert”, “Klaster”, “Bumerang”

An’anaviy texnologiyaga asoslangan ma’ruza hozirgi paytgacha qisqa vaqtda katta hajmdagi ilmiy-nazariy ma’lumotlarni keng auditoriyadagi ko’p sonli tahsil oluvchilarga yetkazish imkoniyatini mavjudligi bilan o’z qimmatini yo’qotmagan. Mazkur mashg’ulot turining asosiy kamchiligi tahsil oluvchilarga axborotning tayyor holida yetkazilishi, o’quvchi va talabalarning bilish faoliyati passiv tinglovchi sifatida tashkil etilishi sanaladi. Lekin, ta’lim muassasalarida o’qitiladigan fundamental fanlarni o’qitishda ma’ruza juda qo’l keladi, faqat yuqorida qayd etilgan kamchiliklarga barham berish uchun ma’ruzaning borishiga muayyan o’zgartirishlar kiritish tavsiya etiladi. Xulosa qilib aytganda, ma’ruza mashg’ulotida lokal darajada insert, klaster, aqliy hujum, bumerang, blits o’yinlar, atamalar za

Yuqorida aytilgan fikrlarni jadval tarzida quyidagicha ifodalash mumkin: 1-jadval Pedagogik texnologiyalar № Pedagogik texnologiyalar Ta’lim-tarbiya jara - yonining borishi, xarakterini o’zgartiradigan Lokal darajada qo’llani ladigan Xususiy meto - dik darajada qo’llani ladigan 1. Rivojlantiruvchi ta’lim + 2. O’qitishni tabaqalashtirish va individuallashtirish + 3. Ta’lim mazmuni va pedagogik munosa bat larni insonparvar lashtirish + 4. Ta’lim jarayonini demokratlashtirish + 5. S h axsga yo’nalti ril gan texnologiya + 6. Insert + 7. Klaster + 8. Aqliy hujum + 9. Bumerang + 10 Atamalar zanjiri + 11 O’yin mashqlarning turli shakllari + 12 Modulli ta’lim (3) + 13 Didaktik o’yin (5) + 14 Muammoli ta’lim (2) + 15 Hamkorlikda o’qitish (5) + 16 Loyihalash (3) + Izoh: qavs ichida keltirilgan sonla

2.2. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarni axborot texnologiyalari bilan uyg’unlashtirish imkoniyatlari Axborot texnologiyalarining yuqorida qayd etilgan funksiyalarini zamonaviy pedagogik texnologiyalarga asoslangan mashg’ulotlarda amalga oshirish imkoniyatlari 2- jadvalda berildi. 2-jadval Pedagogik texno lo - giyalarning nomi va ularning turlari Axborot texnologiyalarining funktsiyalari Axbo - rot manbai Bilish fao li ya - tini tash kil etish Ko’rga z mali Nazorat qi - lish va baholash Qiziqi - shini orttirish Didaktik o’yin texnologiyasi: Konferentsiya + - + + + Taqdimot - - + + + Ijodiy o’yin + + + + + O’yin mashq - + + + + Modulli ta’lim texnologiyasi: Yakka tartibda ish - lashga mo’ljal - langan; + + + + + Ikki talaba ham - korlikda ish la shi ga mo’ljal lan gan; + + + + + Kichik gur

Ta’lim muassasalarida tashkil etiladigan ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalar axborot texnologiyalari bilan uyg’unlashtirish dolzarb muammo sanaladi. Shu sababli axborot texnologiyalaridan foydalanish uchun uning didaktik funksiyalarini aniqlash zaruruti vujudga keldi. Ma’lumki, axborot texnologiyalari ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalar bilan uyg’unlashtirilgan holda qo’llanilganda ko’zlangan samarani beradi. Mazkur jarayonda zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini uyg’unlashtirishda axborot texnologiyalarining axborot, o’quvchi va talabalarning bilish faoliyatini tashkil etish va boshqarish, ko’rgazmalilik, o’quvchi va talabalarning bilimlarini nazorat qilish va baholash, o’quvchi va talabalarning bilish faoliyatini faollashtirish va qiziqishini ortt

O’qituvchi ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik va axborot texnologiyalarini uyg’unlashtirishda o’qitish metodlarining turlarini, ularga mansub uslublarni, foydalanish yo’llarini yaxshi bilishi lozim. Ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalardan samarali foydalanish uchun ularning tarkibiga kiradigan o’qitish metodlarini aniqlash, ularning ichida tizim hosil qiluvchi yetakchi metodlarni ajratib ko’rsatish zarurati vujudga keladi. Ma’lumki, ta’lim-tarbiya jarayonining barcha shakllarida, shu jumladan bitta mashg’ulotning barcha bosqichlarida o’qitish metodlari o’zaro, shuningdek, o’qitish vositalari bilan uyg’unlashgan holda qo’llaniladi. Shuni e’tiborga olgan holda pedagogik texnologiyalar tarkibiga kiradigan o’qitish metodlarining guruhi 3-jadval aniqlandi. 3-jadval Pedagogik texn

modul das turlari nazorat qilish metodlari. Ikki talaba ham - korlikda ish la shi ga mo’ljal lan gan modul das tur lari Mustaqil ishlash meto di Ko’rgazmali, tahlil, qiyoslash, umum - lashti rish, dalillash, og’zaki bayon, o’z- o’zini na zorat qilish metodlari. Kichik guruhlarda ish - lashga mo ’ ljal langan modul das turlari Mustaqil ishlash meto di Og’zaki bayon, ko’rgazmali, hamkorlik - da ishlash, tahlil, qiyoslash, umum - lashti rish, dalillash, o’z-o’zini na zorat qilish metodlari. Hamkorlikda o’qi tish texnologiyasi: Komandada o’qi tish metodi Mustaqil ishlash meto di Og’zaki bayon, hamkorlikda ishlash, ko’rgazmali, tahlil, qiyoslash, umum - lashti rish, dalillash, o’z-o’zini nazorat qilish metodlari. «arra» yoki «zigzag» metodi Mustaqil ishlash meto di Og’zaki bayon, ko’rgazmali, h

qilgan davrlar ham bo’lgan. An’anaviy ta’lim tizimida og’zaki metodlar ustunlik qiladi. Keyingi yillarda og’zaki metodlarni tanqid qilish, faol ta’sir ko’rsatmaydigan metodlarga kiritish odat tusiga aylangan. Metodlarga baho berishda xolisona yondashish zarur, uning ahamiyatini mutlaqlashtirish, bo’rttirib ko’rsatish mumkin emas, shuningdek, pasaytirishga ham yo’l qo’yib bo’lmaydi. O’qituvchining yorqin, hissiyotli, dalillarga asoslangan, mantiqiy ketma-ketlikda tuzilgan, ko’rgazmali hikoya, suhbat, ma’ruzalari hozir ham o’z qimmatini yo’qotmagan. Og’zaki metodlar qisqa muddatda katta hajmdagi o’quv materialini o’quvchi va talabalar ongiga yetkazish, muammoli vaziyatlarni vujudga keltirish, ularni hal etish yo’llarini ko’rsatish, o’quvchi va talabalarning nutqini rivojlantirish imkonini ya

Ma’ruza metodi o’quv materialini mantiqiy ketma-ketlikda bayon qilish, muammolarni qo’yish, ob’ektlarni aniqlash, taqqoslash, xulosa chiqarish, umumlashtirish, o’quvchi va talabalarning diqqatini jalb qilish uslubi. 2.3 Ko’rgazmali metodlar guruhi. O’qitish jarayonida ko’rgazmali metodlarning qo’llanilishi, o’quv materiali mazmunidan kelib chiqqan holda ob’ektlar va hodisalarni hissiy idrok etish, ularni taqqoslash, o’ziga xos xususiyatlarni aniqlash, umumlashtirish, sintezlash, xulosa yasashga imkon beradi. Ko’rgazmali metodlar o’qitish jarayonida og’zaki, amaliy, mantiqiy, muammoli metodlar bilan uyg’un holda qo’llaniladi. Masalan, o’quvchi va talabalarga ko’rgazma asosida o’quv materialini o’rganish bo’yicha topshiriqlar o’qituvchi tomonidan og’zaki beriladi. Topshiriqlarni bajarish jar

ta’limiy, modellashtirilgan dasturlari, elektron darsliklar, mulьtimedialarni namoyish qilish, ko’rgazmaning did va estetik talablarga javob berishi, dars mazmunini yoritish, ketma-ketlikda talabalar faoliyatini tashkil etish uslublaridan tashkil topadi. Amaliy metodlar guruhi. O’quvchi va talabalarning o’zlashtirgan nazariy bilimlarini amaliyotda qo’llash, o’quv va mehnat, ko’nikma hamda malakalarini shakllantirish, ijodiy qobiliyatlarini o’stirish, hayotga tayyorlash, kasbiy ko’nikmalarni tarkib toptirish imkonini beradi. Ushbu metod o’qitish jarayonida ko’rgazmali, muammoli, og’zaki metodlar bilan uyg’unlashgan holda qo’llaniladi. Bu metodlar guruhiga kuzatish, tajribani tashkil etish va o’tkazish, amaliy ishni bajarish metodlari kirib, ular mos holda, ob’ektlarni tanib olish va aniqlas

O’qitishning mantiqiy metodlari guruhi. Mazkur metod o’quv materiali mazmunining yo’nalishini belgilab, o’quvchi va talabalar uchun bosh g’oyani ajratish, o’rganilayotgan ob’ektni tahlil qilish, qiyoslash, umumlashtirish ko’nikmalari, aqliy faoliyat usullarini egallash, abstrakt tafakkurni rivojlantirish, sabab-oqibat bog’lanishlarni anglash imkonini yaratadi. Bu metodlar guruhi induktiv, deduktiv, tahlil, asosiy g’oyani ajratish, qiyoslash, umumlashtirish metodlaridan iborat: a) induktiv metod – xususiy faktlarni muammoli bayon qilish, talabalar faoliyatini xususiydan umumiy xulosalar chiqarishga yo’naltirish, muammoli topshiriqlarni berish uslubi; b) deduktiv metod umumiy qonunlarni bayon qilish, o’quvchi va talabalarning faoliyatini umumiydan xususiy xulosa chiqarishga yo’naltirish uslu

o’quv mehnati malakalarini tarkib toptirish, namunaga muvofiq mustaqil ishlarni tashkil etish, ijodiy topshiriqlar berish uslublari kiradi. Ta’lim olishni rag’batlantirish va asoslash metodlari guruhi ta’lim jarayonida pedagogik rag’batlantirish orqali o’quvchi va talabalarning yangi o’quv materialini egallashlarida ishtiyoq va faollikni ta’minlovchi ijobiy asoslanishlarni vujudga keltiradi. Mazkur metodlar o’quvchi va talabalarning bilishga bo’lgan qiziqishlari, aqliy faolliklari, yangi bilimlarni egallashga bo’lgan ehtiyojlari, muloqot madaniyati, o’z-o’zini nazorat qilish va boshqarish, baholash ko’nikmalarini rivojlantirishga zamin tayyorlaydi. Shuningdek, ta’limning ijtimoiy ahamiyatini tushuntirish, o’quvchi va talabalarda ongli intizom, burch va mas’uliyatni tarkib toptiradi. Bu gur

O’qitishdagi nazorat va o’z-o’zini nazorat metodlari. Nazorat ta’lim jarayonining ajralmas qismlaridan biri sanaladi. Nazoratning muntazamligi va izchilligi o’quvchi va talabalarni faol aqliy mehnat qilishga undaydi, ularda mas’uliyat, burch, diqqat, xotira, o’z-o’zini nazorat qilish va baholash ko’nikmalarini rivojlantirishga zamin tayyorlaydi. Nazoratning to’liqligi, haqqoniyligi, keng ko’lamliligi, muntazamli ligi barcha metodlar kabi bu metodlarning ta’limiy, tarbiyaviy, rivojlantiruvchi va o’quvchi hamda talabalarga tafovutlab yondashish kabi funktsiyalari ni amalga oshirish imkonini beradi. Bu metodlar guruhiga og’zaki va yozma nazorat, laboratoriya va amaliy ish yordamida nazorat, o’z-o’zini nazorat, o’zaro nazorat varag’i va testlar yordamida nazorat metodlari misol bo’ladi va quyi

d) testlar yordamida nazorat metodlari o’rganilgan bob, mavzu bo’yicha nazorat testlarini tuzish, test savollari va javoblarning metodik jihatdan to’g’riligi, mantiqiy ketma-ketligi, o’quvchi va talabalar bilimini nazorat qilishning haqqoniyligi, keng ko’lamliligi kabi uslublardan iborat. Yuqorida ta’lim muassasalarida tashkil etiladigan ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalardan foydalanish, o’qitish metodlarining turlari haqida fikr yuritildi. O’qituvchi ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalar va o’qitish metodlaridan o’z o’rnida va samarali foydalanish uchun muayyan metodik bilim, ko’nikma va malakalarga ega bo’lishi lozim. O’qituvchi mashg’ulotda o’rganiladigan mavzu mazmuniga muvofiq holda yuqorida qayd etilgan pedagogik texnologiyalardan lokal yoki xususiy metod

3 bob Organik kimyodan laboratoriya mashgulotlarini vеrtual usulda o’tkazish 3.1 Dasturni ishga tushirish Dasturni ishga tushirishdan oldin shaxsiy kompyutеrga o’rnatish uchun tavsiya bilan tanishib chiqiladi. Dasturni ishga tushirgandan so’ng ekranda asosiy ko’zgusi paydo bo’ladi. 3.1.1 Dasturga kirish tartibi: Agar siz elеktron dasturga birinchi bor kirmoqchi bo’lsangiz kaydnomaga o’zingiz to’gringgizdagi malumotlarni kiritasiz. Agar oldin bu dastur bilan ishlagan bo’lsangiz unda ismingizni va shaxsiy parolingizni kiritasiz va kirish «vxod» tugmasini bosasiz. Endi Sizning dasturda ishlagan bacha ishlaringiz maxsus faylda saqlanadi. Dasturning asosiy kuzgusi Dasturni birinchi bor ishga tushirganingizda «Kimyogar» Sizga elеktron dasturning maksadi va tarkibi to’g’risida malumot bеradi 3.1.

-Quruq moddalarni quyish -Tomchilatib quyish -Kimyoviy idishlarni qizdirish -Laboratoriya jurnalini to’ldirish - Asboblarni yig’ish. Suyukliklarni quyish uchun (probirkaga, farfor idishga, kimyoviy stakanga) quyidagi amallar bajariladi: 1) Probirka sichkoncha yordamida tanlanadi; 2) Rеaktiv solingan idish tanlanadi; 3) Rеaktivni quyish uchun tanlangan rеaktiv idishi sichqonchaning chap tugmasi bilan bosilib turiladi to eritma idishga zarur mikdorda tushguncha. Agar rеaktivning zarur mikdoridan kam olinsa, 3 punkt yana takrorlanadi. Quruq moddalardan rеaktsiya uchun olish tartibi Quruq moddalardan (probirkaga chinni kosachaga, kimyoviy stakanga olish shpatеl yordamida amalga oshiriladi. Moddani olish uchun: 1) Probirka yoki idish tanlanadi; 2) Rеaktiv solingan idish tanlanadi; 3) Sichqoncha

Kimyoviy idishlarni qizdirish. Kimyoviy idishlarni qizdirish uchun gaz garеlkasidan, spirt lampasidan, elеktroplitkadan va suv va qum xammomidan foydalaniladi. Qizdirish uchun: 1) Qizdirgichni tanlash; 2) Qizdiriladigan idishni tanlash 3.1.3. Laboratoriya jurnalini to’ldirish tartibi Bajarilgan laboratoriya ishi yuzasidan xisobot tayyorlash uchun laboratoriya jurnalidan foydalaniladi. Laboratoriya jurnalini to’ldirish uchun ekranning pastki o’ng qismida joylashgan jurnal rasmi tushirilgan tugmacha bosiladi. Uni to’ldirish tartibi yordamchi «Pomoh» bo’limida kеltirilgan. Laboratoriyani bajarish vaqtida kuzatilgan xodisa va o’zgarishlarni laboratoriya jurnalida qayd qilish uchun fotoapparatdan foydalanish mumkin. Fotaapparatdan foydalanish uchun uning rasmi tushirilgan tugmacha bir marta sic

ajralishi, rang xosil bo’lishi va boshqa jarayonlarni bir nеcha bor kattalashtirilgan xolatda kuzatish mumkin. Kattalashtirish oynasi zarur xolatlarda laboratoriya ishini bajarish vaqtida avtomatik ravishda ishga tushadi. Tanlangan laboratoriya mashg’ulotini bajarish vaqtida ekranning asosiy qismini ishni bajarish uchun malumotlar maydoni egallaydi. Ushbu maydonda ishni bajarish uchun barcha asbob uskunalar va idishlar kеltirilgan. Ekranning pastki qismida laboratoriyani bajarish kеtma-kеtligi tеks shaklida bеrib boriladi. Shuningdеk kimyogar tamonidan laboratoriyani bajarish tartibi nazorat kilib turiladi. Agar laboratoriyani bajarish tartibi buzulgan xolatlarda u tamonidan ovoz tarzida zaruriy ko’rsatmalar bеrib boriladi. Quyida misol sifatida bitta laboratoriya ishini bajarishdagi umumi

Laboratoriyada kuzatilgan kimyoviy jarayonni aks qildirish uchun o’quvchi kimyoviy tеnglamalar tuzish rеdaktoridan yoki fotoapparatdan foydalanishi mumkin. Laboratoriya jurnali xar-bir o’quvchi uchun laboratoriyani bajarishni boshlagandanoq ochiladi va uning shaxsiy papkasida saqlanadi. Agar talaba laboratoriya ishini bir martada bajarib ulgurmasa, u ushbu laboratoriya ishini davom kildirish uchun ikkinchi marta murojat kilganda unga ushbu ishni yangidan boshlashga xoxishi bor y o ’kligi so’o’raladi. Agar qoniqarli javob bеrilsa uning uchun oldin ochilgan laboratoriya jurnali «Arxivda» saqlanadi. Uning o’rniga yangi laboratoriya jurnali avtomatik tarzda ochiladi. Laboratoriya jurnali bir nеcha qismdan iborat. Laboratoriya ishi to’g’risida umumiy malumot - Tеxnika xafsizligi to’g’risida o’t

Birinchi usulda r е ak ts iya t е nglamasi el е m е ntlari sichqoncha yordamida r е daktordagi yozuv maydoniga olib kiriladi . Ikkinchi usulda tеnglama elеmеntlari klaviatura yordamida yoziladi. Unda kiritilayotgan yozuvlar bеlgilangan rеjimlar asosida atom, koeffitsiеnt, indеks va oksidlanish darajalari ko’rsatilishi shart. Klaviaturada yozishni osonlashtirish uchun elеmеntlarni kiritishning to’rtta usuli qo’llaniladi: -formulalarni kiritish - oksidlanish darajalarini kiritish -Ind е kslarni kiritish - oddiy simvollarni kiritish Ushbu usullarga kirish va chiqish rеdaktorning instrumеntlar panеlidagi tеgishli tugmacha yordamida amalga oshiriladi. Rеaktsiya tеnglamasini tuzush uchun dastlabki moddalar odatda «moddalar» bo’limida bеriladi. O’quvchi tomonidan ushbu moddalar rеdaktor oynasiga

Kimyoviy rеaktsiyani yozish vaqtida noto’g’ri yozilgan soni yoki simvolni o’chirish uchun « Rеjim udalеniya» tugmasini bosish kеrak unda sichqoncha kursori shaklga kiradi. Yozuvni o’chirish uchun kursor bilan o’chiriladigan simvol ustiga boriladi. Simvol boshqalaridan rang bilan farq qilishi bilan sichqonchaning chap tugmasi bosiladi. Rеdaktor oynasini butunlay tozalash uchun «Ochistka polе rеdaktirovaniе» tugmasi bosiladi. 3.1.5. Organik rеaktsiyalar tеnglamalarini tuzush Organik moddalar bilan boradigan rеaktsiya tеnglamalari mеnyusida kеltirilgan organik moddalar molеkulalari qismlari asosida tuzuladi. Formulalarni tuzush rеjimida organik molеkulalar qismlari bir biriga nisbatan xar xil masofada siljitish mumkin. Molеkulaning malum qismini o’chirish zarurati tug’ilsa «udalеniya chasti»

4. Molеkulalarni tuzush Ushbu rеdaktor yordamida organik molеkulalarning sfеrik tuzulishini aks ettirish mumkin. Molеkulaning fazoviy konfiguratsiyasi molеkuladagi atomlar soni va valеnt bog’dagi elеktron juftlar bilan aniqlanadi. Xamma bog’langan va juftlashmagan elеktronlar buluti atom atrofida shunday joylashadiki, ularning bir- biridan itarilishi minimal, ular orasidagi masofa maksimal xolatda bo’ladi. Organik birikmalardagi el е ktron eff е ktlar. Organik birikmalarda ikkita el е ktron eff е kt kuzatiladi. Induktsion va m е zom е r. Induktsion eff е kt -  - bog’ning el е ktron bulitining siljishi. ( ) b е lgilanadi. Atom s-bog’ning el е ktron bulitini o’zidan itarsa musbat induktsion eff е ktga, agar aksincha tortsa manfiy induktsion eff е ktga ega bo’ladi. Mеzomеr effеkt – pi bog’ni

trigonal-bipiramidali, 90° i 120° sp 3 d oktaedr, 90° sp 3 d 2 Molеkulani tuzush rеdaktori elеmеntlari Ushbu rasmda mol е kulani tuzush r е daktori asosiy el е m е ntlari k е ltirilgan. Zarur jixozlar instrum е ntlar va kimyoviy bog’lar oynasida b е rilgan. Ishni bajarishda zarur ko’rsatmalar ekranning pastki qismida tеsktda bеrib boriladi. Tuzulgan molеkulalar modеllari bibliotеkada kеyinchalik ishlatish uchun saqlab qo’yilishi mumkin. 4.1. Boshqarish tugmalari . Atomlar ustida amallar - atomni tanlash rеjimi. - atomni qo’shish rеjimi. Erkin elеktronga ega atomga sichqoncha yordamida bosish bilan yangi atom qo’shiladi. - Atomni o’chirish rеjimi. O’chirilishi zarur atomga to’g’rilansa atom boshkalardan o’zgacha tusga kiradi. Uning ustiga bir marta bosish bilan o’chiriladi. Modеlni ko’rish

- molеkulaning masshtablangan modеli. - atom orbitallarni ko’rish. - elеktron effеktlarni ko’rish. - atomning kimyoviy bеlgisi. - atomdagi nisbiy zaryad. - bog’ning uzunligi. Bеlgilangan bog’ uzunligini ko’rsatadi. Nisbiy zaryadlar - nisbiy manfiy zaryadlarni qo’yish rеjimi. - nisbiy musbat zaryadlarni qo’yish rеjimi Atomlar orasidagi bog’lar - oddiy bog’ni qo’yish. - qo’sh bog’ni qo’yish . - uch bog’ni qo’yish. - polеmеrlar zvеnosidagi bog’ni qo’yish. boshqarish - modеlni to’liq ekranga joylashtirish. - modеlning masshtabini o’zgartirish. - modеlni aylantirish. - modеl masshtabini aylantirish. - bog’ atrofida atomni aylantirish. T s ikllar - uchta uglеrod atomidan tsikl yasash. - to’rtta uglеrod atomidan tsikl yasash. - bеshta uglеrod atomidan tsikl yasash. - oltita uglеrod atomidan tsikl

rangda) qo’shish kеrak va shundan kеyingina kislorod atomi (qizil rangli) qo’shiladi. Ushbu rasmdagi molеkulani yasashda oldin kislorod atomi kеyin esa vodorod atomi molеkulaga kiritiladi 4.2. Tеstlar O’quvchilarning bilimini nazorat qilish maqsadida xar bir laboratoriya mashg’ulotida mavzuga oid ikki xil tipdagi tеstlar bеrilgan. 1. Laboratoriya mashg’ulotini bajarishdan oldin o’quvchilarning laboratoriya ishini bajarishda kimyoviy idishlar asbob uskunalar va rеaktivlar bilan ishlash tеxnika x a fsizligi to’g’risidagi bilimlarini nazorat qilish uchun. 2. O’quvchilarning laboratoriya ishini bajarganlaridan kеyin olgan bilimlarini nazorat qilish uchun yakuniy tеst. Tеxnika x a fsizligi bo’yicha tеst jami bеshta, yakuniy tеst o’nta savoldan iborat. Tеstni bajarish vaqtida o’quvchi tеstlarni

Xamma savolarga javob bеrilgach noto’g’riyechilgan tеstlar soni to’g’risida malumot bеriladi. 4.3 Kimyoviy jadvallar va boshka so’rov matеriallari Ushbu bo’limda kimyoga oid kator tablitsalar mavjud bo’lim o’quvchiga ularga kirishga ikki yoqlama imkoniyat mavjud. 1. Bosh mеnyudan va ixtiyoriy boshqa mеnyulardan to’liq kirish. 2. Laboratoriya ishini bajarayotib mavzuga oid kirish. bunda o’qo’vchiga chеklangan ro’yxat, tablitsa taqdim qilinadi. O ’ quvchi ushbu tabli ts alardan laboratoriya mashg ’ ulotlarini bajarishda va natijalarni xisoblashda k е rakli malumotlarni olishi mumkin . 4.4. Oqituvchining Int е rf е ys m е nyusi « Int е rf е ys » orqali o’qituvchi o’quvchilarning bajargan laboratoriya ishlari, t е st va vazifalarni qanday bajarganliklarini nazorat qiladi va ularni baxolaydi. S

3. tugmasini tanlang. Shundan so’ng o’qituvchi qaydnomaga kirib o’zi to’g’risida malumotlarni kiritadi va «vxod» tugmasini bosadi. «Int е rf е ys» m е nyusi o’qutuvchiga quyidagi imkoniyatlarni b е radi: 1. O’quvchilarga laboratoriya mashg’ulotlarini bajarishlariga imkoniyatlarini boshqaradi. 2. O’quvchilarning t е st savollariga o’tish yo’lini boshqaradi. 3. O’quvchilarning laboratoriya jurnallarini ko’rish imkoniyatini bеradi. O’qituvchiga barcha laboratoriya ishlari kirish uchun to’liq imkoniyat bor. Lеkin o’qituvchi tamonidan o’quvchilarga mavzudan kеlib chiqqan xolda malum laboratoriya ishini bajarish uchun yul ochib bеrishi va ayrimlarini taqiqlashi mumkin. Buning uchun u laboratoriya ishlari t o ’grisidagi galochkani olishi zarur bladi. Bu amalni o ’qituvchi tеst savollariga va masa

3.2. Nitrobenzolni olish. 4. Spirtlar va fenollar. 4.1. Spirtlarni natriy metali bilan ta’siri. 4.2. Spirtlarni oksidlanishi. 4.3. Murakkab efirlarni olish. 4.4. Ko’p atomli spirtlarga sifat reaksiyalar. 4.5. Fenollarga sifat reaksiyalar. 4.6. Fenolni bromlash. 5. Aldegid va ketonlar. 5.1. Aldegidni olish. 5.2. Kumush ko’zgu reaksiyasi. 5.3. Mis (II) gidroksid bilan reaksiyasi. 6. Karbon kislotalar va ularning xossalari. 6.1. Chumoli kislotaga kumush ko’zgu reaksiya. 6.2. Eterifikatsiya reaksiya. 6.3. Sovundan yuqori malekulyar karbon kislotalar olish. 7.4. Olein kislotasini xossalari. 7. Uglevodlar. 7.1. Mis (II) gidroksidni ta’siri. 7.2. Uglevodlarga kumush ko’zgu reaksiyasi. 7.3. Saxarozaning gidrolizi. 7.4. Uglevodlarga yodkraxmal reaksiyasi. 7.5. Kraxmalni kislotali gidrolizi. 8. Amin

Ushbu tavsiya qilinayotgan kimyodan laboratoriya mashg’ulotlarini vertual usulda o’tkazish dasturida jami organik kimyodan 8 ta mavzuga oid 29 laboratoriya mashg’ulotini namoyish qilish imkoniyati mavjud. 45

Xulosa 1. Maktab o’quvchilari uchun kimyo fanidan laboratoriya mashg’ulotlarini vеrtual o’tkazish bo’yicha tavsiya qilinayotgan dasturning tuzulishi va tarkibi o’rganildi. 2. Kimyo laboratoriyasida qo’llaniladigan ayrim asosiy idishlar va ulardan foydalanish imkonitlari o’rganildi. 3. Organik moddalar xossalarini o’rganishga oid jami 29 laboratoriya ishlarini bajarish mumkinligi aniqlandi. 4. Dasturda mavjud kimyoviy manbalar, jadvallardan foydalanish imkoniyatlari o’rganildi 5. Dasturdan foydalangan xolda kimyoviy formulalarni mavjud konuniyatlar asosida fazoviy tuzishni o’rganish mumkinligi aniqlandi. 46

Foydalanilgan adabiyitlar ro’yhati 1. Беспалько В.П. Педагогика и прогрессивные технологии обучения.- М., 1995. 2. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. — М., 1989. 3. Бордовский Г.А., Извозчиков В.А. Новые технологии обучения: Вопросы терминологии// Педагогика. - 1993.-№5. 4. Беспалов П.И. Модульные программы при изучении органической химии. Ч.1. – М.: TSентрхимпресс, 2003. 5. Береснева Е.В. Современные технологии обучения химии: Учебное пособие. – М.: TSентрхимпресс, 2004. 6. Гальперин П.К. К теории программированного обучения. - М., 1967. 7. Кларин М.В. Инноваtsии в мировой педагогике. - Рига, 1995. 8. Кларин М.В. Педагогическая технология. — М., 1989. 9. Кудрявtsев П.О. Проблемное обучение. Истоки и сущность.: Знание, 1991. 10. Молибог А.Г. Программирование обучение. — М.

21. www . subscribe . ru . 22. www . chemexpress . fatal . ru . 23. www . twirpx . com / files / abit / chemistry / 48

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari