Organizm va tashqi muhit. 8 - sinf - Человек и его здоровье - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Человек и его здоровье

Organizm va tashqi muhit. 8 - sinf

Купить

4- §. Organizm va tashqi muhit 8-sinf “Odam va uning salomatligi” darsligi asosida. 2014

• Tirik organizm ma’lum bir joyda yashar ekan, unga o‘sha joyning harorati, namligi, atmosfera bosimi, yorug‘ligi, radiatsiyasi, havosi va boshqa omillari ta’sir qilib turadi; har bir hayvon uzoq yillardan beri ma’lum bir joyda yashab kelganligi tufayli uning organizmi o‘shanga xos sharoitni talab qiladi. Mashhur fiziolog olim I. M. Sechenov bu borada: „Biron tirik organizm tashqi muhitsiz yashay olmaydi“, degan edi. I. M. Sechenov

Orol fojiasi, magnit bo‘ronlari • Tashqi muhit omillari organizmga sezgi organlari (teri, eshitish, ko‘rish, hid bilish, ta’m bilish) orqali ta’sir etib, markaziy nerv sistemasida bu ta’sirlar analiz va sintez qilinadi. Undan keyin ta’sir barcha to‘qima va organlarga berilib, ulardagi fiziologik jarayonlar muayyan sharoitga moslashadi.

• Yuksak darajada rivojlangan hayvonlar organizmida tashqi muhitning noqulay ta’siriga qarshi to‘qima va organlarning fiziologik faoliyati doimiy bo‘lishini ta’minlovchi moslanishlar vujudga kelgan. Bunday barqaror ko‘rsatkichlarga: tana haroratining doimiyligi, qon va to‘qima suyuqligining osmotik bosimi, ular tarkibidagi kaliy, natriy, kalsiy, xlor ionlarining va qonda qand miqdorining doimiyligi kabilar kiradi.

• Tashqi muhitning iqlim sharoitidan tashqari, odam organizmiga havo, suv, tuproq hamda oziq mahsulotlari tarkibidagi kimyoviy moddalar ham ta’sir ko‘rsatadi. Turg‘unlik yillarida qishloq xo‘jaligida kimyoviy moddalar haddan tashqari ko‘p qo‘llanilishi tuproq va suvning kimyoviy tarkibi buzilishiga olib keldi. Bu esa, o‘z navbatida, poliz va sabzavot mahsulotlarining, hatto chorva mollari mahsulotlarining ham sifati buzilishiga sabab bo‘ldi. Bundan tashqari, har xil ishlab chiqarish korxonalaridan, transport vositalaridan ajraladigan zaharli chiqindilar ham tashqi muhitni ifloslantiradi.

• Orol fojiasi. O‘rta Osiyo mintaqasida sodir bo‘layotgan eng yirik ekologik fojia — Orol dengizining quriy boshlashidir. 60-yillar boshidan boshlab Amudaryo bilan Sirdaryoning suvini paxta va boshqa ekinlarga hisobsiz sarflayverish tufayli Orol dengiziga bu daryolar suvining kelishi keskin kamayib ketdi. Oqibatda dengiz quriy boshladi, hozirgi vaqtda uning yarmidan ko‘p qismi qurishi suv tarkibida zararli kimyoviy moddalar miqdorining ko‘payishiga olib kelmoqda. Bu esa odam sog‘lig‘iga zararlidir. Bunday noqulay holatlarni bartaraf etish bo‘yicha hukumat va jamoatchilik tomonidan ma’lum chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.

• Magnit bo‘roni. Keyingi yillarda tibbiyotda ekologiyaga bog‘liq muammolarni chuqur o‘rganish natijasida ma’lum bo‘ldiki, yer sathida vaqt-vaqti bilan sodir bo‘lib turadigan magnit bo‘ronlari odam organizmiga salbiy ta’sir ko‘rsatar ekan. Magnit bo‘ronining ta’siri, ayniqsa, asab, yurak- qon tomir, tayanch-harakatlanish organlari xastalangan odamlarda ko‘proq seziladi. Bunday odamlar aholining 17—25 % ini tashkil etadi.

• Magnit bo‘roni sodir bo‘ladigan kunlar matbuotda, radio va zangori ekran orqali aholiga oldinroq ma’lum qilinadi. Bu kunlarda yuqoridagi xastaliklari bo‘lgan odamlar quyidagi qoidalarga rioya qilishlari zarur. Chunonchi, ko‘p yurmaslik, jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanmaslik, asabiylashishdan saqlanish, issiq hammomda cho‘milmaslik hamda mavjud xastalikni davolash uchun shifokor tomonidan oldindan buyurilgan asabni tinchlantiruvchi dorilarni qabul qilish zarur. • .

• Yuqorida aytilganlardan ko‘rinib turibdiki, tashqi muhit odam organizmining embrional rivojlanish davridan boshlab butun umri davomida uning salomatligiga, ish faoliyatiga uzluksiz ta’sir ko‘rsatib turadi. Shuning uchun tashqi muhitni toza saqlash va uning ta’sirini e’tiborga olish har bir kishining muqaddas burchidir

Savol va topshiriqlar • Odam organizmi uchun tashqi muhitning ahamiyati nimadan iborat? • Tashqi muhit organizmga qanday ta’sir ko‘rsatadi? • Organizm ichki muhitining doimiyligi haqida nimalarni bilasiz? • Odam organizmiga tashqi muhitning zararli ta’siri va uning oqibatlari haqida nimalarni bilasiz? • Tabiatni muhofaza qilishning ahamiyati nimadan iborat?

Купить