Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 181.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 29 Сентябрь 2019
Расширение doc
Раздел Дипломные работы
Предмет Химия

Продавец

Bohodir Jalolov

Polimerlarning xalq xo’jaligidagi ahamiyati

Купить
M U N D A R I J A K i r i s h … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … 3 M a v z u n i n g d o l z a r b l i g i … … … … … … … … … … … . . . . . 5 B i t i r u v m a l a k a v i y i s h i n i n g m a q s a d v a v a z i f a l a r i … … 6 B i t i r u v m a l a k a v i y i s h n i n g i l m i y l i g i … … … … … … … 7 I . A d a b i y o t l a r s h a r h i … … … … … … … … … … … … … 8 P o l i m e r l a r n i n g x a l q x o ’ j a l i g i d a g i a h a m i y a t i … … … 8 1 . 1 . P o l i m e r l a r q i s h l o q x o ’ j a l i g i v a s u v x o ’ j a l i g i d a . . 8 1 . 2 . P o l i m e r l a r o z i q - o v q a t s a n o a t i d a … … … … … … 1 1 1 . 3 . P o l i m e r l a r r a d i o - e l e k t r o n i k a s o h a s i d a … … … … 1 4 1 . 4 . P o l i m e r l a r c h o r v a c h i l i k d a … … 2 . 4 . M o l e k u l y a r m a s s a n i e r i t m a l a r d a y o r u g ’ l i k n u r i n i s o c h i l i s h u s u l i b i l a n a n i q l a s h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 4 2 . 5 . V i s k o z i m e t r i y a u s u l i b i l a n m o l e k u l y a r m a s s a n i a n i q l a s h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 8 I I I . T a j r i b a q i s m i . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 1 3 . 1 . V i n i l x l o r i d n i n g v i n i l a s e t a t b i l a n s o p o l i m e r i n i f r a k s i y a l a r g a a j r a t i s h . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 1 3 . 2 . K i r i s h H u r m a t l i p r e z i d e n t i m i z I s l o m K a r i m o v O ’ z b e k i s t o n R e s p u b l i k a s i O l i y M a j l i s q o n u n c h i l i k p a l a t a s i v a S e n a t n i n g q o ’ s h m a m a j l i s i d a “ M a m l a k a t i m i z n i m o d e r n i z a t s i y a q i l i s h v a k u c h l i f u q a r o l i k j a m i y a t i b a r p o e t i s h u s t i v o r m a q s a d i m i z d i r ” m a v z u s i d a f i k r l a r i n i b a y o n e t d i l a r . O l i y M a j l i s n i n g q o n u n i j o d k o r l i g i f a o l i y a t i d a m a m l a k a t i m i z d a i q t i s o d i y s o h a d a a m a l g a o s h i r i l a y o t g a n t a r k i b i y o ’ z g a r i s h l a r n i , q u l a y i n v e s t i t s i o n m u h i t n i s h a k l l a n t i r i s h , i s h l a b c O ’ z b e k i s t o n g a i q t i s o d i y o t n i n g b a r q a r o r o ’ s i s h s u r ’ a t l a r i n i s a q l a b q o l i s h v a a h o l i n i n g r e a l d a r o m a d l a r i n i o s h i r i s h i m k o n i n i b e r a d i . U z o q m u d d a t l i i s t i q b o l g a m o ’ l j a l l a n g a n , m a m l a k a t i m i z n i n g s a l o h i y a t i n i , q u d r a t l i v a i q t i s o d i y o t i m i z n i n g r a q o b a t d o s h l i g i n i o s h i r i s h d a h a l q i l u v c h i a h a m i y a t k a s b e t a d i g a n n a v b a t d a g i m u h i m u s t i v o r y o ’ n a l i s h b u a s o s i y y e t a k c h i s o h a l a r n i m o d e r n i z a t s i y a q i l i s h , t e x n i k v a t e x n o l o g i k y a n g i l a n i s h , t r a n s p o r t v a i n f r a t u z i l m a k B i z n i n g b u g u n g i a s o s i y v a z i f a m i z j a h o n m o l i y a v i y i q t i s o d i y i n q i r o z i c h u q u r t u s o l g a n b i r s h a r o i t d a o ’ t g a n 2 0 1 0 y i l y a k u n l a r i n i t a n q i d i y b a h o l a s h v a s h u a s o s i d a 2 0 1 1 y i l d a m a m l a k a t i m i z n i i j t i m o i y - i q t i s o d i y r i v o j l a n t i r i s h n i n g e n g m u h i m u s t i v o r y o ’ n a l i s h l a r i n i n g b e l g i l a b o l i s h d a n i b o r a t d i r . I n q i r o z g a q a r a s h l i c h o r a l a r d a s t u r i d o i r a s i d a a m a l g a o s h i r i l g a n y a n a b i r y o ’ n a l i s h - m a m l a k a t i m i z d a g i m a h s u l o t e k s p o r t q i l a d i g a n k o r x o n a l a r n i q o ’ l l a b - q u v v a t l a s h v d i e l e k t r i k l a r , t r u b a l a r , t u r l i x i l k a t t a l i k d a g i s h l a n g l a r , p o l i m e r d o r i l a r h a m d a b o s h q a t u r b u y u m l a r d u n y o m i q i y o s i d a k e n g k o ’ l a m d a i s h l a b c h i q a r i l m o q d a v a q о ‘ l l a n i l m o q d a . B u n d a n t a s h q a r i z a m o n a v i y m e d i t s i n a m i z n i , k i m y o s a n o a t i n i a v t o m a b i l s o z l i k v a k e m a s o z l i k n i , q i s h l o q x о ‘ j a l i g i n i n g t u r l i s o h a l a r i n i p o l i m e r l a r s i z t a s a v v u r q i l i s h q i y i n . Y u q o r i m e l u l y a r b i r i k m a l a r n i n g e n g y a x s h i x u s u s i y a t l a r i d a n b i r i , u l a r n i n g e l a s t i k l i g i d i r . M o l e k u l y a r m a s s a s i s o p o l i m e r l a n i s h d a r a j a s i n i , b o ’ k i s h t e z l i g i v a d a r j a s i n i z a m o n a v i y u s u l l a r y o r d a m i d a o ’ r g a n i s h d a n i b o r a t d i r . B i t i r u v m a l a k a v i y i s h n i n g i l m i y l i g i B i t i r u v m a l a k a v i y i s h n i n g i l m i y l i g i s h u n d a k i , p o l i m e r y o k i s o p o l i m e r l a r n i m u s t a h k a m l i g i , h a r o r a t g a , k i s l o t a l i y o k i i s h q o r i y m u h i t l a r g a c h i d a m l i l i g i k o ’ p r o q m o l e k u l y a r m a s s a s i g a b o g ’ l i q d i r . M o l e k u l y a r m a s s a q a n c h a k a t t a b o ’ l s a , u s h u n c h a l i k m u s t a h k a m v a c h i d a m l i b o ’ l a d i . B u n d a n t a s h q a r i h a r q a n d a y y a n g i p I . A d a b i y o t l a r s h a r h i P o l i m e r l a r n i n g x a l q x o ’ j a l i g i d a g i a h a m i y a t i P o l i m e r l a r h a q i d a g i t u s h u n c h a l a r v a u l a r n i n g o d d i y m o d d a l a r d a n f a r q q i l u v c h i x o s s a l a r i h a m d a u n i n g s a b a b l a r i , p o l i m e r m a t e r i a l l a r i n i x a l q x o ’ j a l i g i n i n g t u r l i s o h a l a r i d a k e n g i s h l a t i l i s h i n i v a t u r m u s h d a g i u l a r n i n g r o l i n i t u s h u n t i r i s h g a a s o s b o ’ l a d i . H o z i r g i k u n d a p o l i m e r m a t e r i a l l a r i s h l a t i l m a y d i g a n s o h a n i t o p i s h q i y i n . J u m l a d a n , u l a r s a m a l i y o t s o z l i k d a , a v t o m o b i l s o z l i k d a , m a s h i n a p o l i m e r l a r d a n o l i n g a n , b e s h m i n g d a n o r t i q m a h s u l o t i s h l a t i l m o q d a . Q i s h l o q x o ’ j a l i g i v a b u b i l a n b o g ’ l i q b o ’ l g a n s o h a l a r u c h u n i s h l a t i l a y o t g a n p o l i m e r p a r d a l a r n i n g s a l m o g ’ i y i l s a y i n o r t i b b o r m o q d a . K e y i n g i y i l l a r d a s a n o a t d a i s h l a b c h i q a r i l a y o t g a n p a r d a l a r n i n g s i f a t i n i y a x s h i l a s h g a h a m e ’ t i b o r b e r i l m o q d a . Q i s h l o q x o ’ j a l i g i d a g i p o l i m e r p a r d a l a r n i n g i s h l a t i l i s h s o h a l a r i g a q a r a b u l a r n i n g m a x s u s t a l a b l a r q o ’ y i l m o q d a . P a r d a l a r p i s h i q v a t i n i q b o ’ l i b , q u d a r a j a d a s a q l a n i s h i o r q a l i s i t r u s o ’ s i m l i g i d a n y a x s h i h o s i l o l i s h m u m k i n . P o l i e t i l e n p a r d a s i o s t i d a e k i l g a n y e r s a t x i g a y o p i l g a n d a i k k i b a r o b a r k o ’ p h o s i l o l i s h g a e r i s h i l g a n . Q i s h l o q x o ’ j a l i g i v a o z i q - o v q a t s a n o a t i n i r i v o j l a n t i r i s h d a p o l i e t i l e n p a r d a s i d a n h a m b o s h q a m a t e r i a l l a r d a n h a m k e n g f o y d a l a n i l m o q d a . B u m a t e r i a l l a r s u v s a t x i v a s u v u s t i s u g ’ o r i s h i s h l a r i d a , i s s i q x o n a l a r n i i s i t i s h d a d r i n a j q u r i l i s h i d a , a r t i z a n q u d u q l a r i n i k o v l a s h d a s u v t a ’ m i n o t s a t x i o r q a l i o ’ z a r o t u t a s h i b , s t r u k t u r a l i t u p r o q h o s i l q i l a d i . B u n d a p o l i m e r y e l i m r o l i n i o ’ y n a y d i , m a y d a z a r r a l a r n i g o ’ y o y e l i m l a b y o p i s h t i r i l a d i . B u n d a y s t r u k t u r a b e r u v c h i p o l i m e r m o d d a l a r n i n g t u p r o q q a t a s ’ i r e t i s h i n a t i j a s i d a t u p r o q n i n g a g r o n o m i k s t r u k t u r a s i t u b d a n y a x s h i l a n a d i , h o s i l d o r l i k o s h a d i . B u s o h a d a o ’ z b e k o l i m l a r i n i n g y u t u q l a r i y i l d a n - y i l g a o s h i b b o r m o q d a . M a s a l a n : a k a d e m i k A x m e d o v K . S . t o m o n i d a n p o l i a k r i l o n i t r i t a s o s i d a K - 4 n o m l i s u v b o ’ l m a s l i g i k e r a k . S h u n i n g u c h u n o z i q - o v q a t s a n o a t i g a t a v s i y a e t i l a d i g a n p o l i m e r l a r m a x s u s l a b o r a t o r i y a k o ’ r i g i d a n o ’ t a d i . M a ’ l u m k i o z i q - o v q a t s a n o a t i g a k o ’ p l a b b o ’ y o q l a r i s h l a t i l a d i . M a s a l a n , n o n v a k o n d i t e r m a h s u l o t l a r i , i c h i m l i k l a r , k o l b a s a v a b o s h q a m a h s u l o t l a r g a o z i q b o ’ y o q l a r i b i l a n i s h l o v b e r i l a d i , b u u l a r n i k u r k a m q i l a d i . O z i q m a h s u l o t l a r i g a z a r a r i b o ’ l m a s l i g i , o r g a n i z m g a s a l b i y t a ’ s i r k o ’ r s a t m a s l i g i k e r a k . H o z i r g i v a q t d a k o ’ r s a t m a s l i g i k y a x s h i l a s h m a q s a d i d a b a ’ z i h o l l a r d a u l a r t a r k i b i d a y u q o r i m o l e k u l a l i b i r i k m a l a r q u y i l a d i . M a s a l a n : m u z q a y m o q n i q u y u l t i r i s h j a r a y o n i n i y a x s h i l a s h m a q s a d i d a s u t a r a l a s h m a s i t a r k i b i g a j e l a t i n k r a x m a l k a b i s t a b i l i z a t o r l a r q o ’ y i l a d i . B u n d a y t a b i i y p o l i m e r l a r o z i q - o v q a t n i b u z m a y d i , b a l k i y a x s h i l a y d i u n i u z o q s a q l a s h g a v a k o ’ r i n i s h l i b o ’ l i s h i g a s a m a r a b e r a d i . P o l i m e r l a r s u t m a h s u l o t l a r i t e x n o l o g i y a s i d a h a m i s h l a t i l a d i . S i g i r s u t i s i p i r a t o r d a n o ’ t k a z i l R a d o v a e l e k t r o t e x n i k a s h u n d a y t e z l i k b i l a n r i v o j l a n d i k i , b u n g a t a b i i y p o l i m e r l a r y e t i s h m a y q o l d i . S i n t e t i k p o l i m e r l a r r a d i o - e l e k t r o t e x n i k a d a q o ’ l l a n i s h i b u n d a y r i v o j l a n i s h n i y a n a d a y u k s a l t i r i s h g a y o ’ l o c h i b b e r d i . B u s o h a n i n g r i v o j l a n i s h i p o l i m e r b i l a n c h a m b a r c h a s b o g ’ l i q b o ’ l i b q o l d i v a y a n g i - y a n g i p o l i m e r l a r i s h l a b c h i q a r i s h v a z i f a s i q o ’ y i l d i . B u v a z i f a l a r d a n b i r i e l e k t r t o k i n i i z o l y a t s i y a q i l u v c h i m a t e r i a l l a r , i s i q q a c h i d a m l i l a k l a r k a s h f e t i s y i r t i l i s h d a n a s r a y d i v a q o g ’ o z k o n s t r u k s i y a s i m u s t a h k a m l a n a d i . R a d i o v a e l e k t r o t e x n i k a s o h a s i d a i s h l a t i l a d i g a n e k o k s i d k o l e p a n d l a r m e t a l d a n y a s a l g a n k a t t a h a j m l i u s k u n a l a r n i k i c h i k h a j m l i v a y u q o r i v a q t l i k u c h l a n i s h l a r g a b a r d o s h b e r a d i g a n h o l a t g a k e l t i r a d i . B u s o x a d a a y n i q s a k r e m n i y o r g a n i k k o m p a u n a l i p o l i m e r l a r 8 0 g r a d u s d a n 2 6 0 g r a d u s g a c h a i s s i q s o v u q d a i s h l a y d i g a n u s k u n a l a r y o r i t i s h g a i m k o n b e r a d i . A y n i q s a b u s o h a d a g i p o l i u r e t p o l i m e r l a r i d a n t a y u n i n g i c h i g a h a v o d a n n a m o ’ t i s h i k a b i h o d i s a l a r b o ’ l m a y d i . X a s h a k l a r n i n g r a n g i o ’ z g a r m a y d i . P a r d a h a v o k i s l o r o d i n i o ’ t k a z m a s l i g i t u f a y l i s i l o s l a n u v c h i m a s s a z i c h l a m a s i d a s i l o s b u z i l m a y d i . M u s t a h k a m o z u q a b a z a s i n i v u j u d g a k e l t i r i s h d a y u q o r i m o l e k u l a l i m o d d a l a r o ’ z x o s s a s i n i q o ’ s h a d i . P o l i m e r m o d d a l a r q i s h l o q x o ’ j a l i g i d a y i l b o ’ y i y e t i s h t i r i l g a n h o s i l n i s a q l a s h d a y u q o r i d a r a j a d a s a m a r a l a r b e r m o q d a . [ 2 4 ] . P o l i m e r l a r d a n y a s a l g a n p a r d a l a r b i l a n p a x t a b i s h l a b c h i q i l d i . P o l i m e r a s o s i d a o l i n g a n d o r i l a r T O S H D U O ’ z b e k i s t o n V e t e r i n a r i y a i n s t i t u t i v a O ’ z F A O ’ s i m l i k l a r k i m y o i n s t i t u t l a r i o l i m l a r i h a m k o r l i g i d a y a r a t i l i b , i s h l a b c h i q a r i s h g a j o r i y e t i l d i . 1 . 5 . P o l i m e r l a r s a m o l y o t s o z l i k d a P o l i m e r l a r n i n g s a m o l y o t s o z l i k d a i s h l a t i l i s h i 1 9 5 0 - y i l l a r d a p a y d o b o ’ l g a n y e n g i l h a v o l a y n e r l a r i d a q o ’ l l a n i l g a n p a y t l a r d a n o q s e z i l a r l i d a r a j a d a k o ’ z g a t a s h l a n g a n e d i . S a m o l y o t s o z l i k d a p o l i m e r l a r n i q o ’ l l a n i s h i s a m o l y i s h l a t i l i s h i u c h u n v a q o ’ n i s h j a r a y o n l a r i n i o s o n l a s h t i r i s h g a k a t t a i m k o n t u g ’ d i r d i . [ 2 4 ] . U c h i s h u c h u n m o ’ l j a l l a n g a n k o n s t r u k s i o n m o s l a m a l a r n i t a s h q i v a i c h k i k u c h l a r g a b a r d o s h b e r i s h j i h a t i d a n r a k e t o p l a s t l a r g a t e n g k e l a d i g a n i y u q d e s a b o ’ l a d i . S h u n i n g u l a r d a n s a m o l y o t s o z l i k d a a s o s i y q i s m l a r t a y y o r l a n a d i . P e n o p l a s t i k p o l i m e r l a r e s a s a m a l y o t s a l o n i d a s h o v q i n n i p a s a y t i r i s h g a v a s o v u q o ’ t k a z m a s l i k n i a m a l g a o s h i r i s h d a i s h l a t i l a d i . S a m o l y o t n i n g g e r m i s h l a t i l a d i g a n l o k b o ’ y o q l a r q o p l a m a l a r s a m o l y o t n i n g u z o q m u d d a t g a c h i d a s h g a , h a r q a n d a y o b - h a v o g a h a m s a m o l y o t u c h i s h m u d d a t i n i o s h i r a d i . S a m o l y o t l a r n i h o z i r g i d a n h a m t e z u c h i s h i u c h u n m u s t a h k a m y a n g i p o l i m e r l a r k a s h f e t i l m o q d a . 1 . 6 . P o l i m e r l a r a v t o m o b i l s o z l i k d a P o l i m e r l a r d a n k e n g m i q y o s i d a f o y d a l a n i s h a v t o m o b i l s o z l i k d a h a m y u q o r i s a m a r a b e r m o q d a . P o l i m e r l a r n i n g a v t o m o b i l s o z l i k d a k i r i b k e l i s h i y a q i n o ’ r t a d a n m a s h i n a l a r n i d e y a r l i k o ’ p c h i l i k m e t e l e k t r t o k i n i o ’ t k a z m a y d i g a n , z a n g l a m a y d i g a n k i m y o v i y r e a g e n t l a r g a b a r q a r o r , y u m s h o q , c h o ’ z i l u v c h a n s h i s h a d a y t i n i q x o s s a l a r i b i l a n p l a s t m a s s a l a r a v t o m o b i l q u r i l i s h i n i y u q o r i d a r a j a g a k o ’ t a r a d i , h a m d a e n g c h i r o y l i m o d e l l a r y a - r i t i s h g a p o l i m e r l a r k e n g m i q y o s d a i s h l a t i l a d i . A v t o m o b i l n i n g a s o s a n o l d i n g i b o ’ l i m i v a i c h k i q o p l a m l a r i c h i r o y l i k o ’ r i n i s h g a e g a b o ’ l i s h i a v t o m o b i l t u z i l i s h i d a k a t t a r o l o ’ y n a y d i . A v t o m o b i l g ’ i l d i r a k l a r i r e z i n a l a r i n i u z o q p o d s h i b n i k l a r i , a v t o m o b i l t e x n i k q a r o v i n i u z o q q a c h o ’ z a d i . A v t o m o b i l l a r d a p o l i v i n i l x l o r i d d a n t a y y o r l a n g a n e l e k t r s i m l a r i n i n g i z o l y a t s i y a l a r i , q o p l o v c h i m a t o l a r , j i p s l a s h t i r u v c h i m o s l a m a l a r , k o ’ p v a j u d a k e n g q o ’ l l a n i l m o q d a . P e n o p o l i u r e t a n d a n h o s i l b o ’ l g a n p o l i m e r l a r d a n o ’ r i n d i q y o s t i q c h a l a r i y a s a l g a n l i g i a v t o m o b i l d a u z o q m u d d a t y u r i s h g a q u l a y l i k y a r a t d i . A m o r t i z a t o r v a b o s h q a k o ’ p i s h q a l a n u v c h i m e x a n i z m l a r y a r a t i l i s h i a v t o m o b i l n i n g x i z m a t e n e r g i y a s i n i m u m k i n q a d a r k o ` p r o q q i s m i n i y u t a d i g a n q i l i s h y o ` l l a r i n i o ` y l a d i l a r . Q u r u v c h i l a r g a b u n d a n t a s h q a r i y a n a k o ` p g i n a h u s u s i y a t l a r g a e g a b o ` l g a n b i n o l a r , j u m l a d a n m u s t a h k a m , a r z o n , o ` t g a c h i d a m l i , h i d s i z , t e x n o l o g i k j i h a t d a n a n c h a q u l a y t a y y o r l a n a d i g a n , z a h a r l i m o d d a l a r a j r a t m a y d i g a n , c h a n g y u t m a y d i g a n x o n a i c h l a r i s h i n a m v a c h i r o y l i b o ` l g a n b i n o l a r q u r i s h k e r a k b u n d a n m u r a k k a b m a s a l a n i h a m h a l q i l i s h d a p o l i m e r l a r n i x i s s a s i a n c h a k a t t a b o ` l a U n i n g g i l a m s h a k l i d a g i k o ` r i n i s h i d a n u y l a r s h i n a m v a c h i r o y l i k o ` r i n m o q d a . F e n o l i t d a n t a y y o r l a n g a n p o l i m e r b i t o n p l i t k a l a r , o s h x o n a l a r d a l a b o r a t o r i y a l a r d a , s e x l a r d a i s h l a b c h i q a r i s h k o r x o n a l a r i d a g i p o l l a r n i q u r i s h d a n i h o y a t q o ` l k e l m o q d a . H o z i r d a e s a p o l i m e r l a r d a n u y l a r n i n g r o m v a e s h i k l a r i t a y y o r l a n m o q d a . Q u r u v c h i l a r g a k i m y o g a r o l i m l a r y a n g i d a n - y a n g i h a r q a n d a y t a l a b l a r g a j a v o b b e r a d i g a n p o l i m e r l a r i x t i r o q i l i b , q u r i l i s h s o h a s i n i k u n d a n k u n g a r t a y y o r l a n g a j a g ’ l a r , t i s h l a r , b o ’ g ’ i m l a r , q o n t o m i r l a r i y u r a k q o p q o q c h a l a r i , s h u n g a o ’ x s h a s h j u d a k o ’ p t u r l i - t u m a n v o s i t a l a r k e n g m i q y o s d a q o ’ l l a n i l m o q d a . P o l i m e r l a r n i n g a j o y i b x o s s a l a r i d a n f o y d a l a n i b t i r i k i n s o n a ’ z o s i n i s u n ’ i y o r g a n l a r g a a l m a s h t i r i s h d a k a t t a y u t u q l a r g a e r i s h i l d i . P o l i m e r l a r n i n g n o y o b x o s s a l a r i d a n f o y d a l a n i b , a y n i q s a t i b b i y o t n i n g j a r r o h l i k s o h a s i d a i n s o n u c h u n b o g ’ l o v c h i v o s i t a s u y a k l a r y a r a t i l i s h i d a n b e m o r l a r n i n g i k k i m a r o t b a j a r i b t u r u v c h i a p p a r a t v a t o ’ l a m a ’ n o d a b o ’ l g a n p r o t e z . S u n ’ i y a ’ z o l a r n i b u t u n l a y p o l i m e r l a r d a n y a s a s h u s t i d a i l m i y i s h l a r o l i b b o r i l m o q d a . S u n ’ i y j i g a r v a b u y r a k , i n s o n a ’ z o l a r i i s h d a n c h i q q a n b o ’ l s a o p e r a t s i y a d a n o l d i n y o k i k e y i n u l a r n i f u n k s i y a s i n i t o ’ l i q b a j a r i b t u r a d i . B u n d a y m u r a k k a b s u n ’ i y a ’ z o l a r n i y a r a t i s h d a A Q S H d a A t s e t a t s e l y u l o z a s i d a n , F r a n s i y a d a A Q S H b i l a n b i r g a l i k d a p o l i a k r i l o n i t r i l d a n , Y a p o n i y a d a p o l i m e t i l a k r i l a t d a n e t i l e n v a v i n i l a k e r a k . B u n d a y p r o t e z l a r , a s o s a n i k k i y o k i u c h m a n o m e r d a n h o s i l b o ’ l g a n p l i m e r d a n t a y y o r l a n i b u l a r n i n g s u n ’ i y l i g i n i h a t t o p a y q a s h h a m q i y i n . B u n d a y p o l i m e r l a r t i s h l a r n i p l o m b a l a s h d a k u m u s h q o t i s h m a l a r o ’ r n i g a i s h l a t i l a d i . B i r n e c h a p o l i m e r b i r i k m a l a r d a n i b o r a t b o ’ l g a n a k r i l s m o l a s i b o ’ l i b q a t t i q l i g i o ’ t a y u q o r i b o ’ l g a n v a c h i d a m l i l i g i b i l a n d u n y o g a d o v r u g ’ i t e z t a r q a l d i . S h u n d a n s o ’ n g A n g l i y a d a i s h l a b c h i q a r i l g a n p o l i m e r “ S t e k l o i o n o m e r s e m e n t i ” d e b a t a 1 . 1 0 . P o l i m e r d o r i l a r X a l q x o ’ j a l i g i v a s a n o a t n i n g j a d a l r i v o j l a n i s h i n a t i j a s i d a k i m y o v i y m a h s u l o t l a r i s h l a b c h i q a r i s h n i n g k e n g a y i s h i v a t u r m u s h d a i s h l a t i l a d i g a n s i n t e t i k v a s u n ’ i y m a t e r i a l l a r n i n g k o ’ p a y i s h i n a t i j a s i d a d u n y o d a b i o l o g i k f a o l m o d d a l a r k o ’ p a y i b b o r m o q d a . D o r i m o d d a l a r n i k e r a k l i j o y l a r d a t a ’ s i r e t a d i g a n q i l i s h , u l a r n i o r g a n i z m d a c h i q i b k e t i s h m u d d a t l a r i n i b o s h q a r i s h , z a h a r l i d o r i l a r n i s u v d a e r u v c h a n q i l i s h k e r a k b o ’ l s a d o r i t a ’ m i n i , h i o r q a l i h a m t u r l i b o g ’ l a r h o s i l b o ’ l i s h i m u m k i n . B u b o g ’ l a r t i r i k o r g a n i z m d a b i o l o g i k s u y u q l i k l a r t a ’ s i r i d a a s t a - s e k i n u z i l a d i v a m a k r o m o l e k u l a d a n d o r i m o l e k u l a s i a j r a l i b b i o l o g i k t a ’ s i r e t a b o s h l a y d i . S h u n d a y q i l i b o r g a n i z m d a b i r t e k i s d a d o r i m o l e k u l a l a r i b i l a n t a ’ m i n l a b t u r a d i g a n “ D e p o ” h o s i l q i l i s h i m u m k i n . B u e s a p o l i m e r o r g a n i z m d a n c h i q i b k e t g u n c h a u n d a d o r i k o n s e n t r a s i y a s i n i m a ’ l u m c h e g a r a d a u s h l a b t u r a d i v a d o r i n i n g o r g a n i z m d a g i t a ’ s i r d a v r i c h o ’ z D o r i m i q d o r i n i t e r a p e v t i k d a v o l a s h z o n a s i d a u s h l a b t u r i s h u c h u n u n i t a k r o r i y m u n t a z a m m a ’ l u m v a q t o r a l i g ’ i d a y u b o r i b t u r i s h k e r a k ( 1 - e g r i c h i z i q l a r d o r i n i n g o ’ z g a r i s h i n i k o ’ r s a t a d i ) b e m o r i s t e ’ m o l q i l i n a d i g a n d o r i n i k o ’ r s a t i l g a n v a q t d a n o l d i n r o q q a b u l q i l s a , t a n a d a g i d o r i m i q d o r i k e r a g i d a n o r t i q b o ’ l i b q o l a d i ( 2 - e g r i c h i z i q ) v a u s a l b i y t a ’ s i r g a o l i b k e l a d i . D o r i k e c h q a b u l q i l i n s a , u n i n g t a n a d a g i s a m a r a l i m i q d o r i k a m z o n a g a t u s h i b q o l a d i . S h i f o k o r l a r u m i B u b i l a n d o r i n i n g h a m m i q d o r i o r g a n i z m d a b i r n e c h a m a r t a u z o q r o q m u d d a t d a u n g a s h i f o b a x s h t a ’ s i r k o ’ r s a t a d i . D o r i n i n g z a h a r l i k x o s s a s i k a m a y a d i . U k a m r o q m i q d o r d a u z o q m u d d a t i s h l a y d i . M i s o l t a r i q a s i d a s i l k a s s a l i g i d a v o l o v c h i p a r a a m i n o s i l i s i l k i s l o t a s i ( P A S K ) n i n g p o l i m e r g a u l a n i s h i n i k o ’ r a y l i k [ 1 2 ] :CH 2 CH CH CH 3 CH CHO CH 2 CH CO N CO N NH 2 OH COOH C H 2 C H C HC H 3 C H C H C H 2 C H C ON C ON O H C O O HN N - v i n i l p i r r o l i d o n b i l a n k r a t o n a l d e g i d i s o p o l i m e r i n i n g a l d e g i d g u r u h i v a P A S K n i n g a m i n o g k e r a k . H o z i r g i k u n d a b u u s u l b i l a n j u d a k o ’ p l a b d o r i l a r n i n g x o s s a l a r i y a x s h i l a n i b , u l a r t i b b i y o t d a , v e t e r n a r i y a d a i s h l a t i l m o q d a . M a s a l a n k a r b o k s i m e t i l s i l l y u z a g a n a v a k a i n i o n b o g ’ i b i l a n u l a n g a n d a “ s e l n o v a k a i n ” d e b a t a l g a n o g ’ r i q n i b o s u v c h i n a v o k a i n n i n g p o l i m e r l a r i s h a k l i y a r a t i l g a n . B u p o l i m e r n i d o r i x o n a l a r d a u c h r a t i s h m u m k i n . O d d i y n a v a k a i n g a q a r a g a n d a p o l i m e r 2 - 3 m a r t a u z o q r o q t a ’ s i r e t a d i . C 6 H 7 O 2 ( O H ) 3 - X ( O C H 2 N H ( C 2 H 5 ) 2 C H 2 C H 2 O C C O O N H 3 ) X n A n a s h e n g m u h i m d o i m i y l i k b o ’ l i b , h a r b i r Y u . M . B g a t o ’ l a x a r a k t e r i s t i k a b e r i s h u c h u n z a r u r k o ’ r s a t g i c h d i r . Q u y i m o l e k u l y a r b i r i k m a l a r g a x o s m a s s a Y u . M . B . l a r g a k e l g a n d a a n c h a m u r a k k a b l a s h a d i c h u n k i Y u . M . B . o ’ z i g a x o s b i r q a n c h a x u s u s i y a t g a j u m l a d a n p o l i m e r l a r g a x o s p o l i d i s p e r l i k k a e g a . [ 6 ] , [ 9 ] . P o l i m e r m a k r o m o l e k u l a l a r i t a r k i b i d a z v e n o l a r s o n i v a p o l i m e r l a n i s h d a r a j a s i b i r - b i r i d a n f a r q q i l a d i . S h u n i n g u c h u n h a m u n i n g u z u n l i g i v a m o l e k u l y a r m a s s a s i t u r l i c h a b P o l i m e r l a r n i n g o ’ r t a c h a m o l e k u l y a r m a s s a s i n i h i s o b l a s h n i n g b i r n e c h t a u s u l l a r i b o r : A ) O ’ r t a c h a r a q a m l i m o l e k u l y a r m a s s a B ) O ’ r t a c h a m a s s a v i y m o l e k u l y a r m a s s a C ) O ’ r t a c h a v a z n i y m o l e k u l y a r m a s s a l a r n i n g h i s o b l a s h u s u l l a r i k i r a d i . M o l e k u l y a r m a s s a s i k a t t a - k i c h i k b o ’ l g a n m a k r o m o l e k u l a l a r n i n g u m u m i y m a s s a s i n i s h u m o l e k u l a l a r n i n g u m u m i y s o n i g a n i s b a t i o ’ r t a c h a r a q a m l i m o l e k u l y a r m a s s a M u n i x a r a k t e r l a y d i . U n i q u y i d a g i c h a t o p i l a d i [ 1 0 ] , [ 1 1 ] : 3 5 P o l i m e r l M u = M 1N 1 M 2N 2 ... M nN m N 1 N 2 ... N m = M iN i N i = M iN i    B u y e r d a M 1 , M 2 , M n , M i - t u r l i u z u n l i k d a g i m a k r o m o l e k u l a l a r n i n g m o l e k u l y a r m a s s a l a r i N 1 , N 2 , … N m , N i - m u a y y a n m a s s a g a e g a b o ’ l g a n m a k r o m o l e k u l a l a r s o n i . N i  N i = n i n i , i - ( m i n i d a g i ) t i p i d a g i m o l e k u l a l a r n i s b i y m i q d o r i . O s m o t i k b o s i m d a o ’ l c h a s h k i m y o v i y u s u l l a r y o r d a m i d a t o p i l a d i g a n m a s s a o ’ r t a c h a r a q a m l i m o l e k u l y a r m a s s a d i r . C h u n k i t o p i l g a n q i y m a t e r i t m a d a g i m a k r o m o l e k u l a l a r s o n i g a b o g ’ l i q d i r . T u r l i m o l e k u l y a r m B u y e r d a G 1 , G 2 + … G m ( G i ) – m a ’ l u m m a s s a g a e g a b o ’ l g a n h a m m a m o l e k u l y a r m a s s a n i n g y i g ’ i n d i s i f o r m u l a d a g i N i - n i m a k r o m o l e k u l a r n i n g n i s b i y m i q d o r i b i l a n a l m a s h t i r s a k M w =  M i N i  M i N i Y o r u g ’ l i k n i n g s o c h i l i s h , s e g m e n t a t s i y a m u v o z a n a t i y o r d a m i d a t o p i l g a n m a s s a o ’ r t a c h a m o l e k u l a r m a s s a M w d i r . C h u n k i b u k a t t a l i k l a r p o l i m e r m o l e k u l a l a r n i n g m a s s a s i v a d i s p e r s l i k d a r a j a s i g a b o g ’ l i q d i r . [ 1 4 ] , [ 1 5 ] . O ’ r t a c h a v a z n i y m o l e k u l y a r m a s s a M α - q u y i d a g i f o r m u l a b i l a n t o p i l a P o l i m e r l a r n i n g s u y u l t i r i l g a n e r i t m a l a r i o s m o t i k b o s i m i n i n g o ’ l c h a s h o r q a l i o ’ r t a c h a r a q a m n i t o p i s h k e n g t a r q a l g a n u s u l l a r d a n b i r i d i r . P o l i m e r e r i t m a s i o s m o t i k b o s i m i n i n g t e n g l a m a s i q u y i d a g i c h a i f o d a l a n a d i : π = R T / M · C + b c 2 y o k i π / C = R T / M + b c B u n d a : π - O s m o t i k b o s i m С – k o n s e n t r a t s i y a M - e r i g a n m o d d a n i n g m o l e k u l y a r m a s s a s i R - g a z d o i m i y s i T - a b s a l y u t t e m p e r a t u r a b - e r u v c h i n i n g t a b i a t i g a b o g ’ l i q k o n s t a n t a B u t e n g l a m a g r a f i k u s u l d a p o l i m e r n i n g m o l i k u l y a r m a s n u q t a s i t o p i l a d i . T o p i l g a n n u q t a R T / M g a t e n g b o ’ l a d i v a t o ’ g ’ r i c h i z i q b i l a n o r d i n a t a o ’ q i o r a s i d a g i b u r c h a k t g α g a t e n g b o ’ l a d i . B u y e r d a α - n i n g t o p i l g a n q i y m a t i t e n g l a m a g a q o ’ y i l a d i v a m o l e k u l y a r m a s s a π / C n i n g C  O o ’ t i s h q i y m a t i n i h i s o b l a b c h i q a r i l a d i . [ 7 ] , [ 1 6 ] . O s m o t i k b o s i m t u r l i o s m a m o m e t r l a r y o r d a m i d a o ’ l c h a n a d i . U l a r n i n g i s h p r i n s i p l a r i b i r x i l u n i n g i s h p r i n s i p i s x e m a t i k t a r z d a k e l t i r i l g a n o s m o m e t r i k k i k a m e r a d a n i b o r a t . B i t t a k a m e r a d a e r i t u v c h i i k b o s i m g a t e n g . O s m o t i k b o s i m n i o ’ l c h a s h n i n g b u u s u l i s t a t i k m u v o z a n a t u s u l i d e b a t a l a d i . [ 1 7 ] . O s m o m e t r i y a d a i s h l a t i l a d i g a n m e m b r a n a l a r t o ’ l a m a ’ n o d a g i y a r i m o ’ t k a z g i c h l a r e m a s . B u f a q a t e r i t u v c h i n i k e r a k l i t e z l i k d a o ’ t k a z a d i . P o l i m e r m o l e k u l a l a r n i e s a o ’ t k a z m a y d i . A m m o m o l e k u l y a r m a s s a s i k i c h i k b o ’ l g a n m a k r o m o l e k u l a l a r m e m b r a n a d a n o ’ t i b d i f f u z i y a l a n a d i . B u e s a o s m o m e t r i y a u s u l i n i c h e g a r a l a y d i . S h u s a b a b l i b u u s u l q o ’ l l a n i l g a n d a p o l i m e r n i n g m o l e k u l A g a r c h i z i q s i m o n p o l i m e r z a n j i r i u c h i d a m i q d o r i y k i m y o v i y u s u l l a r y o r d a m i d a a n i q l a s h m u m k i n b o ’ l g a n q o l d i q f u n k s i o n a l g r u p p a b o ’ l s a , k i m y o v i y a n a l i z m a ’ l u m o t l a r i a s o s i d a p o l i m e r n i n g o ’ r t a c h a m o l e k u l y a r m a s s a s i n i h i s o b l a b c h i q a r i s h m u m k i n . M = ž / n 2 B u n d a ž - h a r b i r m a k r o m o l e k u l a d a g i q o l d i q f u n k s i o n a l g r u p p a l a r s o n i , n 2 - b i r g r a m m n a m u n a d a g i f u n k s i o n a l g r u p p a l a r n i n g m a s s a s i n i a n i q l a s h m u m k i n . C h u n k i m o l e k u l y a r m a s s a s i 2 0 0 0 0 d a n o r t i q p o l i m e r l a r f u n k s i o n F u n k s i o n a l g r u p p a l a r n i a n i q l a s h u s u l i d a n f o y d a l a n i b , m o l e k u l y a r m a s s a n i g i n a e m a s , b a l k i p o l i m e r l a r n i n g t a r m o q l a n g a n d a r a j a g a e g a b o ’ l s a , k i m y o v i y u s u l l a r b i l a n f u n k s i o n a l g r u p p a l a r s o n i o s m o m e t r i y a u s u l i b i l a n r a q a m l i m o l e k u l y a r m a s s a o ’ l c h a n a d i . O l i n g a n n a t i j a g a q a r a b , b i r m a k r o m o l e k u l a g a t o ’ g ’ r i k e l u v c h i f u n k s i o n a l g r u p p a s o n i n i h i s o b l a b c h i q a r i s h m u m k i n s o n i o ’ l c h a s h b o ’ l i b x i z m a t q i l a d i . [ 9 ] . K a m q o ’ l l a n i s h g a q a r a m a y b u u s u l q a t o r a f z a l l i k l a r g a M a ’ l u m k i , s u s p e n z i y a d a g i z a r r a c h a l a r v a q t o ’ t i s h i b i l a n o ’ z o g ’ i r l i g i t a ’ s i r i d a c h o ’ k a d i , y a ’ n i s i g m e n t a t s i y a h o d i s a s i k u z a t i l a d i . S i g m a n t a t s i y a t e z l i g i d a n f o y d a l a n i b , s u s p e n z i y a d a g i z a r r a c h a m a s s a s i n i h i s o b l a b c h i q a r i s h m u m k i n . P o l i m e r m a k r o m o l e k u k a s i n i n g m a s s a s i s u s p e n z i y a z a r r a c h a s i m a s s a s i d a n j u d a k i c h i k , s h u n i n g u c h u n u l a r n i n g m a s s a s i n i m a r k a z d a n q o c h m a k u c h y o r d a m i d a 1 0 y o k i 1 0 0 m a r t a l a b o r t t i r i l s a , s e d m e n t a s i y a h o d i s a s i n i k u z a t i s h m u m k i o ’ q i d a n t u r l i m a s o f a d a g i p o l i m e r e r i t m a s i k o n s e n t r a t s i y a s i o ’ z g a r i s h i ) m a n o x r o m a t i k y o r u g ’ l i k n i n g y u t i l i s h i y o k i n u r s i n i s h k o ’ r s a t g i c h i n i n g o ’ z a g a r i s h i b i l a n o ’ l c h a n a d i . B i r i n c h i u s u l d a m o l e k u l y a r m a s s a q u y i d a g i t e n g l a m a b i l a n t o p i l a d i :M W = 2 R T ln C 1 C 2 (1 -v p) w 2 (x 2 2-x 1 2) w - s e n t r a f u g a n i n g b u r c h a k t e z l i g i . v - e r i g a n b i r i k m a n i n g s o l i s h t i r m a h a j m i p - e r i t u v c h i n i n g z i c h l i g i x 1 - x 2 a y l a n i s h o ’ q i g a c h a b o ’ l g a n m a s o f a . s m C 1 v a C 2 – n u q t a s i x 1 v a x 2 b o ’ l g a n k o n s i n t r a M o l e k u l y a r m a s s a s i y u q o r i b o ’ l g a n m o l e k u l y a r u c h u n s e n t r a g i f u r a d a s e d m e n t a t s i y a t e z l i g i n i o ’ l c h a s h q u l a y . F a q a t b i r n e c h a s o a t v a q t n i o l a d i . B u n d a m o l e k u l y a r m a s s a q u y i d a g i f o r m u l a d a t o p i l a d i : M = R T S (1 -v p) D S - s e d i m e n t a t s i y a k o n s t a n t a s i D - D i f u z i y a k o n s t a n t a s i . D - b o s h q a a s b o b d a a n i q l a n a d i . B u t e n g l a m a d a n f o y d a l a n g a n d a S v a D n i n g k o n s t e n t r a s i y a g a b o g ’ l i q l i g i n i h i s o b g a o l i s h s h a r t . S h u n i n g u c h u n b u q i y m a t l a r e r i t m a n i n g t u r l i k o n s t r a n s i y a l a r i d a o ’ l c h a n a Y o r u g ’ l i k n u r i t i n i q m u h i t d a n o ’ t g a n d a q i s m a n s o c h i l a d i , t o z a s u y u q l i k l a r u c h u n b u s o c h i l i s h s u y u q l i k z i c h l i g i n i n g i s s i q l i k f l u g t y a s i y a s i b i l a n b o g ’ l i q . Q o l g a n l a r i n i s u y u l t i r g a n d a y o r u g ’ l i k n i n g s o c h i l i s h i n i b u n d a y e f f e k t i k o n s e n t r a t s i y a f l u g t y a s i y a s i b i l a n y u z a g a k e l a d i , b u e s a o ’ z n a v b a t i d a n u r s i n i s h k o ’ r s a t g i c h i n i n g o ’ z g a r i s h i g a o l i b k e l a d i . E r i t u v c h i z i c h l i g i n i n g k o n f l u g t a t s i y a s i m a v j u d b o ’ l i b j u d a k i c h i k d i r . D e m a k y u q o r i d a a y t i l g a n l a r v a E n s M o l e k u l y a r m a s s a s o c h i l g a n y o r u g ’ l i k a b s o l y u t i n t e n s i v l i g i n i h i s o b l a s h b i l a n t o p i l a d i . S o c h i l g a n y o r u g ’ l i k n i n g i n t e n s i v l i g i r - l o y q a l i k q i y m a t i b i l a n i f o d a l a n a d i . M a ’ l u m k o n s e n t r a t s i y a l i e r i t m a d a n o ’ t a y o t g a n d a n u r s o c h i l i s h i n a t i j a s i d a k u c h s i z l a n a d i . N u r n i n g k u c h s i z l a n i s h k o i f f i s e n t i l o y q a l i k q i y m a t i g a t e n g b o ’ l a d i [ 5 ] : = H C r 1 M 2 K R T C B u y e r d a : r - e r i t m a n i n g l o y q a l i k q i y m a t i . K - k o n s e n t r a t s i y a H - b e r i l g a n p o l i m e r n i n g m a ’ l u m e r i t u v c h i d a g i e r i s h d o i g r a f i k d a t o p i s h m u m k i n b o ’ l a d i . B u n d a H c / r n i n g C  O d a g i g r a f i g i t o p i l a d i . P o l i m e r e r i t m a l a r i u c h u n y o r u g ’ l i k n i n g k u c h s i z l a n i s h k o e f f i s e n t i j u d a k i c h i k b o ’ l g a n i u c h u n e r i t m a d a n o ’ t a y o t g a n y o r u g ’ l i k i n t e n s i v l i g i n i n g q a n c h a k a m a y g a n l i g i n i o ’ l c h a s h o ’ r n i g a o d a t d a t u s h a y o t g a n y o r u g ’ l i k k a n i s b a t i 9 0 º b u r c h a k o s t i d a s o c h i l a y o t g a n y o r u g ’ l i k i n t e n s i v l i g i o r q a l i o ’ l c h a n a d i . P o l i m e r e r i t m a l a r i d a A k / T n i n g K - g a b o g ’ l i q l i g i . M a k r o m o l e k u l a g a t u s h a y o t g a n n u r i t e n g l a m a g a o ’ z g a r t i r i s h l a r k i r i t i s h i m k o n i n i b e r a d i . B u e s a m o l e k u l y a r m a s s a n i y a n a d a a n i q r o q o ’ l c h a s h g a i m k o n b e r a d i . B u n d a n t a s h q a r i b u r c h a k a s s i m e t r i y a s i p o l i m e r m a k r o m o l e k u l a s i n i n g s h a k l i t o ’ g ’ r i s i d a h a m m a ’ l u m o t l a r b e r a d i . [ 4 ] , [ 5 ] . 2 . 5 . V i s k o z i m e t r i y a u s u l i b i l a n m o l e k u l y a r m a s s a n i a n i q l a s h S u y u l t i r i l g a n e r i t m a l a r n i q o v u s h q o q l i g i n i o ’ l c h a s h o r q a l i p o l i m e r l a r n i n g m o l e k u l y a r m a s s a s i n i o ’ l c h a s h o d d i y v a k e n g t a r q a l g a n u s u l h i s o b l a n a d i . S h t a u n o ’ z g a r t i r i s h l a r k i r i t i l g a n . T e n g l a m a d a g i η s o l / c o ’ r n i g a q o v i s h q o q l i k h a d i [ η ] i s h l a t i l a d i . [ η ] > K m · M + D [ η ] - q u y i d a g i f o r m u l a l a r d a n t o p i l a d i . [ η ] l i m C  O = η s o l / c B u e r i t m a c h e k s i z s u y u l t i r i l g a n q u v u s h q o q l i k h a d i d i r . B u q u v u s h q o q l i k h a d i n i e k s p r i m e n t a l a n i q l a s h u c h u n η s o l / c n i n g C g a b o g ’ l i q l i k g r a f i g i n i c h i z i b , η s o l / c n i n g q i y m a t C  O g a c h a e k t r o p o l y a s i g a q i l i s h k e r a k . T o ’ g ’ r i c h i z i q n i n g o r d i n a t a o ’ q i k e s i s h g a n j o y i q o v u s h q o q l i k h a d i d i r . [ η ] - n i a n i q l a s h [ η ] = K m · M α A g a r £ = 1 b o ’ l s a , t e n g l a m a S h t a u n d e n g e r t e n g l a m a s i g a a y l a n a d i . Y u q o r i d a g i f o r m u l a l a r d a u c h r a y d i g a n D , K n , £ l a r d o i m i y b o ` l g a n k o n s t a n t a l a r d i r . K m p o l e m e r l a r n i n g t a b i i y e r i t u v c h i d a g i e r i t m a s i u c h u n d o i m i y k o i f f i s e n t . B u n i k r o s k o p i k u s u l b i l a n t o p i s h m u m k i n . £ - e r i t m a d a g i m a k r o m o l e k u l a l a r s h a k l i n i x a r a k t e r l o v c h i k a t t a l i k b o ` l i b , p o l i m e r z a n j i r i n i n g e g i l u v c h a n l i g i g a v a e r i t u v c h i n i n g t a b i a t i g a b o g ` l i q . D - p o l i m e r v a e r i t u v c h i t a b i a t i g a b o g ` l e k s t r o p o l y a s i y a q i l i n a d i . T o p i l g a n q o v u s h q o q l i k h o d i d a n m o l e k u l y a r m a s s a t o p i l a d i . [ 2 1 ] . Q o v u s h q o q l i k h a d i g a e r i t u v c h i l i k t a b i a t i h a m k a t t a t a ` s i r k o ` r s a t a d i . M o l e k u l y a r z a n j i r l a r i t u r l i e r i t u v c h i l a r d a t u r l i k o n f o r m a t s i g a e g a b o ` l a d i . S h u n i n g u c h u n h a m q o v u s h q o q l i k e r i t u v c h i l a r d a n t u r l i c h a b o ` l a d i . I I I . T a j r i b a q i s m i 3 . 1 . V i n i l x l o r i d n i v i n i l a s e t a t b i l a n s o p o l i m e r i n i f r a k s i y a l a r g a a j r a t i s h . P o l i m e r l a r n i f r a k s i y a l a r g a a j r a t i s h u l a r e r u v c h a n l i g i i b o r a t b o ` l i b , p o l i d i s p e r s l i k d a r a j a s i a v v a l g i g a q a r a g a n d a a n c h a k a m a y g a n b o ` l a d i . [ 1 3 ] . F r a k s i y a l a r g a a j r a t i s h 2 x i l b o ` l a d i . 1 . P r e p a r a t i v f r a k s i y a l a s h b u n d a p o l i m e r y o k i s o p o l i m e r f r a k s i y a l a r g a a j r a t i b o l i n i b b u l a r n i n g x o s s a l a r i m a x s u s u s u l l a r b i l a n t e k s h i r i l a d i . 2 . A n a l i t i k f r a k s i y a l a s h b u n d a f r a k s i y a l a r g a a l o h i d a a j r a t i b o l i n m a y , t a j r i b a l a r o r q a l i t a q s i m l a n i s h d i a g r a m m a s i c h i z i l a d i . V i n i l x l o r i d n i n g v i n i l a s e t a t b i l a n s o p o l i m e r f r a k s i y a l a r g a S p i r t l i s i s t e m a l a r u c h u n e n g y a x s h i c h o ` k t i r u v c h i s u v , b o ` l g a n l i g i u c h u n b i z e r i t u v c h i s i f a t i d a s p i r t n i c h o ` k t i r u v c h i s i f a t i d a e s a s u v n i t a n l a d i k . 2 o g ` i z l i k o l b a d a s o p o l i m e r n i n g 2 0 0 m l l i t o ` y i n g a n e r i t m a s i n i t a y y o r l a d i k , e r i m a y q o l g a n q i s m i v a q o ` s h i m c h a l a r d a n f i l t i r l a s h o r q a l i t o z a l a d i k . T i n i q s o p o l i m e r e r i t m a s i g a b y u r e t k a o r q a l i 2 m l s u v ( c h o ` k t i r u v c h i ) q o ` s h i b a r a l a s h t i r i l g a n d a , e r i t m a l o y q a l a n a d i . L o y q a l a n g a n e r i t m a n i n g a j r a t g i c h v o r o n k a g a s o l j a r a y o n i n a t i j a s i d a p o l i m e r h a j m i y o ` z g a r i s h h o d i s a s i g a b o ` k i s h d e y i l a d i . B o ` k i s h j a r a y o n i d a p o l i m e r m a k r o m o l e k u l a s i s u y u q l i k n i y o k i u n i b u g ` l a r i n i o ` z i g a y u t i b s u y u q l i k m o l e k u l a l a r i t a ` s i r i d a u n i n g h a j m i h a m d a m a s s a s i o r t a d i v a n a t i j a s i d a m i k r o s k o p i k b i r j i n s l i g i n i t u z i l i s h i o ` z g a r i b , u y u m s h o q q o v u s h q o q v a c h o ` z i l u v c h a n b o ` l i b q o l a d i . Y u . M . B . l a r n i n g b o ` k i s h i v a e r i s h i u l a r n i n g m o l e k u l y a r m a s s a s i g a b o g ` l i q d i r . M o l e k u l y a r m a s s a q a n c h a l i k k a t t a b o ` l m - b o ` k i s h d a n k e y i n g i m a s s a s i . N a m u n a n i n g b o ` k i s h d a r a j a s i n i u n i n g h a j m i o ` z g a r i s h o r q a l i h a m a n i q l a s h m u m k i n : Q = v - v o v o 1 0 0 % V i n i l x l o r i d n i n g v i n i l a s e t a t b i l a n s o p o l i m e r i n i n g b o ` k i s h d a r a j a s i n i a n i q l a s h u c h u n 1 g r a m m s o p o l i m e r n i s h k a l a l i n a b u x a m e t r g a s o l i b u s t i d a n 1 0 g r a m m t e t r o x l o r m e t a n s o l d i k . H a r 2 - 3 s o a t d a n a m u n a n i n g o r t i s h i b o ` y i c h a b o ` k i s h d a r a j a s i n i o ` l c h a b b o r d i k , 1 0 - s o a t d a n k e y i n m a s s a s i o ` z g a r m a y q o l d i . N a t i j a l a r d e y a r l i b i r x i l c h i q d i . O l i n g 3 . 3 . s o p o l i m e r e r i t m a s i n i n g q o v u s h q o q l i g i n i v i z k o z i m e t r y o r d a m i d a a n i q l a s h . O d a t d a p o l i m e r y o k i s o p o l i m e r e r i t m a l a r n i q o v u s h q o q l i g i n i o ` l c h a s h u c h u n v i z k o z i m e t r l a r d a n f o y d a l a n i l a d i . V i s k o z i m e t r l a r h a r x i l t u z i l i s h l i b o ` l i b , p o l i m e r y o k i s o p o l i m e r q o v u s h q o q l i k l a r i n i o ` l c h a s h u c h u n U b b e l o d e v i z k o z i m e t r i q u l a y v a k o ` p t a r q a l g a n d i r . P u a z e y l q o n u n i g a a s o s a n , v i z k o z i m e t r k a p i l y a r i d a n s u y u q l i k o q a y o t g a n d a u n i n g q o v u s h q o q l i g i n i q u y i d a g i k a t t a l i k l a r P o l i m e r y o k i s o p o l i m e r e r i t m a l a r i n i n g q o v u s h q o q l i g i n i a n i q l a s h u c h u n p o l i m e r y o k i s o p o l i m e r t o z a e r i t u v c h i d a e r i t i l a d i . Y o k i u l a r q o v u s h q o q l i g i n i s b i y o ` z g a r i s h i h i s o b l a n a d i . M a ` l u m k o n s e n t r a t s i y a l i p o l i m e r q o v u s h q o q l i g i n i t o p i s h e r i t m a n i n g o q i s h v a q t i n i ( t ) , e r i t u v c h i n i n g o q i s h v a q t i g a ( t ) b o ` l i s h l o z i m : η n i s = t / t o ; η s o l = η n i s - 1 = t 1 - t o / t o B u y e r d a : t - p o l i m e r e r i t m a s i n i , t o - e r i t u v c h i n i v i s k o z i m e t r o r q a l i o ` t i s h v a q t i , η n i s - n i s b i y q o v u s h q o q l i k , η s T a j r i b a n i o ’ t k a z i s h d a n o l d i n h a m m a k e r a k l i a s b o b l a r n i t a y y o r l a b o l d i k v a d a s t l a b e r i t u v c h i n i k e y i n e s a e r i t m a l a r n i q o v u s h q o q l i k l a r i n i o q i s h v a q t l a r i n i a n i q l a d i k . T a j r i b a 5 - 6 m a r t a t a k r o r l a n d i v a o ’ r t a c h a q i y m a t n i a n i q l a d i k : t o = sek 24 6 1. 24 01. 24 3. 24 5. 23 1. 24 6. 23       V i s k o z i m e t r q u r i t i l i b u n g a 0 , 0 5 % s o p o l i m e r e r i t m a s i n i s o l i b , e r i t u v c h i n i k i k a b i u n i n g h a m o q i s h v a q t i n i a n i q l a d i k . 24.8+24.7+24.9+24.9+24.7+24.8 6 =24.8 sek =t S h u t a r t i b d a C 2 , C 3 , C 4 , C 5 , v a C 6 k o n s e n t r a s i y a l i e r i t m s e k u n d s e k u n d 0 2 4 - - - - 0 . 0 5 - 2 4 . 8 1 . 0 3 2 0 . 0 3 2 0 . 6 3 5 0 . 1 - 2 5 . 6 1 . 0 6 8 0 . 0 6 8 0 . 6 3 5 0 . 2 - 2 7 . 6 1 . 1 5 0 . 1 5 0 . 3 5 0 . 3 - 3 0 1 . 2 5 0 . 2 5 0 . 8 2 5 0 . 4 - 3 2 . 6 1 . 3 6 0 . 3 6 0 . 9 0 . 5 - 3 5 . 8 1 . 4 9 0 . 4 9 0 . 9 7 5 η s o l / C n i k o n s e n t r a s i y a s i ( C ) g a b o g ’ l i q l i k g r a f i g i n i c h i z i b , x a r a k t e r i s t i k q o v u s h q o q l i k ( [ η ] 3 ) n i a n i q l a d i k : V i n i l x l o r i d n i n g v i n i l a t s e t a t b i l a n s o p o l i m e r i n i e t a n o l d a g i η s o l / C n i C g a b o g ’ l i q l i k g r a f i g i . A j r a t i b o l i n g a n q o l g a n 5 t a f r a k s i y a l a r n i h a m η n i s n i η s o l 6 0 q o v u s h q o q l i k l a r i a n i q l a g a n d a n s o ’ n g , η s o l / C n i C g a b o g ’ l i q l i k g r a f i g i n i c h i z i b x a r a k t e r i s t i k q o v u s h q o q l i k n i n g q i y m a t l a r i n i a n i q l a d i k . 3 . 5 M a r k - K u n - X a u n k t e n g l a m a s i y o r d a m i d a m o l e k u l y a r m a s s a n i a n i q l a s h S u y u l t i r i l g a n e r i t m a l a r n i n g q o v u s h q o q l i k l a r i n i o ’ l c h a s h o r q a l i p o l i m e r v a s o p o l i m e r l a r n i n g m o l e k u l y a r m a s s a s i n i t o p p i s h o d d i y v a k e n g t a r q a l g a n u s u l h i s o b l a n a d i . S h t a u n d i n g e r p o l i m e r m o l e k u l y a r m a s s a s i b i l a n s u y u l t i r i l g a n e r i t m a q o v u s h q o q l i g i 2 . D a r a j a l i t e n g l a m a : ( ) K m · M £ B u t e n g l a m a l a r d a (  ) – x a r a k t e r i s t i k q o v u s h q o q l i k , K - e m p e r i k k o n s t a n t a , £ - e r i t m a d a g i m a k r o m o l e k u l a s h a k l i n i x a r a k t e r l o v c h i q i y m a t b o ’ l i b , p o l i m e r z a n j i r n i n g e g i l u v c h a n l i g i g a v a e r i t u v c h i n i n g t a b i a t i g a b o g ’ l i q . A d a b i y o t l a r d a n m a ’ l u m k i , £ n i q i y m a t i 0 , 5 ≤ £ ≤ 1 o r a l i q d a b o ’ l s a m a k r o m o l e k u l a e g i l u v c h a n z a n j i r l i p o l i m e r y o k i s o p o l i m e r t u r i g a k i r a d i . K m - p o l i m e r g o m o l o g l a r i q a t o r i d a p o l i m e r l a r n i n g m a ’ l u m e r i t u v c h i d a g i e r i t m t e n g l a m a n i l o g a r i f m l a s a k : M = 1 035,0 1690g 35,0 1690  M = 2 0 2 0 0 M = 2 0 2 0 0 u g l e r o d b i r l i g i g a t e n g . S h u u s u l d a s o p o l i m e r n i n g q o l g a n f r a k s i y a l a r i n i h a m m o l e k u l y a r m a s s a l a r i n i h i s o b l a b c h i q d i k . b g b My          28700 6 5200 13500 20200 41800 45200 4600 F r a k s i y a l a r 1 2 3 4 5 6  3 ] [ cm  1 , 4 4 1 , 3 8 1 , 1 0 1 , 6 0 0 , 5 3 0 , 2 5 b My  4 6 0 0 4 5 2 0 0 4 1 8 0 0 2 0 2 0 0 3 8 0 0 5 2 0 0 6 3 X u l o s a 1 . V i n i l x l o r i d n i n g v i n i l a s e t a t b i l a n s o p o l i m e r i u c h u n e n g y a x s h i e r i t u v c h i v a c h o ’ k t i r u v c h i l a r n i a n i q l a n d i . 2 . C h o ’ k t i r i s h u s u l i b i l a n s o p o l i m e r o l t i t a f r a k s i y a g a a j r a t i l d i . 3 . S o p o l i m e r t e t r a x l o r m e t a n d a b o ’ k i s h v a q t i ( 1 0 c ) v a b o ’ k i s h d a r a j a s i ( 8 7 % ) e k a n l i g i a n i q l a b , q i z d i r i l s a h a t t o e r i s h i h a m m u m k i n d e g a n x u l o s a g a k e l i n d i . 6 4 4 . U b b e l o d e v i s k o z i m e t r i d a n f o y d a l a n i b , a j r a t i l g a n h a r f r a k s i y a n i n g  n i s ,  s o l v a [  ] x a r a k t e r i s t i k q o v u s h q o q l i k l a r i a n i q l a n d i . 5 . 0 , 5 ≤ £ ≤ 1 d a n f o y d a l a n g a n h o l d a o l i n g a n n a t i j a l a r g a ( [  ] = 0 , 6 0 , £ = 0 , 7 5 ) a s o s l a n i b b u k i l u v c h a n z a n j i r l i s o p o l i m e r l a r s i n f i g a k i r i s h i a n i q l a n d i . 6 . M a r k – K u n - X a u n k t e n g l a m a s i d a n f o y d a l a n i b s o p o l i m e r n i n g o ’ r t a c h a m o l e k u l y a r m a s s a s i ( M = 2 8 7 0 0 y . b . ) t o p i l a d i . F o y d a l a n i l g a n a d a b i y o t l a r 1 . I . A . K a r i m o v ” B i z n i n g a s o s i y v a z i f a m i z 4 . M . A s q a r o v , O . Y o r i y e v ” P o l i m e r l a r f i z i k a s i v a k i m y o s i ” T o s h k e n t , ” O ’ q i t u v c h i ” 1 9 9 3 . 5 . M . A . A s q a r o v , B . I . O y x o ’ j a y e v , A . B . A l o v u d d i n o v ” S i n t e t i k p o l i m e r l a r k i m y o s i ” T o s h k e n t , ” O ’ q i t u v c h i ” 1 9 8 1 . 6 . U . N . M u s a y e v , T . M . B o b y e v , B . S h . H a k i m j o n o v “ P o l i m e r l a r n i n g f i z i k - k i m y o s i ” T o s h k e n t , ” T o s h D U ” 1 9 9 4 . 7 . S h . A . Q u r b o n o v , U . N . M u s a y e v ” P o l i m e r l a r n i n g k i m y o v i y x o s s a s i v a d e s t r u k s i y a s i ” T o s h k e n t , ” T o s h D U ” 1 9 9 8 . 8 . U . N . M u s a y e v ” Y u q o r i m o l e k u l y a r b i r i k m a l a r k 1 1 . Ш . А . К у р б о н о в , А . А . К и м « Х и м и ч е с к и е с в о й с т в а и д е с т р у к с и я » Т а ш к е н т , 1 9 8 4 . 1 2 . S h . A . Q u r b o n o v , U . N . M u s a y e v , S . Q i l i c h o v “ P o l i m e r l a r n i n g k i m y o v i y x o s s a l a r i v a d e s t r u k s i y a s i ” T o s h k e n t , ” U n i v e r s i t e t ” 1 9 9 8 . 1 3 . В . А . К а б а н о в « П р а к т и к у м п о в ы с о к о м о л е к у л а р н ы м с о е д и н е н и я м » П о д . р е д . М о с к в а , « Х и м и я » 1 9 8 7 . 1 4 . В . А . К а б а н о в , В . П . З у б о в , Ю . Д . С е м ч и к о в « К о м п л е к с н о - р а д и к а л ъ н а я п о л и м е р и з а ц и я » М о с к в а , « Х и м и я » 1 9 8 7 . 1 5 . Ю . Э . К и р ш « П о л и в и н и л п и р р о л и д о н и д р у г и е п о л и - 2 0 . A . A . T a г е р ” Ф и з и к а - х и м и я п о л и м е р о в ” У ч е б н и к , М о с к в а , « В ы с ш а я ш к о л а » 1 9 7 8 . 2 1 . У . К . Г о д о в с к и й « Т е п л о ф и з и к а п о л и м е р о в » М о с к в а , « Х и м и я » 1 9 8 2 . 2 8 0 с . 2 2 . А . А . С т р е п и х е е в , В . А . Д е р е в и ц к а я « О с н о в ы х и м и и в ы с о к о м о л е к у л я р н ы х с о е д д и н е н и й » М о с к в а , « Х и м и я » 1 9 7 6 . 2 3 . h t t p / / w w w . c h e m . m s u . r u 2 4 . h t t p / / w w w . r t i s . h i m . r u 2 5 . h t t p / / w w w . h e m i . n s u . r u 6 8 6 9
Купить
  • Похожие документы

  • 17-guruh elementlari galogenlar
  • Oltinchi guruh p-elementlari
  • Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
  • 3-guruh d-elementlari
  • Argos test javoblari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha