Poya - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	589.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

Poya

Купить

• Poya o‘simliklarning asosiy vegetativ organi bo‘lib, birinchi marotaba urug‘ embrionidan, so‘ngra kurtakdan o‘sib chiqadi. Poyaning uchida hamma vaqt bosh kurtak (verxushechnaya pochka) bo‘ladi. Ba’zan kurtaklar ildiz va barglardan xosil bo‘ladi. Yon novdalar yon kurtaklardan o‘sib chiqadi (pazushnaya pochka). Qalamchalardan kurtaklar xosil bo‘ladi. Bunday kurtak qo‘shimcha kurtaklar - ( pridatochnaya pochka) deyiladi. qo‘shimcha kurtaklarning hosil bo‘lishiga asosan qalamcha yoki parxish qilib ko‘paytiriladi. Parxish-otvodka. Kurtaklar 2 xil bo‘ladi. 1. vegetativ kurtak 2. generativ kurtak. Ziyo KelajakWWW.ARXIV.UZ

• Vegetativ kurtakdan novda va barg xosil bo‘ladi. Generativ kurtakdan esa gullar ochiladi. Generativ kurtaklarning bandi qisqa o‘zi yirik bo‘ladi. Kurtaklarning tashqi tomonida qobiqqa o‘xshash qalin qattiq barglari bo‘ladi. Bu barglar kurtaklarning sovuqdan chirishiga yo‘l qo‘ymaydi. Daraxtlar odatda kuzda kurtaklana boshlaydi. Baxorda o‘simliklar oldin barg chiqaradi, so‘ng gullaydi. Ba’zi o‘simliklar esa teskarisi. M: o‘rik, yong‘oq. Poya o‘simlikning shox -shabbalarini ko‘tarib turadi. Yerdan olingan tuz va mineral moddalarning barglarga beradi. Buni chiqish oqimi deyiladi. Barglar fotosintez protsessi orqali hosil bo‘lgan moddalar poya orqali ildizga tushadi, buni tushish oqimi deyiladi. Ziyo KelajakWWW.ARXIV.UZ

Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

• Poya yordamida o‘simliklar vegetativ ravishda ko‘payadi. Vegetativ ko‘payishga qalamcha, parxish kiradi. Poya o‘zining uchki qismi bilan yuqoriga qarab o‘sadi. Bir pallalik o‘simliklarning poyasi bo‘g‘inlari bilan ham o‘sadi. (bug‘doy, qamish, jo‘xori).Chunki bularning bo‘g‘inlarida meristema bor. Bunday o‘sishga inter-kolyar o‘sish deyiladi. O‘simliklarning poyasi o‘tli yeg‘ochlangan bo‘ladi. O‘tli o‘simliklar bir yillik, 2 yillik yeki ko‘p yillik bo‘lishi mumkin. 1 yillik o‘simliklar bir vegetatsion davrda ya’ni shu yilning o‘zida urug‘dan o‘sib chiqib shu yilning o‘zida urug‘ bo‘ladi. M: qovun, tarvuz, jo‘xori: 2 yillik o‘simliklar bir yillik urug‘dan o‘sib chiqib, ikkinchi yili urug‘ beradi. M:sabzi, lavlagi. Ko‘p yillik o‘simliklar bir necha yillar yashab xar yili urug‘ berishi mumk

1. Monopodial shoxlanish 2.Simpodial shoxlanish 3.Dixotomik shoxlanish 4.Soxta dixatomik Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

• Monopodial . shoxlanganda bosh kurtak o‘sishdan to‘xtamaydi. Yon kurtakdan o‘sib chiqqan novdalar aso-siy poyaga yeta olmaydi. M: terak, qarag‘ay, qayrag‘och kiradi. • Simpodial . tipda shoxlanganda bosh kurtak o‘sish-dan to‘xtaganda yon kurtaklarning biri o‘sishni davom ettiradi. U ham o‘sishidan to‘xtagach boshqasi o‘sishda davom etadi. (olma, o‘rik, nok, kartoshka, pomidor). Fo‘za monopodial va simpodial shoxlangan bo‘ladi.(chekanka qilinmasa-monopodial, qilinsa- simpodial). • Dixotomik . shoxlanish-ko‘pincha tuban o‘simliklarda bo‘ladi. Bu shoxlanishda o‘simlik tanasining o‘sish nuqtasi hujayralari bo‘linib 2 ta bir - biriga teng bo‘lgan yangi novda hosil qiladi. Bu yangi novdalar ham o‘z • navbatida 1 xilda bo‘linib o‘sadi. • Soxta dixotomik . shoxlanish - Bunda uchki kurtak

• Ba’zi o‘simliklarning poyasi qiyofasini o‘zgartirib turli vazifani bajaradi. M: poya tikanga aylanadi ya’ni bunda novdalar o‘sishdan to‘xtab xujayra po‘sti yog‘ochlanib tikanga aylangan bo‘ladi.Tikanga aylangan poya o‘simlikni himoya qiladi. M: akatsiya tikani, jiydaning tikani, gledichiya daraxtining tikani. Ba’zi o‘simliklarda novdaning bir qismi yaxshi taraqqiy etmasdan ingichka bo‘lib gajakka aylangan bo‘ladi. Gajakka aylangan poya o‘simliklarning biror narsaga osilib o‘sishiga imkoniyat tug‘diradi. M: tokning poyasi. Ba’zi o‘simliklarning poyasi barg vazifasini ham bajaradi. Shuningdek poyada suv zapaslari va oziqli moddalar to‘planadi. M: kaktus, semiz o‘t. Ko‘p yillik o‘tli o‘simliklarni poyasi yer ostida ham bo‘ladi. Ba’zilariniki esa, yer ustida ham, yer ostida ham bo‘ladi. Yer

Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

TUGANAK POYA (klubni) • Bu poyaga kartoshka tugunagini misol qilib olishimiz mumkin. Kartoshka tugunagi xam qiyofasini o‘zgartirgan poya xisoblanadi.Chunki kartoshka tugunagi birinchidan poyadan hosil bo‘ladi, ikkinchidan unda kurtaklar bor.Kurtaklar kartoshkaning ko‘ziga joylashgan bo‘ladi. Kartoshka yordamida o‘simlik vegetativ ko‘payadi. Kartoshka tugunagida zapas oziq modda-kraxmal to‘planadi. Piyoz boshi (lukovitsa). Bunga lolaning piyozi, chuchmoma, boychechak, piyoz, chesnok va boshqalar kiradi. Piyoz bosh ham qiyofasini o‘zgartirib poyaga kiradi. Piyoz boshining pastki tomonida kichkina o‘zak bor. Bu o‘zak poyasidan yuqoriga qarab barglar pastga qarab sochma ildiz o‘sib chiqadi. Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

POYANING ANATOMIYASI. BIR PALLALI O‘SIMLIKLARNING POYASINI ANATOMIYASI O‘TLI IKKI PALLALI O‘SIMLIKLAR POYASINING ANATOMIYASI YOG’OCHLI O‘SIMLIKLAR POYASINING ANATOMIYASI Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

• Bir pallali o‘simliklarning poyasi birlamchi tuzilishda bo‘ladi.Poya tashqi tomondan epidermis bilan qoplangan. Epidermis faqat 1 (qavat) qator xujayralardan iborat. Epidermisda ustitsalar bor. Ustitsalar bargdagiga qaraganda kamroq uchraydi. Epidermisdan xar xil tuklar bir hujayrali tuklar, ko‘p hujayrali tuklar, bezli tuklar va boshqalar o‘sib chiqadi. Poya ko‘ndalang qismida epidermisning ichkarisi (tagi) da birlamchi po‘stloqning tirik parenximalari joylashgan. Ba’zan epidermis tagida mexanik to‘qima-sklerenxima joylashadi .Mas: jo‘xori poyasida. Skleren-xima ma’lum joyda yoki doira bo‘yicha bir necha qator joylashgan bo‘ladi. Po‘stloqning tirik hujayralarida xlorofil donachalari bo‘lib, u yerda fotosintez protsessi bo‘lib turadi. Fotosintez protsessida organik moddalar tayyorlanadi.

• O‘tli ikki pallali o‘simlik ham tashqi tomonidan epidermis bilan qoplangan. Poya ko‘ndalang kesimida epidermis tagida birlamchi po‘stloq joylashgan. Birlamchi po‘stloqda 2 xil mexanik to‘qimalarni uchratish mumkin 1. Kollenxima . 2. Sklerenxima . Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

• Kollenxima 2 xil bo ‘ ladi : Burchakli va plastinkali . Kollenxima tirik hujayralardan iborat bo ‘ lib , unda fotosintez protsesslar bo ‘ lib turadi . Poyada ko ‘ proq burchakli kollenxima uchraydi . Bunday xujayralarning faqat 4 ta burchagi yog ‘ ochlangan bo ‘ ladi . Sklerenxima hujayralari hamma tomonidan yog ‘ ochlangan , ya ’ ni o ‘ lik bo ‘ ladi . Sklerenxima poyaga qattiqlik beradi . Kollenxima esa 2 xil vazifani bajarib turadi . Poyaga elastiklik berish va oziq moddalarni tayyorlash va to ‘ plash . O ‘ tkazuvchi to ‘ qima bog ‘ lamlari poyaning markaziy silindrida , ya ’ ni asosiy to ‘ qimalarida doira bo ‘ yicha , odatda bir qator , ba ’ zan ikki qator joylashgan . O ‘ tli 2 pallali o ‘ simliklarning o ‘ tkazuvchi to ‘ qima bog ‘ lamlari ochiq . ( floema bilan ksilema o ‘ rtasid

• Yog‘ochlik o‘simliklarning poyasi yosh davrida epidermis bilan, keyinchalik ikkilamchi qoplog‘ich to‘qima-periderma bilan o‘ralib oladi. Peridermani probka kambiyasi, ya’ni-fellogen ishlab chiqaradi. Fellogen o‘zidan yuqoriga fellemani,ichkariga fellodermani ishlab chiqaradi. Fellogenning o‘zi epidermisdan yoki po‘stloqning tirik xujayralaridan xosil bo‘ladi. Probka bilan qoplangan qavat o‘zidan suv va havoni o‘tkazmaydi. Probka bilan qoplangan poyalarda chechevichkalar bo‘ladi. O‘simlik chechevichka orqali nafas oladi hamda ortiqcha suvlarni bug‘latib turadi. Peridermaning ichkarisida birlamchi po‘stloqning hujayralari joylashgan. Ularda oziq moddalar to‘playdi. Ba’zan bu hujayralarda kristallar ham uchraydi. Mas: lipaning poyasida ko‘rish mumkin. Ba’zi bir o‘simliklarning po‘stlog‘ida

Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

• Ksilema bilan floema o‘rtasida kambiy bo‘linib ko‘payib turadi. Kambiy hujayralari faqat qishda bo‘linishdan to‘xtaydi. Kambiy o‘zidan yuqoriga floema elementlarini ichkari tomonga esa, ksilema elementlarini ishlab chiqaradi. Floemaga nisbatan ksilema qismi bir-necha martaba oshiq ishlab chiqariladi. Shuning uchun ham poyaning po‘stloq qismiga nisbatan yog‘ochlik qismi qalin bo‘ladi. Daraxtlarning yog‘ochlik qismiga qarab, yoshini aytish mumkin. Kambiyning bahorda ishlab chiqargan suv naylari yirik, yupqa po‘stlik, ksilema elementlari siyrak joylashgan bo‘ladi. Kambiyning kuzda ishlab chiqargan suv naylari mayda, qalin po‘stlik, ksilema elementlari zich joylashgan bo‘ladi. Natijada bahor bilan kuz o‘rtasida yillik chegara xalqa xosil bo‘ladi. Bu xalqalarni yillik xalqa deyishadi. Yillik

A D A B I YO T L A R • • 1. V.A.Bur ы gin.F.X.Jongurazov, J.K..Saidov. va boshqalar. Botanika va o‘simliklar fizologiyasi.T, "O‘qituvchi" 1972 yil. • 2. Kursanov., N.A.Komaranitskiy .V.F.Razdorskiy va boshqalar. Botanika I, II tom.T. «O‘qituvchi» 1972y. • 3. F.Kamilova., Jongurazov., Botanikadan amaliy mashg‘ulot-lar. T. "Mehnat" ,1986 yil. • 4. I.Xamdamov., I.Shukurullayev.,YE.Tarasova.,YU.Qurbonov., • A.Umirzoqov.Botanika,asoslari.T., «Mehnat» 1990 yil. • 5. V.G.Xrjanovskiy.Kurs obshey botaniki.Chast I,II.M. "V ы sshaya shkola "1982 god. • 6. G.P.Yakovlev., V.A.Chelomb ы tko.Botanika.M.Iz- vo "V ы sshaya shkola" 1990 god. • 7. Xolida Mirfayoz qizi. Mahkamova.Botanika. T."O‘qituvchi 1995 yil. Ziyo Kelajak WWW.ARXIV.UZ

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy