Poyaning ichki tuzilishi. 5 - sinf - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	3.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	04 Октябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

Poyaning ichki tuzilishi. 5 - sinf

Купить

17-§. POYANING ICHKI TUZILISHI 5-sinf botanika darsligi asosida . 201 5.

• O‘simliklar poyasi ular qaysi sistematik birlikka kirishi (tuban va yuksak, bir va ikki urug‘pallali) va qaysi hayotiy shaklda (bir yillik o‘t, buta yoki daraxt) bo‘lishiga qarab turlicha tuzilgan bo‘ladi

• Daraxtlar tanasining tuzili shi bir yillik o‘t o‘simliklar poy asining tuzilishidan tubdan farq qiladi. Daraxtlarning tanasi qanday qismlardan tuzil gan ligi ni bilish uchun quyida tut da raxtining yosh poyasi ich ki tuzi lishi bilan tanishamiz.

• Poyaning yuzasi bir qavat huj ayralardan tashkil topgan epi derma bilan qoplangan. Epi derma ostida ko‘p qavatli tirik hujayra lardan hosil bo‘lgan po ‘ st parenx imasi (asosiy to ‘ qima) joylash gan.

• Po‘st ostidagi qavat lub – (floema) , undan ichkarida kambiy , kambiydan keyin esa yog‘ochlik ( ksilema ), uning o‘r tasida o ‘ zak joylashgan

• Yozning ikkinchi yarmida tut poyasi po‘stining sirtida qo‘ng ‘ir rangli yasmiqchalar hosil bo‘lad i. Poya ichidagi tirik hujayralar ana shu yasmiq chalar orqali nafas oladi.

• Po‘st asta-sekin po‘kaklasha boradi va po ‘ stloq hosil qiladi. Po‘kak qalinlashgan sari po‘stloqdagi tirik hujayralar kamaya boradi.

• Tanada va eski shoxlarda po‘stloq qavati qalin bo‘ladi. Qalin po‘stloq ichkaridagi tirik hujayralarni qishki sovuqdan, yozgi issiqdan va turli zararli kasalliklar ta’siridan himoya qiladi.

• Tut novdasining po‘stlog‘i egiluvchan va pishiq bo‘ladi. Uning pishiqligi lub tolalariga bog‘liq. Bu tolalar hamma o‘simliklarda ham bir xil rivojlangan bo‘lmaydi. Tut darax tida lub tolalari juda ko‘p.

• Lub tolalari kanop, zig‘ir poyasida yaxshi rivojlangan bo‘lib, ulardan ip tayyorlanadi, arqon, qop, gazlama to‘qishda foyd alaniladi. Lub tolalari orasida teshikli to‘siqlar bilan bo‘lin gan cho‘ziq, ingichka naychalar bo‘ladi. Ular elaksimonnaychalar deyiladi. Bu naychalar orqali barglardan o‘simlikning boshqa organlariga organik moddalar o‘tadi. Po‘stloq shilib olinsa, novdaning 57 yog‘ochlashgan oq rangli qismi qoladi. O‘siml iklarning yog‘ochlashgan bu qismi ularning turiga qarab qattiq (qayrag‘och, zarang, saksovul, yulg‘un, yong‘oq, eman, o‘rik), yumshoq (tol, terak, jiyda), og‘ir va yengil bo‘ladi. Yog‘ochi qattiq daraxtlardan mebel va boshqa uy-ro‘zg‘or buyumlari tayyorlashda foydalaniladi.

• Yog ‘ ochlik qavati shakli, o‘lchami har xil bo‘lgan hujayralardan tashkil topgan. Yog‘ochlikda uzun naylar bo‘lib, ular orqali suv va unda erigan mineral tuzlar ildizdan o‘simlikning barcha organlariga tarqaladi.

• Novdadan ajratib olingan po‘stloqning ichki silliq, nam va yopishqoq qismida hujayra shirasi (sitoplazma) bo‘ladi. Po‘stloq bilan yog‘ochlik orasidagi yosh, nozik hujayralar kambiy qavatini hosil qiladi. Mikroskopda ko‘rinadigan bu hujayralar doimo bo‘linib (ko‘payib) turadi. Poya ana shu hujayralar hisobiga eniga o‘sadi. Agar yog‘ochlik ko‘ndalangiga kesib qaralsa, uning markaziy qismida joylashgan o‘zakni ko‘rish mumkin.

• Ayrim daraxtlarning o‘zagi bo‘sh, yumshoq yoki chirigan bo‘ladi. Ba’zan esa daraxt tanasining ichi kovak bo‘lib qoladi. Yosh novdalarning o‘zak hujayralari tirik bo‘ladi. Ularda, odatda organik moddalar to‘planadi. • Xulosa qilib aytganda, poya ichki tuzilishiga ko‘ra po‘st yoki po‘kak, lub, kambiy, yog‘ochlik va o‘zakdan iborat.

Savol va topshiriqlar • Poyaning ichki tuzilishi qanday qismlardan tashkil topgan? • Po‘stloq o‘simliklar uchun qanday ahamiyatga ega? • Novdalar nima uchun pishiq va egiluvchan bo‘ladi? • Lub tolalari va o‘simlikning yog‘ochlashgan qismidan xalq xo‘jaligida qanday maqsadlarda foydalaniladi? • Kambiy qavat o‘simlikning qaysi qismida hosil bo‘ladi? • Poya eniga o‘sadimi? Nima uchun?

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy