Qad-qomatning shakllanishi. 8 - sinf - Человек и его здоровье - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	5.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Человек и его здоровье

Qad-qomatning shakllanishi. 8 - sinf

Купить

10- §. Qad-qomatning shakllanishi 8-sinf “Odam va uning salomatligi” darsligi asosida. 2014

Umurtqa pog‘onasining ahamiyati

• Har bir odam tanasini o‘zi odatlangan holatda erkin tutishi qad-qomat deb ataladi. Qad-qomatning shakllanishida, ayniqsa, umurtqa pog‘onasining normal rivojlanishi muhim ahamiyatga ega. Normal holda bo‘yin va bel qismida umurtqa pog‘onasi biroz oldinga, ko‘krak va dumg‘aza qismida biroz orqaga egilgan bo‘ladi. Bu tabiiy egilishlar bir yoshgacha bo‘lgan bolalarda bo‘lmaydi. Bolaning tik turishi, yurishi, boshni tik tutishi natijasida astasekin bu egilishlar hosil bo‘ladi.

• Qad-qomatning noto‘g‘ri shakllanishi bir necha xil bo‘ladi: egilgan, lordoz, kifoz, kekkaygan, skoliotik qad-qomat

• Qad-qomatning buzilishidan faqat odamning tashqi ko‘rinishi o‘zgarmasdan, balki u ichki organlar (o‘pka, yurak, jigar, buyrak, oshqozon va ichak kabilar)ning rivojlanishi va funksiyasiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Bunday odamlar jismoniy mehnat qilganida, jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanganida nafasi qisadi, yurak urishi tezlashadi, tez charchaydi va hokazo.

• Bolaning qad-qomati normal shakllanishi uchun quyidagi gigiyena qoidalariga amal qilish kerak: • — bolani yoshligidan tekis va biroz qattiqroq to‘shakda yotishga o‘rgatish lozim, yostiq pastroq bo‘lishi kerak. To‘shakning qalin va yumshoq bo‘lishi, yumshoq prujinali karavot, baland yostiq bolaning umurtqa pog‘onasi qiyshayib qolishiga sabab bo‘ladi;

• — kichik yoshdagi bolalar, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari uzoq vaqt bir joyda o‘tirmasligi, tik turmasligi, uzoq masofaga yurmasligi, og‘ir buyumlarni ko‘tarmasligi, ayniqsa, doim faqat bir qo‘lida ish bajarmasligi kerak. Bularning barchasi bolaning umurtqa pog‘onasi va oyoq suyaklari egrilanib qolishiga, qad-qomati buzilishiga sabab bo‘ladi; • — bolalar va o‘quvchilar bo‘ylariga mos parta, stol-stulda o‘tirishi kerak (maktabda, uyda dars tayyorlaganda, ovqatlanganda); • — o‘quvchilar parta, stol-stulda o‘tirganda quyidagi qoidalarga rioya qilishlari zarur: o‘tirganda gavdasi tik, yelkalari bir tekisda, beli stul (parta) suyanchig‘iga suyanib tursin. Oyoqlari tizza bo‘g‘imida to‘g‘ri burchak hosil qilib bukilsin. Oyoq kaftining hamma yuzasi polga baravar tegib tursin. Ko‘krak bilan parta

• Qad-qomatning shakllanishi 18 yoshgacha davom etadi. Shuning uchun ana shu yoshgacha bo‘lgan bolalar yuqorida ko‘rsatilgan qoidalarga amal qilsalar, ularning qad-qomati to‘g‘ri, chiroyli bo‘lib shakllanadi. • Yassioyoqlik. Odam tovon-kaftining pastki qismi tayanch-harakatlanish sistemasining muhim qismi hisoblanadi. U tuzilish xususiyatlariga ko‘ra, tananing ressori vazifasini bajarishga moslashgan. • To‘g‘ri rivojlangan oyoq kaftining ko‘proq qismi o‘yiqroq (chuqurroq), ozroq qismi gumbaz shaklida bo‘ladi. Uning bunday tuzilishi tana massasini oyoqning tovon va kaft qismlariga baravar taqsimlanishini ta’minlaydi. • Yassioyoqlikda tovon-kaft yuzasi (gumbaz qismi) kengayib, o‘yiq (chuqur) qismining sathi kamayadi, ba’zida esa oyoq yuzasining butun sathini gumbaz qism egallab, u tekis bo‘l

• Bunday odam uzoq vaqt tik turganda, ko‘proq yurganda, yugurganda, og‘ir yuk ko‘targanda oyog‘ining tovon-kaft va boldir muskullarida og‘riq paydo bo‘ladi. • Yassioyoqlik umurtqa pog‘onasi va chanoq suyaklarining egrilanishiga va qadqomatning buzilishiga ham sabab bo‘ladi. • Yassioyoqlik tug‘ma va hayotda orttirilgan bo‘ladi. Tug‘ma bo‘lishi bu nasldan naslga berilishi yoki bola embrionining rivojlanishi davrida ona organizmiga tashqi muhitning biron noqulay ta’siri natijasida sodir bo‘lishi

• Yassioyoqlikning tug‘ilgandan keyin yuzaga kelish sabablari quyidagilardan iborat: • — bolani juda yoshligidan (8—10 oyligidan) boshlab yurgizish va uni uzoq vaqt oyog‘ida tik turg‘izish; • — yosh bolaga poshnasiz yumshoq poyabzal kiygizish; • — o‘quvchilarning kun bo‘yi poshnasiz sport poyabzalida yurishi (sport poyabzalini faqat mashg‘ulot vaqtida kiyish kerak); • — poshnasi baland, uch tomoni tor, orqa tomoni keng bo‘lgan poyabzallarni kiyish; • — og‘ir yuk ko‘tarish ham yassioyoqlikning yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi. • Ana shularni hisobga olib, yassioyoqlikning oldini olishga e’tibor berish kerak.

Savol va topshiriqlar • Qad-qomat noto‘g‘ri shakllanishining qanday xillari bor? • Odam qad-qomatining to‘g‘ri shakllanishi nimalarga bog‘liq? • Yassioyoqlikning belgilari qanday bo‘ladi? • Yassioyoqlikning oldini olish uchun nimalar qilinadi?

Купить