Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 5.7MB
Покупки 0
Дата загрузки 29 Сентябрь 2019
Расширение doc
Раздел Дипломные работы
Предмет Химия

Продавец

Bohodir Jalolov

Sangzor daryosi havzasi dorivor o`simliklari

Купить
Sangzor daryosi havzasi dorivor o`simliklari MUNDARIJA KIRISH…………………………………………………………………………..3 1-BOB. SANGZOR DARYOSI HAVZASINING FIZIK- GEOGREFIK TAVSIFI. TADQIQOT OB`EKTI, PREDMETI VA MEDODLARI………………………………………………………………..6 2-BOB. SANGZOR DARYOSIDA TARQALGAN O`SIMLIKLARNING O`RGANILISHI (ADABIYOTLAR SHARHI)………………………….10 3-BOB. SANGZOR DARYOSI HAVZASI FLORASI………………………..14 3.1.Floristik tarkibi…………………………………………………………...14 3.2.Hayotiy shakllari………………………………………………………....21 3.3.Mintaqalar bo`yicha tahlili……………………………………………….32 3.4.Ishlatilishi bo`yicha tahlili………………………………………………..44 4-BOB. SANGZOR DARYOSI HAVZASI DORIVOR O`SIMLIKLARI….56 XULOSALAR…………………………………………………………………..66 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI…………………………67 4 KIRISH Mavzuning dolzarbligi. Sangzor daryosining havzasi Turkiston tog’ tizmasining g’arbiy qismidagi tabiiy-geografik sharoitiga ko’ra o‘ziga xos flora va o’simliklar qoplamiga ega. Shu bilan bir qatorda havzada barcha antropogen, texnogen va tabiiy omillarning yig’indisi ham mavjuddir. Bular havzadagi biologik xilma-xillikdagi o’zgarishlarni keltirib chiqarmoqda. Ayniqsa antropogen omilning tinimsiz va kuchli tasirini davom etishi mumkinligini hisobga olgan holda ushbu hudud o’simliklar qoplamining tipologik tuzilishini, fitosinotik xilma- xilligini, o’simliklar xalq xo’jaligidagi ahamiyati va ularni muhofaza qilish tadbirlarini ishlab chiqishdagi mavjud muammolar uning davlat miqiyosidagi dolzarbligini ko’rsatadi. Mavzuning o’rganilganlik darajasi. Sangzor daryosi havzasining o’simlikl maydonlari, daraxtzorlar, bog’lar va yaylovlar ham ko’rsatilgan. Lekin yaylovlarning floristik tarkibi, tipologik tuzilishi va fetosinotik xilma-xilligi kabi xalq xo’jaligi uchun kerakli ma’lumotlar yo’q edi. M.Tirkashevaning (2007-2011 y) olib borgan tadqiqotlarida havzadagi o’simliklar qoplamini fitosinotik xilma-xilligi haqida ma’lumotlar berilgan lekin unda xalq xojaligidagi ahamiyatiga to’xtalib o’tilmagan. Keyingi 65- 70 yil mobaynida antropogen va texnogen omillarning kuchli ta’siri oqibatida ularning qanchalik o’zgarganligini korsatuvchi ma’lumotlar va ularni jamlovchi yaxlit ilmiy asar yaratilmagan. Tadqiqot maqsadi: Sangzor daryosi havzasi florasidagi dorivor o’simliklarning tarqalishini o‘rganish va ularni tahlil qilish. Tadqiqot vazifalari: 1. Sangzor daryosi havzasi floristik Tadqiqot predmeti: o ‘ rganilgan hudud o‘simliklari taksonomiyasini, hayotiy shakllarini, tik mintaqalar bo‘yicha tarqalishini, ho‘jalik ahamiyatini tahlil qilish. Qo’llanilgan ilmiy metodlar: Geobotanik tavsiflash umumiy qabul qilingan geobotanik usullar orqali olib borildi. Havza florasini aniqlashda 10 tomli O’rta Osiyo o’simliklar aniqlagichi, 6 tomli O’zbekiston florasi va S.K.Cherepanovning [35], [54], [55] asarlaridan foydalanildi. Dissertatsiyaning tuzilishi. Dissertatsiya ishi 71 bet kompyuter matnidan iborat bo’lib, kirish, 4 ta bob, xulosalar va foydalanilgan adabiyotlar ro’yhatidan tashkil topgan. Dissertatsiyada 3 ta jadval va5 ta rasmlar bilan boyitilgan. 7 1 - BOB SANGZOR DARYOSI HAVZASINING FIZIK-GEOGRAFIK TAVSIFI. TADQIQOT OB’EKTI, PREDMETI VA METODLARI Sangzor daryosi havzasi Turon fizik-geografik hududi O’rtazarafshon okrugining sharqiy qismida joylashgan [3],[4]. Ma’muriy jihatdan esa O’zbekiston Respublikasi Jizzax viloyatining Baxmal tumani hududini to’liq va G’allaorol tumanining janubini qisman egallagan. 1.1. Geomorfologiyasi. Bu jihatdan havza uchburchak ko’rinishda Morguzar va Turkiston tog’lari orasida joylashgan. Uning yuqori qismi tor (2-3 km), quyi qismi esa 15-20 km, uzun va shu yo’nalishda qiyalashib boradi. U Balx qishlog’i atrofida birmuncha qiyalashib, baland tekislik qiyofasiga ega bo’lsada, so’ngra shimolga burilib, yana torayadi va Amir Timur darvozasi deb ataluvchi tor daraga aylanadi. Keyin Jizzax vohasiga qo’shilib o’z oqimini shimol tomonga o’zgartirib, Sirdaryo havzasi tomon yo’nalish oladi. Hozirgi Turkiston va Nurota tizma tog’larini bir-biridan ajratib turuvchi Amir Temur darvozasi (ilono’tti darasi) deb ataluvchi tor dara Sangzor daryosining Turkiston va Nurota tizmalari tutashgan egarsimon past joyini tobora yemira borishi oqibatida neogen davrining boshida hosil bo’ldi. 1.3. Gidrologiyasi. Sangzor havzasi ichki suvlarini gidrologik jihatdan V.A.Shults, R. Mashrapov ma’lumotlaridan foydalanildi [64]. Gidrologiyasini esa N.I. Plotnikov, G.G.Volkov, R.P. Kim va boshqalar tomondan tadqiq etilgan [10], [39]. Havzaning asosiy suv yig’uvchi daryosi Sangzordir. U G’uralash va Jonteka tog’ soylarining qo’shilishidan hosil bo’ladi. To’yinish tipiga ko’ra qor- yomg’irdan hosil bo’luvchi guruhga mansub, ega bo’lgan hududlarida (Baxmal meteo. Posti) da havo haroratining o’rtacha yillik ko’rsatgichi yillar aro o’zgarib tursada, ushbu ko’rsatgichlar aro farq 2 C 0 atrofida kuzatilishini ko’ramiz. Havo namligi ham o’simliklar qoplamining shakillanishida muhim iqlimiy omil hsoblanadi. Dengiz sathidan 1300 m balandliklarda havo namligini o’rtacha oylik ko’rsatkichining eng yuqorisi 810-840 mb. Yanvaroyi bo’yicha, eng past ko’rsatkichi 320 dan 280 mb. Iyul oyida kuzatilgan. 1.5. Tuproqlari. Sangzor havzasining tuproqlari haqida ma’lumotlar N.A. Butskov [8], T.D. Jumabaev [18], M.A. Pankov [37] tomonidan o’rganilgan va “O’zbekiston tuproqlari” nomli monografiyada ham keltirilgan [42]. Ularning fikrlariga ko’ra, havzada murakkab relef tuzulishi, tuproq hosil hosil qiluvchi ona jinslarning turli ta rivojlangan. Ayrim joylarda qumtosh va slanetslar asosida ham to’q tusli bo’z tuproqlar tarkib topgan. Tog’ jigarrang tuproqlari dengiz sathidan 1600-2600 m gacha bo’lgan o’rtacha balandlikdagi, birmuncha tik yon bag’irli tog’li hududlar bo’ylab tarqalgandir. Tuproq hosil qiluvchi ona jinslar qumtosh, slanets, ohaktoshlardir. Tog’ jigarrang tuproqlarining yuza qismi gumus bilan qoplangan, yani uning ko’rsatgichi 9,3% gacha ko’tariladi. Bu balandlikda yog’in-sochin miqdori yuqori bo’lganligi tufayli o’simliklar qoplami to’liq, asosan archazor o’rmonlar keng tarqalgan. Och tusli qo’ng’ir tuproq turlari Chumqortog’ning eng baland 2600 m dan yuqori suv ayirg’ich qisimlaida mavjuddir. Bu hududlarda havo harorati past bo’lganligi uchun chirindisi kam, bir muncha yupqa. Chunki qattiq tog’ jinslar 2 - BOB SANGZOR DARYOSI HAVZASIDA TARQALGAN O’SIMLIKLARNING O’RGANILISHI (ADABIYOTLAR SHARHI) Sangzor daryosi havzasining o’simliklari haqidagi dastlabki ma’lumotlar 1869-1870 yillardagi A.P.Fedchenko [53] ishlari bilan bog’liq. A.P. Fedchenko Zarafshon va Sangzor daryolari havzalarini tadqiq etarkan, 10 minga yaqin fauna vakillarini jamlanmasini va katta miqdorda tog’ va ko’llarda o’suvchi o’simliklardan tuzilgan gerbariylarni yig’ishga erishdi. Shundan 66 yil o’tgach Sangzor vodiysi o’simliklari ustidagi tadqiqotlar ancha jonlandi. M.B. Agafanov va G.S. Sivoraksha [1] G’uralash qo’riqxonasi hududidagi archa o’rmonlari ustida ilmiy izlanishlar olib bordilar. V.D. Dmitriev [15], V.P. Drobov [16] lar G’uralash Qo’riqxonasidagi archa turlari va ularni tiklanish jarayonlari ustida tadqiqot ol materiallar asosida tuzilgan bo’lib, muallif nima uchundir 1955-1956 yilgi materiallardan faqat o’simliklarni tasniflash va tavsiflashdagina foydalangan. Efemir va efemiroidzorlar adirning eng pastki qismini 350-400 m kenglikda qamrab olgan. Lekin bu joyning dengiz yuzasidan qancha balandlikdan boshlanishi va tugashi haqida ma’lumotlar yo’q, faqat ularni Turkiston tizmasining sharqiy qismida joylashgan O’ratepadan boshlanishi va Morguzar tog’ini aylanib o’tib, Xobduntog’ning janubiy yonbag’irlarida davom etishini ko’rsatgan. Shuning uchun ham assotsiatsiyalar yozilib ta’riflangan maydonlar shu tog’larda joylashgan. Sangzor daryosining quyi oqimida bunday maydonlarning borligi ko’rsatilmagan. Shunday qilib, Sangzor vodiysining yarim cho’l o’simliklari yaxshi yoritilmagan. Hozirgi vaqtda bu Mixtoxeropoia ni tasniflanar ekan, uni Sangzor daryosi havzasidagi adirlarda ham tarqalganini ko’rsatgan. Lekin hozirgi vaqtda ular yuqorida aytganimizday, urbanizatsiya sababli keskin o’zgargan va madaniy voha hosil qilgan. 1991-1992 yillarda Sangzor havzasidagi Baxmal o’rmon xo’jaligi hududida o’rmon tuzish va taksatsiya ishlari bajarilib, o’rmonzorlar, yaylovlar, ekma daraxtzorlar, bog’lar aks etgan hamda Baxmal o’rmon xo’jaligi M. 1:50000 xaritasi tuzulgan [46]. 2004 yilda Jizzax viloyati Baxmal tumanining [63] qishloq xo’jaligi xaritasida M. 1:50000 yaratildi. Unda urbanizatsiya jarayonining 2004 yilga qadar ahvoli aks ettirilgan. Shuning bilan bir qatorda sug’oriladigan va lalmikor ekin maydonlari, bog’lar, uzumzorlar, yaylovlar va boshqalar ham ko’rsatilgan. Lekin yaylovlarning flor Shunday qilib keltirilgan sharhdan ma’lumki, Sangzor daryosi havzasining o’simliklar qoplami haqidagi ma’lumotlar uziq-yuliq holda, keyingi 65-70 yil mobaynida antropogen va texnogen omillarning kuchli ta’siri oqibatida ularning qanchalik o’zgarganligini ko’rsatuvchi va ularni jamlovchi yaxlit ilmiy asarlar yo’q. Bu o’z navbatida havzaning o’simliklar qoplamini va resurslarini muhofaza qilish tadbirlarini ishlab chiqishda to’sqinlik qiladi. Ilmiy tekshirish ishlari 2011-2013 yillar mobaynida olib borildi. Shu davr ichida Sangzor daryosi va uning irmoqlari boshlanadigan Morguzar tog’ tizmasining janubiy – g’arbiy yonbag’irlari 75-80 km uzunlikda va dengiz sathidan 800-2500 m balandlikkacha bo’lgan adir va tog’ mintaqalari hamda Turkiston tog’ tizmasi (Chumqortog’) ning shimoliy yon bag’irla 3 - BOB SANGZOR DARYOSI HAVZASI FLORASI Sangzor daryosi havzasi florasini o’rganganimizda 30 ta oilaga mansub 62 ta turkum va 108 ta tur mavjudligi qayd etildi. 1. Oila. Cupressaceae Bartl – Кипарисовые – Sarvdoshlar 1.1. Juniperus L. – Mожжевельник - Archa. 1.1.1. Juniperus semiglobosa Regel - Mожжевельник полушаровидный - Saur archa. 2. O ila. Ranunculaceae Juss – Лютиковые – Ayiqtovondoshlar 2.1. Thalictrum L.- Василистник - Sanchiq o’t 2.1.1. Thalictrum minus - Василистникмалый -Sanchiq o’t 2.2. Ranunculus L . - Л ютик -Ayiqtovon 2.2.1. Ranunculus olgae Regel -Л ютик Oльги- Olga ayiqtovoni. 2.3. Delphinium L.- Живокость-Isfarak 2.3.3. Delphinium oreophilum Huth.-Живокость Горолюбивая 3.Oila. Caryophyllaceae Juss – Гвоздичные – Chinniguldoshlar 3.1. Arenaria L- Песчанка-Qumo’t 3.1.1 . A 5.1. Hypericum L . – Зверобой - Dalachoy 5.1.1. Hypericum perforatum L.-Зверобой продырявленный-Dalachoy 5.1.2. H. scabrum L.-З. Шероховатый-Qizilpoycha 6. O ila. Tamaricaceae Link – Гребенщиковые –Yulg’undoshlar 6.1. Tamarix L . – Гребенщик –Yulg’un 6.1.1. Tamarix ramosissima L.-Г ребенщик Многоветвистый 7.Oila. Brassicaceae Burnett – Крестоцветные – Karamdoshlar 7.1. Capsella M edik - Пастушья сумка - Jag’-jag’ 7.1.1. Capsella bursa-pastoris (L.) Med ik.- Пастушья сумка –Jag’-jag’ 8. O ila. Rosaceae Juss . – Розоцветные – Ra’nodoshlar 8.1. Amygdalus L . – Миндаль -Bodom 8.1.1. Amygdalus spinosissima Bunge.-Миндаль колючейший –Bodomcha 8.2. Crataegus L . – Боярышник – Do’lana 8.2.1. Crataegus turkestanica Pojark.-Боярышник туркестанский-Qizildo’lana 8.3. Cerasus Mill . – Вишня -Gilos 8.3. 10.Oila. Fabaceae Lindl.– Мотыльковые – Burchoqdoshlar 10.1. Astragalus L.– Астрагал -Astragal 10.1.1. Astragalus lasyostylus Fisch.-А. Шерстистостолбиковый 10.1.2. Astragalus sesamoides Boiss.-А. Кунжутный 10.1.3. Astragalus sewertzowii Bunge-А. Северсова-Paxtak, devona pufag 10.2. Onobrychis Mill – Эспарцет – Zirako’t 10.2.1. Onobrychis echidna Lipsky– Э спарцет ехидна 10.2.2. Onobrychis grandis Lipsky in A НР .– Э спарцет к рупный 10.3. Trifolium L . – Клевер -Sebarga 10.3.1. Trifolium pratense L.-Клевер луговой –Qizil sebarga 10.3.2. Trifolium repens L.- Клевербелыйползучий –To’qqiz tepa, oq sebarga 10.4. Trigonella L . – Пажитник - Shambala 10.4.1. Trigonella grandiflora Bunge-Пажитник крупно цветный-Sariq yo’ng’ichqa 11.Oila. Rutaceae Juss . – Рутовые –Toshbaqatoldoshlar 11.1. Haplop 14.2.1. Daucus carota L.-Морковь обыкновенная-Yovvoyi sabzi 14.3. Eryngium L . – Синеголовник –Ko’ktikan 14.3.1. Eryngium macrocalyx Schrenk.- Синеголовник крупночашечный- Shayton kelmas, oqtikan 14.4. Ferula L . – Ферула – Kovrak 14.4.1. Ferula kokanica Regel et Schmalh.-Ф. кокандская 15.Oila. Caprifoliaceae Juss . – Жимолистные – Shilvidoshlar 15.1. Lonicera L . – Жимолость -Uchqat 15.1.1. Lonicera altmannii Regel et Schmalh.-Жимолость Альтмана 16.Oila. Dipsaceae Juss . – Ворсянковые – To’ng’iztaroqdoshlar 16.1. Scabiosa L . – Скабиоза -Skabioza 16.1.1 . Scabiosa songarica Schrenk.-Скабиоза джунгарская 17.Oila. Asteraceae Dumort. –Астровые (Сложноцветные) –Qoqio’tdoshlar 17.1. Achillea L . – Тысячелистник - Bo’ymadaron. 17.1.1. Achillea millefolium L.-Тысячелистник обыкновенный-Boshog’ri 17.6.1. Matricaria disciformis (C. A. Mey.) DC.-Ромашка дисковидная 17.7. Scorzonera L . – Козелец - Muntola 17.7.1. Scorzonera acanthoclada Franch. -Козелец колючеветвистый – Takasag’iz 17.8. Taraxacum Wigg . – Одуванчик –Qoqio’t 17.8.1. Taraxacum elongatum Kovalevsk . -О. Удлиненный 18.Oila. Rubiaceae Juss . – Мареновые –Ruyandoshlar 18.1. Galium L –Подмаренник –Qumrio’t 18.1.1. Galium verum L.-П. настоящий 19.Oila. Convolvulaceae Juss . – Вьюнковые – Pechakdoshlar 19.1. Convolvulus L . – Вьюнок - Pechak 19.1.1. Convolvulus arvensis L.-Вьюнок полевой-Qo’ypechak 19.1.2. Convolvulus lineatus L.-Вьюнок Узколистный-Chumchuqoyoq 20.Oila. Scrophulariaceae Juss . – Норичниковые –Sigirquyruqdoshlar 20.1. Verbascum L . – Коровяк - Sigirquyruq 20.1.1. Verbascum songaricum Schrenk-К. Джунгарский –J 22.4.1. Phlomis olgae Regel.-З. Ольги 22.4.2. Phlomis salicifolia Regel.-З.иволистный 22.4.3. Phlomis thapsoides Bunge.-З. Корвяковидный-Qo’ziquloq 22.5. Phlomoides Moench – Фломоидес - Flomoides 22.5.1. Phlomoides coniscenes (Regel.)-Фломоидес сероватый 22.6. Ziziphora L . - Зизифора – Kiyiko’t 22.6.1. Ziziphora pedicilata Pozij et Vved.-Зизифора цветоножечная -Kiyiko’t 23.Oila. Liliaceae Juss . – Лилейные –Loladoshlar 23.1. Gagea Salisb - Гусинный лук - Boychechak 23.1.1. Gagea chomutovae Pascher. -Гусинный лук хомутовой 23.2. Tulipa L . – Тюльпан – Lola 23.2.1. Tulipa affinis Z. Botsch. -Тюльпан родственный 24.Oila. Ixioliriaceae Nakai – Иксиолирионовые – Chuchmomadoshlar 24.1. Ixiolirion Herb . – Иксиолирион - Chuchmoma 24.1.1 . Ixiolirion tataricum (Pall.) Herb. - Иксиолирион татарски 29.Oila. Cyperaceae Juss . – Осоковые –Hiloldoshlar 29.1. Carex L . – Осока -Iloq 29.1.1. Carex divis a Huds.-Осока раздельная 29.1.2. Carex melananhta C.A. Mey.-Oсока черноцветковая 29.1.3. Carex orbicularis Boott. – О сока округлая 29.1.4. Carex songorica Kar. et Kir.-Оcoko джунгарская 29.1.5. Carex turkestanica Regel. - Оcoko туркестанская-Ранг, қорабош 30. Oila. Poaceae Barnhart – Мятликовые –Bug’doydoshar 30.1. Elytrigia Desv -Элитригия 30.1.1 . Elytrigia repens (L.) P.B.-Пырей ползучий - Bug’doyiq 30.1.2. Elytrigia trichophorum (Link) Richt.-Пырей волосоносный 30.2. Alopecurus L . – Лисохвост - Mushukquyruq 30.2.1. Alopecurus pratensis L.-Лисохвост луговой-Mushukquyruq 30.3. Bromus L . – Костер - Yaltirbosh 30.3.1. Bromus danthoniae Trin.-Костер Дантонии-Yaltirbosh 30.3.2. Bromus mac 30.7.4. Poa nemoralis –М ятлик боровой 30.7.5. Poa pratensis L. -Мятлик Луговой 3.2. Hayotiy shakillari. Sangzor daryosi havzasida tarqalgan o’simliklarni hayotiy shakillarini I.G. Serebryakov va K. Raunkier metodlari bo’yicha o’rgandek. Bunda I.G. Serebryakov metodi bo’yicha o’simliklarni daraxt, buta, chala buta, ko’p yillik, ikki yillik va bir yillik o’simliklarga ajratganimizda: daraxt 3 ta (2.7%), buta 17 ta (15.6 %), chala buta 7 ta (6.4 %), ko’p yillik 70 ta (64 %), ikki yillik 5 ta (4.5 %) va bir yillik 7 ta (6.4 %) ni tashkil etdi. K.Raunkier metodi bo’yicha o’simliklarni fanerofit, xamefit, gemikriptofit, kriptofit va terofit o’simliklarga ajratganimizda: fanerofit 18 ta (16.5 %), xamefit 9 ta (8.2 %), gemikriptofit 59 ta (54 %), kriptofit 13 ta (11.9) va terofit 7 ta (6.4%) ni t 5 Amygdalus spinosissima Миндаль колючейший bodomcha B yo D Fanerofit 6 Allium barsczewskii Л ук Барщевского ko'p yillik Kriptofit 7 Alhagi pseudalhagi Янтак Ложный Soxta yantoq Ko’p yillik Gemikriptofit 8 Astragalus sesamoides А страгал кунжутный bir yillik Terofit 9 Astragalus lasiostylus А страгал шерстистостолбиковый buta Fanerofit 10 Astragalus sewerzowii АстрагалСеверцова Paxtak, devona pufagi ko'p yillik Gemikriptofit 11 Atraphaxis pyrifolia К.грушелистная buta Fanerofit 12 Artemisia dracunculus Полынь Ферганская Oqshuvoq ko'p yillik Gemikriptofit 13 Artemisia lehmanniana Полынь Лемана chala buta Xamefit 14 Artemisia tenuisecta Полынь тонкорассеченная chala buta Xamefit 15 Bromus danthoniae Костер Дантонии Yaltirbosh, taraqbosh bir yillik Terofit 24 16 Bromus lanceolatus Костер крупноколосковый bir yillik Terofit 17 Bromus oxyodon Костер острозубый Katta bosh bir yillik Terofit 18 Bromopsis paulsenii Костер Паульсена ko'p yillik Gemikriptofit 19 Bunium chaerophylloides Буниум бутеноподобный Xashaki zira, qarg'aoyoq ko'p yillik Gemikriptofit 20 Calamagrostis dubia Вейник сомнительный ko'p yillik Gemikriptofit 21 Capsella bursa-pastoris Пастушья сумка Аchambiti, jag'-jag' bir yillik Terofit 22 Carex turkestanica Осока туркестанская Qoraqiyoq, rang ko'p yillik Kriptofit 23 Carex orbicularis Осок а округлая ko'p yillik Kriptofit 24 Carex melanantha Осок а черноцветковая ko'p yillik Kriptofit 25 Сarex divisa Осок а раздельная ko'p yillik Kriptofit 26 Carex songorika Осок а джунгарская ko'p yillik toshchiya 28 Cichorium intybus Цикорий обыкновенный Sachratqi ko'p yillik Gemikriptofit 29 Convolvulus lineatus Вьюнок линейчатый Chumchuqoyoq ko'p yillik Gemikriptofit 30 Cousinia horridula Кузиния страшненькая ko'p yillik Gemikriptofit 31 Cousinia dzhiakensis Кузиния джизакская Jizzax karragi ikki yillik Gemikriptofit 32 Cousinia umbrosa Кузиния теневая Oqboshtikon ko'p yillik Gemikriptofit 33 Cousinia verticillaris Кузиния мутовчатая ko'p yillik Gemikriptofit 34 Convolvulus arvensis Вейнок полевой Qo'ypechak ko'p yillik Gemikriptofit 35 Crataegus turkestanica Боярышник туркестанский Qizil do'lana Daraxt Fanerofit 36 Daucus carota Морковь дикая Yovvoyi sabzi ikki yillik Gemikriptofit 37 Delphinium oreophilum Живокость горолюбивая Ko’p yillik Gemikriptofit 38 Elytrigia trichophora Пырей волосоносный Tukli bug'doyiq ko'p yillik Gemikriptofit 39 Elytrigia repens Пырей ползучий bug'doyiq ko'p yillik Gemikriptofit 40 Eringium macrocalyx Синеголовник крупночашечный Shaytonkelmas ,oqtikon ko'p yillik Gemikriptofit 41 Eremurus olgae Ширяш ольги gulshirach ko'p yillik Kriptofit 42 Eremurus regelii Ширяш Регеля Shirach ko'p yillik Kriptofit 43 Eremurus fuscus Ширяш загорелый ko'p yillik Kriptofit 44 Eremogome griffithii Песчанка гриффита Ko’p yillik Gemikriptofit 45 Epipactis palustris Д ремлик Болотный ko'p yillik Gemikriptofit 46 Epilobium palustre Кипрей Болотный Botqoq qizilbargi ko'p yillik Gemikriptofit 47 Ferula kokanica Ф ерула кокандская ko'p yillik Gemikriptofit 48 Festuca valesiaca O всяница вале 49 Festuca rubra O всяница, красная ko'p yillik Gemikriptofit 50 Gagea chomutovae Г усинный л ук х омутовой ko'p yillik Kriptofit 51 Galium verum П одмаренник настоящий ko'p yillik Gemikriptofit 52 Geranium collinum Герань холмовая anjobar , yorongul ko'p yillik Gemikriptofit 53 Geranium regelii Герань Р егеля ko'p yillik Gemikriptofit 54 Haplophyllum latifolium Цельнолистник широколистный Kengbargli toshbaqatoli ko'p yillik Gemikriptofit 55 Hypericum elongatum Зверобой вытянутый Dalachoy ko'p yillik Gemikriptofit 56 Hypericum scabrum Зверобой шереховатый Dalachoy,Choychup,qizilpoycha Ko’p yillik Gemikriptofit 57 Hypericum perforatum Зверобой пронзенный Qizilpoycha ,dalachoy Ko’p yillik Gemikriptofit 58 Hippophae rhamnoides Облепиха крушиновидная Chakanda buta F Сhuchmoma 60 Juniperus semiglobosa Можжевельник полушаровидный Saur archa Daraxt Fanerofit 61 Juncus inflexus С итник с клоняющийся ko'p yillik Gemikriptofit 6 2 Lonicera altmannii Жимолость Альтманна buta Fanerofit 6 3 Lonicera nummulariifolia Жимолость монетолистная Uchqat, shilvi buta Fanerofit 6 4 Ligularia thomsonii Б узульник томсона ko'p yillik Gemikriptofit 6 5 Matricaria disciformis Р омашка дисковидная ikki yillik Gemikriptofit 6 6 Mentha asiatica М ята азиатская yalpiz ko'p yillik Gemikriptofit 6 7 Nepeta pungens К отовник колючий bir yillik Terofit 6 8 Nepeta ucranica К отовник украинский ko'p yillik Gemikriptofit 69 Onobrychis grandis Э спарцет крупный ko'p yillik Gemikriptofit 7 0 Onobrychis echidna Э спарцет ехидна buta Fanerofit 7 1 Poa bulbosa Мятлик лу Qo'ng'irbosh 7 2 Poa angustifolia Мятлик узколистный ko'p yillik Gemikriptofit 7 3 Poa nemoralis Мятлик боровой ko'p yillik Gemikriptofit 7 4 Poa litvinoviana Мятлик Литвинова ko'p yillik Gemikriptofit 7 5 Poa pratensis Мятлик Луговой ko'p yillik Gemikriptofit 7 6 Phlomoides canescenes Ф ломоидес сероватый ko'p yillik Gemikriptofit 7 7 Phlomis thapsoides З опник коровяковидный Qo'ziquloq ko'p yillik Gemikriptofit 7 8 Phlomis olgae З опник ольги ko'p yillik Gemikriptofit 79 Phlomis salicifolia З опник иволистный ko'p yillik Gemikriptofit 8 0 Phleum phleoides Тимофесвка степная oqso'xta ko'p yillik Gemikriptofit 8 1 Plantago lanceolata Подорожник ланцетный Bargizub ,ilontili ko'p yillik Gemikriptofit 8 2 Perovskia scrophularifolia Перов подорожник большой Zupturum, baqayaproq 8 4 Potentilla orientalis Лапчатка восточная Eshakgul ,yerchoy Chala buta Xamefit 8 5 Potentilla asiatica Лапчатка а зиатская ko'p yillik Gemikriptofit 8 6 Potentilla reptans Лапчатка ползучая Beshbarg , g'ozpanja ko'p yillik Gemikriptofit 8 7 Polygonum biaristatum Г орец двухостный Chala buta Xamefit 8 8 Ranunculus olgae Лютик Ольги О lga ayiqtovoni Ko’p yillik Gemikriptofit 89 Rosa canina Шиповник собач и й Itburun buta Fanerofit 9 0 Rosa fedtschenkoana Шиповник Федченковский Fedchinko na'matagi buta Fanerofit 9 1 Rosa hissarica Ш. гиссарский buta Fanerofit 9 2 Rosa nanothamnus Ш. карликовый buta Fanerofit 9 3 Rosa kokanica Ш. к о кандский Qo' qon na'mata gi buta Fanerofit 9 4 Rosa maracandica buta Fanerofit 31 Ш. самаркандский Na'matak 9 5 Rumex crispus Щавель курчавый otquloq Ko’p yillik Kriptofit 9 6 Salix capusii Ива Капю tol B yo D Fanerofit 9 7 Scabiosa songorica С кабиоза джунгарская ikki yillik Gemikriptofit 9 8 Scorzonera acanthoclada Козелец колючеветвистый Muntola,takasag'iz chala buta Xamefit 99 Seseli korovinii Ж.Коровина ko'p yillik Gemikriptofit 10 0 Tamarix ramosissima Г ребенщик м ноговетвистый Buta Fanerofit 10 1 Taraxacum elongatum О дуванчик удлиненный ko'p yillik Gemikriptofit 10 2 Thalictrum minus Василистник малый Sanchiq o't Ko’p yillik Gemikriptofit 10 3 Trifolium repens Клевер белый ползучий To'qqiztepa, oq sebarga ko'p yillik Gemikriptofit 10 4 Trifolium pratense Клевер красный Qizl Sebarga ko'p yillik Gemikriptofit 10 5 Trigonella grandi Пажитник крупноцветный Sariqyo'ng'ichqa 10 6 Tulipa affinis Тюльпан р одственный Ko’p yillik Kriptofit 10 7 Verbascum songoricum Коровяк джунгарский Sigirquyruq,margimuh ikki yillik Gemikriptofit 10 8 Ziziphora pedicillata Зизифора цветоножечная Kiyko't chala butacha Xamefit 3.3. Mintaqalar bo’yicha tahlil. Sangzor daryosi havzasida tarqalgan o’simliklarni mintaqalar bo’yicha tarqalishini o’rganganimizda Q.Z. Zokirovning 4 pog’onaga: cho’l, adir, tog’ va baland tog’ mintaqalariga ajrayishi asosida o’rgandek. Bunda Sangzor daryosi havzasida tarqalgan o’simliklarning 97 ta tur (89%) tog’ mintaqasida, 56 tur (51%) adir mintaqasida, 40 tur (37%) baland tog’ mintaqasida va eng kam 25 tur (23%) cho’l mintaqasida tarqalgan. Oilalar bo’ycha o’rganganimizda Bug’doydoshlar oilasi vakilla O’simlik nomi 1 Achillea millefolium Tысячелистник обыкновенный Oddiy bo'ymadaron - - + + 2 Acantholimon erythraeum Акантолимон красноватый Qiziltikon - + + + 3 Allium kaufmanni Л ук Кауфманна - - + - 4 Alopecurus pratensis Лисохвост луговой Mushukquyruq - - + + 5 Amygdalus spinosissima Миндаль колючейший bodomcha - + + - 6 Allium barsczewskii Л ук Барщевского - - - + 7 Alhagi pseudalhagi Янтак Ложный Soxta yantoq + + + + 8 Astragalus sesamoides А страгал кунжутный - + + - 9 Astragalus lasiostylus А страгал шерстистостолбиковый - - + + 10 Astragalus sewerzowii АстрагалСеверцова Paxtak, devona pufagi - - + + 34 11 Atraphaxis pyrifolia К.грушелистная - - + - 12 Artemisia dracunculus Полынь Ферганская Oqshuvoq - - + + 13 Artemisia lehmanniana Полынь Лемана - - + + 14 Artemisia tenuisecta Полынь тонкорассеченная - - + - 15 Bromus danthoniae Костер Дантонии Yaltirbosh, taraqbosh + + + - 16 Bromus lanceolatus Костер крупноколосковый + + + - 17 Bromus oxyodon Костер острозубый Katta bosh + + + - 18 Bromopsis paulsenii Костер Паульсена - - + + 19 Bunium chaerophylloides Буниум бутеноподобный Xashaki zira, qarg'aoyoq - + + - 20 Calamagrostis dubia Вейник сомнительный + + - - 21 Capsella bursa-pastoris Пастушья сумка Аchambiti, jag'-jag' + + + + 22 Carex turkestanica - + + - 35 Осока туркестанская Qoraqiyoq, rang 23 Carex orbicularis Осок а округлая - - + - 24 Carex melanantha Осок а черноцветковая - - + + 25 Сarex divisa Осок а раздельная + + + - 26 Carex songorika Осок а джунгарская + + + + 27 Cerasus erythrocarpa Вишня красноплодная toshchiya - + + + 28 Cichorium intybus Цикорий обыкновенный Sachratqi + + + - 29 Convolvulus lineatus Вьюнок линейчатый Chumchuqoyoq + + + + 30 Cousinia horridula Кузиния страшненькая - + + - 31 Cousinia dzhiakensis Кузиния джизакская Jizzax karragi - - + - 32 Cousinia umbrosa Кузиния теневая Oqboshtikon - + + - 33 Cousinia verticillaris - - + - 36 Кузиния мутовчатая 34 Convolvulus arvensis Вейнок полевой Qo'ypechak - + + - 35 Crataegus turkestanica Боярышник туркестанский Qizil do'lana + + + + 36 Daucus carota Морковь дикая Yovvoyi sabzi - + + - 37 Delphinium oreophilum Живокость горолюбивая - + + - 38 Elytrigia trichophora Пырей волосоносный Tukli bug'doyiq - + + + 39 Elytrigia repens Пырей ползучий bug'doyiq - + + + 40 Eringium macrocalyx Синеголовник крупночашечный Shaytonkelmas ,oqtikon - + + - 41 Eremurus olgae Ширяш ольги gulshirach - + + - 42 Eremurus regelii Ширяш Регеля Shirach - + + - 43 Eremurus fuscus Ширяш загорелый - - + - 37 44 Eremogome griffithii Песчанка гриффита - - + + 45 Epipactis palustris Д ремлик Болотный - - + - 46 Epilobium palustre Кипрей Болотный Botqoq qizilbargi + + + + 47 Ferula kokanica Ф ерула кокандская - - + + 48 Festuca valesiaca O всяница валейский betaga - - + + 49 Festuca rubra O всяница, красная - - + + 50 Gagea chomutovae Г усинный л ук х омутовой - + + - 51 Galium verum П одмаренник настоящий + + + + 52 Geranium collinum Герань холмовая anjobar , yorongul - + + - 53 Geranium regelii Герань Р егеля - + + - 54 Haplophyllum latifolium Цельнолистник широколистный Kengbargli toshbaqatoli - + + - 55 Hypericum elongatum Зверобой вытянутый - + + - 38 Dalachoy 56 Hypericum scabrum Зверобой шереховатый Dalachoy,Choychup,qizilpoycha - + + - 57 Hypericum perforatum Зверобой пронзенный Qizilpoycha ,dalachoy - + + - 58 Hippophae rhamnoides Облепиха крушиновидная Chakanda - + + - 59 Ixiolirion tataricum Иксиолирон татарский Сhuchmoma + + + - 60 Juniperus semiglobosa Можжевельник полушаровидный Saur archa - - + + 61 Juncus inflexus С итник с клоняющийся + + + + 62 Lonicera altmannii Жимолость Альтманна - - + - 63 Lonicera nummulariifolia Жимолость монетолистная Uchqat, shilvi - - + - 6 4 Ligularia thomsonii Б узульник томсона - - + + 6 5 Matricaria disciformis Р омашка дисковидная - - + + 6 6 Mentha asiatica - - + - 39 М ята азиатская yalpiz 6 7 Nepeta pungens К отовник колючий + + + - 68 Nepeta ucranica К отовник украинский + + + - 6 9 Onobrychis grandis Э спарцет крупный - - + - 70 Onobrychis echidna Э спарцет ехидна - - + + 7 1 Poa bulbosa Мятлик луковичный Qo'ng'irbosh + + - - 7 2 Poa angustifolia Мятлик узколистный - - + + 73 Poa nemoralis Мятлик боровой - - + - 7 4 Poa litvinoviana Мятлик Литвинова - - + - 7 5 Poa pratensis Мятлик Луговой + + + + 7 6 Phlomoides canescenes Ф ломоидес сероватый - - + + 7 7 Phlomis thapsoides З опник коровяковидный Qo'ziquloq - + - - 7 8 Phlomis olgae З опник ольги - - + - 40 7 9 Phlomis salicifolia З опник иволистный + + + - 80 Phleum phleoides Тимофесвка степная oqso'xta - - + - 8 1 Plantago lanceolata Подорожник ланцетный Bargizub ,ilontili - - + + 8 2 Perovskia scrophularifolia Перовския норичниколистная Xapri, xipri qisroq - + + - 8 3 Plantago major подорожник большой Zupturum, baqayaproq - - + + 8 4 Potentilla orientalis Лапчатка восточная Eshakgul ,yerchoy - + + - 8 5 Potentilla asiatica Лапчатка а зиатская - - + - 86 Potentilla reptans Лапчатка ползучая Beshbarg , g'ozpanja + + + + 8 7 Polygonum biaristatum Г орец двухостный - - + + 8 8 Ranunculus olgae Лютик Ольги О lga ayiqtovoni - - + - 8 9 Rosa canina - + + - 41 Шиповник собач и й Itburun 90 Rosa fedtschenkoana Шиповник Федченковский Fedchinko na'matagi - - + + 91 Rosa hissarica Ш. гиссарский - - + + 9 2 Rosa nanothamnus Ш. карликовый - - + + 9 3 Rosa kokanica Ш. к о кандский Qo' qon na'mata gi - - + - 9 4 Rosa maracandica Ш. самаркандский Na'matak - + + - 9 5 Rumex crispus Щавель курчавый otquloq + + + - 96 Salix capusii Ива Капю tol - + - - 9 7 Scabiosa songorica С кабиоза джунгарская - + + - 9 8 Scorzonera acanthoclada Козелец колючеветвистый Muntola,takasag'iz - - + + 99 Seseli korovinii Ж.Коровина - + - - 100 Tamarix ramosissima + + + - 42 Г ребенщик м ноговетвистый 101 Taraxacum elongatum О дуванчик удлиненный - - + + 102 Thalictrum minus Василистник малый Sanchiq o't - + + - 103 Trifolium repens Клевер белый ползучий To'qqiztepa, oq sebarga + + + + 10 4 Trifolium pratense Клевер красный Qizl Sebarga + + + + 10 5 Trigonella grandiflora Пажитник крупноцветный Sariqyo'ng'ichqa + + + - 10 6 Tulipa affinis Тюльпан р одственный - - + - 10 7 Verbascum songoricum Коровяк джунгарский Sigirquyruq,margimuh - + + - 10 8 Ziziphora pedicillata Зизифора цветоножечная Kiyko't - + + - 3.4. Ishlatilishi bo’yicha tahlil. Sangzor daryosi havzasida tarqalgan o’simliklarni ishlatilishi bo’yicha 4 guruhga: dorivor, efir moyli, yem-hashak va oziq-ovqat ajratdik. Bunda eng ko’p tarqalgan turlar yem-hashak 67 tur (62%), dorivor Sangzor daryosi havzasidagi o’simliklarni ishlatilishi bo’yicha tahlil № O’simlik nomi Dorivor Efir-moyli Yem- hashak Ozuqa 1 Achillea millefolium Tысячелистник обыкновенный Oddiy bo'ymadaron + + - - 2 Acantholimon erythraeum Акантолимон красноватый Qiziltikon + - - - 3 Allium kaufmanni Л ук Кауфманна + - - - 4 Alopecurus pratensis Лисохвост луговой Mushukquyruq - - + - 5 Amygdalus spinosissima Миндаль колючейший bodomcha + + - - 6 Allium barsczewskii Л ук Барщевского + - - - 7 Alhagi pseudalhagi Янтак Ложный Soxta yantoq - - + - 8 Astragalus sesamoides А страгал кунжутный + - + - 9 Astragalus lasiostylus А страгал шерстистостолбиковый - - + - 10 Astragalus sewerzowii АстрагалСеверцова Paxtak, devona pufagi - - + - 44 11 Atraphaxis pyrifolia К.грушелистная + - - - 12 Artemisia dracunculus Полынь Ферганская Oqshuvoq + + + - 13 Artemisia lehmanniana Полынь Лемана + + + - 14 Artemisia tenuisecta Полынь тонкорассеченная - + + - 15 Bromus danthoniae Костер Дантонии Yaltirbosh, taraqbosh - - + - 16 Bromus lanceolatus Костер крупноколосковый - - + - 17 Bromus oxyodon Костер острозубый Katta bosh - - + - 18 Bromopsis paulsenii Костер Паульсена - - + - 19 Bunium chaerophylloides Буниум бутеноподобный Xashaki zira, qarg'aoyoq + + + - 20 Calamagrostis dubia Вейник сомнительный - - + - 21 Capsella bursa-pastoris Пастушья сумка Аchambiti, jag'-jag' + - - + 22 Carex turkestanica - - + - 45 Осока туркестанская Qoraqiyoq, rang 23 Carex orbicularis Осок а округлая - - + - 24 Carex melanantha Осок а черноцветковая - - + - 25 Сarex divisa Осок а раздельная - - + - 26 Carex songorika Осок а джунгарская - - + - 27 Cerasus erythrocarpa Вишня красноплодная toshchiya - - - + 28 Cichorium intybus Цикорий обыкновенный Sachratqi + - - - 29 Convolvulus lineatus Вьюнок линейчатый Chumchuqoyoq - - + - 30 Cousinia horridula Кузиния страшненькая - - + - 31 Cousinia dzhiakensis Кузиния джизакская Jizzax karragi - - + - 32 Cousinia umbrosa Кузиния теневая Oqboshtikon - - + - 33 Cousinia verticillaris - - + - 46 Кузиния мутовчатая 34 Convolvulus arvensis Вейнок полевой Qo'ypechak - - + - 35 Crataegus turkestanica Боярышник туркестанский Qizil do'lana + - - + 36 Daucus carota Морковь дикая Yovvoyi sabzi - - + - 37 Delphinium oreophilum Живокость горолюбивая + - - - 38 Elytrigia trichophora Пырей волосоносный Tukli bug'doyiq - - + - 39 Elytrigia repens Пырей ползучий bug'doyiq - - + - 40 Eringium macrocalyx Синеголовник крупночашечный Shaytonkelmas ,oqtikon - - + - 41 Eremurus olgae Ширяш ольги gulshirach + - - - 42 Eremurus regelii Ширяш Регеля Shirach + - - - 43 Eremurus fuscus Ширяш загорелый + - - - 47 44 Eremogome griffithii Песчанка гриффита - - + - 45 Epipactis palustris Д ремлик Болотный - - + - 46 Epilobium palustre Кипрей Болотный Botqoq qizilbargi + - - - 47 Ferula kokanica Ф ерула кокандская + - - - 48 Festuca valesiaca O всяница валейский betaga + - + - 49 Festuca rubra O всяница, красная - - + - 50 Gagea chomutovae Г усинный л ук х омутовой + - - - 51 Galium verum П одмаренник настоящий + - + - 52 Geranium collinum Герань холмовая anjobar , yorongul + - + - 53 Geranium regelii Герань Р егеля + - + - 54 Haplophyllum latifolium Цельнолистник широколистный Kengbargli toshbaqatoli + - + - 55 Hypericum elongatum Зверобой вытянутый + - - - 48 Dalachoy 56 Hypericum scabrum Зверобой шереховатый Dalachoy,Choychup,qizilpoycha - + + - 57 Hypericum perforatum Зверобой пронзенный Qizilpoycha ,dalachoy + - - - 58 Hippophae rhamnoides Облепиха крушиновидная Chakanda + - - - 59 Ixiolirion tataricum Иксиолирон татарский Сhuchmoma + - - - 60 Juniperus semiglobosa Можжевельник полушаровидный Saur archa + + - - 61 Juncus inflexus С итник с клоняющийся - - + - 6 2 Lonicera altmannii Жимолость Альтманна + + - - 6 3 Lonicera nummulariifolia Жимолость монетолистная Uchqat, shilvi - - + - 64 Ligularia thomsonii Б узульник томсона + - + - 6 5 Matricaria disciformis Р омашка дисковидная + - - - 6 6 Mentha asiatica + - - - 49 М ята азиатская yalpiz 6 7 Nepeta pungens К отовник колючий - + - - 6 8 Nepeta ucranica К отовник украинский - + - - 69 Onobrychis grandis Э спарцет крупный - - + - 7 0 Onobrychis echidna Э спарцет ехидна - - + - 7 1 Poa bulbosa Мятлик луковичный Qo'ng'irbosh - - + - 7 2 Poa angustifolia Мятлик узколистный - - + - 7 3 Poa nemoralis Мятлик боровой - - + - 7 4 Poa litvinoviana Мятлик Литвинова - - + - 7 5 Poa pratensis Мятлик Луговой - - + - 7 6 Phlomoides canescenes Ф ломоидес сероватый - - + - 7 7 Phlomis thapsoides З опник коровяковидный Qo'ziquloq - - + - 7 8 Phlomis olgae З опник ольги - - + - 50 79 Phlomis salicifolia З опник иволистный - - + - 80 Phleum phleoides Тимофесвка степная oqso'xta - - + - 8 1 Plantago lanceolata Подорожник ланцетный Bargizub ,ilontili + - + - 8 2 Perovskia scrophularifolia Перовския норичниколистная Xapri, xipri qisroq - + - - 8 3 Plantago major подорожник большой Zupturum, baqayaproq + - + - 8 4 Potentilla orientalis Лапчатка восточная Eshakgul ,yerchoy + - + - 8 5 Potentilla asiatica Лапчатка а зиатская + - + - 8 6 Potentilla reptans Лапчатка ползучая Beshbarg , g'ozpanja + - + - 8 7 Polygonum biaristatum Г орец двухостный + - + - 8 8 Ranunculus olgae Лютик Ольги О lga ayiqtovoni + - - - 89 Rosa canina + - - - 51 Шиповник собач и й Itburun 9 0 Rosa fedtschenkoana Шиповник Федченковский Fedchinko na'matagi + - - - 9 1 Rosa hissarica Ш. гиссарский + - - - 9 2 Rosa nanothamnus Ш. карликовый + - - - 9 3 Rosa kokanica Ш. к о кандский Qo' qon na'mata gi + - - - 9 4 Rosa maracandica Ш. самаркандский Na'matak + - - - 9 5 Rumex crispus Щавель курчавый otquloq + - + - 9 6 Salix capusii Ива Капю tol - - - - 9 7 Scabiosa songorica С кабиоза джунгарская - - + - 9 8 Scorzonera acanthoclada Козелец колючеветвистый Muntola,takasag'iz - - + - 99 Seseli korovinii Ж.Коровина + + - - 10 0 Tamarix ramosissima - - + - 52 Г ребенщик м ноговетвистый 10 1 Taraxacum elongatum О дуванчик удлиненный + - + - 10 2 Thalictrum minus Василистник малый Sanchiq o't + - - - 10 3 Trifolium repens Клевер белый ползучий To'qqiztepa, oq sebarga - - + - 10 4 Trifolium pratense Клевер красный Qizl Sebarga - - + - 10 5 Trigonella grandiflora Пажитник крупноцветный Sariqyo'ng'ichqa - - + - 10 6 Tulipa affinis Тюльпан р одственный + - - - 10 7 Verbascum songoricum Коровяк джунгарский Sigirquyruq, margimuh - - + - 10 8 Ziziphora pedicillata Зизифора цветоножечная Kiy i ko't + - - - Shunday qilib , Sangzor daryosi havzasidagi o’simliklar orasida daraxtlar 3 ta (2.7%), butalar 17 ta (15.6 %), chala butalar 7 ta (6.4 %), ko’p yillik o’tlar 70 ta (64 %), ikki yillik o’tlar 5 ta (4.5 %) va bir yillik o’tlar 7 ta (6 gemikriptofitlar 59 ta (54 %), kriptofitlar 13 ta (11.9) va terofitlar 7 ta (6.4%) turni tashkil etdi. Sangzor daryosi havzasida tarqalgan o’simliklarning 97 ta turi (89%) tog’ mintaqasida, 56 turi (51%) adir mintaqasida, 40 turi (37%) baland tog’ mintaqasida va 25 turi (23%) cho’l mintaqasida tarqalgan. Oilalar bo’ycha tahlil qilganda Bug’doydoshlar oilasi vakillaridan 13 turi (12%) tog’da, 8 turi (7,4%) baland tog’da, 7 turi (6,4%)adirda, 5 turi (4,6%) cho’lda uchrashi qayd etildi. Eng keng tarqalgan oilalar Bug’doydoshlar, Qoqio’tdoshlar va Ra’nodoshlar oilalari ekanligi aniqlandi. Xalq xo’jaligidagi ahamiyati bo’yicha Sangzor daryosi havzasida tarqalgan o’simliklarni yem-hashak (67 tur, 62%), dorivor (48 tur, 44%), efir moyli (13 tur, 12%), va eng kam tarqalgan oziq-ovqat o’simliklari yonbag’rlarda ) ochiq yalangliklarda va quruq o’tloqlar, qirlar, yo’l yoqalari, o’rmon chetlari va boshqa yerlarda o’sadi. Mahsulot tayyorlash. O’simlik gullaganda (poyasining yuqori qismidan gul va barglari bilan birga) o’roq bilan o’rib olinadi. Ba’zan ildiz oldi to’pbarglar alohida yig’iladi. Soya yerda quritiladi. Mahsulotning tashqi ko’rinishi. Tayyor mahsulot o’simlikning yer ustki qismidan (poyaning yuqori qismidan, bargdan va gul to’plamlaridan hamda ba’zan ildiz oldi to’pbarglardan) iborat. Poyasi biroz qirrali, siyrak bargli, kulrang-yashil tusli bo’lib, uzunligi 15sm. Bargi tukli, kulrang-yashil, ikki marta patsimon ajralgan. Barg plastinkasining bo’lagi (segmenti) lansetsimon yoki chiziqsimon bo’lib, 3-5 juft, tishli bo’lakchaga qirqilgan. Gullari savatchaga to’plangan. Savatch 1- rasm. Boyqo‘ng‘irsoy. Achillea millefolium L. 4.2. Plantago major L. - Katta zubturum. Plantago major L.- Katta zubturum. Zubturumdoshlar – Plantaginaceae oilasiga kiradi. Zubturum ko’p yillik, kalta va yo’g’on ildizpoyali o’t o’simlik. Ildizpoyasining yuqori tomonidan (yer ustida) uzun, qanotli bandli ildiz oldi to’pbarglar, pastki tomonidan esa (yer ostida) juda ko’p mayda ildizlar o’sib chiqqan bo’ladi. Ildiz oldi to’pbarglari keng ellipsimon yoki keng tuxumsimon, tekis qirrali va yirik bo’ladi. Gul o’qi bitta yoki bir nechta, tuksiz bo’yi 10-45 sm. Gullari oddiy boshoqqa to’plangan. Guli mayda, ko’rimsiz. Gulkosachasi to’rt bo’lakka qirqilgan, gultojisi och qo’ng’ir rangli, to’rt bo’lakli otaligi 4 ta, onalik tuguni ikki xonali, yuqoriga joylashgan. Mevasi tuxumsimon,ko’p urug’li k 5-9 ta yoysimon asosiy tomirli, uzunligi 12 sm, eni 8 sm. Barg terib olingandan keyin uzulib qolgan tomirlar qora ipga o’xshab barg bandi qoldig’idan osilib turadi. Mahsulot hidsiz achchiqroq mazali. Kimyoviy tarkibi. O’simlik tarkibida aukubin (rinantin) glikozidi, achchiq, shilliq va oshlovchi moddalar, flavanoidlar (apeginin, gomoplantagenin, lyuteolin va skutellyarein glikozidlari va boshqalar), karotin hamda askorbin, limon kislotalar, faktor T va vitamin K bo’ladi. Ishlatilishi. Zubturum o’simligining dorivor preparatlari yallig’lanishga qarshi va balg’am ko’chiruvchi vosita (barg damlamasi) sifatida, me’da ichak kasalliklari (surunkali gipotsidli gastrit, normal va kam kislotalik sharoitidagi me’da –o’n ikki barmoq ichak yarasi)ni , surunkali va tuzalishi qiyin bo’lgan kolit hamda y 2-rasm. Ko’kja rsoy . Plantago major L. 4.3. Fedchenko na’matagi- Rosa fedtschenkoana Regel . Fedchenko na’matagi - Rosa fedtschenkoana Regel. Ra’nodoshlar- Rosaceae Juss . oilasiga kiradi. Yirik, bo’yi 2-3, ba’zan 6 m gacha bo’lgan buta. Tikanlari yirik, gorizontal joylashgan, qattiq, asos qismida kengaygan bo’lib, yirik shoxlarida zichroq joylashgan. Murakkab barg bo’lakchalari – bargchalari qalin, zangoriroq, tuksiz. Gullari yirik, oq yoki pushti rangli. Mevasi yirik ( 5sm gacha uzunlikda), etli, to’q qizil, tuxumsimon, cho’ziq tuxumsimon yoki butilkasimon. 58 Asosan O’rta Osiyoda ( Tyan Shan, Pomir-Oloy tog’larida) Tog’ yonbag’irlarida o’sadi. Maxsulot tayyorlash. O’simlikning mevasi avgust oyi oxirlaridan boshlab (qizil rangga kirgan vaqtda) , kech kuzgacha yig’iladi. Bu vaqtda meva tarkibida vitamin C ko’p bo’ladi. Sovuq tushganda mevada vitamin C kamayib ketadi. Mevani yig’ayotgan vaqtda qo’lga tikan kirmasligi uchun qo’lqop keyib olinadi. Meva quyoshda yoki pechlarda 80-90 0 haroratda quritiladi.quritilgan mevalarni ishqalab, kosachabarg qoldiqlari tushurib yuboriladi. Na’matak mevasi qisman dorivor preparatlar tayyorlash uchun ho’lligicha tezda (uch kundan oshiq saqlamasdan) zavodlarga yuboriladi. Maxsulotning tashqi ko’rinishi. Tayyor maxsulot har xil shakldagi ( sharsimon, tuxumsimon yoki cho’ziq tuxumsimon) va katta-kichiklikdagi (uzunl boshqa moddalar saqlanadi) bo’lib, tropik yaralar, ekzima, eritrodermitning ba’zi turlari va yaralangan shilliq pardalarni davolash uchun surtiladi yoki dokaga shimdirilib, shkastlangan joyga qo’yiladi. Na’matak moyi maxsus usul bilan mevadan tayyorlanadi. Moyni tropik yaralar, dermatozlar (terining turli yallig’lanish va diatez kasalligi), sassiq dimog’, yarali kolit, yotoq va boshqa yara, yorilishlarni davolash uchun ularga surtiladi yoki dokaga shimdirilib qo’yiladi. 3-rasm. Bahmalsoy. Rosa fedtschenkoana Regel. 4.4. Thalictrum minus L. - Kichik sanchiqo’t Thalictrum minus L. - Kichik sanchiqo’t Ayiqtovondoshlar- Ranunculaceae oilasiga kiradi. Kichik sanchiqo’t bo’yi 15-60 sm ga yetadigan ko’p yllik o’t o’simlik. Poyasi tik o’suvchi yoki bukilgan (egilgan), shoxlangan. Barglarining umum Gulqo’rg’oni oddiy, 4-5 ta qizil rangli kosacha bargdan tashkil topgan. Mevasi murakkab bargcha. Iyun-iyulda gullaydi, mevasi iyul-avgustda yetiladi. Geografik tarqalishi. O’simlik cho’l o’tloqlarida, chakalakzorlarda, o’rmonlardagi o’tloqlarda, o’rmon chetlarida, archazorlarda, tog’ bag’irlarida daryo vodiylarida va boshqa yerlarda o’sadi. Maxsulot tayyorlash. O’simlik gullagan vaqtida yer ustki qismi orib olinadi, aralashmalardan tozalab, soya yerda quritiladi. Maxsulotning tashqi ko’rinishi. Tayyor maxsulot poya, shox, barg va gullari aralashmasidan iborat. Barglar uch-to’rt marta patsimon bo’lingan. Barg bo’lakchalari mayda, keng tuxumsimon, tekis qirrali yoki uch bo’lakli. Gullari mayda, gul qo’rg’oni oddiy, 4-5 ta to’q qizil binafsha rangli gulkosacha bargidan tashkil topgan. Kimyovi 4.5. Hippophae rhamnoides L. - Jumurutsimon chakanda ( chirqanoq) Hippophae rhamnoides L. - Jumurutsimon chakanda (chirqanoq) Jiydadoshlar - Elaeagnaceae oilasiga kiradi. Bo’yi 4-6 m bo’lgan ikki uyli buta yoki daraxtcha. Poyasi sershox va tikanli bo’lib, qo’ng’ir yashil po’stloq bilan qoplangan. Bargi oddiy, chiziqsimon yoki chiziqsimon-lansetsmon, tekis qirrali, yuqori tomoni kulrang – to’q yashil, pastki tomoni esa oq yoki qo’ng’ir rangli yulduzsimon tangachalr bilan qoplangan, shuning uchun biroz sarg’ish, qo’ng’ir kulrang yoki kulrang yoki oq tusli bo’lib ko’rinadi. Barglari poyada kalta bandi bilan ketma-ket joylashgan. Gullari bir jinsli, ko’rimsiz. Otaliq gullari mayda, kumush qo’ng’ir rangli bo’lib, kalta boshoqchaga to’plangan. Otaliq gulidagi gulqo’rg’oni 2 ta ellipssimon bargch sariq yoki qizg’ish rangga bo’yalgan bo’lib, uzunligi 0.8-1 sm. Danagi silliq, to’q jigarrang, tuxumsimon, uzunasiga joylashgan jo’yaklari bo’ladi. Kimyoviy tarkibi. Chakanda o’simligining mevasi tarkibida 450 mg foiz vitamin C, 0.035 mg vitamin B 1 , 0.056 mg vitamin B 2 ,145mg vitamin E, 60 mg karotin va boshqa karotinoidlar, 0.79 folat kislota, 9 (mevaning yumshoq qismida) yog’, flavonoidlar (izoramnetin va boshqalar), 3.65 qand, ursol kislota, 2.64 organik (asosan olma va vino) kislotalar, oshlovchi va boshqa moddalar bo’ladi. Urug’i tarkibida 12.5 yog’, 0.28 mg vitamin B 1 , 0.38mg vitamin B 2 , 14.3mg vitamin E va 0.3 mg karotin bo’ladi. Chakanda moyi yarim quriydigan, quyuq konsistensiyali, to’q sariq rangli bo’lib, o’ziga xos hidga va mazaga ega. Moy olein, steari, lenol, lenolein 5-rasm. Ko‘kjarsoy. Hippophae rhamnoides L. XULOSALAR 64 1. Sangzor daryosi havzasidagi o’simliklar daraxt, buta, chala buta, ko’p yillik, ikki yillik va bir yillik o’simliklarga ajratildi. Jumladan, daraxt 3 ta (2.7%), buta 17 ta (15.6 %), chala buta 7 ta (6.4 %), ko’p yillik o’tlar 70 ta (64 %), ikki yillik o’tlar 5 ta (4.5 %) va bir yillik o’tlar 7 ta (6.4 %) ni tashkil etdi. 2. O‘rganilgan o’simliklardan fanerofitlar 18 ta (16.5 %), xamefitlar 9 ta (8.2 %), gemikriptofitlar 59 ta (54 %), kriptofitlar 13 ta (11.9) va terofitlar 7 ta (6.4%) turni tashkil etdi. 3. Sangzor daryosi havzasida tarqalgan o’simliklarning 97 ta turi (89%) tog’ mintaqasida, 56 turi (51%) adir mintaqasida, 40 turi (37%) baland tog’ mintaqasida va 25 turi (23%) cho’l mintaqasida tarqalgan. 4. Oilalar bo’ycha tahlil qilganda Bug’doydoshlar oilasi vakillaridan 13 turi (12 1. Агафанов М.В., Сиворакша Г.С. Естественное возобновление арчи в Зааминской лесной даче//Тр. у зб. л есокультурной и агролесомелиоративной опытной станции (УзЛОС). – Ташкент: 1936.- вып.1. - С. 63-87. 2. Алисов Б.П. Климат СССР. – М:. А Н СССР, 1956. - С. 25-37. 3. Бабушкин Л.Н. Физико-географические условия Узбекистана : Климат // Растительный покров Узбекистана. - Ташкент: Фан , 1971. Т.1.- С. 48-63. 4. Бабушкин Л.Н., Когай К.А. Физико-географическое районирование Узбекистана / Сб. науч. тр. ТашГУ. – Ташкент, 1964. – В ып. 231. – С. 131- 161. 5. Балашова Е.Н., Житомирская О.П. , Семенова О.Н. Климатическое описание республик Средней Азии. – Л: Гидрометиздат, 1960. – 96 с. 6. Баратов П. Узбекистон табиий географияси. – Тошкент : Ў китувчи, 2001. - 45 б. 7. Бородин В.В. Предварительный о 14. Демурина Е.М. Туранская разнотравная сухая степь – Mixtoxeropoia / / Растительный покров Узбекистана и пути его рационального использования. В 4-х т. Ташкент: Фан, 1976. Т.3. – С. 139-158. 15. Дмитриев В.Д. Состав, биология и современное состояние арчевников в Узбекистане / Арча. - Ташкент: Наука УзССР, 1938.- С. 5-53. 16. Дробов В.П. Экология некоторh древеснh и кустарниковh форм растений Узбекистана. // АН УзССР, - №2. 1950.-С.10-13. 17. Жиззах вилоятининг маъмурий ва табиий-географик картаси. М.1:155000.-Ташкент: МАГК, 1998. 18. Жумабаев Т.Д. Ландшафты и типы сельскохозяйственнh земель бассейна р. Санзар.: Автореф.дис. …канд. Геогр. Наук. – Львов: 1968. -20 с. 19. Закиров К.З., Жамолхонов Х.А. Ботаникадан русча-узбекча энциклопедик лугат. – Ташкент, 1973. -294 б. 20. Зокиров Ш.С., 28. Мавлянов Х. Янтачники Узбекистана. – Ташкент: Фан, 1995.-167 с. 29. Маматкулов М.М. Карст горного Тяншаня.-Ташкент: Фан, 1979. -65 с. 30. Набиев М. Ботаника Атлас-лугати.-Тошкент: 1969. -253 б. 31. Ниязов Р.А. Оползны Узбекистана. –Ташкент: Гидроингео, 2009.-49 с. 32. Нигматов У. Естественное возобновление арчи в Джизакском селхозе / Труды Сред Азии НИИЛХ.-Ташкент, 1958. – вып. 3. –С. 17-23. 33. Нуралиев Ю. Лекарственные растения. – Душанбе, 1958.-185 с. 34. Оллоёров М.У., Саримсоков З.Х. Вопросы ботанических исследований в Узбекистане // Облепиха в поймах Зарафшана. –Ташкент, Фан, 1977. –С. 12-25. 35. Определитель растений Средней Азии. В 10- и т. –Ташкент: Фан, 1968- 1993. – С. 221,355, 266, 270, 271, 413, 185, 396. 36. Основные лекарственные растения Средней Азии. -Ташкент: Медицин 45. Пратов У.П., Одилов Т. Узбекистон юксак усимликлари оилаларининг замонавий тизими ва узбекча номлари. – Тошкент, 1995. -39 б. 46. Проект организации и развитие лесного хозяйства Бахмальского лесхозо Госкомлеса Республики Узбекистан. ( с картой. М.1:50000).-Ташкент, 1991. – С. 51-102. 47. Рахманкулов У., Лим В.П. Зомин давлат курикхонаси 80 ёшда // Узбекистон экология хабарномаси. –Тошкент, 2008. - №8 (89). –Б. 25-29. 48. Серебряков И.Г. Жизненные формы высших растений и их изучение // Полевая геоботаника. В 5- и т. – М:. Наука, 1964. Т.3. –С. 146-202. 4 9. Стрюкова И.В., Ким Р.А., Карта пастбищ Джизакской области. М. 1:200000. – Ташкент: Узгипрозем, картфабрика, 1976. 50. Схема расположения землепользователей Бахмальского района Джизакской обл. УзССР. – Ташкент: Гипрозем, 1985. 51. Та 62. Узбекистон Республикаси Жиззах вилояти Бахмал тумани паспорти. – Жиззах: Усмат, 2011. –Б. 3-4. 63. Узбекистон Республикаси Жиззах вилояти, Бахмал тумани кишлок хужалик харитаси. М. 1:50 000. –Тошкент, - 2004. 64. Щульц В.А., Машрапов Р. Ў рта Осиё гидрологияси.- Тошкент : 1969.-32 б . 65. http: // www.google Earth. 66. http: // www.planetarium.ru 67. http: // www.flora finder.com 68. http: // www.wikipedia . org 70
Купить
  • Похожие документы

  • 17-guruh elementlari galogenlar
  • Oltinchi guruh p-elementlari
  • Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
  • 3-guruh d-elementlari
  • Argos test javoblari

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha