Сильвинитни уч босқичли шламсизлантириш технологиясини ишлаб чиқиш

«Сильвинитни уч босқичли шламсизлантириш технологиясини ишлаб чиқиш» (Деҳқонобод калийли ўғитлар заводи мисолида) www.arxiv.uz Мавзунинг долзарблиги: Ўзбекистонда етарли даражада сильвинитнинг конлари мавжуд ва унинг асосида ўзимизнинг калийли ўғитлар ишлаб чиқаришни ривожлантир иш мумкин. 2010 йилга қадар Республикамизда калийли ўғитлар валютага сотиб олинарди. Шунинг учун махаллий хомашё асосида калийли ўғит ишлаб чиқариш долзарб масала бўлиб бормоқда. Ўзбекистон худудида Тюбегатан конида -215 млн. 278 минг тонна таркибида 35,95 % KCl мавжуд . Табиий захира бўйича асосий таркиби хлор ид булган , яъни сильвинитли руда хисобланади. Шунинг учун м аҳаллий хом ашё манбаидан калий хлор ид ни ажратишнинг энг мақбул усулларидан фойдаланиш, калий хлор ид ишлаб чикариш технологик схемасининг физик-кимёвий параметрларини жорий этиш ва аҳамиятини ўрганиш шу куннинг долзарб муаммоларидан бири бщлиб колмокда . Кейинги вақтлар Ишнинг мақсади: Тюбегатан конидан казиб олинган сильвинит рудасидан калий хлорид ўғит ини флотация усули билан ишлаб чиқариш технологиясидаги икки босқичли шламсизлантириш технологик жараёнини такомиллаштириб уч босқичли шламсизлантириш технологиясини ишлаб чиқиш. www.arxiv.uz Ишнинг амалий аҳамияти. Тюбегатан кони дан казиб олинган сильвинит рудасидан калий хлорид ўғит ини флотация усулида ажратиб ол ишда амалдаги икки боскичли шламсизлантириш жараёнининг технологик параметрларини аниқлаш ва уч босқичли шламсизлантириш технологияни иш лаб чикиш учун тегишли маълумотларни олиш. www.arxiv.uz Ишининг илмий янгилиги. Тюбегатан кони дан казиб олинган сильвинит рудас ини, шламсизлантиришда оптимал технологик параметрларини ишлаб чиқилиши ва флотация усулида калий хлорид ўғит ини ишлаб чиқариш технологияни яхшилаш ва паст навли сильвинит рудасини флотацион бойитиш технологиясини ишлаб чиқилиши. www.arxiv.uz Диссертация ишининг объекти ва предмети. Т юбегатан кони сильвинитидан флотация усулида калийли ўғитлар ишлаб чикариш цехининг шламсизлантириш бўлимининг технологик тизими. Тюбегатан кони сильвинитрудаси, калий хлорид, натрий хлорид, кальций хлорид, кальций сульфат ва магний хлорид суспензиялари. www.arxiv.uz Диссертация таркибининг қисқача тавсифи. Диссертация иши кириш, 3 та бўлим, олинган натижалар муҳокамаси, 50 та фойдаланилган илмий-техник, патент адабиётлар манбаалари ва интернет маълумотлари рўйхати ва иловалардан ташкил топган. Иш ҳажми компьютерда терилган 83 варақдан иборат бўлиб, 8 т а расм ва 13 та жадвални ўз ичига олади. www.arxiv.uz Деҳқонобод калийли ўғитлар заводида қайта ишлан а диган руданинг с.э.қ. таркибини кимёвий анализ натижалари Намуналар KCl Умум. с.э.қ. Шу жумладан Сув карбонатлар ангидрит силикатла р 1 – намуна 0,07 95,9 18,12 53,25 27,82 0,15 2 – намуна 0,05 97,5 18,87 45,80 33,06 0,21 3 – намуна 39,0 8,4 9,69 53,24 34,63 0,27 www.arxiv.uz Сильвинит рудаси таркибини фракцион ўлчамга боғлиқлиги Шламсизлаштирилг ан руда маҳсулоти Фракцион йириклик, мм Фракцион йириклик миқдори, % Миқдори, % KCl с.э.қ. Хомашё рудаси +0,9 59,60 31,30 3,00 -0,9 + 0,65 8,70 30,20 3,00 -0,65 +0,50 5,40 28,80 4,20 -0,50 +0,30 7,90 26,50 4,20 -0,30 + 0,154 7,80 23,70 4,10 -0,154 +0,0 10,60 22,90 4,40 Итого 100,00 29,20 4,00 Дастлабки синфлашнинг элак усти маҳсулоти +0,9 76,00 30,60 3,10 -0,9 + 0,65 8,60 31,80 3,24 -0,65 +0,50 4,60 32,70 3,20 -0,50 +0,30 5,30 33,80 3,20 -0,30 + 0,154 3,00 32,60 3,40 -0,154 +0,0 2,50 31,20 3,50 Итого 100,00 31,00 3,14 www.arxiv.uz Шламсизлантириш жараёнининг вақт бўйича ўзгариши Тажриба рақами Аралаштириш вақти, мин Концентрат чиқиши, % KCl миқдори, % KCl ажралиши, % № 1 1 10 87,1 14,5 84,9 2 20 84,8 15,3 87,2 3 30 82,4 16,6 92,2 4 40 81,8 16,5 90,7 5 50 81,5 16,3 89,3 Бошланғич руда 100,0 14,88 100,0 № 2 1 10 86,2 13,4 85,6 2 20 84,1 13,9 86,8 3 30 82,6 15,0 91,9 4 40 81,9 14,9 90,5 5 50 81,7 14,6 88,5 Бошланғич руда 100,0 13,48 100,0 www.arxiv.uz сильвинит рудаси таркибида сувда эримайдиган қолдиқнинг меъёрдан ошиб кетиши қуйидаги салбий оқибатларга олиб келади: • суспезияни фильтрланишини ёмонлаштиради; • галит чиқиндиси билан чиқиб кетаётган калий хлорид миқдорини оширади; • шлам билан чиқиб кетаётган калий хлорид миқдорини оширади ; • кек концентрат нинг намлигини ошишига олиб келади ; • галит чиқиндисининг намлигини ошишига олиб келади ; • қуритиш жараёнини ёмонлаштиради . www.arxiv.uz Барабанни олд қисмини тўлиб қолиши www.arxiv.uz Барабаннинг олд қисмидаги насадкаларни шлам билан тўлиб қолиш ҳолати www.arxiv.uz Барабаннинг ичини тозалаш ишлари www.arxiv.uz Насадкаларни корро зияланиш фрагменти www.arxiv.uz Насадкаларни корро зияланиш фрагменти www.arxiv.uz Тақдим этилган таклифлар амалга ошир ил ганда қуйидаги технологик яхшиланиш амалга ош а ди: • қуритиш барабанининг ички контруктив элементларининг юзасини нам маҳсулот билан тўғридан-тўғри контактини олди олинади; • қуритиш барабани, унинг насадкалари ва металларининг тузли коррозиясини тезлигини кескин камайтиради; • қурилмаларни туриб қолиши (простой)ни ва уларни таъмирлаш учун сарфладиган харажатларни кескин камайтиради; www.arxiv.uz МПМ-45 пневмо-механик флотамашина чизмаси 1-пневмо флотамашина; 2-импеллер; 3- ҳалқали желоб; 4-ҳаво трубаси; 5-вал маркази; 6-тинчлантирувчи пластинка; 7-таъминловчи диск www.arxiv.uz Лойиҳани амалга ошириш учун зарур бўлган ускуналар рўйхати Қурилмалар номи Ўлчов бирлиги Миқ- дори Маркаси Ўлчов бирл иги-даги нархи, доллар Умумий нархи , доллар 1.Пневмо-механик флотамашина Мажмуа 1 МПМ-45 65000 65000 2. Насос Мажмуа 2 Пульпа н асос и қуввати 307 м.куб/с оат 12500 25000 3. Насос Мажмуа 2 Пульпа н асос и қуввати 220 м.куб/ соат 8000 16000 1 2 3 4 5 6 4. Насос Мажмуа 2 Пульпа н асос и қуввати 90 м.куб/ соат 7000 14000 5. Р еагент н асос и Мажмуа 2 Винт ли насос қуввати 1-1,5 м.куб/ соат 6300 12600 6. П ульп а б ак и Мажмуа 3 22 м.куб 35000 105000 7. Сарф ўлчагич Мажмуа 2 1000 2000 8.Концентратомер (Радиометри к қурима ) Мажмуа 4 Жами 18 239600www.arxiv.uz Уч боқичли шламсизлантириш жараёнининг технологик тизими www.arxiv.uz Техник-и қтисодий кўрсаткичлар № Кўрсаткичлар Ўлчов бирлиги Лойиҳа амалга оширилгандан кейин 1 тн учун Йиллик 1 Ишлаб чиқариш ҳажми Т он н а 1 220 000 2 Шартнома баҳоси қўшимча қиймат солиғи билан Минг сўм 580,24 127 652 800 3 Қўшимча кап итал қўйилма Доллар 12,73 2 800 600 4 Таннарх Минг сўм 261,02 57 424 400 5 Фойда Минг сўм 68,1 14 982 000 6 Рентабел лик % 85,24 7 Харажатларни қоплаш муддати Йил 0,78 www.arxiv.uz Ўтказилган тадқиқотлар натижасида “Деҳқонобод калийли ўғитлар заводи” унитар корхонасига қуйидаги таклифларни берамиз: • Дастлабки ва текширувчи ғалвирлар панжараларини ўлчамини 1,4 мм гача ошириб, шламсизлантириш жараёнига бериладиган сильвинит рудасинингдонадорлик ўлчамини бир мунча катталаштириб бериш; • Сильвинит рудасини донадорлик ўлчами катталаштириб берилгандан сўнг шламсизлантириш жараёни ва сильвиннинг флотацияланишини ҳар томонлама (детальный) диққат билан ўрганиб чиқиш; • Сильвинит рудаси таркибидаги сувда эримайдиган қолдиқ таркибини йилнинг ҳар чорагида камида бир марта рентгенофаза усули билан таҳлил қилиб ўрганиб бориш; • Сувда эримайдиган қолдиқнинг минералогик таркиби ўрганилдан сўнг шламсизлантириш жараёни ва сильвиннинг флотацияланишини ҳар томонлама (детальный) диққат ХУЛОСА • Тепақўтон конидаги сильвинит рудасини фракцион таркиби ва минераллилигини тадқиқ қилинди, тадқиқот натижалари сувда эримайдиган қолдиқ миқдори белгиланган меъёр 3,25 % дан ошиб 5 % етганлиги аниқланди. • Деҳқонобод калийли ўғитлар заводининг қуритиш бўлимининг схемасини такомиллаштириш ишлари амалга оширилди, яъни уч босқичли шламсизлантириш технологияси ишлаб чиқилди. • Шламсизлантириш жараёнининг вақт бўйича ўзгаришида энг мақбул вақт 30 минут эканлиги аниқланди. • Шламсизлантириш жараёнидаги камчиликлар аниқланди ва уларни бартараф этиш йўллари ишлаб чиқилди ва МПМ-45 пневмо-механик флотамашина ёрдамида тескари флотация қилиш технологияси муаммони ҳал қилиши аниқланди. • Ишлаб чиқилган технологияни амалга ошириш учун зарур бўлган 8 хил 18 та ускуналар аниқланиб, уларнинг рўйхат ЭЪТИБОРИНГИ З УЧУН КАТТА РАҲМАТ! www.arxiv.uz Тадқиқот натижалари, қуйидаги анжуманларда муҳокама этилган: 1) Кимё технология буйича IV бутунроссия конференцияси ( IV Всероссийская конференция по химической технологии ) , Москва-2012 й . 2) Республика илмий – амалий анжумани “Нефт ва газ саноати муаммолари ечимини топишда замонавий технологияларни қўллаш”, Қарши- 2012 й . 3) Республика илмий амалий анжумани “Ишлаб чиқариш корхоналарининг долзарб муаммоларини ечишда инновацион технологияларнинг аҳамияти”, Қарши – 2013 й. www.arxiv.uz