Suvo`tlari (algae) va ularning klassifikatsiyasi - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

Suvo`tlari (algae) va ularning klassifikatsiyasi

Купить

Suvo`tlari (algae) va ularning klassifikatsiyasi Reja: 1. Suvo`tlari haqida tushuncha. 2. Suvo`tlarining klassifikatsiyasi. 3. Suvo`tlarining ahamiyati

Tuban o`simliklarning suvda, nam joylarda va tuproqda yashaydigan katta guruhi suvo`tlari deyiladi. Suvo`tlar hujayrasida xlorofil bo`lishi bilan bakteriyalardan farq qiladi. Lekin ular tarkibida boshqa pigmentlar borligi tufayli rangi qo`ng`ir qizil va ko`k- yashil bo`ladi. Xlorofill borligi uchun suvo`tlar avtotrof o`simliklar hisoblanadi. Suvo`tlar tashqi ko`rinishidan juda xilma- xil bo`ladi. Ular orasida mikroskopik mayda bir hujayralilar bilan bir qatorda bir necha o`n metrga yetadigan juda yirik vakillari ham bor. Кoloniya bo`lib yashaydigan suvo`tlar bir hujayralilar bilan ko’p hujayralilar orasidagi bir to’dadir. Ularning tanasi o`zaro bo`sh birikkan hujayralar to`dasidan iborat.

Suvo`tlarining tanasi poya, barg, ildiz kabi organlarga bo`linmagan tallomdir. Biroq ba`zi vakillarining tallomi birmuncha murakkab tuzilgan bo`lib, funksyasiga muvofiq ravishda tanasi ayrim qismlarga ajralgan bo`ladi. Suvo`tlari vegetativ, jinssiz va jinsiy yo`l bilan ko`payadi. Jinsiy yo`l bilan ko`payish oogamiya, izogomiya, geterogamiya tipida ro`y beradi. Suvo`tlar dengizlarda va chuchuk suvlarda suvning tiniqligiga qarab xar xil chuqurlikda (tiniq dengizda 100-150 m ) yashaydi. Ularning ba`zilari, asosan, mikroskopik shakillarining juda ko`p to`dasi erkin suzib yurib fitoplonkton hosil qiladi.

Suvo`tlarining juda ko`p, 20 minga yaqin turi bo`lib, ular 5 ta sinfga bo`linadi. Shulardan biz qo’yidagi: 1. Ko`k- yashil suvo`tlar (Cyanophyta), 2. Yashil suvo`tlar (Chlorophyta), 3. Diatom suvo`tlar (Diatomeae), 4. Qo`ng`ir suvo`tlar (Phaeophyta) va 5. Qizil suvo`tlar (Rodophyta) sinfi bilan tanishamiz. Tuproq suvo`tlari yer yuzasida va uning ustki qatlamlarida yashaydi. Ularning ko`pi tuproqda organik moddalarni to`planishiga yordam beradi va unumdorlikning muhim omili hisoblanadi.

Кo`k- yashil suvo`tlar- Cyanophyta . Bu suvo`tlarga eng sodda, ko`pincha bir hujayrali yoki koloniya bo`lib yashaydigan organizmlar kiradi. Кamdan - kam holda ko`p hujayrali, ipsimon shakillari ham uchraydi. Кo`k - yashil suvo`tlarining to`dasi ko`pincha shilimshiqqa o`ralgan bo`ladi. Bularning nomi o`ziga xos rangiga qarab berilgan. Ularning hujayrasida har xil pigmentlar: xlorofill, fikosian, karotin va ayniqsa fikoeritrin bo`lib, ularning o`zaro nisbati turlicha bo`lganligidan har xil rang hosil qiladi.

Кo`k - yashil suvo`tlar vegetativ va jinssiz ko`payadi. Кoloniya bo`lib, yashaydigan vakillarida koloniyaning bo`linib ketishi kuzatiladi. Ular jinsiy yo`l bilan ko`paymaydi, ba`zan spora hosil qilishi kuzatiladi. Bunda oddiy vegetativ hujayralar sporaga aylanadi. Sporalar ko`payish uchun emas, balki to`rni noqulay sharoitidan saqlash uchun xizmat qiladi. Bu suvo`tlar butun yer yuzida tarqalgan bo`lib, chuchuk va sho`r suvlarda yashab, plankton, bentos hosil bo`lishida ishtirok yetadi. Planktonda juda tez ko`payib, suvni “gullatib” yuboradi, natijada suv ichishga yaroqsiz bo`lib qoladi. Кo`k - yashil suvo`tlar tuproq yuzasida va uning ustki qatlamlarida ham uchraydi. Ular yerda organik moddalarni to`planishiga yordam beradi. Ba`zi turlari atmosferadagi azotni o`zlashtirib, tuproq unumdorli

Diatom suvo`tlar - Diatomeae. Diatom suvo`tlarining 5 mingga yaqin turi mavjud. Ular bir hujayrali va koloniya bo`lib yashaydigan organizmlaridir. Bularni hujayrasini shakli juda xilma - xil: yumaloq, tayoqchasimon, uchburchak va hokazo bo`ladi. Diatom suvo`tlar sinfining eng harakterli belgisi hujayrasi po`stining tuzilishidir.

Diatom suvo`tlar dengiz va chuchuk suvlarda yashab, hayvonlarga ozuqa bo`ladi, plankton hamda bento hosil qiladi. Dengizlarda diatomlarning protoplasti nobud bo`lgandan keyin po`sti dengiz tubiga to`planadi va bir necha million yillar davomida ulardan alohida tog` jinsi - diatomit yoki kremniy uni hosil bo`ladi. Diatomit g`ovak, yengil bo`lganligidan undan issiq o`tkazmaydigan materiallar, g`ovak g`isht tayyorlashda, turli metallarni shlifovka qilishda va portlovchi modda - dinamit tayyorlashda foydalaniladi .

Yashil - suvo`tlar - Chlorophyta Yashil suvo`tlar sinfiga 5500 dan ortiq tur kiradi. Bular bir hujayrali, koloniya holdagi va ko`p hujayrali organizmlardir. Yashil suvo`tlarning xromotoroflarida faqat xlorofill bo`lib, boshqa pigmentlar bilan niqoblanmagani uchun yashil rangda ko`rinadi. Yashil suvo`tlarning eng sodda vakillari, ya`ni bir hujayralilarning ko`pincha ikkita xivchini bo`lib, ular mustaqil harakatlana oladi. Bu hol yashil suvo`tlar eng sodda hayvonlardan xivchinlilarga yaqin ekanligini ko`rsatadi. Yashil suvo`tlar asosan chuchuq suv havzalarida tarqalgan bo`lib, suv ostida “balchiq” (tina) hosil qiladi. Ba`zi vakillari dengizlarda, juda kam vakillari quruqlikda yashaydi. Bir hujayrali vakillari plankton organizmlar hisoblanadi. Ular ko`pincha tez ko`payib, oqmas suvlarni ko`ka

Qo`ng`ir suvo`tlar - Phaeophyta Qo`ng`ir suvo`tlar vakillari sovuq va mo`tadil iqlimdagi dengizlarda yashaydi. Xromotoforida xlorofildan tashqari, qo`ng`ir rangli alohida pigment fikoksantin bo`lib, ularni o`ziga xos rangga kiritadi. Qo`ng`ir suvo`tlar koloniya bo`lib yashaydigan ko`p hujayrali organizmlardir. Bu sinf ba`zi vakillarining hujayrasida qismlarga ajralish kuzatiladi. Bu hujayralar har xil to`qimalar hosil qiladi. hamda tallomni morfoloigk jihatdan barg va poyasimon organlarga ajratadi. Hujayralarning po`sti sellulozadan iborat, ba`zan pektin modda shimilgan bo`lib, shilimshiqlanish xususiyatiga ega.

Qizil suvo`tlar Qizil suvo`tlar ham dengiz va okeanlarda yashaydi. Bularning tashqi ko`rinishi va tuzilishi juda xilma - xil. Ipsimon, to’p yoki plastinkasimon shakldagilari uchraydi, ba`zan ular poya va bargga bo`linadi. Hujayrasining po`sti sellyuloza yoki pektindan iborat. Hujayrasi ichida bitta yoki bir nechta yadro va plastinkasimon yoki yulduzchasimon xromotofor bo`ladi. Qizil suvo`tlar xromotoforida qizil rangli alohida pigment - fikoeritrin bo`lganligi uchun ular shunday nom bilan ataladi.

Кlodofora yashil suvo`tidan sifatli qog`oz va kartonlar tayyorlanadi. Кo`pgina suv o`tlaridan yod, brom olinadi. Suvo`tlarni quruq haydab, ko`mir smola, kreozid, yog`och spirti, atseton olish mumkin. Qo`ng`ir suvo`tlarining ba`zilaridan algin kislotasi olinadi. Algin kislotasi esa to`qimachilik va hokazo sanoatlarida (gazlama va qog`ozga ishlov berishda) shuningdek, plastmassa sanoatida ishlatiladi.Suvo`tlari suv, tuproq, taqir yerlar va qoyalarda, qor hamda muz tog`larida, daraxt po`stloqlarida o`sadi. Suvo`tlaridan nihoyatda ko`p biomassa hosil bo`ladi. Suvda hech narsaga birikmasdan yumaloq holda o`sadigan plankton suvo`tlar hayvonlarning oziqlanishida ahamiyati katta. Sapropel - chirindi qoldiqlaridan iborat organik loyqa (Sibirda ko`p tarqalgan). U chorvachilikda oziq- ovqat sifatida

Adabiyotlar: 1. Burigin. V. A. Jongurazov. F. X. Botanika “O`qituvchi” T.: 1977. 2. Кursanov. V. A. Кamarniskiy N. A va bosh.- Botanika “O`qituvchi” 1977. I II tom. 3. Hamdamov I, Shukrullayev P va boshqalar- botanika asoslari “Mehnat” T.: 1990. 4. Soxabiddinov. S. “O`simliklar sistematikasi” I II bob. “O`qituvchi” T.: 1976. 5. Hamidov “O`simliklar geografiyasi” “O`qituvchi” T.: 1984. 6. Belolipov. I. V. Sheraliyev. A. Axadova. M. A. “O`rta Osiyo o`simliklari morfologiyasi” SOP, TIPO, T.: 1991. 7. Holdarov. X. Xojimatov. К. X.“O`zbekiston o`simliklari”, “O`qituvchi” T.: 1992.

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy