Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 9000UZS
Размер 68.3KB
Покупки 0
Дата загрузки 24 Сентябрь 2019
Расширение doc
Раздел Дипломные работы
Предмет Ботаника

Продавец

Bohodir Jalolov

Табиий газ таркибидаги кислотали газларнинг абсорбция жараёнини ўрганиш

Купить
- - “ Т абиий газ таркибидаги кислотали газларнинг абсорбция жараёнини ўрганиш” 11 - - Мундарижа КИРИШ …………………………………………………………... I . БОБ. АДАБИЁТЛАР ШАРХИ 1.1. Табиий газнинг кислотали компонентдан абсорбентлар ёрдамида тозалашни ўрганиш............................................................................................. 1.2. Кислотали газларни ютишда қўлланиладиган абсорбентлар ва уларнинг сувдаги эритмалари............................................................................................ 1.3. Абсорбентлар ва уларнинг сувли эритмаларида турли хил газларни ютилиши................................................................................................................ II.БОБ. ОЛИНГАН НАТИЖАЛАРНИНГ УМУМЛАШТИРИЛГАН МУҲОКАМАСИ 2.1. Газларни ҳар хил абсорбентлар билан тозалаш технологияси.......... 2.2. М ГҚИЗ да газни тозалаш......................... - - КИРИШ Мамлакатимизда 1997 йил 23 августда қабул қилинган &#34;Кадрлар тайёрлаш миллий дастури&#34;да замон талабларига, бозор иктисодиёти эхтиёжларига, таълим соҳасидаги халқаро меъёрлар ва андозалар талабларига жавоб бера оладиган мутахассис кадрлар тайёрлаш масаласи қўйилган. Мамлакатимиз Президенти И.А.Каримов ўзининг “ Юксак маънавият - енгилмас куч” номли асарида, &#34;Шуни унутмаслигимиз керакки, келажагимиз пойдевори билим даргохларида яратилади, бошқача айтганда, халқимизнинг эртанги куни қандай бўлиши фарзандларимизнинг бугун қандай таълим ва тарбия олишига боғлиқ&#34;, деб таъкидлайди[1]. Жаҳонда молиявий-иктисодий инқироз кенгайиб ва чуқурлашиб бораётган бир пайтда, ҳаёт Ўзбекистонда иқтисодий-ижтимоий соҳада амалга оширилаётган ислоҳотлар туфайли барпо этилган омиллар бунда - - МДЭА нинг H 2 S ва С О 2 билан реакциясида ДЭА га нисбатан солиштирма иссиқлик сиғими кичик бўлади. Шунинг учун ҳам МДЭА абсорбентни кам энергия талаб этилади. Тўйинган абсорбентни регинирация қилишда бундан ташқари МДЭА, АОЗТ “Химсорбент” да олинаяпти, унгача ДЭА га ўхшаб асосан чет элдан олиб келинар эди. Фанда янги – янги физикавий ва кимёвий абсорбентларнинг яратилиши олтингугуртни мукаммал жараёнларини яратади. Битирув малакавий ишнинг илмий я нгилиги: Кейинги йилларда водород сульфиддан газларни тозалашда МДЭА метилдиэтаноламин катта аҳамиятига эга бўлиб келмоқда. У ўзини кўпгина кўрсатгичлари билан диэтаноламиндан ажралиб туради. - Буғ эластилигини пастлиги - Коррозияга активлиги камлиги - Кимёвий жиҳатдан юқори турғунликка эгалиги - Водород сульфиди билан кимёвий реакция иссиқл - - Биз томонимиздан 30% ли МДЭА эритмасини бош қурилмада қўллаш ва кўрсатгичларини таққослаш ишларини амалга ошириш ҳам қўйилган. МДЭА ёрдамида H 2 S ни ажратиб олиш танлаб олиш усулларидан бири ҳисобланади, модомики у атроф муҳитга ва ишлатишга хавфли эмас. - М арказий (асосий) қурилмаси учун капитал ва эк с плутацион харажатлар кам талаб этилади. -Коррозияга хусусияти йўқлиги туфайли минимал эксплутация сарфига эришилади . -Умумий хажмнинг 0,015 % гача тўйимлилиги жиҳатдан жуда паст талабга эга . -Унга ўтиш жараёнида потенциал юқори қуввати беради, бу техник – иқтисодий кўрсатгич бўлимида кўрсатилган . Барча тадқиқотнинг қиймати эритма қийматидан иборат, ҳамда тозаланган газни спецификацияси, энергия сарфи, коррозияга эга эмаслиги кўрсатгичлари ва унумдорлиги кафолатланган, бинобарин эр - - I. БОБ. АДАБИЁТЛАР ШАРХИ 1.1. Табиий газнинг кислотали компонентдан абсорбентлар ёрдамида тозалашни ўрганиш Газларни водородсульфиддан тозалашда илгари иссиқлик капитал ўрнига янги, анча самарали жараён кириб келди. Кейинги ўн йилликда бирламчи ва иккиламчи аминлар (МЭА, ДЭА) асосида абсорбент жараёнлар учламчи амин- метилдиэтаноламин (МДЭА) асосидаги анчагина самарали жараённи сиқиб чиқарди. Ушбу технология селективлиги абсорбция СО 2 ва H 2 S кинетик фарқига асосланган. H 2 S ва аминлар орасидаги амалий дақиқатли реакцияга муофиқ H 2 S ва аминлар ўртасидаги амалий тезкор реакцияда МДЭА карбонат ангидрид гази билан бирга ДЭА реакция тезлигига нисбатан 2,5 марта ва МЭА га нисбатан 1,5 марта кам. Водород сульфиддан селектив фойда чи қ ариш учун МДЭА ни абсорбент сифатида ишлати ли ш и д - - юқори МЭА ва ДЭА га нисбатан. маълумотда фақат буғлар 35 – 40 % га тежалади[3,4]. 1.2. Кислотали газларни ютишда қўлланиладиган абсорбентлар ва уларнинг сувдаги эритмалари Табиий газ таркибидаги агрессив компонентларни ютилишини барча жараёнларида у ёки бу ютувчилар ишлатилади. Улар қанча қаттиқ бўлса, шунча суюқ бўлади. Суюқ ютувчилардан биттаси этаноламин ҳисобланади. Этаноламин рангсиз қовушқоқ, гигроспопик суюқлик. У сув ва қуйи спиртлар билан ҳар хил нисбатда аралашади. Этаноламинда водород боғланиш борлиги туфайли улар маълум даражада ассоцияланган бўлиб, шу туфайли қутбсиз эритувчиларда эримайди[5]. 1.3. Абсорбентлар ва уларнинг сувли эритмаларида турли хил газларни ютилиши Табиий газ таркибидаги турли хил компонентларни ажратиб олишда ҳар хил абсорбентлар қўлланилади. Улар қатт - - Эта н оламинни ҳоссалари Формуласи НОС 2 NH 2 (HOC 2 H 4 ) 2 NH Молекуляр массаси Қайнаш т емператураси Музлаш (крис) температураси Зичлиги t 0 C 0 25 – 60 61,09 170,4 10,3 1,0113 0,90844 105,14 268,43 28,0 1.081 1.0693 Синдириш к ў рсатгичи25 0 С да 1.4525 1.4750 (30 О С) Қ овуш қоқлиги 25 - ..60 1.8 0.49 37.24 (30 О С) 5.28 Температура Алангаланиши Солиштирма иссиқлиқ - лик сиғими Ёниш иссиқлиги Қайнаши Критик температура Критик босим 90.56 93.3 3 2.08 20.52 198.89 341.3 4.32 48.9 1165.56 2.22 25.12 148.28 442.1 3.16 Амин усулида газни тозалаш шуни кўрсатадики, газ таркибидаги қўшимча моддаларни регенерация қилиш учун кўп энергия сарфланганлиги учун қийинчиликлар туғдиради. Қийинчиликларни олдини олиш мақсадида бир қанча схемалар таклиф қилиндики, бу эритмани регенерация қилиш ва эне - - тозалашдаги энергия сарфини ва H 2 S ни газ чегарасидаги кейинги оксидланишни таққослаш Абсорбент Белгиланиш формуласи H 2 S нинг иссиқлик абсорбцияси сиғими Қайтиш керак бўлган энергия натри й к арбонат Триэтаноламин Диэтаноламин Тринатрийфосфат Поташ Моноэтаноламин Н атри й г идрокси д К али й г идрокси д Физикавий эритувчилар Na 2 CO 3 ТЭА ДЭА Na 3 PO 4 K 2 CO 3 МЭА NaOH KOH 30.98 31.61 40.45 41.45 57.65 64.77 77.04 103.00 18 ,67 0,23 0.24 0,30 0.31 0.43 0.49 0.58 0.77 0.14 Табиий газни турли хил қўшимчаларидан тозалашда янги технологияларни қўллаш ва ишлаб чиқаришни ўрганишда шундай хулосалар қилиш мумкинки, жаҳон амалиётида газларни тозалашда бир қанча усуллардан фойдаланилади. Табиий газни тозалаш жаҳон амалиёти шуни кўрсатадики, кимёвий, физикавийавий ва аралаш ютувчи суюқлик аб - - -ютиш қобилияти юқори бўлиши керак -кам учувчан бўлиши керак -термик барқарор бўлиши керак - қовушқоқлиги иссиқлик ва заҳарлилиги паст бўлиши керак -оксидланишга чидамли ва турли хил қўшимчаларга сезгирлиги юқори бўлиши керак. Химсорбентлар сифатида молекуласини таркибида бир вақтнинг ўзида гидроксил ва аминогруппасини тутган алканоламинлар (аминоспиртлар) моно, ди, три этаноламинлар (МЭА, ДЭА ва ТЭА) метилдиэтаноламин (МДЭА), дигликольамин (ДГА), дизопропаноламин (ДИПА) кўпроқ қўлланилади. Газларни тозалашда ушбу методлар ёрдамида яхши натижаларга эришилган бўлсада, лекин бир қанча камчиликлар ҳам бор. Жаҳон миқёсида табиий газ абсорбцион усулда алканоламинлар ёрдамида тозалаш борасида янги технологиялар, турли усуллар устида илмий текширишлар ишлаб чиқилмоқда[8,9]. Ушбу ишда илғор те - - МЭА ва МДЭА нинг физикавий - кимёвий ҳоссалари (асосий модданинг миқдори - 99 % масса) Кўрсатгичлари МЭА МДЭА Формула HOC 2 H 4 NH 2 (НОС 2 Н 4 ) 2 СН з М Молекуляр оғирлиги 61.1 119,2 Т – 20 0 С г/см 3 темп е ратурадаги зичлиги 1.015 1,018 101, 333 к Па, 0 С босимдаги қайнаш температураси 170 247 0 С музлаш температураси 10.5 -21 ±Т=60 0 С, Па температурадаги буғлари босими 660 24 Т=25 0 С, 10 3 Пас температурадаги динамик қовушқоқлик 19 80 Т=30 0 С, К1Ж (кг 0 С) температурадаги солиштирма иссиқлик сиғими 2.72 2,32 Ишчи эритмада масса у лу ши 10-20 30-50 Реакция иссиқлиги кДж/кг СН 2 S 1511 1047 СО 2 1919 1340 МЭА (бирламчи амин) билан солиштирганда МДЭА (учламчи) кам коррозия активли г ига эга, бу МЭА (12 – 18%) билан солиштирганда МДЭА (30 – 35% масс) кўпроқ к о нцентрланган эритмас - - Абсорбентнинг айланма ҳаракат қилувчииялаштирадиган эритмаси сони шунга муофиқ унинг айланма ҳаракат қилувчиия ва регенерацияда энергия сарфи МДЭА ни ишлатишда 1,5 марта кам эканлигини билдиради[10]. МДЭА ни ишлатиш (қўллаш) энергия сарфини тежашни таъминлайди ҳамда абсорбентнинг регенерацияси кам иссиқлик ҳисобидан таъминлайди таққослаш ҳисоб – китоблари кўрсатадикиМДЭА эритмаси регенерациясида иссиқлик миқдори талаби МЭА га нисбатан 30 – 40% га кам. МДЭА ни қўллашда МЭА эритмасига нисбатан абсорбентни дестру к цион пасайиши маълум даражада кузатилган. Баҳонинг белгиланишини пасайиши содир бўлади. Жиҳознинг ичининг сиртида қуйқум боғлаш йўқ, илгари МЭА асосида абсорбентни ишлатилгандаги деструкция ҳисобидан ҳосил бўлгани таъкидланди. Бу ижобий жиҳатлар, шу билан бир қаторда айтиб ўтил - - Б. Абсорбентларни коррозияга активлиги камайиши ҳисобидан жиҳозларни ремонти ва хизмат харажатини пасайиши ва смола ҳосил бўлиши йўқлиги. В. МЭА да юзага келган даражадаги нархи (тоннасига 1400 АҚШ долларигача) ва МДЭА да (тоннасига 1000 АҚШ долларигача) Анча узоқ муддатдаги абсорбентнинг иши ҳисобидан, уни характеристикаси пасаймасдан ва янги МЭА қўшиши эксплутация жараёнида абсорбентни сотиб олишда маҳсулотни маълум миқдорда тежашга эришилади[12]. Г. Абсорбентни сотиб олишдаги харажатларни пасайиши импорт аналоглар ўрнига шу юрт МДЭА ни қўллаш ҳисобидан пасайишга олиб келади. Нефтни қайта ишлаш саноатида метилдиэтаноламин асосида абсорбентларни қўллаш тажрибаси Атмосферага заҳарли чиқиндиларни ташлашни пасайиши – нефтни қайта ишлаш саноатини муҳим вазифаларидан бири экологик таъминот - - қилинди. 000 “ПО Киришинефтеоргсинтез” қурилмаси учун сув таркибли ва углеводород газларни 1 – b S тозалаш жараёни ҳисобидан бажарилди[14]. Абсорбент сифатида қўйилган вазифа билан мос равишда 10-15 % масс МЭА ва 30 – 40 5 масс МДЭА эритмаси ишлатилади. Водород сульфидни ва тўйинган аминларни регенерацияси абсорбцияси жараёни тадқиқотлар ҳисоб – китоблари технологик параметрлар ўзгаришининг кенг интервалида ўтказилди. Десорбция ҳисоб – китоби учун тозаланган газлар ва эритмаларда НS таркиби бўйича абсорбция жараёнида эришилган ютуқларида аниқланилади. Ҳисоб – китоблар натижаси кўрсатадики МДЭА га ўтиш даврида иссиқликни тежаш 35 – 40% га етади. Л – 24/6 қурилмасини эксплутация натижаси ижобийдир. Сульфидларнинг колонна регенерациясидаги қолган миқдори 0,8 – 2,0 г/л. Газни тозалаш жараё - - маҳсулотларини жорий этиш. Чет эл ва шу ер тажрибалари кейинги ўн йилликда кўрсатадики, моноэтаноламинни ўрнига аммиакни ишлаб чиқариш жараённи МДЭА самарали ишлатилмоқда, модифицирлашган активлашган қўшимчаси билан. Бунда коррозион жараён пасаяди, абсорбент эритмасини кўпроқ концентрлашгани ишлатилмоқда, абсорбент деградацияда тасдиқланмаган, энергия ресурсларини тежаш содир бўлади. Қатор чет эл фирмаларида МДЭА асосида сорбентларни ўтказилмоқда ва кенг реклама қилинмоқда, пиперазин этилендиамин,метилмоноэтаноламин қўшимчасига эга бўлгани ҳам ўтказилмоқда. Бироқ барча бу қўшимчалар учувчан компонентлар ҳисобланади ва сорбент таркибини салбийлигини таъминламайди. Бундан ташқари бу қўшимчалар паст ўт олиш температурасига эга, бу абсорбент эритмасида кераклича катта фоизли активатор тарк - - коррозион синови, АМ – 7b қурилмага ўхшаш параметрлар ҳолатида, жуда яхши натижалар кўрсатди; коррозия 0,01мм/йил (температура 75 0 С, тўйиниш даражаси 0,45 моль СО s/моль амин) иборат бўлди[16]. Сорбентни асоси МДЭА ҳисобланади., у ЗАО “ХИМСОРБЕНТ” да ЗАО “Химтэк Инжиниринг” патенти бўйича чиқарилади. МДЭА нинг юқори сифати мустақил лаборатория системаси SGS сифат сертификати, ҳамда махсус лаборатория физикавий-химиявий таҳлил методлари (санитар – эпидемеологик назорат РФ, сертификат СА 13.18 ТО1. 12.93 системасида аккредитация) сифат сертификати билан тасдиқланди[17]. Активлашган МДЭА ни шу юрт саноатида қўллаш (ишлатиш) ни таҳлил тажрибаси кўрсатишича, абсорбентларни МДЭА асосида ишлаб чиқарувчиларни рекомендациясига жиддий ёндошиш лозим. СО 2 газдан тозалашдаги ўтказиш жараёнида ре - - 4. Коррозия тезлигини доимий назоратни олиб бориш (трубопроводларда қурилма у кўпроқ коррозияга дучор бўлган[18,19]. Алоҳида таъкидлаш лозимки, юқорида келтирилган (санаб ўтилган) шароитларга риоя қилинмаса МЭА ни МДЭА га алмаштириш маълум натижа бермайди. Моноэтаноламинни нормал йўқотиш 0,5- 1,0 кг МЭА 1 тонна аммиакда ошмаслиги иборат бўлиши лозим. Кўп йўқотиш ҳолатида аввал қурилмада тегишли тартибни ўтказиш лозим. Бюртмачиларни мурожати улар учун бютртмачилар истаганидек ёки таклиф этишганидек янгиликни диққат билан ва танқидий ўрганишга тўғри келади ёки ўрганишни билдиради, ишлаб чиқаришни қайта ишлаш структура режасида дуч келинган таклиф ва рекомендацияси ўртага ташланиши, инвестицион лойиҳа бўйича фикрлар ҳақида, деклорация кўринишдаги бу таклифларни формуласи саноат спецификас - - маҳсулотлар ҳақида маълумотлар олишлари мумкин[20,21]. II.БОБ. ОЛИНГАН НАТИЖАЛАРНИНГ УМУМЛАШТИРИЛГАН МУҲОКАМАСИ 1818 - - 2.1. Газларни ҳар хил абсорбентлар билан тозалаш технологияси Кейинги вақтларда МДЭА билан қўлланиладиган технология СНГ да кенг тарқалди. Газни пайдо бўлган жойи Қорачаганеснинг тоза газдагидан ҳудди пайдо бўлган жойи Оренбург газ конденсат билан бирлашиб кетган МДЭА ни ишлаб чиқариш синови ҳақидаги маълумот 5,6,7 ларда келтирилган. Кўрсатилганидек ДЭА ни ўрнига МДЭА ни ишлатилиши Караганч ГКМ ни оқим хом ашёсида газни миқдорини 1,5 мартага катталаштиришга эришилади. Бир хил шароитда МДЭА ДЭА га қиёслаганда СО 2 учувчанлиги ва абсорбентнинг иссиқлик физикавийаси 10-15% да энергия сарфланиши бир хил қурилмада ОГПЗ ни иккинчи навбатда диэтаноламинни метилдиэтаноламинга алмаштиришдан аниқ иқтисодий самара берди. КГКМ газини қайта ишлашни кўпайтириш, олтингугурт товарини ошиш сони ва газн - - -Водородсульфидни юқори олтингугурт кислотали газларида концентрациялашни кўтариш натижасида қўшимча олтингугурт олиш - Тозаланган газларни температурасини пасайтириш НТС қурилмаси иссиқлиги ва намлиги м иқдорига муофиқ -Олтингугурт ангидридини атмосферага ташлашни пасайтириш натижасида завод районларида экологик вазиятни яхшилаш . МДЭА ишлатилиши билан бирга селектив технологиясини юқори самаралилига қарамасдан, иссиқлик энергетик харажатларни пасайишига талаб доим ўсиб бормоқда келгусида селективлик жараёнини кўтариш ва шу билан боғлиқ бўлган ҳолда техника иқтисодий афзаллик қатъий талаб этилади. Атроф муҳитни ва очиқ сув ҳавзаларни заҳарланишдан қўриқлаш билан боғлиқ қатъий ва жиддий чоралар кўришга йўналтирилган[22]. Кислотали компонентлардан табиий газни тозалашни такомиллаштириш - - H 2 S миқдоридан иборат бўлган газларни кичик оқими учун қўлланилади. Цеолитив олтингугурт тозалаш ҳам қўлланилиши чегараланган деб топилди ва асосан паст олтингугурт газлари учун қўлланилади. Сольвент жараёнларда физикавий аралашмалар қўлланилади, улар H 2 S бўйича яхши селективлийликка эга. Физикавий абсорбентлар сифатида катта сонли моддалар ҳар хил синфли қоришмалар бериб ўтилган: алифатик спиртлар, оддий ва мураккаб эфирлар, гетероциклик қоришмалар. Физикавий ютувчанликни асосий камчилиги углеводородга нисбатан уларни паст танлаб олиши ҳисобланади. Шунинг учун тез-тез савол туғилади, оғир углеводородлардан олтингугурт газини тахминий тозалаш ҳақида, чунки регенерация газларида уларни таркибини кўтариш оддий олтингугуртни Клаус методи бўйича олиш жараёнида номақбул оқибатига олиб к - - қобилиятига эга. Селефайнинг жараёни технологик схемаси асосан ҳар қандай амин қурилмалари кабидир. Юқори селективлийлик ёрдамида айланма ҳаракат қилувчиия қиладиган аралашманинг кичик ҳажми билан камайишга эришиш мумкин: -тозаланган газда H 2 S таркиби экономика жараёнига 1,5 мг/м 3 гача ноқулай таъсирисиз; -габарит жиҳозлари регенерацияси, ҳамда аралашмани айланма ҳаракат қилувчиион системаси; - энергия ва химиявий реагентларни ишлатиш капитал ва эксплутацион сарфлашдир [27] . Жараённи етишмаслиги МДЭА билан солиштирганда углеводородларни абсорбциясидан иборатдир, айланма ҳаракат қилувчиияда йўқотиш ва реагентни йўқотишни кўпайиб кетиши. Биринчи ихтисослашган қурилма селефайнинг жараёнини қўллаш билан бирга 1986 йилда кўпроқ қўлланилган Селефайнинг кўрсатмаларига оптизол ўзини кўрсат - - селективийлик ва ишлаб чиқаришни беради. Энергияни тежаш кислотали газларни десорбциясида иссиқликни камайиши ҳисобида биринчи навбатда амалга ошади. Ушбу иш келтирилган саноат қурилмаси кўрсатадики Укарсол HS 101ни қўллаш СО 2 ютишда, МДЭА га нисбатан 20-30% га камаяди. Абсорбентлар таркиби бўйича кенгроқ информация ва унинг қўлланилиш технологияси “Юнион Карбайд” фирмасида жойлашган[28,29]. Укарсол HS 102 абсорбент иши ҳақида [30,31] да маълумотлар берилган. Харакатчан қ урилмани натижасини умумлаштирилган и [32] да келтирилган, у 1986 йилда ишга туширилган. Водород сульфиди таркибига кирадиган газ 2.8г/м 3 , СО 2 – 4.2% , ишчи босими 6.5 атм ва газдаги ҳаракати таҳминан 85000 м 3 /сут. Тозаланган газда водород сульфид концентрация 3мг/м 3 дан кам эди. [33] чида беришича Укарсол HS 1 - - Укарсол HS 101даги миқдори 40,3% сакраб ўзгариб туради. Укарсолнинг 111 шунча ўхшаш шароитида 50% эритмада СО 2 60,7% сакрашини кўрсатади ва H2S 5 ррм ни тозаланган газда. Укарсол 111 ни қўллаш жараёнида СО 2 ютилиши 34,2% га камаяди. Кейинчалик Роки Мауетин қурилмасида саноат синови ўтказиладиган қурилманинг аппарат жиҳози бўйича асосий маълумотлар абсорбер ички диаметри 76,2 см билан ва 20-10 клапин тарелкаси билан эритмани узатиш нуқтаси – 20,16 ва 12 тарелкасини ишчи босим – 15 атмосфера (атм) айланма ҳаракат қилувчииялайдиган ҳажми – 13,6м 3 /соат. Укарсол 111 ва HS 101 эритмалари 30-35% синалди. Водород сульфидни концентрацияси – 0,55- 0,78% ҳажми, СО 2 – 9-12% ҳажми. Абсорбент НS 101 СО 2 ни 56,4% тозаланган газ билан сакраши Укарсол 111 – 72%, яъни ютувчанлиги 35,8% паст НS 101 - - етарлича тежаши ҳисболанилади, қайнатгичда буғни кам харажатлигига мослаштирилгани, айланма ҳаракат қилувчиияни кичрайтирилган ҳажмидан эритмани энергиясини кам харажат бўлишига мослаштирилган. Қўшимча маълумотлар “Юнион Карбайд” фирмасининг савда вакиллари талабига муофиқ тақдим этилади[37]. АТОСНЕМ [38,39] фирмасида аминли абсорбент МДЭА L F шубҳасиз қизиқиш уйғотди. МДЭА L F – газларни олтингугурт тозалаш учун кам буғланадиган абсорбент,Н 2 S нисбатан фарқли ўлароқ ниҳоятда паст парланиш қобилиятли ва юқори (селективлийлигидир) самарадорлигидир. Унга ютиш қобилиятини тиклаш учун чуқур тозалаш талаб этилмайди. У тоза МДЭА билан ва бошқа абсорбентлар билан яхши бирикади, унинг асосида газларни ҳеч қандай нуқсонсиз ёки технологик жараённи тўхтатмасдан олтингугуртдан тозалаш системаси ж - - уни 50-1700 С гача 0,7-3,3 кгс/см 2 босимда қиздирилган шароитда ўтказилади. Эритмада қўшимча метилдиэтаноламинни, яна кўпикка қарши абсорб (антивспениватли) ва коррозия ингибиторини киритишни тавсия этилади. “Экссон” фирмасини бошқа патентида абсорбент сифатида мураккаб аминларини таклиф этилади. Масалан, бис (тетраминалкил) ҳосиласи. Бундай вазиятда анча паст маблағ сарфлашва энергия сарфи, аминларни тозалаш одатий жараёнга нисбатан ҳисобга олинади. Регенерацияда буғ сарфи ва абсорбент айланма ҳаракат қилувчииялаштириш сони, қоидага биноан 30-50% га кам. [48] да “Экссон” компанияси орқали Батон Руж (США) шаҳрида Флексорб SЕ жараёнида фазовий-мураккаб аминлар ишлаб чиқариш синови ҳақида маълумотлар келтирилган. Жараён Клаус қурилмани думли газларни тозалаш учун қўлланилган, у МДЭА ни - - Амин харажатлари 41 Буғ сарфи 51 Десорбер ўлчами: диаметр 69 Баландлиги 87 Сарф харажат 74 Бир йиллик эксплутацион жараён 57 Реагентнинг ва энергиянинг шундай паст сарфланиши ишга тушириш сарфи 43% га пастга тушиб кетишига МДЭА ҳолатига солиштирилганда капитал харажат 26% га олиб келади. Аммо мавжуд жиҳозлар модификация даврида максимал тежамкорлик ютуқлари содир бўлади. Фазовий тузилиши мураккаб аминларни мураккаблигидан ва уларни ишлаб чиқариш капитал сиғими технологиясини қимматлигини ҳисобга олиш лозимдир. Келтирилган илмий-техник информациядан келиб чиққан ҳолда, селектив ютувчанлик қўлланилган концепция кенг тарқалган деб топилди. Бу ҳудудда лаборатория ва тажриба ишлаб чиқариш қурилмаси завод шароитида ҳам янги кўрсатгичлар текширилади. Селектив ютувчанлик асосидаги технология у - - боғлиқлик ётганда, бунда ишлаб чиқариш абсорбентлари, ишчи тарелкаларни сони суюқлик газ контакти вақти ва бошқалар аниқ ҳисоб – китоб талаб этилади. Якунида, шуни таъкидлаш керакки самарали тозалашга бутун дунёда қизиқиш ошиб бормоқда. Шу билан бирга бирон бир абсорбент йўқки олтингугурт тозалашни барча қулай вариантларига эга эмас. Ҳар бир аниқ вазиятда газнинг таркибига боғлиқ бўлган ҳолда (Н 2 S /СО2 ўзаро бирикуви, олтингугурт органик аралашмаси), газни тозалашга талаб, системасидаги босим ва бошқалар мос тушувчи ютувчини танлаш лозимдир. Шунинг учун олдин маълум бўлган ютувчидан ёки янги ишлаб чиқилган абсорбентларни йиғишни қидириш зарур ҳисобланади. Газларни тозалашни абсорбцион методи газларни ва суюқликларни ҳар хил аралашмаларига асосланган. Абсорбцион жараёнлар ҳар хил белг - - ва диэтаноламинни қўллаш тақдим этилган. Этаноламинли жараён кучсиз реакцияга (этаноламинга) ва кучсиз кислоталар (Н2S/СО 2 ) эритмаларидан туз олиш реакцияларига асосланган[49]. У қуйидагича берилган; HOCH 2 CH 2 NH 2 + H 2 S ←→ HOCH 2 CH 2 NH 3 + HS – , HOCH 2 CH 2 NH 2 + H 2 O + CO 2 ←→ HOCH 2 CH 2 NH 3 + HCO – 3 (1) Бу қайтарилиш реакциясидир . Уларнинг тенглаштирилиши температурани бошқаришда силжиши мумкин. Бундан ташқари системани тенглаштириш баъзи таъсирларни кўрсатади, ҳамда кислотали газларни парциал босими ва бошқа факторлар. Контактлаштирилган температура одатда 25-50 0 С ни ташкил этади. Бунда босим газни самарали амалга оширади. Кенг интервалда – атмосферадан чексизликкача тебранади ва маълум даражада 7 МП га кўтарилади. Аминларни танлашда ҳар бир аниқ вазиятда диққат би - - кам энергия сарфланиши, қисман коррозияга активлигини киритиш мумкин, бу эритмаларни кўпроқ концентрланганини ишлатиш рухсат этилади. Уларни тўйинган газлар билан кўпроқ қўйилади. Табиий газ тозаланганда сўнг минимал миқдорда кислотали компонентларни сақлаши зарур. Карбонат ангидрид гази ва олтунгугуртли бирикма қурилма ва трубаларда каррозияга олиб келади. Олтингугурт бирикмаси ва уларни ёниши атроф муҳитни заҳарлайди (4) Кислотали компонентлардан газларни тозалаш учун суюқлик жараёнлари қўлланилади. Суюқлик жараёнлари ва адсорбция тозалаш жараёнлари қўлланилади. 1. Хемосорбцион жараёнлари Бу гуруҳга кислотали компонентларни абсорбентлар билан химиявий таъсири афзаллигига асосланган, улардан кўпроғи аминлар ҳисобланилади: МЭА, ДЭА,ТЭА,МДЭА, диизопропаноламин, дигликольамин [50]. Бу гу - - диоксидтетрагидротиофенни бирон бир химиявий ютувчанлик билан бирикмасини ишлатилади. Химиявий ютувчанлик сифатида аминлар, биринчи навбатда диизопропаноламин (ДИПА) қўлланилади. Кислотали компонентларни ютувчанлигининг барча усулларида селективлилик (самарадорлилик) химиявий ва юқори ҳароратга мослашиши, буғларини паст буғланиши, коррозияга активлиги камлиги, юқори ютиш қобилияти ва углеводородларга химиявий интертлигига эга бўлиши лозим. Бундан ташқари нархи ҳаммабоп ва кам заҳарли. 4. Оксидланиш жараёнлари Бу жараёнлар водород сульфидни элементар олтингугуртга қайтмас алмашинишига асосланган. Бундай жараёнларга қуйидагилар мисол бўлиши мумкин; “Джемарко - Ветрокок” ва “Стретфорд”. Дастлабки жараёнда ютувчанлик сифатида ишқорий металларнинг маргумишли тузининг иссиқ эритмаси ишлатила - - эластиклиги ўсади. 2.2. М ГҚИЗ да газни тозалаш Заводда табиий газни икки оқимда тозаланади: кам олтингугуртли газни жойи (% ҳажмдан) иборат:H 2 S – O.3 – O.4 ва СО 2 – 1.3 – 1.4 ва юқори олтингугуртли газларни ватани Ўртабулоқ ва Денгиз кўли, H 2 S дан 6 ти ва СО 2 дан 5 – ти % фоиздан иборат.[52] МЭА эритмаларни кислотали газлар билан тўйиниш даражаси 0.5 – 0.6 моль/мольни ташкил этади, шу билан бирга H 2 S – O.20 – O.25 моль/моль ютиш ҳисобидан СО 2 - O.30 – O.35 моль/моль ютиш ҳисобига. Битта даража водород сульфиддан 20мг/м 3 гача таъминлаш газни тозалашни таъминламайди. Иккинчи даражада газларни тозалашгача қадар 20мг/м 3 кўп бўлмаган водород сульфид таркибли газ олишга имкон беради. Оринбург ГҚИЗ да ДАЗ эритмали газларни тозалаш. Заводни ҳар бир навбатида тозалашни учта қурилмас - - ушлаб туриш лозим. Тозаланган газ қуритиш қурилмасига 5.7 – 5.9 МП ли босимда ва 45 0 С температурада тушади. ДЭА тўйинган эритмадан абсорберни тубидан регенерацияга шамоллатгич орқали ўтади. Тўйинган ДЭА регенерация блокининг асосий аппарати десорбер (Д=3000 мм,н=29м) ҳисобланилади. У 21 тўсиқли тарелкалар билан жиҳозланган. ДЭА нинг тўйинган эритмаси 19 чи тарелкага (пастдан санаганда) тушади. Десорбердан аминли эритма буғлантиргичга тушади. У ерда 130 0 С да қиздирилади ва десорберни кубига, буғ сонига жўнатилади. Улар буғлатгичга тушади, ДЭА 0.14 кг/м 3 тенг туриши лозим, буғ босими 0.5 Мп ни ташкил этади. Десорбер лойиҳа бўйича 0.24 МПа тартибида ишлаши лозим. Иъстемол температураси 100 – 109 0 С колонканинг юқори ва паст температураси 130 ва 111 0 С дан кам. t 0 С га мос равишда - - Р егенирацияланган ДЭА эритмаси водород сульфидни 5мг/м 3 [8.9] таркибли тозаланган газини олишни таъминлайди. 2.3. МЭА эритмаси билан кам олтингугуртли газларни тозалаш Мингибоев ГПЗ га тушадиган газнинг таркиби 20г/100м 3 водород сульфидни ташкил этади. Заводда газдан H 2 S ни озроқ миқдорда фойда чиқариш учун хемосорбция усули қўлланилади. Ютувчи сифатида МЭА 10% ли эритмаси ишлатилади.0,6 л/м 3 эритмани солиштирма харажати водород сульфидни ва СО 2 тозаланган газдаги қолдиқ миқдори 0,3 ва 0,1 масс% га муофиқ таркиб топади. ( 2. 3.1 расм). МЭА эритмасини концентрацияси ўсиши билан бирга водород сульфиддан ва СО 2 тозалаш даражаси кўтарилади. Концентрация кўпроқ бўлган эритмани ишлатилганда газларни СО 2 дан анча чуқурроқ тозалашга эришиш мумкин. Бунинг учун қурилма жиҳозлари антикор - - абсорбция коэффицентини камайишига олиб келади. Амин эритмасини кўпик ҳосил қилиши оғир углеводород аралашмасини келтириб чиқаради. Тозаланган газ билан абсорбер юзасига ёпишиб қоладиган, чанг, сульфидлар, темир, ёғловчи мойлар, ҳамда органик кислоталар тиосульфидлар бўлади.МЭА парчаланишидан чиққан бошқа махсулотларга қарши кўпик ҳосил қилиш аппарати сифатида Силиконов ёғи ва юқори t 0 да қайнайдиган спиртлар, масалан: амин спирти Родорсил ва бошқаларни ишлатиш мумкин. Бундан ташқари таркибий қисмлардан тозалашда карбонат калий ишқорни сувли эритмасини ишлатишни топдилар. Аминларга солиштирганда ишқор эритмасини афзаллиги унинг актив моддаларга нисбатан турғунлигидадир.Водородсульфид, СО 2 ,олтингугурт ишлаб чиқариш бўйича қурилма схемасини соддалаштириш имконини беради. Ишқорнинг ўза - - -газларни тозалашда ютувчи физикавийавий фаол моддалар сифатида флюор, селекзол, пуризол, ректизол, эстасольван ва бошқа нейтрал органик бирикмалар ишлатилади, улар алоҳида, ҳамда таркибий қисмлар билан биргаликда ишлатилади. Улар ҳаракати механизми физикавийавий абсорбцияларни кислотали газларни ютишига асосланган ва пропилен – карбонат, N – метил 2 – пирролидон, метанол абсорбатлар ишлатилишини афзаллиги билан ажралиб туради. Физикавий ютувчанлик компонентларига эфирлар моно ва полиэтиленгликоллар хизмат қилади.Уларга диэтиленгликолнинг диэтилэфири, триэтиленгликолнинг диэтил эфири мисол бўла олади. Абсорбцион жараёнга “Селексол” жараёни аниқ мисол қилиб олиш мумкин. 2.4. Селексол жараёни Бу жараёнга абсорбер сифатида полиэтиленгликольнинг диметил эфири (яъни селексол) хизмат қилади. - - Турли хил компонентларни ва сувларини газни таркибидан тозалашда селексол асосий ролни бажаради. СН 4 < С 2 Н 6 < CO 2 < C 3 H 8 < C 4 H 10 < COS < C 5 H 12 < H 2 S < CH 3 SH < CS 2 < C 7 H 16 < H 2 O 2.5. Ректизол жараёни Бу жараён бир вақтни ўзида H 2 S, СО 2 ва органик бирикмалари тозалашда ишлатилади. Бу моддалар металлар билан абсорбланади, айниқса қуйи температурада эса тўйинмаган эритмалардан улар осон ажралиб чиқаради. СО 2 ва H 2 S нинг металдаги эрувчанлигининг боғлиқлиги тур хил босим ва температурада кўрсатилган. Бунда кўриниб турибдики H 2 S нинг металда эрувчанлиги СО 2 эрувчанлигига нисбатан юқори. Бу эса уларни мувоффақиятли ажратиб олишга ишлатилади. СО 2 нинг метанолда бўлиши H 2 S ни 10-15% эрувчанлигини камайтиради. Бу жараённи афзаллиги қуйидагилар: а) бошқа усулла - - 2.6.Флюор жараёни Тозалашни “Флюор” жараёни шу номли фирма томонидан ишлаб чиқарилган ва бу органик эритувчилар қўлланишга асосланган. Бундаги одатдаги температурада буғланиш паст бўлади. Абсорбент сифатида асосан пропилен карбонат қўлланилади, бироқ глицирин три – ацетат, буоксидиэтилен – гликольацетат ва метакситриэтиленгликоль ацетатларни ҳам қўлланишда патентлар олинган. Буларда энг мақбул ва кўп тарқалган пропиленкарбонатдирС 4 Н 4 О 3 рангсиз суюқлик. Асосий хоссалари қўйида келтирлган [53]. “Флюор” жараённи асосий афзаллиги шундан иборатки, бунда кислотали газларни десорбцияси фақатгина босимни тушиши ҳисобидан содир этилади. Шунинг учун энергия асосан абсорбентни кўтарилиб тушишида сарфланади. Десорбцияни бундай усули кислотали компонентларнинг қуритилган газда фақатгина етарли - - буғишга имкон беради. Ўзи билан бир қаторда СО 2 ва H 2 S ва бошқа олтингугурт органик агрессив бирикмалар билан яхши эрийди. Бунда СО 2 ни эрувчанлиги 0.1 МПда – 3.95 м 3 /м 3 35 0 С температурада бўлади. H 2 S учун экологик шароитда эрувчанлик 48,8 ва 25 м 3 /м 3 га муофиқ ташкил этади, яъни таркибда деярли кўп. Бошқа физикавий ютувчанлик N – метилперролидон углеводород газларни юқори эрувчанлик ҳусусиятига эга. Юқорида баён этилганлардан қўйидаги хулосаларни чиқариш мумкин. - Барча вазиятларда кислотали газлардан табиий газни тозалашда абсорбцион – десорбцион жараён ишлатилади; - Кўриб чиқилган технологияларда абсорбент бўлиб ингридиент билан этаноламин ҳисоб л анади; - Амин эритмаларини оптимал концентрацияси 25 -40 % массали чегарада тебранади. - энг самарали абсорбент 30 – 40 % М - - жараёни айнан нордон газни сўндириш ва шу билан бирга газли қоришмани суюлтиради ва химиявий бирликни ташкил қилади. H 2 S ва СО 2 билан диэтаноламин (ДЭА) суюқ фазадан ўтиб қўйидаги реакцияни ташкил қилади. R 2 HN + H 2 S ↔ [R 2 NH 2 ] HS ↔ [R 2 NH 2 ] + HS R 2 HN + CO 2 + H 2 O ↔ [R 2 NH 2 ] HCO 3 ↔ [R 2 NH 2 ] + HCO 3 R – радикал ↔ CH 2 CH 2 OH Реакция натижасида мўрт кимёвий бирикма ли сувда эрувчан компелекс тузлар ҳосил бўлади. Реакция қайталанади. Реакция тинчлиги параметрларни босими ва температурасини таъминлайди. Газларнинг ҳоссаси ва суюқликни ютиши олиб келади. Адсорбе т ни процесс колонна типидан аппарат абсорборда ўтказилади. Кимёвий реацияни ўзаро таъсири остида арох фазодан ашё оқова Табиий газдаги газни сепорация қўйидаги блокларда ўрнатилади. I – Табиий газни аминли т - - (пастдан юқорига) ва суюқ қоришма ДЭА (юқоридан пастга) харакатланади. Адсорбер 2 қаватли тузли насадка FLEXIMAX – 400 СО 2 билан таъминланган. тозаланган табиий газдан то 1Оррм гача бўлади. Суюлтирилган сўрувчини регенерацияси десорбрия прцессида ўтказилади ва унда химиявий бирикмаларни парчаланиши натижасида ДЭА ва газларга ажралади. Десорбция прцесси иссиқликни ютиш билан кечади, шу билан у эндотермик процессига ўтади. Десорбция процесси колонна типидаги аппаратда десорберга ўтади. бу реакция босимнинг пасайиши натижасида кечади ва у ўз навбатида харакатни кўтаради. Иссиқлик массаси алмашуви жараёни контакт фазосининг юзасидаги насадка FLEXIMAX – 400 маркали аппарат орқали таъминланади. Десорбция процесси қуйидагича реакцияда бўлади: [R 2 NH 2 ] + HS ↔ [R 2 NH 2 ] HS ↔ R 2 NH + H 2 - - газнинг назорат яъни босим ва температура назорати РI – 17007 ва ТI – 17007 А,В совутгичгада совутилиб сувнинг (қайтиб) иссиқлик айланиши ҳисобидан ҳосил бўлган сув табиий газ сепоратори ҒА – 1702 га келиб тушади. Табиий газ совутгичи ЕА 1706 А,В дан иссиқлик алмашинуви қувуридан сувга келиб тушади. Қувурлараро – табиий газ сувнинг қайта оқими температураси назорат совутгичдан табиий газни ЕА 1706 А ва ЕА – 1706 кўрсатиш, ТW – 17052 А ва ТW – 17062 В асбоби билан биргаликда бошқаради. Қувурларнинг химоя табиий газ совутгичлари ЕА – 1706 А, ЕА – 1706 В сувнинг қайта келиши РSV – 17008А ва PSr – 1700и клопандаги орқали бошқарилади. Клопандаги босим 4370 ПА га эга. Табиий газ ҒА 1702 сепораторидан томчилаб суюқлик (сув ва углеводород конденсати) ва механик қоришмалар ажралиб чиқади. Табии - - тозаланиш учун тушади. ДА 1701 нордон газ адсорбери колонна типидаги вертикал цилиндирик аппаратни ташкил этади. Аппаратнинг пастки қисми адсорбентни процесси учун мўлжалланмаган. Юқори қисми эса табиий газни ювиш учун мўлжалланган. Аппаратнинг пастки қисми икки қаватли насадка FLEXIMAX – 400 --- асбоб билан жиҳозланган. 2 та тақсимловчи тарелкалардан қуюлувчи мосламадан ташкил топган. Аппаратнинг юқори қисмидан 4 та тарелка жойлаштирилган. Шундан 3 таси қолпоқчали ва биттаси пастки “қор” тарелка аппаратнинг юқори қисмида томчилагич мосламаси бор. ДА – 1701 нордон газ адсорберидан табиий газ ўтгач пастки қисмидан адсорбендан 2 қаватли насадкадан ДЭА суюқлик оқовасига қорлик пастки қисмидан ювиви сув латокидан тўғри пастки латокка 500 т/с ва температура 53 -57% сувли суюқлик (ДЭА) Насад - - Тозаланган табиий газнинг йўналишида ДА – 1701 анализатор ўрнатилган (АI - 17001) ва у газдаги СО 2 концентрациясини максимал даражасини билдирувчи анализация ўрнатилган. S – 1702 мосламасида табиий газдаги миқдорини аниқлаш учун лаборатория назоратига синама олиш учун синамаолгич ўрнатилади. Қурилмани химояси учун ва қурувлардаги босимни кўпайишини олдини олиш учун нордон газ адсорбери ДА – 1701 мосламасида бешта химояловчи тўсиқ ўрантилган. РSV - 1702 А.В.С.Д.S ўрнатилган босим химояловчи тўсиқларда 4370 кПА ни ташкил қилади. тўсиқдан отилиб чиқувчи газ босими ва қувурларда ўрнатилувчи сепаратор ҒА 6901 хўлланган машъал ўрнатилган. ДА - 1701 нордон газлар билан бойитилади ва аппаратнинг кўп қисмига қуйилади. ДЭА суюқлигини тўйинган сатхи доимийлиги адсорбер куби ДА 1701 да муайян 10 - - Эхтимолли авария холатларида САИ ДА 1701 нордон газ адсорберидаги система ишга тушади ва қуйидагилар келиб чиқади. 1. бир вақтнинг ўзида РV - 17001 А,В,С назорат тўсиқлари ёпилади ва табиий газ келиши тўхтатилади. 2. LV – 17001 назорат тўсиқи ёпилади ва ҒА – 1702 сепаратори орқали конденсатни чиқиш тўхтатилади. ҒV – 17003 назорат тўсиқи ёпилади ва ДА – 1701 нордон газ адсорберни парли конденсатга келиб тушиши тўхтатилади. Аминли суюқлик айланма ҳаракат қилувчиия ДА – 1701 нордон газ адсорбери суюлтирилган ютувчи сифатида 30% концентирланган ДЭА нинг қайта ишланган суюқлиги ишлатилади. У ДА – 1702 амини колонна тубидан юборилади. ДЭА нордон газнинг тўйинган суюқлиги жўнатиш колоннасидан ДА – 1702 амини регенерация қилинади. ДЭА циркулясия контур суюқлиги тўхтовсиз оқим абсорбция ва десо - - хароратини назорат қилади. Қувурлараро масофадан чиқувчи иситгич ЕА – 1702 АВ тўйинган амин ёрдамида амалга оширилади. ЕА – 1702 А,В кейинги суюқлик регенератив хароратнинг назорати Т W – 1705 асбоби кўрсатгичи орқали бажарилади. Қувурларни ва ЕА – 1702 А,В тўйинган амин иситгичи ДЭА суюқлигидан ҒА – 1704 қувур сиғимига мослаштирилган. ҒА – 1702 А,В тўйинган аминли иситгичдан ДЭА суюқлиги GА – 1701S насоси орқали қувурга келиб тушади. Иш таркибини ўрнатиш учун РА – 1720 комплекси кўпикка қарши мослама ўрнатилган. У ДЭА суюқлигини қувурида GА – 1701, GА – 1701S насосигачабўлган масофада жойлаштирилган. GА – 1701, GА – 1701S насосидан кейин қувурда босимни назорат қилиш РG – 1705 8 ва РG – 1705 9 асбобидаги кўрсатгичлар асосида бажарилади. Қувурларни бўшаши ва GА – 1701, GА – 1701S насос - - АҒ аминли регенеративсовутгичга келиб тушади. Чиқим йўналишини дгилтрация йўналиши орқали умумий чиқимнинг 20% гача. ҒI – 17007 асбоби кўрсатгичи асосида назорат қилинади. Тоғаланган дгилтрация тушадиган ДЭА суюлиги асосий йўналиши билан қўшилиб GА – 1701, GА – 1701S насосидан ЕС – 1701 А – ҒХ аминли регенератив совутгичга келиб тушади. ДЭА эритманинг даражаси, ДА – 1701 аччиқ газнинг абсорберга берилиши, ТС – 17002 назорат қилиш даражаси 55 0 С да сақланади. Сигнализациянинг минимал ва максимал даражасининг натижаси кўзда тутилган. Жалюзи ва 12 та вентелятордан 6 тасининг паррак бурчакларинг очилиши ва ёпилиши харакати ДЭА тўйинтирилган эритма даражаси совутгичдан сўнг тўйинган амин ЕС – 1701 А – Ғ масофада туриб бошқарилади. Совутгичда вентиляторларни химоя қилиш учун тўйинган амин Е - - Углеводородлар чегараси кўтарилганда кенгайтирилган идиш ҒА – 1705 LI – 17014 прибор бўйича сигнализациянинг максимал ва минимал даража натижаси кузатилган. ҒА кенгайтирилган идишни углеводороддан бўшатиш системасида ҳам факл чиқиндини йиғиш кузатилади. ДЭА эритмаси тўлдирилган ва углеводородлар киритиши кўрсатгич ўрнатилган жойидаги приборлари LG – 17055А ва LG – 17055B, LG – 17056А ва LG – 17056B жавобгардир. Тўлдирилган эритма меъёри кенгайтирилган идиш ҒА – 1705 регулятор LG – 17006, тўсиқ LV – 17006 НЗ қувурга ўрнатилган ДЭА эритмасининг узатилиши қиздирилиб тўлдирилган амин ЕА – 1702 1702 А,В буғланиш колоннасига амин ДА – 1702 га юборилиши назорат қилинади. ДЭА эритмаси кенгайтирилган идиш ҒА – 1705 ва меъёр ўлчагич қувур идиши ҒА 1704 приборлари бўшатилиши кўзда тутилган. Босим - - ДА – 1702, шунингдек яна айланма ҳаракат қилувчи контурга олиб чиқилади. Йўқотилганини ўрнини қоплаш.ДЭА нинг янги эритма ҳисобидан GA – 1703 насоси орқали буғланган амин ДА – 1702 нинг қувуридаги кубхонодонга қайта ишланган эритма ҳисобига тикланади. 3.3. Аччиқ газларнинг десорбция узели ДА – 1702 буғланган аминнинг колоннаси вертикал цлиндрсимон аппарати колоннанинг кесишувининг ўзгариши ва аччиқ газни тўйинган ДЭА эритмасидан десорбция қилиш учун. Аппаратда 3 қаватли FLEXIMAX – 400 маркали насадка, 2 та тақсимлаш лиюнчаси, тўқиб ташлаш ва суюқликни қуюқлаштирувчи ўрнатилган. Тўйинган ДЭА эритмаси буғлатиш колоннасига ДА – 1702 суюқ фазага бўлинади. Кубовой бўлимига қуюлувчи ДЭА қоришмасида иссиқлик даражаси тўхтовсиз кўтарилиши натижасида амалга ошади. Рейбойлер А – 1704 А,В, S га б - - Буғ конденсати қувурлар аро кенгликдан ребойлер ЕА – 1704, А,В,S конденсати тўпламига ҒА – 1703 га олиб чиқилади. Конденсат ҒА – 1703 тўпламида сатх ўлчови регулятор LC – 17004 клапан LV – 17004 “НЗ” ўрнатилган қувурда буғ конденсати чиқиши паст босими конденсати коллекторга чиқилишини таъминлайди. Инерт газини ташландиғи конденсат ҒА – 1703 тўпламидан лимит шайбаси ҒО – 17013 дан пст босимли конденсат трубопроводга чиқиши кўзда тутилган. Конденсат сатхи назорати конденсат тўплами ҒА – 1703 ҳамда LG – 17052 прибор кўрсатгичида олиб борилади. Босим назорати ҒА – 1703 конденсат тўпламида ва жойида ўрнатилган PG – 17056 прибори кўрсатгичида олиб борилади.конденсат ҒА – 1703 тўплами босим кўтарилиши химояси учун аппарат юқори қисмида химоя учун аппарт юқори қисмида ҳимоя клапани PSV – 1709 - - Амин ДА – 1702 ни буғланиш клоннаси юқори қисмидаги ҳарорат назорати Т I – 17009 прибори кўрсатгичи (билан олиб борилади) кузатилади. Газ буғини аралашма босими колоннаси юқори қисмида буғланиш амин ДА – 1702 – 92 кПА регелятор. РС – 17002 регулировкадаги клапани ёрдам беради. РV – 17002 А “НЗ” очиқ газ қувуридаги (S) ажратиш мосламасига ўрнатилган. РV – 17002 В ( N ) етказиб бериш аччиқ газ қувурига суғориш ЕА – 1701 системасидан олиб берилади. Буғланиш амин ДА – 1702 ни босим кўтарилиши аппарати юқори қисмида ҳимояловчи клапани HSV – 1705, PSV – 1705 S колонна ҳимояси учун ўрнатилган.ўрнатилган босим ҳимояловчи клапанлари 390 кПа ни ташкил этади. ҒА – 690 аччиқ газ сепаратори ортиқча буғ босимини чиқариш кузатилади (кўзда тутилган). Суюқ холатдаги фаза ЕА – 1704 А,В,S ребойлерларидан - - орқали олиб борилади. Суюқ фазани минимум ва максимум сатҳини аниқлаш учун сигнализация назоратда тутилган. Қўшимча жойда ўрнатилган LG 17058 А ва LG – 17058 В приборларининг кзрсатгичлари орқали назорат олиб борилади. ДА – 1701 аччиқ газнинг абсерберидаги босимнинг ўзгариб туришини назоратини РДI – 17005 прибори орқали олиб борилади. Авария холат юзага келган вақтида(САИ) авария изоляцияси системаси ДА - 1702 аминобуғлатиш калоннаси ишга туширилади. Натижада клапонларни бошқариш қўл режимига ўтказилади шу билан бирга: 1. ҒV – 17004 “НЗ” регулировка клапани ёпилади ва ЕА – 1704 А,В,S ребойлерларига паст босимдаги тўйинтирилган буғни бериши тўхтатилади. 2. РV – 17003 “НЗ” регулировка клапани ёпилади ва ҒА – 1705 кенгайтирилган сиғими (идиш) орқали, машъалага кечадиган аччиқ газ чиқимини - - ҒА – 1704 қувур идишига пар сони ДА – 1704 насоси орқали ҒВ – 1701 аминнинг сақлаш идишига, кейинчалик ишлатиш учун юборилади қолган конденсациясиз маҳсулоти алоҳида идишга кейинчалик завод ташқарисига фойдаланилади. ҒА – 1704 қувур идишининг иссиқлик даражаси тўғридан тўғри таъсир қилувчи регулятор билан ушлаб турилади. Қайсики паст босимли буғ қувури ўрнатилган ТСV – 17014 клапан орқали. Паст босимли буғ конденсати босим билан коллектрга жўнатилади. ҒА – 1704 қувур идишидаги температура ва босимини ўзидаўрнатилган ТG – 17064 ва PG – 17076 ўлчов асбоблари билан назорат қилинади. ДЭА эритмасини ҳаво билан тўқнашиб кетмаслигини олдини олиш учун, азот юбориш кўзда тутилган, ҒА – 1704 қувур идишдаги азот қатламини бир маромда ушлаб туриш учун, машалага юбориш учун аччиқ газларни йиғиш сис - - - Реактор узелларини юқори иссиқликка чидамлилиги -Паст босим - Катализатор сифатида сувнинг йўқлиги - Бутун маҳсулотлари ажраб туриш системасини юқори самаралиги - Назоратни бутунлай автоматлаштириш ва базада техник жараённи бошқариш. Бу ҳаммаси ХУЛОСА 1. Табиий газни кислотали газлардан тозалашда аминли абсорбентларни солиштириш орқали метилдиэтаноламинни самарали эканлиги аниқланди. 2.Абсорбция жараёнининг моддий баланси тузилди ва абсорбентнинг солиштрма ва минимал сарфлари топилди. 3. Абсорбция жараёнининг тезлиги ҳисоблаб топилди. 5454 - - 4. МДЭА ли композициянинг рН муҳити 10 дан юқори бўлгандагина абсорбент сувнинг миқдори 30% ни ташкил қилиши ва абсорбентнинг қовушқоқлиги етарли даражада бўлиши аниқланди. 5 . Метилдиэтаноламинни коррозия даражаси диэтаноламинникидан 21%га кам эканлиги аниқланди. 6 . Метилдиэтаноламинни абсорбентининг регенирация жараёнига диэтаноламинникидан 15%га кам энергия сарфи аниқланди. ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР 1. Каримов И.А. Ўзбекистон буюк келажак сари. -Т.: Ўзбекистан, 1998 й, 280б. 2. Каримов И.А. Жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози, Ўзбекистон шароитида уни бартараф этишнинг йўллари ва чоралари. -Т.: Ўзбекистон, 5555 - - 2009 й, 56 б 3. М.Н. Воронкова «Реакции серы с органическими соединениями» АНСССР. 1929г, 32 стр. R . Mayer . « Z . Chem », 13.321 (1973). 4 . B . A Усов, Н.А. Корчевий, Я.С. Цетлин, М.Г. Воронков, ЖО Р Х, 11,410 (1975). 5 . A . M . Кулиев, Г.З. Алекперов Москва «Недра» «Очистка газов от сернистых соединений при эксплуатации газовых месторождений стр.6-8, 206-208. 6 . A . M . Кулиев, Г.З. Алекперов, В.Г. Тагиев «Технология и моделирование процессов подготовки природного газа. Москва, Недра.З5- 39,123-139. 7 . Т.М. Бекиров «Промысловая и заводская обработка природных и неф тяных газов. Москва, Недра 1980г. 172-174 с. 8 . Кемпбел Д.М. «Очистка и переработка природных газов». Недра 1977. О целесообразности применения диэтаноламина для очистки природного газа от H 2 S и С0 2 на Мубарекском - - 1 5 . Maddox R.N., Campbell J.M. Fluid Sweeting Sulfur Recoveri. A part of the Campbell Petroleum Series. 1 6 . Очистка малосернистого газа с высоким содержанием С0 2 от H 2 S раствором карбоната калия», А.А. Анисонян, В.И. Мурзин и др. - Экспресс информация. 1 7 . Реней Д.Р. «Удаление С0 2 по процессу селексол - Переработка углеводородов, 1976, № 4 с. 19-22. 1 8 . Современная тенденция и развитие технологии переработки газа. Авт. А.А. Согомонянц, Е.К. Борисенко, Г.М. Карпенко и др. ВНИНОЭНГ, 1977. 1 9 . Технический прогресс в области очистки природного газа и сжиженных углеводородов от сераорганических соединений / С.Ф. Гудков, Ф.М. Пехота, Е.Н. Туревский и др. ВНИИЭНГазпром, 1975. 20 . Технология очистки газа, содержащего сероводород, А.И. Гриценко, И.А. Галанин, Л.М. Виноградов и др - - 2 8 . Отчет об опытно-промышленных испытаниях метилдиэтаноламина (МДЭА) на II очереди Оренбургского ГПЗ за 1987 г., Оренбург, 198,40 с. 2 9 . Стрючков В.М., Афанасьев. А.И. и др. Научно-технические достижения в области сероочистки газов. М. ВНИИЭНГазпром, 198,30 с. 30 . Грунвальд В.Р., Климов В.Л. и др. «Ресурсосберегающая технология глубокой осушки и очистки природного газа от меркаптанов и сероводорода». Москва, ВНИИЭНГазпром 198. 31 . Гриценко А.И., Бекиров Т.М. и др. Опыт эксплуатации установок очистки газов от кислых компонентов на ОГПЗ и МГПЗ. Москва, ВНИИ- ЭНГзпром, 1979,58 с. 3 2 . Бекиров Т.М. «Первичная переработка природных газов». Москва, Химия, 1987, 256 с. 3 3 . Мишин В.М., Афанасьев А.И. Оператор по переработке сернистого природного газа, М. Недра, 1987,132 с. 3 4 . Dow - - 40 . Володин Н.И., Брандт Б.Б. Математическая модель процесса десорбции С0 2 из водного раствора МЭА - ТОХТ, 1982 №6. т.ХУТ. 41 . Лебедев Н.Н. Химия и технология основного органического и нефтяного синтеза-М. Химия . - 1981, 605 с . 42 . Kohl., Riezenfeld F.C. Gas Purification, 4 th Ed. - Houston: Gulf Publishing. -1985-427 p. 43 . Butwell K.F., Kubek D.J., Sigmund P.W. Alkanolamine treating/ Hydrocarbon Processing. - 1982/ V.61 - №3 - P. 108-116. 44 . Очистка технологических газов. Под редакцией Т.А. Семеновой и Л. Лейтса. Химия. 1977,48 с. 45 . Балыберда И.Т. Физические методы переработки и использование газа. М. Недра, 198, 240 с. 4 6 . Увеличение мощности установки по очистке газа. Г.Р. Девит, Р. Зун- дерман, СТ. Донелли и др. Нефть и газ и нефтехимия за рубежом. -1984.-№5- с. 31-9
Купить
  • Похожие документы

  • Faxriy yorliq
  • Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
  • Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
  • Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
  • Botanika glossariy

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha