Temirdaraxtkabilar ajdodchasi (Hamamelididae). Dalachoykabilar ajdodchasi (Dilleniidae). Yalpizdoshlar - Ботаника - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	530.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	16 Январь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Ботаника

Temirdaraxtkabilar ajdodchasi (Hamamelididae). Dalachoykabilar ajdodchasi (Dilleniidae). Yalpizdoshlar

Купить

MAVZU: Temirdaraxtkabilar ajdodchasi (Hamamelididae). Dalachoykabilar ajdodchasi (Dilleniidae). Yalpizdoshlar oilasi vakillari bilan tanishish. Ituzumdoshlar va karamdoshlar oilasi vakillari bilan tanishish .

Temirdaraxtkabilar ajdodchasi (Hamamelididae) Bu ajdodcha vakillarining ko'pchiligi daraxtlardir. Gullari shamol (anemofiliya) yordamida changlanib, ayrim jinsli, ba’zan ikki jinsli, bir uyli, ко’rimsiz. Ajdodcha 10 qabilaga bo'linib, ulraning ba’zilari bilan tanishib o'tamiz. Kazuainnomalar (Cazuarinales) qabilasi bitta oila va kazuarina turkumiga ega. Kazuarindoshlar oilasiga 40 dan ortiq tur kiradi. Ushbu oila vakillarining ko'pchiligi asosan Avstraliyada tarqalgan. Emannamolar (Fagales) qabilasi qoraqayindoshlar va qayindoshlar oilasiga bo'linadi. Ushbu oila vakillari keng bargli va aralash o'rmonlarni hosil qiluvchi daraxt va butalar, gullari mayda, ayrim jinsli, kuchala, kallakcha va boshqa to'p gullar, urg'ochi gullari tangachasimon o'simta ichida

Emandan qurilish materiali sifatida, bochkalar yasashda, durodgorlikda foydalanadi. Yong'og'idan soxta kofe olinadi. Emanning 7 turi O'zbekistonda madaniy holda uchraydi. Qoraqayin turkumi 10 turga ega. Ular Shimoliy yarim sharda tarqalgan. Sharq qoraqayini. (F.orientalis) Farg'ona, Andijon, Samarqandda madaniy holda uchraydi. Durodgarlikda, kemasozlikda foydalaniladi. Yong'og'idan presslash yo'li bilan toza moy olinadi. G'arbiy Ukraina, G'arbiy Belorusiyada Yevropa qoraqayini (F.silvatika), kavkaz va Qrimda Sharq qoraqayini (F.orientalis) uchraydi. O'rmon yong'og'i (Corylus) turkimiga 8 tur kiradi, bargini to'kuvchi bir uyli daraxt va butalardir. Qayindoshlar oilasi grab ( Carpinus) va qandag'och (Alnus) turkumlari ham kirib o'rm

Chinordoshlar oilasi (Plantanaceae) Bu oilaga 1 ta turkum, 10 ta tur kiradi. Ular Shimoliy Amerika, (Canada, Meksika, O'rta Yer dengizi bo'ylari. G'arbiy Ximolay, Xindi-Xitoy, Bolqon yarim oroli va O'rta Osiyoda tarqalgan. Bizda bitta Sharq chinori ( Platanus orientalis) o'sadi. Chinor serbarg o'simlik, bargida yon bargchalari bo'ladi. Kurtagidan dastlab barg chiqadi, keyin gulga kiradi. Gullari bir jinsli, changchi guli sarg'ish boshchada, urug'chi guli qizil boshchada hosil bo'ladi. Shamol vositasida changlanadi. Changchilari 3-4, ba'zan 7 ta gacha bo'ladi. Chinorlar 2000 yilgacha umr ko'radi, tabiatda 500, 1000 yil yashagan chinorlar uchraydi. U mustahkamligi jihatdan yong'oq yog'ochidan qolishmaydi. Sharq chinori O'zbekist

Qayinnamolar qabilasi (Betulales) Qayinndoshlar oilasi (Betulalaceae) Bu oilaga 6 ta turkumga mansub 150 ga yaqin tur kiradi. Ular asosan Shimoliy yarim sharda tarqalgan. Keng tarqalgan turlariga misol qilib TyanShan qayinini (Betula tiahshanica) olish mumkin. U bargini to'kuvchi daraxtdir. Bargi oddiy, yon bargchali. Gullari ayrim jinsli, bir uyli. Gulqo'rg'oni oddiy. Changchi guli kuchalada, urug'chi guli yumaloq to'pgulda joylashgan. Shamol yordamida changlanadi. O'zbekistonda 1 ta turkumga mansub 2 turi o'sadi. Qayin (Betula) turkumga 60 ga yaqin bargini to‘kuvchi daraxt va butalar kiradi. O'zbekistonda oq qayin (Betula verrucosa), momiqli qayin (B.pomirica) kabi turlar uchratiladi. Yong'oqnamolar qabilasi (Juglandales) Yong'oqdoshlar oilasi (Jug

Dilleniyakabilar ajdodchasi (Dillenidae) Bu ajdodchaga har xil hayotiy shakllarga va turlicha gul tuzilishga ega bo'lgan vakillar kiradi. Uning dillenidnarnolar (Dilleniales) va choynamolar (Theales) qabilasi vakillarida guli spiral-tsiklik tuzilishda va urug'chisi apokarp tuzilishdagi sodda belgilari saqlangan; veresknamolar (Ericales) ebenanamolar (Ebenales) va navro'zgulnamolar (Primulales) qabilalari uchun esa tojibarglarning o'zaro tutashganligi xos, binafshanamolar (Violates) qabilalari uchun gullarining tsiklik tuzilishi, tojbarglari erkin hamda tuguncha ustki kabi xususiyatlar saqlangan. Gulxayrinamolar (Malvales) qabilasi vakillarida gullari tsiklik changchilar soni ko'p bo'lib, ular o'zaro qo'shilib, nay hosil qiladi hamda urug'chini o'rab

Choynamolar qabilasi (Theales) Dalachoydoshlar oilasi (Clusiaceae, Hypericaceae) Bu oila 9 turkum, 400 dan ortiq turga ega. Bu turlami asosan tropik va subtropik xududlarda uchratish mumkin. O'zbekistonda 3 turi o'sadi. Bu oila ichida eng rnuhimi dalachoy (Hyperium) turkumi hisoblanadi. O'rta Osiyoda uning 2 turi (Hyperium perforatum, H. scabrum) keng tarqalgan. Barglari oddiy, nashtarsimon, qarama-qarshi joylashgan. Gullari ikki jinsli, aktinomorf, gulkosacha bargi beshta qo'shilib o'sgan. Gultojibargi 5 ta erkin joylashgan. Changchilari cheksiz, urug'chisi 3 ta, mevachi bargning qo'shilib o'sishidan hosil bo'lgan. Mevasi ko'sakcha. Dalachoyning barcha turlari ham dorivorlik xususiyatiga ega.

l- dalachoy (Hyperium perforatum)ning umumiy ko'rinishi, 2- guli, 3- diagrammasi

YALPIZNAMOLAR QABILASI (Lamiales), LABGULDOSHLAR OILASI (Lamiaceae) Bu oila o‘z ichiga 200 dan ortiq turkum va 3500 turni o‘z ichiga oladi. Ular asosan yer sharining issiq va mo‘'tadil iqlimli hududlarida tarqalgan bo‘lib, bir va ko‘p yillik o‘t, chala buta, tropik mintaqalarda esa ba'zi vakillari buta va daraxtsimon o‘simliklardir. Ularning poyasi 4 qirrali, barglari oddiy, poyaga qarama-qarshi joylashgan, yonbargchalari yo‘q. To‘pgullari barg qo‘ltiqlarida joylashgan, (dixaziy). Ikki qarama-karshi barg qo‘ltig‘idan chiqqan dixaziy to‘pgullar o‘zaro birlashib xalqa to‘pgul hosil qiladi. Har bir doira to‘pgullar o‘z navbatida boshoq, ro‘vak, shingil, ba'zan kallak to‘pgullarda joylashgan. Gullari asosan noto‘g‘ri, ba'zan to‘g‘ri, 5 a'zoli qo‘sh gulqo‘rg‘onli. Gulkosa ba

A - umumiy ko‘rinishi; B, D - gul; E - gulning bo‘yiga kesigi; F - ginetsey; G - kosa- chabarg; H - androtsey; I - changchi; J - gul diagrammasi; К - yon to‘pgullar chizmasi; L, M-urug‘lar.

Ituzumguldoshlar oilasi-Solanaceae. Ituzumdoshlar oilasi 85 turkum, 2500 ga yaqin turdan iborat bo‘lib, yer sharining mo‘tadil iqlimli va tropik hududlarida tarqalgan. Ular asosan o‘t o‘simliklar, ba’zan chala buta va kichik daraxtlardir. Barglari oddiy, butun yoki patsimon qirqilgan, yon bargsiz bo‘lib, poyada ketma-ket joylashadi. Gullari yakka-yakka ko‘pincha oddiy yoki murakkab gajak, shingil to‘pgul hosil qilib to‘g‘ri yoki biroz noto‘g‘ri, och sariq, pushti, binafsha, oqimtir ko‘k rangli, ikki jinsli, qo‘sh gulqo‘rg‘onli. Gulkosa. va gultojbarglari 5ta bo‘lib, qo'shilib o'sgan, gultojisi karnaysimon, qo‘ng‘iroqsimon bo‘ladi. Changchilar 5ta, ko‘pincha changdoni chetlari bilan birlashib urug‘chi ustunchasini nay hosil qilib o‘rab turadi. Urug'chisi bitta ikkita me

Kartoshka (S.tuberosum). Ko‘p yillik o‘t o‘simlik bo’lib, poyalari qirralik. Tuganaklarida 12-25% gacha kraxmal, 2% moy, 2% oqsil va А, В vitaminlari boladi. Janubiy Amerikada tarqalgan. XVIII asrda Rossiyada ekila boshlagan. Hozirgi vaqtda 1000 dan ortiq navi bor. Oziq-ovqat, yem-xashak va texnik ekini hisoblanadi. Baqlajon (S. melongena). Bir yillik o‘t o‘simlik bo’lib, gullari yakka joylashgan. Mevasi ko‘p urug’li, yirik, to‘q binafsha rangli rezavor meva. Vatani Hindiston hisoblanadi. Pomidor ( Lycopersicum ) turkumi. Pomidor sariq gulli bir yillik o‘t o'simlik, vatanida ko‘p yillik. Pomidorning vatani Amerika bo’lib, Rossiyada 1780-yilda ekilgan. Markaziy Osiyoda XIX asrning birinchi yarmidan boshlab ekila boshlagan. Garimdorilar ( Capsicum ) turkumi. C. annuum turi gulining rangi

Kartoshka. A - gulli novda; В - gul (kosacha barg tomonidan ko‘rinishi) va uning kesigi; D - gul diagrammasi; E - meva (rezavor).

Pomidor (Lycopersicum esculentum): A - mevali novda; В - gul; D - androtsey; E - gultojibargsiz va androtseysiz gul; F - meva (rezavor).

Tamakilar ( Nicotiana ) turkumi. Bir yillik va ko‘p yillik o‘t o‘simlik bo’lib, 40 tadan ortiq turi bor. Barglari butun yirik bo’lib, navbat bilan joylashgan. Janubiy Amerikadan kelib chiqqan, narkotik va insektitsid o‘simliklar hisoblanadi. Yevropaga XVI asrda kirib kelgan. Tamakining guli och pushti qizgish rangli chekiladigan yoki virginiya (N. tabacum) va guli ko‘kish-sariq rangli maxorka (N. rustica) kabi turlari madaniy o‘simlik sifatida ekiladi. Bangidevonalar (Datura) turkumi. Issiq mamlakatlarda o‘sadigan o‘t va buta o‘simliklar bo’lib, 15 ga yaqin turni o‘z ichiga oladi. D. stramonium turi ko‘p uchraydi. Begona o‘t sifatida va tashlandiq joylarda ko‘p o‘sadi. Mingdevonalar ( Hyoscyamus) turkumi. 11 ta turni o‘z ichiga oladi. MDH hududida 8ta turi uchraydi. Qora mingdevona (H. nig

Karamdoshlar oilasi - Brassicaceae Bu tartibga 4 ta oila kiradi. Ularga kovuldoshlar (Capparidaceae ) va karamdoshlar (Brassicaceae) oilalari ham kiradi. Karamdoshlar (Brassicaceae) oilasi 380 ta turkum va 3200 ga yaqin turni birlashtirib, gulli o‘simliklarning eng qadimiy shu bilan polimorf oilalaridan biri hisoblanadi. Oila vakillari asosan 1, 2 va ko‘p yillik o‘t o‘simliklar ba’zi vakillari chala buta va buta shaklida shimoliy yarim shaming mo‘tadil va sovuq iqlimli hududlarida o‘suvchi o‘simliklar orasida muhim o‘rinni egallaydi. Barglari oddiy, butun yoki qirqilgan, poyada navbatlashib o‘rnashgan, yon bargchasiz. Gullari oddiy yoki murakkab shingil, ro‘vak to‘pgullarda joylashgan. Gullari to‘g‘ri, ikki jinsli, qo‘sh gulqo‘rg‘onli kosachabarglari va gultojibarglari 4 tadan, erkin qaram

Karam (Brassica) turkumi. Bu turkumning vakillari bir, ikki yoki ko‘p yillik o‘t o‘simliklar. Eng muhim turlaridan biri- karamdir (ikki yillik o‘t o‘simlik). Karamning bir necha xili mavjud. Jag‘-jag ‘(Capsella) turkumi. Bu turkumning turlari keng tarqalgan. Capsella bursa-pastoris turining tarkibida qonni to‘xtatadigan modda, shuningdek, «С» va «К» vitaminlari hamda organik kislotalar borligi aniqlangan.

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Mikrobiologiya fanida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishning metodik asoslari
Mikroskopik texnikalarning rivojlanish tarixi
Botanika va osimliklar fiziologiyasi fanidan yakuniy nazorat javoblari
Botanika glossariy