Texnologik madaniyat - Культурология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Культурология

Texnologik madaniyat

Купить

Texnologik madaniyat

REJA: Insonning madaniyat tarixida ijodiy yaratuvchanligi. Tarixiy taraqqiyot va texnologik madaniyat. Moddiy va ma’naviy madaniyat. Zamonaviy texnika yutuqlari, jamiyat moddiy madaniyatining asosi. Texnologik madaniyat va sivilizatsiyaning o`zaro aloqadorligi.

Madaniyatni bir tomondan, insonning biologik va ijtimoiy mavjudot ekanligidan kelib chiqib, undagi moddiy va ma’naviy ehtiyojlarni qondirishga qaratilgan boyliklar ekanligi, ikkinchi tomondan, insonning bevosita ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq holda yaratiladigan moddiy va ma’naviy boyliklar ekanligi nuqtai nazaridan madaniyatni ikkiga, ya’ni moddiy va ma’naviy madaniyatlarga bо‘lib kо‘rsatish qabul qilingan. Madaniyatning bu tarzda bо‘linishi uning keng ma’noda qо‘llanilishini kо‘rsatadi. Tor ma’noda tushunishda esa uning faqatgina kishilarning ma’naviy hayotini qamrab olishi nazarda tutiladi.

Madaniyat - bu insoniyatning shakllanishida, turli tamaddunlarni yuzaga keltirishida muhim mexanizm sanalishi bilan birga odamlarning o‘zaro aloqa almashish, bir-biriga yordam qo‘lini uzatish, suyash kabi odamiylik amallarini ham tasniflaydi. Bu tushuncha arabcha "madina" so‘zidan olingan bo‘lib, sodda qilib aytganda "shahar(lashish)" degan ma'noni anglatadi. Albatta, ushbu so‘z atamaga aylangan davrda shaharlar o‘zining ijtimoiy-siyosiy va moliyaviy jihatdan barqarorligi bilan yuksak darajaga ko‘tarilib ulgurgandi. Elu yurtning koriga yaraydigan, uni boshqarib, xalqaro munosabatlarga kirishadigan rahbarlar, olimu fuzalo, ahli ulamo, shoiru nosirlar yashagan shaharlar shu bois ham "madaniyat" so‘ziga zamin bo‘lgandir. Lotin tilidan olingan "culture" (&#3

« Madaniyat jamiyatni tashkil etuvchi kishilar aqliy faoliyatining mahsuli hamdir. Albatta, madaniyat jamiyat har bir a’zosining emas, balki ong-tafakkuri va salohiyati bilan boshqalardan ajralib turuvchi shaxslar mehnat faoliyatining mahsulidir. Madaniyat mehnat jarayonining ijtimoiylashuvi natijasida shakllana borgan va kishilarning о‘z davriga xos ehtiyojlarini qondirish vositasiga aylangan. Tarixiy taraqqiyotning turli davrlaridagi madaniy hayotni tahlil qilish zaruratga aylandi. Chunki har bir davrning ijtimoiy hayoti doimo rivojlanib, о‘zgarib va takomillashib boradi. Muayyan bir davrda yaratilgan madaniyat hech qachon о‘zidan oldingi davr madaniyatlarini aynan takrorlamaydi. Har bir tarixiy taraqqiyot bosqichida madaniyat о‘zidan oldingi davr madaniyatidan yaratilishi va bajaradiga

Moddiy madaniyat - bu, eng avvalo, mehnat qurollari, transport, aloqa vositalari, uy-joylar, kiyim-kechaklar, oziq-ovqatlar, har xil buyumlar - xullas, insoniyatning moddiy ehtiyojlarini qondiruvchi barcha narsalar hamda kishilarning ishlab chiqarish tajribalari, kо‘nikmalari va mahoratlaridir. Ma’naviy madaniyat esa, kishilarning bilimlari, tajribalari, urf-odatlari, xulq-atvorlari, fan, adabiyot, san’at, falsafa, huquq, ilmiy dunyoqarash, diniy e’tiqodlari, ta’lim-tarbiya, matbuot - xullas, insoniyatning ma’naviy ehtiyojlarini qondiruvchi barcha ma’naviy boyliklar majmuidir. Madaniyat о‘z taraqqiyoti jarayonida ayrim tarmoqlarga ham bо‘linib boradi. Masalan, ma’naviy madaniyat badiiy madaniyat, estetik madaniyat, axloqiy madaniyat, kiyinish madaniyati, muomala madaniyati va boshqalarga b

Moddiy va ma’naviy ishlab chiqarish yagona ijtimoiy ishlab chiqarish jarayonining ikki tomoni hisoblanib, bunda moddiy ishlab chiqarish belgilovchi rol о‘ynaydi. Chunki moddiy ne’matlar ishlab chiqarish muayyan jamiyatning barcha tomonlarini, shu jumladan ma’naviy ishlab chiqarish jarayonini ham belgilab beradi. Aslida ma’naviy ishlab chiqarish - bu ijtimoiy ong shakllarini tashkil etuvchi davlat, siyosat, mafkura, huquq, ahloq, fan, san’at, diniy e’tiqodlar va boshqalarni ishlab chiqarishdir. Moddiy madaniyat boyliklarini yaratishda kishilar ishlab chiqarish vositalari, eng avvalo mehnat qurollaridan foydalanidilar. Har bir davr moddiy madaniyatining taraqqiyotini о‘sha davrda foydalanilgan ishlab chiqarish vositalariga qarab aniqlash mumkin. Masalan, faqat qо‘l mehnatidan foydalanilgan d

Hozirgi paytda zamonaviy texnika yutuqlari, jamiyat moddiy madaniyatining asosini belgilab beruvchi kuchga aylandi. Moddiy madaniyatning tarkibiy tuzilishiga nazar tashlasak, u uch xil unsurdan: ishlab chiqarish vositalari, iste’mol vositalari va yaratuvchilik faoliyati kabi unsurlardan tashkil topganligini kо‘ramiz. Ishlab chiqarish vositalari tarkibiga mehnat qurollari va ular bilan ta’sir kо‘rsatiladigan mehnat manbai, transport va aloqa vositalari, ishlab chiqarish jarayonida foydalaniladigan turli xil sun’iy inshootlar kiradi. Uy-joylar, kiyim-kechaklar, oziq-ovqatlar, uy-rо‘zg‘or buyumlari, iste’mol vositalari hisoblanadi. Ishlab chiqarish va iste’mol vositalarining qay tarzda shakllanganligiga qarab muayyan xalq, elat yoki millatning umum madaniy taraqqiyotiga baho berish mumkin. Ma

Moddiy madaniyatning uchinchi unsuri moddiy boyliklarni yaratish, rivojlantirish, boyitish va ulardan foydalanish kabilarni о‘z ichiga oladi. Yaratuvchanlik faoliyati jarayonida kishilarning bilimlari, malakalari, kо‘nikma, ijodiy salohiyati va kasbiy tajribalari ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarga kо‘chadi va moddiylashadi. Xulosa qilib aytganda, jamiyatning moddiy madaniyati, moddiy boyliklar ishlab chiqarish jarayonining barcha sohalari va ularning natijalarini о‘z ichiga oladi. Moddiy madaniyat kishilarning moddiy ehtiyojlarini qondirish, yuqori darajadagi farovonlikni ta’minlaydigan shart-sharoitlarini yaratish jarayonidir. Ma’naviy madaniyat muayyan xalqning, insoniyatning asrlar bо‘yi yaratilgan, turli davrlarda о‘zining taraqqiyoti yо‘lida foydalanilgan va о‘zidan keyingi avlodlar

Ma’naviy boyliklarni ishlab chiqarish о‘ziga ana shu jarayonda zarur bо‘lgan his-tuyg‘ularni, ruhiy kechinmalar, mantiqiy va badiiy tafakkur, orzu-armonlar, nazariyalar, tasavvurlar va tushunchalarni birlashtiradi. Ma’naviy madaniyat tо‘g‘risida fikr yuritishdan avval, uning jamiyatning ma’naviy hayoti tushunchasidan farqini aniqlab olish zarur. Jamiyatning ma’naviy hayoti tushunchasi kishilar, jamoa, elat, millat, sinflar hayoti ma’naviy jarayonlarini xarakterlovchi umumiy tushuncha hisoblanadi. Bizningcha, ma’naviy madaniyat muayyan jamiyatning mafkura sohasi, ijtimoiy psixologiya, ahloq, san’at, diniy e’tiqodlar kabi tomonlarini tashkil etadi. Ma’naviy madaniyat tushunchasi tarixiy jihatdan yо‘lga qо‘yilgan ma’naviy boyliklarni ishlab chiqarish, taqsimlash va iste’mol (foydalanish) jara

Muzeylarda tо‘plangan eksponatlarni tomosha qilar ekanmiz, ularda о‘tmish ajdodlarimizning didlari, dunyo qarashlari, intilishlari va orzu-umidlari, tabiatga bо‘lgan munosabatlari, ijodiy imkoniyatlari, qobiliyatlari, ya’ni ma’naviy dunyosining qay darajada shakllanganligini ular tomonidan yaratilgan modiy boyliklarga qarab anglab yetamiz. Yoki kiyimlarimiz, turli xil binolar, oziq-ovqatlar, transport vositalari, turli-tuman uy-rо‘zg‘or buyumlari va boshqalar aslida moddiy madaniy boyliklar hisoblansa-da, ularda kishilarning dunyo qarashi, didi, orzu-umid va his-tuyg‘ulari, intilishlari-yu, ruhiy holatlari, bilimlari-yu, tajribalari о‘z ifodasini topgan. Mehnat jarayoni - moddiy boyliklar: kiyim-kechak, turar joy, oziq-ovqat, transport va aloqa vositalari, yordamchi inshootlar yaratishda;

Avlod-ajdodlar tomonidan yaratilgan turli-tuman buyumlar (boyliklar) - madaniyatning faqat tashqi mavjudlik shakllari hisoblanadi. Ana shu buyumlarning har biri о‘z mazmunida kishilarning ijtimoiy mavjudot sifatidagi rivojlanish bosqichlarini ya’ni kishilardagi kuch-quvvatlar ehtiyojlar qobiliyatlar ichki kechinmalarning va kishilar о‘rtasidagi munosabatlarning asl mohiyatini aks ettiradi.Kishilar turli-tuman, rang-barang narsalar dunyosini yaratar ekanlar, shu bilan birga о‘z insoniy qiyofalarini ham shakllantiradilar. Demak, madaniyat, ikki shaklda: birinchidan insonning mehnat faoliyati natijasida vujudga keluvchi predmetlar shaklida; ikkinchidan, muayyan ijtimoiy taraqqiyot darajasidagi insoniy qobiliyatlar, ehtiyojlar va bilimlarni о‘zida mujassamlashtiruvchi shakllangan shaxs sifatid

Inson madaniy boyliklarni yaratar ekan, eng avvalo, о‘zining boshqa tirik mavjudotlardan farqini anglab yetadi. О‘zi yaratayotgan boyliklarni ishlab chiqarib jarayonida ham tabiat bilan, ham о‘zi yashayotgan jamiyat va uning turli xil qonuniyatlari bilan, ham boshqa kishilar bilan turli munosabatlarda bо‘ladi. iqtisodiy, siyosiy, huquqiy, badiiy va boshqa munosabatlarni shakllantira boradi. Boshqalarning hatti- harakatlarini kо‘rib, о‘zida shakllanib ulgurmagan hatti-harakatlar axloqiy tushunchalar va tasavvurlar, tajriba va kо‘nikmalar hamda malakalarni shakllantira boradi. Boshqa tomondan umuminsoniyat tomonidan yaratilgan ma’naviy boyliklardan foydalanish natijasida, badiiy adabiyot namunalari bilan, kinofilmlarni, turli spektakllarni tomosha qilish, musiqa asarlarini tinglash, о‘zi man

Купить