Tuzlarning gidrolizi - Химия - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	45.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2022
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Химия

Tuzlarning gidrolizi

Купить

Tuzlarning gidrolizi Reja: KIRISH. Kurs ishining dolzarbligi, maqsadi va vazifalari. ASOSIY QISM. 1. Tuzlar gidrolizi haqida tushuncha. 2. Tuzlar gidrolizining turlari. 3. Tuzlar gidrolizining mohiyati. 4. Gidroliz ahamiyati. XULOSA. Foydalanilgan adabiyotlar.

KIRISH O'zbekiston Respublikasining ijtimoiy siyosatida milliy o'zlikni anglash, milliy va umumbashariy qadriyatlarni o'zlashtirish orqali shaxs bilan jamiyat o'rtasida uyg'unlikni vujudga keltirish, ehtiyojlarning xususiylikdan umumiylikka o'sib o'tishining qondirilishi har jihatdan voyaga yetayotgan yoshlarning qobiliyatlari, iste'dodlari, ichki imkoniyatlari, o'ziga xos individual-psixologik xususiyatlarini tadqiq etishrri, shuningdek, rivojlantirishni talab etadi. Yosh avlod- ning shaxs va subyekt sifatida shakllanishi, aqliy rivojlanishi, tarbiyalanganlik darajasinini aniqlamasdan turib, o'spublika Oliy Majlisining 1997 yil 29 avgustdagi IX sessiyasida, qonuniy zamin bo'lgan "Ta'lim to'g’risida"gi qonun, "Kadrlar tayyorla

jarayonlarining tarkibini, bosqislarini bir-biri bilan uzviy bog'lash, ya'ni uzluksiz ta'lim-tarbiya tizimini tashkil qilish muammolarini yechib bermaganligi, uchinchidan, bizning amaldagi ta'lim-tarbiya tizimimiz bugungi zamonaviy, taraqqiy topgan demokratik davlatlar talablariga javob bera oimasligi... kabilar ham bu islohotni zarurligini ko'rsatdi. Shu munosabat bilan yurtboshimiz "Barkamol avlod — O'zbeklston taraqqiyotining poydevori" mavzusida so'zlagan nutqida ta'lim-tarbiya tizimida islohotlar o'tkazish zarurati va omillarini asoslab berdilar. Hozirgi kunda Respublikamizda barcha ta’lim sohalariga kata e’tibor berilmoqda. Xususan kimyo sanoati va ushbu fanni o’qitish jadal suratlar bilan rivojlantirilmoqda. Ta’lim jarayonida fanni so’nggi

Asosiy qism 2.1. TUZLAR GIDROLIZI HAQIDA TUSHUNCHA Suvning vodorod va gidroksil ionlariga dissosilanishi juda muhim hodisa – tuzlar gidroliziga sabab bo’ladi. Keng ma’noda olganda gidrolizlanish bu turli moddalar va suv orasida sodir bo’ladigan almashinib parchalanadigan reaksiyadir. Bunday ta’rif organik birikmalarning murakkab - efirlari yog’lar uglevodlar oqsillarning gidrolizlanishiga va noorganik moddalar- tuzlar ,karbidlar,galogenlar,metalmaslarning galogenidlari va boshqalarning gidrolizlanishiga ham taaluqlidir. Umuman, biror moddaga suv ta’sir ettirilganda, shu moddaning tarkibiy qismlari suvning tarkibiy qismlari bilan birikishiga olib boradigan har qanday reaksiya gidroliz deb ataladi. Agar erituvchi suvdan boshqa modda (spirt, benzol, atseton, ammiak…) bo’lsa, bunday reaksiyala

Ma’lumki, kislotalarni asoslar bilan neytrallab, tuzlar hosil qilish mumkin. Demak, normal tuzlarning, kislota molekulasidagi hamma vodorod atomlarining metallga butunlay almashinishidan hosil bo’lgan tuzlarning eritmalari neytral reaksiyaga ega bo’lishi kerak, deb o’ylash tabiiydir. Biroq bu fikr, kuchli kislota bilan kuchli asosdan hosil bo’lgan tuzlar to’g’risidagina o’rinli bo’la oladi. Kuchsiz kislota bilan kuchli asosdan yoki buning aksicha, kuchli kislota bilan kuchsiz asoslardan hosil bo’lgan tuzlar suvda eriganda, neytral reaksiya bera olmaydi. Masalan: temir (III)- xlorid FeCl 3 eritmasi, bizga ma’lumki, vodorod ionlari (gidroksoniy ionlari) borligini ko’rsatuvchi kislotali reasiyani nomoyon qiladi; natriy gipoxlorid NaClO eritmasi gidroksil ionlariga xos bo’lgan ishqoriy reaksiy

2.2.TUZLAR GIDROLIZINING TURLARI. Gidroliz tuzni hosil qilgan kislota va asoslarning kuchiga qarab turlicha borishi mumkin. Gidrolizning eng tipik hollarini ko’rib chiqaylik. 1. Kuchli asos (LiOH, NaOH, KOH, RbOH, CsOH, Ca(OH) 2, Ba(OH) 2 ) bilan kuchli kislota (HCl, HBr, HJ, HClO 4, HNO 3, H 2 SO 4 ) hosil bo’lgan tuz. Gidrolizga uchramaydi. 2 . Kuchsiz kislota (HCN, H 2 S, HNO 3, H 2 SO 3, H 3 PO 4, H 2 CO 3, HF, H 2 SiO 3 va organik kislotalar) bilan kuchli asosdan hosil bo’lgan tuz. Natriy asetat CH 3 COONa bunga misol bo’la oladi. Hamma tipik tuzlar singari, natriy asetat ham suvda eriganda, Na+ va CH 3 COO- ionlariga batamom dissosialanadi. Nazariy jihatdan qaraganda, bu ionlar suv ionlari bilan birikib, ekvivalent miqdorda o’yuvchi natriy va sirka kislota hosil qilishi mumkin edi; B

ham yangi muvozanat qaror topadi va gidroksil ionlarining to’planish protsessi to’xtaydi. Shunday qilib, natriy asetat suv bilan o’zaro ta’sir qilganda quyidagi rekasiya sodir bo’ladi: CH 3 COONa + H 2 O ↔ CH 3 COOH + NaOH Yoki ionli tenglamasi: CH 3 COO - + Na + + HOH ↔ CH 3 COOH + Na + + OH - Qisqa ion shaklda: CH 3 COO - + HOH ↔ CH 3 COOH+ OH - Bu reaksiya muvozanati chapga tomon kuchli darajada siljigan bo’lsa ham, ionli tenglamaning ko’rsatishiga ko’ra reasiyaning provardida eritmada gidroksil ionlari birmuncha ortiq to’planadi va natriy asetat eritmasi ishqoriy reaksiyaga ega bo’ladi. Tasvirlangan ana shu misolda bir negizli kuchsiz kislota tuzi gidrolizlanadi. Ko’p negizli kuchsiz kislotalardan hosil bo’lgan tuzlarning gidrolizida, odatda, erkin kislotalar emas, balki, nordon tuzlar

Na 2 CO 3 + H 2 O ↔ NaHCO 3 + NaOH Yoki ionshaklda yozilsa bunday bo’ladi; 2Na + + CO 3 2- + HOH ↔ Na + + HCO - + Na + + OH - Qisqa ion shakilda : CO 3 2- + HOH ↔ HCO - + OH - Bu reaksiya natijasida natriy asetatning gidrolizida bo’lganidek, eritmada ortiqcha gidroksil ionlari paydo bo’ladi, shu sababdan soda eritmasi ham ishqoriy reaksiyaga ega. Masalan: Na 3 PO 4 + H 2 O ⇔ Na 2 HPO 4 + NaOH 3Na + + PO 4 3- + H 2 O ⇔ 2Na + HPO 4 2- + Na + + OH - PO 4 3- + H 2 O ⇔ HPO 4 2- + OH - Kuchli asos va kuchsiz kislotadan hosil bo’lgan tuz gidrolizlanganda nordon tuz va ishqor hosil bo’ladi: Na 2 HPO 4 + H 2 O ⇔ NaH 2 PO 4 + NaOH HPO 4 2- + H 2 O ⇔ H 2 PO 4 - + OH - Eritmada erkin holda ishqor yig’ilib qolgani uchun gidroliz kuchsiz kislota hosil bo’lguncha davom etmaydi. 3. Kuchli kislota bilan k

Gidroliz mahsuloti, odatda, gidroksi tuz yoki gidroksi tuzning kationlari bo’ladi. Masalan, CuCl 2 – kuchsiz asos, ya’ni Cu(OH) 2 kuchli kislota xlorid kislotadan hosil bo’lgan tuz suvda eriganda Cu 2- ionlari gidroksil ionlari bilan birikib, yo mis (II) gidroksid molekulalarini yoki mis CuOH - ionlari Cu(OH) 2 molekulalariga qaraganda qiyinroq dissosialanishidan, CuCl 2 gidrolizida birinchi navbatda ana shu ionlar hosil bo’ladi. Sodir bo’ladigan reaksiya quyidagi tenglama bilan ifodalanadi: CuCl 2 + H 2 O ↔ CuOHCl +HCl Yoki ionli shaklda yozilsa, bunday bo’ladi: Cu + H 2 O ↔ CuOH - + H + Bu reaksiya natijasida eritmada vodorod ionlari to’planganidan, kuchli kislota va kuchsiz asoslardan hosil bo’lgan tuzlarning eritmalari kislotali eritmaga ega bo’ladi. Agar kation va anion bir valentli b

(NH 4 ) 2 SO 4 + H 2 O ⇔ NH 4 HSO 4 + NH 4 OH NH 4 + H 2 O ⇔ NH 4 OH + H + Kation va anion ko’p valentli bo’lganda gidroliz natijasida asosli tuz va kislota hosil bo’ladi. Fe 2 (SO 4 ) 3 + 2H 2 O ⇔ 2Fe(OH)SO 4 + H 2 SO 4 Fe 3+ + 2H 2 O ⇔ [Fe(OH)] 2+ + 2H + 4. Kuchsiz kislota bilan kuchsiz asosdan hosil bo’lgan tuz. Bu holda tuzning anioni ham, kationi ham suv bilan o’zaro ta’sir qiladi. Gidroliz mahsuloti kuchsiz kislota va gidroksi tuz yoki gidroksi tuz kationlaridir. Masalan, ammoniy asetat suvda eriganda quyidagi reaksiya sodir bo’ladi: CH 3 COONH 4 +HOH↔CH 3 COOH +NH 4 OH Qisqa ionli ko’rinishda CH 3 CHOO - + NH 4 + +HOH ↔ CH 3 COOH+NH 4 OH Shunday qilib, ammoniy asetat gidrolizida sirka kislota molekulalari bilan ammoniy gidroksid molekulalari hosil bo’ladi. Shu holdagi tuzlar eritmas

xlor ionlariga dissosialanadi. Yuqorida aytilganidek natriy ionlari suvning gidroksil ionlari bilan birikmaydi. Xuddi shu singari, xlor ionlari ham vodorod ionlari bilan birikmaydi, chunki, xlorid kislota eritmada batamom ionlanadi, vodorod va gidroksil ionlarining eritmadagi konsentratsiyasi xuddi toza suvdagidek bo’lib turaveradi va natriy xlor eritmasi neytral bo’ladi. Shunday qilib, kuchli kislota va kuchli asoslardan hosil bo’lgan tuzlar gidrolizlanmaydi. Ulardan boshqa hamma hollarda gidroliz sodir bo’ladi. Gidroliz prosessi neytrallanish reaksiyasiga teskari reaksiya eknligi yuqorida keltirilgan gidroliz tenglamalaridan ko’rinib turibdi. Buning ma’nosi shuki, tarkibida ekvevalent miqdorda kislota va ishqor bo’lgan eritmalar aralashtirilgan. Reaksiyaning oxirigacha borishi uchun, o’z

Tuzlar gidrolizining mehanizmi tuz tarkibiga kirgan metal kationi va kislota qoldig’i-anionning tabiatiga, aniqrog’I, qutblanuvchanligiga bog’liq. Agar ion qanchalik kuchli qutblansa (qutblangan bo’lsa) gidroliz shunchalik tez va to’liq boradi. Umuman Kat n+ va An m- lar ishtirokida gidroliz boorish jarayoni mehanizmlari quydagicha tasavvur etish mumkin. Ma’lumki, har qanday kation suvli eritmada donor-akseptor ta’siri tufayli gidratlangan holda yana akva kompleks-[Kat(H 2 O) x ] n+ holida bo’ladi.Bu kompleksdagi kationning zaryadi qanchalik va radiusi qanchalik kichik bo’lsa, uning akseptorlik kuchi shunchalik kata ya’ni Kat∙∙∙OH 2 bog’i barqaror bo’ladi.Bunday kompleks tarkibidagi O-H bog’ kuchli qutblanuvchanlik xossasiga egadir.Shu sababli “gidrat qobig’ida”gi (Kat∙H 2 O∙∙∙H 2 O) suv m

Kuchli kislota va kuchsiz asoslardan hosil bo’lgan ko’pchilik tuzlarda ham gidroliz darajasi ham juda kichikdir. Shu sababli, bunday tuzlarning gidrolizida hosil bo’ladigan gidroksi tuzlar suvda amalda erimaydi, biroq konsentratsiyasi nihoyatda kam bo’ladigan ular odatda eritmada qoladi. Har qanday qator reaksiya singari, gidroliz ham massalar ta’siri qonuniga bo’ysunadi. Shu sababli, tuz eritmasiga suv quyish yoki gidroliz mahsulotlarining birortasini eritmadan yo’qotish muvozanatning kislota va asos hosil bo’lish tomoniga qarab siljishga sabab bo’ladi. Qizdirish ham xuddi shu tariqa ta’sir qiladi, chunki eritma qizdirilgan vaqtda suvning dissosialanish darajasi, ya’ni H + va OH - ionlarining konsentratsiyasi juda oshib ketadi. Buning aksicha, eritmaga kislota yoki ishqor qo’shilsa, muvoz

Tuz tarkibidgi kation va anionning tabiatiga ko`ra gidroliz asosan uch xil bo`ladi. 1.Kationlararo gidrolizlanish 2.Anionlararo gidrolizlaninsh 3.Ham kationlararo ham anionlararo gidrolizlanish. Kationlararo gidrolizlanish. Kuchli kislota va kuchsiz asosdan hosil bo`lgan tuzlar kationlararo gidrolizlanadi. Bu tipdagi tuzlar gidrolizlanganda tuz tarkibidagi kationlar suvning OH - ionlari bilan birikib, kam dissosilanadigan birikmalar hosil qiladi, natijada eritmadagi OH - ionlarining konsentrasiyasi kamayib, H + ionlarining konsentrasiyasi ortadi. Vodorod ionlarining konsentrasiyasi ortganligi uchun eritma kislotali muhitga ega bo`ladi. Masalan: NH 4 CI +H 2 O  NH 4 OH + HCI ionli ko`rinishda: NH 4 + + CI - + H 2 O  NH 4 OH + H + + CI - NH 4 + + H 2 O  NH 4 OH + H + P H < 7 Kuchli kislot

konsentrasiyasi kamayib, OH - ionlarining konsentrasiyasi ortadi. Gidroksid ion- larining konsentrasiyasi ortgani uchun eritma ishqoriy muhitga ega bo`ladi, masalan: CH 3 COONa + H 2 O  CH 3 COOH +NaOH CH COO - + H 2 O  CH 3 COOH + OH - ( P H>7) Kuchli asos va ko`p negizli kuchsiz kislotadan hosil bo`lgan tuzlarning gidrolizi qam bosqichli sodir bo`lib, oddiy sharoitda faqat birinchi bosqichda yaxshi boradi.va bunda nordon tuz hosil bo`ladi, masalan: . K 2 CO 3 +H 2 O  KHCO 3 + KOH CO 3 2- +H 2 O  HCO - 3 + OH - ( p H>7) KHCO 3 + H 2 O  H 2 CO 3 +KOH HCO 3 - +H 2 O  H 2 CO 3 +OH - ( P H>7) Ham kationlararo ham anionlararo gidrolizlanish. Kuchsiz kislota va kuchsiz asosdan hosil bulgan tuzlar ham kation, ham anionlararo gidrolizlanadi. Bu tipdagi tuzlar gidrolizlanganda tuz tarkibidag

gidrolizi ham oxirigacha boradi. Bu hodisaga birgalikda yoki hamkorlikda boradigan gidroliz deyiladi, masalan: 2FeCI 3 + 3(NH) 2 S +6H 2 O =  2Fe(OH) 3 + 6NH 4 CI +3H 2 S  2Fe 3+ + 3S 2- +6 H 2 O =  2Fe(OH) 3 + 3H 2 S  Tuzlarning gidrolizlanishi miqdoriy jihatdan gidrolizlanish konstantasivagidrolizlanish darajasi bilan xarakterlanadi. Na 2 CO 3 +H 2 O  NaHCO 3 + NaOH CO 3 2- +H 2 O  HCO - 3 +OH - Gidrolizlanish qaytar jarayon bo`lgani uchun unga massalar ta’siri qonunini tatbiq etish mumkin: [HCO 3−][OH −] [CO 32−] =Kgir Muvozanat konstantasi K bunday hollarda gidrol izlanish konstantasi deyiladi va K gidr - bilan ishoralanadi. (Gidroliz konstantasi ifodasiga suvning konsentrasiyasi yozilmaydi, chunki suvning miqdori o`zgarmas deb qabul qilinadi.) Gidrolizlanish konstantasining qiym

К gidr = 1⋅10 −14 К kisl ⋅К asos (3) Bunda K gidr -kuchsiz kislota va kuchsiz asosdan hosil bo`lgan tuzlarning gidrolizlanish konstantasidir. Gidrolizlangan molekulalar sonining eritilgan umumiy tuz molekulalari soniga nisbati gidrolizlanish darajasi deyiladi va h harfi bilan belgilanadi. Gidrolizlanish darajasi gidroliz natijasida hosil bo`ladigan kislota yoki asosning kuchiga, konsentrasiya va temperaturaga bog`liq bo`ladi. Tuz eritmasining konsentrasiyasi kamayishi bilan gidrolizlanish darajasi ortadi, masalan: gidrolizlanishi Na 2 CO 3 + H 2 O  NaHCO 3 +NaOH (t = 25 0 C)tenglama bilan ifodalanadigan tuzning gidrolizlanish darajasi konsentrasiya kamayishi bilan quyidagicha o`zgaradi: C(mol/ l) 0,2 0,1 0,05 0,01 0,005 0,001 h% 1,7 2,9 4,5 11,3 16 34 Temperatura ortishi bilan ham gidrol

1.kuchli asos va kuchsiz kislotalardan hosil bo’lgan tuzlarning gidrolizlanish darajasi h=0.01 bo’lganlari uchun va boshqa xildagi tuzlarning gidrolizlanish darajalarining formlalari bo’lib, umumiy holda quyidagicha bo’ladi: h = √ K gidr С tuz

2.4. GIDROLIZNING AHAMIYATI. Jadal sur’atlar bilan rivojlanayotgan gidroliz sanoati ovqat bo’lmaydigan xom ashyodan (yog’och,paxta shuluxasi,kungaboqarpo’chog’i,poxol,makkajo’xori o’zagidan) qator qimmatli mahsulotlar: etil spirt, xamirturush,glukoza,qattiq uglerod (IV) oksid,furfurol,metil spirt,lignin va boshqa ko’pgina moddalar ishlab chiqarilmoqda. Gidroliz mohiyatini chuqur o’rgangan holda eritmaning pH qiymatini chuqur o’rgangan holda tuzlar gidrolizini sekinlashtirish mumkin.Bu hodisadan oson gidrolizlanadigan tuzlarning eritmalarini saqlashda keng foydalaniladi.Masalan,temirning biror tuzini,temir (III) sulfatning suvli eritmasi tayyorlansa gidroliz natijasida undan asosli tuzning ko’kmasi ajraladi.Bu eritmaga ozgina kislota qo’shilsa,ya’ni eritmaga gidroliz mahsulotlaridan biri b

shaker ishlab chiqarish jarayonlari ham gidroliz jarayonida foydalanishga asoslanadi. Tirik organizmlarda polisaxaridlar, oqsillar va boshqa organik birikmalarning gidrolizi sodir bo’ladi. Xulosa. Yuqorida ko'rib o'tganlarimizni umumlashtirib shuni aytamizki, biz organizmimizda kechadigan har qanday jarayonlar yoki ulardagi moddalar almashinuvi jarayonlari va shunga o’xshash barcha hodisalar suvli eritmada ketadi.

Bu jarayonlarning organizmimizda qanday bosqichda ketishini bilishimiz va albatta, bu jarayonlarni to’liq tushunishimiz zarurdir. Organizmimizda tuzlar miqdori yuqori foizlarni tashkil etadi. Misol uchun bu tuzlarga misol keltiradigan bo’lsak, kalsiy karbonat- suyak tarkibiga kirib, suyakning mustahkam va qattiqligini ta’minlaydi. Kalsiy fosfat – bu tuz ham suyak tarkibiga kirib, u ham mustahkamligini ta’minlaydi. Natriy xlorid – bu organizm uchun 0,9% li eritmasi fiziologik eritma hisoblanadi. Hujayra ichida va tashqarisida natriy va kaliy ionlari mavjud bo’lib, ular hujayra ichiga tashqarisiga ionlar almashinuvida muhim rol o’ynaydi. Bulardan tashqari, mis, nikel, temir, kobalt, zux, oltin, marganes va boshqa elementlarning qator tuzlari organizmda o’ta muhim vazifalarni bajaradi. Demak

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR. 1. Pаrpiev N . A. Аnоrgаnik kimyoning nаzаriy аsоslаri. T ,,O`zbekistоn”. 2000. 2 . Маmаjоnоv S. D. Теshаbоyеv М. Nishоnоv. Аnоrgаnik kimyo. T. ,,O’zbekiston “. 2001. 3 . Ahmerov Q. Jalilov A. Sayfutdinov R. Umumiy va anorganik kimyo. ,,O’zbekiston’’ nashriyoti. Toshkent-2003. 4 . Toshpo’latov Yu.T. Ishoqov Sh.S. Anorganik kimyo. Toshkent. ,,O’qituvchi’’. 1992 5 . Muftahov A.G. Umumiy kimyo. Toshkent. ,,O’qituvchi’’ 2004. 6 . Hasanov G.A. 110 kimyoviy element izohli lug’at. O’zbekiston Respublikasi FA ,,Fan” nashriyoti. 2010. 7 . Mardonov U.M. Atoyev I.X. Umumiy va anorganik kimyodan ma’ruzalar. II- qism Buxoro-2002. 8 . Lutfullayev E.L. Berdiyev. A.T. Mamadiyarova X.S.. Anarganik kimyo. Samarqand-2009. 9 . Ahmedov. N. S. “Общая и неорганическая химия”. “Высшая ш

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari