Uyqu va uning ahamiyati. 8 - sinf - Человек и его здоровье - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	8.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Человек и его здоровье

Uyqu va uning ahamiyati. 8 - sinf

Купить

45- §. Uyqu va uning ahamiyati45- §. Uyqu va uning ahamiyati 8-sinf “Odam va uning salomatligi” darsligi asosida. 20148-sinf “Odam va uning salomatligi” darsligi asosida. 2014

• Uyquning fiziologik tabiati. Uyqu bosh miya katta yarimsharlari po‘stloq qismidagi nerv markazlarining tormozlanishi natijasida hosil bo‘ladigan fiziologik holatdir. Uyqu vaqtida analizatorlarning faoliyati pasayadi yoki butunlay yo‘qoladi, ya’ni ko‘rish, eshitish, hid va ta’m bilish, harakatlanish, terining issiq- sovuqni, siypalashni, kuchsiz og‘riqni sezish xususiyatlari deyarli yo‘qoladi.

• Uxlagan odamda oliy nerv faoliyatiga xos bo‘lgan fikrlash, ong, tashqi muhitdagi voqealarni, o‘zgarishlarni sezish, ular to‘g‘risida xulosa qilish qobiliyati deyarli yo‘qoladi. Shartli reflekslar hosil bo‘lmaydi.

• Shuni ta’kidlash lozimki, uyqu vaqtida markaziy nerv sistemasining quyi qismlari, ya’ni orqa miya, uzunchoq, o‘rta, oraliq miyadagi markazlarning ish faoliyati butunlay yo‘qolmaydi. Ma’lum darajada pasayadi, chunki bu markazlar odamning hayotini ta’minlaydigan organlar (yurak-qon tomir, nafas olish tizimi, buyrak, endokrin sistemasi kabilar) ishini boshqaradi. Shuning uchun uyqu vaqtida bu organlarning ishi pasayadi, xolos.

• Uyqu xillari. Odamda uyquning quyidagi turlari bo‘lishi mumkin: tabiiy fiziologik uyqu, gipnotik, narkotik uyqu va uyqu kasalliklari. • Tabiiy fiziologik uyqu har kungi tundagi normal uyqudir. Odam organizmining tabiiy fiziologik uyquga ehtiyoji yoshga qarab turlicha bo‘ladi. Chaqaloqlarda bir kecha-kunduzda 21—22 soat, 1 yoshli bolada 16—17 soat, 6—7 yoshda 12—13 soat, 13—14 yoshda 9,5— 10 soat, kattalarda — 8 soat. • Gipnotik uyqu boshqa odam yoki gipnozchining har xil so‘zlari va harakatlari ta’sirida yuzaga keladi. Bunda gipnozlangan odamning bosh miya yarimsharlarining po‘stloq qismidagi nerv markazlarining hammasi emas, balki ma’lum qismi tormozlanadi. Gipnozlash usuli ba’zi ruhiy kasalliklarni davolashda qo‘llaniladi. • Narkotik uyqu har xil kimyoviy dori moddalari ta’sirida bosh

• Oyparast kasalligida odam tungi uyqu vaqtida kechasi o‘rnidan turib uydagi buyumlarni yig‘ishtiradi, o‘rnini o‘zgartiradi, derazani ochadi, hovliga chiqadi, ba’zilari esa devorga chiqadi, hatto ko‘chaga chiqib ketib, yana qaytib kelib o‘rniga yotadi va uyquni davom ettiradi. Ertasi kuni hech narsani eslay olmaydi. • Letargiya uyqusi — bu kasallik holati bo‘lib, odamda to‘satdan yuzaga keladi. Odam chuqur uyquga ketadi. Uning nafas olishi va yurak urishi sekinlashib, hatto sezilmaydigan darajada bo‘ladi. • Uyqusizlik — tungi uyquning buzilishi, ya’ni uzoq vaqt uxlay olmaslik, bevaqt uyg‘onish, tun davomida tez-tez uyg‘onish va nihoyat, tungi uyquning butunlay yo‘qolishi. Buning sabablari: bosh miyaning shikastlanishi oqibatlari, aqliy mehnatdan zo‘riqish tufayli sodir bo‘ladigan nevroz ka

• Tush ko‘rish — uyquda sodir bo‘ladigan subyektiv-psixik hodisa. Chuqur uyqu vaqtida bosh miya po‘stloq qismining nerv hujayralari butunlay tormozlanadi va bunda tush ko‘rilmaydi. Uyqu yuzaki bo‘lganida bosh miya po‘stlog‘ining ayrim qismlaridagi, ayniqsa, ensa qismidagi ko‘rish markazining nerv hujayralari to‘liq tormozlanmaydi, ya’ni ularning ba’zilari kuchsiz qo‘zg‘alish holatida bo‘ladi. Ana shu vaqtda tush ko‘rish sodir bo‘ladi. I. M. Sechenov „Tush ko‘rish — bu odam ko‘rgan- kechirganlari ta’sirining uyqu vaqtida aralash-quralash holdagi ko‘rinishidir“, degan edi. • Ayrim hollarda odamning tushiga hech qachon ko‘rmagan, eshitmagan, o‘ylamagan hodisalar kiradi. Buning sababi shundaki, odam o‘z hayotida hamma ko‘rgan-kechirgan voqealarni, o‘z istak va intilishlarini eslab qola olmaydi

Savol va topshiriqlar • Uyquning fiziologik mohiyatini tushuntiring. • Uyquning qanday turlarini bilasiz? • Tush ko‘rish qanday sodir bo‘ladi? • Uyqusizlik qanday oqibatlarga olib keladi?

Купить