VAZ 2121 avtomobilining besh uzatmasi

MUNDARIJA 
Krish……………………………………………………………………… 4 1 
Avtomobilning qisqacha texnik tavsifi…………………………………… 5 2 
Avtomobilning knimatik sxemasi………………………………………… 7 3 
Dvigatelning tashqi tezlik tavsifini qurish……………………………… 8 4 
Transmissiya agregatlarining uzatishlar sonini aniqlash…………………. 15 5 
Avtomobilning tezligini hisoblash………………………………………. 18 6 
Avtomobilning dinamik faktorini hisoblash……………………………… 22 7 
Avtomobilning tezlanishini hisoblash……………………………………. 26 
Xulosa…………………………………………………………………….. 30 
Foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………... 31 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana KIRISH 
  “Traktor   va   avtomobil   nazariyasi   va   loyihalsh   asoslari”   fanidan   bajariladigan
kurs   ishi   talabalarining   ma’ruza,   amaliy,   tajriba   mashg’ulotlarida   hamda   mustaqil
ta’lim   jarayonida   o’zlashtirgan   bilimlarni   mustahkamlash   maqsadida   amalga
oshiriladi. Ushbu ish kafedra professor o’qituvchilari tomonidan berilgan va kafedra
mudiri tomonidan tasdiqlangan topshiriq asosida belgilangan muddatlarda bajariladi,
baholanadi hamda himoya qilinadi. 
 Avtomobilning dinamik tasnifini o’rganish, grafigini qurish, uning muhim 
xususiyatlari mazmun va mohiyatini chuqurroq bilishga xizmat qiladi. 
 Shundan kelib chiqib, kurs ishidan avtomobillarni ekspluatatsiya, ehtiyojlarni 
qondira olish qobiliyati, xavfsizligi kabi xususiyatlari ko’rib chiqiladi. 
 Ekspluatatsiya qilish xususiyati avtomobilni transport xamda maxsus ishlarni
bajara   olishini   tavsiflaydi,   uning   ekspluatatsiya   sharoitlariga   moslashuvchanligi,
samaradorligi qulayligini belgilab beradi. 
  Ekspluatatsiya   qilish   xususiyati   o’z   navbatida   avtomobilning   harakatlanishi
bilan   bog’liq   bo’lgan   tortish,   tezkorlik,   tormozlanish   yonilg’i   tejamkorligi,
boshqariluvchanlik,   turg’unlik,   o’tuvchanlik,   yurish   ravonligi   xarakat   xavfsizligi,
ekologiyaga   ta’siri,   kabilarga   va   harakatlanishga   bog’liq   bo’lmagan   sig’im,
mustahkamlik, umrboqiylik, texnik xizmat ko’rsatish hamda sozlashga qulayligi, 
yuklash tushirish ishlariga qulayligi, yo’lovchilar
ni tushib chiqishiga
moslashuvchanligi kabilar bilan baholanadi. 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 1.AVTOMOBILNING QISQACHA TEXNIK TAVSIFI 
Kuzov turi  yo’ltanlamas 
Eshiklar soni  3 
Joylar soni  5 
Avtomobil sinfi  J (klassik yo’ltanlamas) 
Rulning holati  chap 
Ishlab chiqaruvchi mamlakat  Rossiya 
Chiqarilgan, oy/yil  7/2009 
Dvigatel hajmi  1690 sm 3
Quvvat,  o.t/1 kVt/min  83/61/5000 
Aylanish momenti  129/4000 ayl/min 
Bosim  Yo’q 
Dvigatelning joylashuvi  Oldida, uzunlamasiga 
Silindrlarning joylashuvi  L4 
Yoqilg’i bilan ta’minlash tizimi  Injektorli 
Silindrdagi klapanlar  2 
Yoqilg’i turi  AI-95 benzin 
G’ildirak formulasi 
Uzatmalar qutisi turi  Barcha g’ildiraklarda doimiy 4x4 Mexanika 5 tezlik 
Old  Mustaqil 
Orqa  Nomustaqil 
Old tormoz  Diskli 
Orqa tormoz  Barabanli 
100 km/soat gacha tezlashishi  17.0 s 
Maksimal tezlik, km/soat  142 km/soat 
100 km da yoqilg’i sarfi (shahar ichi)  12.1 l 
100 km da yoqilg’i sarfi (shahar tashqari)  8.3 l 
100 km da yoqilg’i sarfi (aralash)  9.9 l 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana Uzunligi  3740 mm 
Kengligi  1680 mm 
Balandligi  1640 mm 
Eng past nuqtasi  205 mm 
G’ildirak o’lchamlari  195/70R15, 215/65R16 
G’ildirak bazasi  2200 mm 
Old g’ildirak koleyasi  1440 mm 
Orqa g’ildirak koleyasi  1420 mm 
Vazn og’irligi  1285 kg 
To’liq og’irligi  1610 kg 
Yukxona hajmi  265/585 l 
Yoqilg’i bakining hajmi  42 l 
1-rasm. Lada 2121 avtomobilining umumiy ko’rinishi 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 2. VAZ-2121 AVTOMOBILI KINEMATIK SXEMASI 
2-rasm. Lada 2121 avtomobilining kinematik sxemasi 
3-rasm. Lada 2121 avtomobilining transmissiyasi 
1, 3, 6, 8, 11- kardan vallari, 2-old asosiy uzatma, 4-ilashish muftasi, 5-uzatmalar
qutisi, 7-mufta, 9-tarqatish qutisi boshqarish mexanizmi, 10 tarqatish qutisi, 12-orqa
asosiy uzatma. 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 3. DVIGATELNING TASHQI TEZLIK TAVSIFINI QURISH 
Avtomobilning og‘irligini aniqlash.  Kurs ishini bajarish uchun berilgan 
topshiriqdagi ma’lumotlarga binoan avtomobilni to‘la (ishlab chiqaruvchi zavod 
tomonidan belgilangan, mumkin bo‘lgan eng katta) og‘irligi quyidagicha aniqlaymiz. 
?????? ?????? =?????? ?????? ??????1000 = 1435 ∙9,8
Bu yerda   ?????? ?????? − avtomobil to‘la 
massasi,kg 
??????− erkin tushish tezlanishi,m/s 2  = 14,063 кН 
Avtomobil   harakati  boshlanayotgan,  tezlanish  olayotgan  yoki  sekinlashayotgan,
ya’ni   to‘xtayotgan   paytda   uning   og‘irligi   oldida   orqa   o‘qlarga   notekis   taqsimlanadi,
ushbu   holatni   inobatga   olib   hisoblash   ishlarida   «ilashish   og‘irligi»   tushinchasidan
foydalaniladi. 
Ilashish og‘irligi avtomobilni yetaklovchi g‘ildiraklariga tushadigan og‘irligi bo‘lib uni
yo‘l yuzasi bilan ilashishini ta’minlaydi va quyidagicha aniqlanadi: 
?????? ?????? = ?????? ?????? ∙?????? ?????? 1000= 1,0 ∙14063 = 14,063  кH
Bu yerda  ?????? ?????? -avtomobil og‘irligini o‘qlararo taqsimlanish koeffitsenti, 
?????? ?????? =0.80…0.90 old g‘ildiraklari yetakchi avtomobillar uchun, 
?????? ?????? =1.10…1.30 orqa g‘ildiraklari yetakchi avtomobillar uchun, 
?????? ?????? =1.0  barcha g‘ildiraklari yetakchi avtomobillar uchun, 
Pnevmatik shina (g‘ildirak) parametrlarini aniqlash.  Yangi loyihalanayotgan 
avtomobilning dinamik tavsifi o‘rganilayotgan bo‘lsa, hisoblashlar uchun o‘xshash 
(prototipi) shinalarining o‘lchamlari qabul qilinadi. Agar texnik ma’lumotlar yetarli 
bo‘lmasa, shinaning zarur parametrlari texnik topshiriqlar asosida hisoblanishi 
mumkin. Bir dona g‘ildirak (shina)ga to‘g‘ri keladigan yuklanishni aniqlash uchun 
quyidagi ifodadan foydalanamiz: 
?????? ?????? = ?????? ??????  ∙?????? ??????
1000∙?????? ?????? = 1,0∙14063 
1000∙4 = 3,52    kN
bu yerda n k –avtomobil g‘ildiraklari soni. 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana Umumiy holda g‘ildirakning dinamik radiusi ushbu formula bilan aniqlaymiz 
??????0,4
?????? к = ??????(  2 + ℎ) = 0,90 (  2 + 0,14) = 0,306  ??????
Bu yerda γ-g‘ildirak (shina)ni deformatsiyalanish koeffitsienti, uning qiymati 0,85…
0,96 bo‘lib, yumshoqroq shinalar uchun kichik qiymatlar qabul qilinadi. 
d -g‘ildirak  diskining diametri, m; 
h -shina profili balandligi, m. 
G‘ildirakning dinamik radiusini,  g‘idirak  (shina)ni texnik tavsifi  ma’lum hisoblab 
aniqlash mumkin. 
?????? ?????? ≈?????? ???????????? = ??????⋅?????? 0  Bu 
yerda 
?????? ?????? -yuklanishsiz erkin turgan shina radiusi; 
?????? ???????????? – statik radius; 
ℎ= 65 ∙215 
100 ∙1000 = 0,140 ??????
R-shina kordinatalarining  radialyo‘nalishda joylashganligini bildiradi; 
d(16) ∙ 0,0254=0,4064m 
?????? к =0,91 0( 0,406
+ 0,140) =0,312 m
2
1-rasm.Avtomobil shinasining o‘lchamlari 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana Dvigatelni   tashqi   tezlik   xarakteristikasini   qurish.   Avtomobil   dinamik
hususiyatini   ifodalaydigan   ko‘rsatgichlardan   biri   dvigatelni   burovchi   moment
bo‘yicha   moslanuvchanlik   koeffitsienti   ( ?????? м )   bo‘lib,   u   dvigatel   maksimal   burovchi
momenti   (M max )ni   nominal   (maksimal   quvvatdagi   aylanish   chastotasiga   to‘g‘ri
keladigan) momenti (M nom ) ga nisbatidir. 
?????? ?????? = ?????? ?????????????????? ?????? ?????????????????? =129 103.2 = 1,25
Moment   bo‘yicha   moslashuvchanlik   koeffitsienti   dvigatelni   yo‘l   sharoiti
o‘zgarishi   natijasida   qarshilikni   oshib     ketish   holatini   tezliklar   pog‘anasini
o‘zgartirmasdan yengib o‘ta  olis hqobiliyatini ko‘rsatadi.             ?????? м -dvigatel  ishlash
jarayonini     muxim   ko‘rsatgichlaridan   bo‘lib,     qarshilik   oshishi     ta’sirida   dvigatelni
burovchi   momenti,   tirsakli   valni   aylanish   chastotasi   nominal   qiymatidan   maksimal
burovchi   momentga   mos   keladigan     qiymatigacha   o‘zgarganda,   uning   qiymatini
qanchaga oshishini ko‘rsatadi. 
?????? м -avtomobil va traktorlarning dizel dvigatellari uchun 1,02 dan 1,15 gacha bo‘ladi. 
?????? м -avtomobil vatraktorlarning yengil (benzin, gaz) yoqilg‘ili dvigatellari uchun 1.10 
dan 1.35 gacha qiymatlarda bo‘ladi. 
Dizel dvigatellarida  ?????? м ni qiymatini yonilg‘i nasosi va trubo purkagichni maxsus 
rostlashlarni amalga oshirilib, 1.5gacha yetkazilishi mumkin. 
Dvigatelni   tashqi  yuklanishlarga   aylanish  chastotasi   bo‘yicha  moslashuvchanlik
koeffitsienti,   uning   tirsakli   valini   aylanish   chastotasini,   qarshilik   momenti   oshganda
burovchi momentni nominal qiymati (M nom ) dan uning maksimal qiymati (M max )gacha
o‘zgarishi   natijasida   burchak   tezlik   qanchaga   kamayishini   ko‘rsatadi   va   quyidagicha
aniqlanadi. 
?????? ?????? = ?????? ном
?????? м = ?????? ном
?????? м
bu yerda-tirsakli valini, dvigatelni nominal ish rejimidagi burchak tezligi, rad/c;  ?????? м -
tirsakli valini, dvigatelni maksimal burovchi momenti (M max ) bilan ishlayotgan paytga 
to‘g‘ri keladigan burchak tezligi,rad/c. 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana Yonilg‘i aralashmasi tsilindrdan tashqarida tayyorlanadigan (karbyurator, injektorli) 
dvigatellarda, dizellardagiga qaraganda kattaroq bo‘ladi. 
?????? ?????? =1,5…2,5 karbyuratorli dvigatellar uchun, 
?????? ?????? =1,2…1,6 dizel dvigatellar uchun. 
Avtotransport   vositasini   aylanish   chastotasi   bo‘yicha   moslashuvchanlik
koeffitsenti   ?????? ??????     uning tezlanishi  (razgon)  uchun  katta ahamiyatga ega.  Avtotransport
vositasi joyidan siljiyotgan paytda yuklanish oshishi natijasida dvigatel tirsakli valini
aylanish   chastotasi   kamayadi,   buuning   massasiga   teskari   proporsional   xolda   sodir
bo‘ladi. 
?????? с.ю.
Agarda   ?????? ??????    qiymati  ?????? кр.  nisbatdan kichik bo‘lsa dvigatel o‘chib qoladi. 
buerda:  ?????? с.ю. - dvigatel tirsakli valini aylanishini salt yurishdagi eng kichik (minimal) 
burchak tezligini qiymati, 
?????? кр. -  dvigatel tirsakli valini aylanishini tezlanish (razgon) so‘ngidagi burchak tezligini
qiymati. 
Dvigatelni   standart   tezlik   tasnifi   (xarakteristikasi)   dan   foydalanganda
avtotransport   vositasini  tezlik-tortish   xususiyati   aniqlash  uchun   burovchi  moment  va
quvvat   miqdorlari   korreksiya   koeffitsenti   K r ga   ko‘paytirilib   olinadi.   K r ni   qiymati
qator faktorlarga bog‘liq bo‘lib ulardan bir qismi yuqorida sanab o‘tildi. 
 Kurs ishi bajarilayotganda taqribiy hisoblashlar uchun K r =0,93…0,96 qiymatlarini 
qabul qilish mumkin. 
 Dvigatel quvvatini uning tirsakli vali aylanish chastotasining turli (barcha) 
intervallari
da uchinchi darajali uch xaddan iborat emperik
(S.R.Leydermantavsiyaetgan) formula yordamida hisoblanadi: 
?????? ??????
2 + ??????∙( ?????? ном ) ?????? ?????? 3
] ,kVt
Bu yerda N e =N nom - dvigatel tirsakli vali nominal aylanish chastotasidagi uning quvvati
(protatip texnik tavsifi asosida tanlanadi.), kVt; 
n x -hisoblanayotgan xolatdagi dvigatel tirsakli valining aylanish chastotasi, ayl/min; 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 1.1-jadval 
n x ,mi
n -1 600 1200 1800 2400 3000 3600 4200 4800 5400 6000 6600
N x ,kV
t 7,447 15,89 24,85 33,80 42,25 49,70 55,64 59,57 61 59,41 54,30
?????? ?????? ra
d/s 62,8 125,6 188,4 251,2 314 376,8 439,6 502,4 565,2 628 690,8
M x ,N
. m 118 126 131 134 134 131 126 118 107 94 78
g x
323,7 294,8 273,3 263,7 252,6 253.3 261,5 277 300 330,4 368,1
g/kVt soat
a,b,c-empirikkoeffitsentlar. 
Aylanishchastotasichegaralanadigandvigatelliavtotransportvositalariuchun 
??????= 1 + ?????? м  ∙?????? ?????? ∙(?????? ?????? −2)
(?????? ?????? −1) 2
??????= 2 + ?????? ?????? ∙( ?????? м  −1)
(?????? ?????? −1) 2
??????= ?????? ??????2  ∙(1 −?????? м )
(?????? ?????? −1) 2
Bundaquyidagishartbajarilishikerak 
?????? =  ?????? =1,  ?????? =-1 
 Aylanish chastotasi chegaralagichi bo‘lmagan avtotransport vositalarida IYOD 
maksimal quvvatga 10-15% balanroq aylanish chastotasida erishadi. 
2  3
?????? ?????? = ?????? ?????? [??????∙(?????? ?????? ) + ??????∙(?????? ?????? )  + ??????∙(?????? ?????? )  ]
?????? ном ?????? ном ?????? ном
600 600 2 600 3
?????? ??????1 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 )  ] = 7,447  kVt 
1200  1200  2  1200  3
?????? ??????2 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 ) ] = 15,898  kVt 
1800  1800  2  1800  3
?????? ??????3 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 ) ] = 24,852  kVt 
2400  2400  2  2400  3
?????? ??????4 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 ) ] = 33,805  kVt 
3000  3000  2  3000  3 ?????? ??????5 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 ) ] = 42,256  kVt 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 3600  3600  2  3600  3
?????? ??????6 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 ) ] = 49,704  kVt 
4200  4200  2  4200  3
?????? ??????7 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 ) ] = 55,645  kVt 
4800  4800  2  4800  3
?????? ??????8 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 ) ] = 59,578  kVt 
5400  5400  2 5400 3
?????? ??????9 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 )  ] = 61  kVt 
6000  6000  2  6000  3
?????? ??????10 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 )  ] = 59,410  kVt 
6600  6600  2  6600  3
?????? ??????11 = 61 ∙[1 ∙(  5400 ) + 1 ∙(  5400 ) −1 ∙(  5400 )  ] = 54,306  kVt 
Tirsakli valni burchak tezligini har bir nuqta uchun quyidagi formula bilan topiladi. 
?????? ∙ ?????? ??????
?????? ?????? =  30 ,  рад/с 
314 ∙ 600 
?????? ??????1 =  30  = 62,8  рад/с 
314 ∙1200 
?????? ??????2 =  30  = 125,6  рад/с 
314 ∙1800 
?????? ??????3 =  30  = 188,4  рад/с 
314 ∙ 2400
?????? ??????4 =  30  = 251,2  рад/с 
314 ∙ 3000
?????? ??????5 =  30  = 314  рад/с 
314 ∙ 3600
?????? ??????6 =  30  = 376,8  рад/с 
314 ∙ 4200
?????? ??????7 =  30  = 439,6  рад/с 
314 ∙ 4800
?????? ??????8 =  30  = 502,4  рад/с 
314 ∙ 5400
?????? ??????9 =  30  = 565,2  рад/с 
314 ∙ 6000
?????? ??????10 =  30  = 628  рад/с 
314 ∙ 6600
?????? ??????11 =  30  = 690,8  рад/с  Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana Burovchi moment dvigatelni har xil aylanish chastota (n x )lari oraliqlari quyidagi 
formula bilan aniqlanadi: 
М ?????? = ?????? ?????? =
?????? ?????? 9549∗?????? ??????
?????? ??????
N . m 
М ??????1 = ?????? ??????1 =
?????? ??????1  9549 ∙ ?????? ??????1 
?????? ??????1 
= 
9549 ∙ 7,447
600 
= 118 N . m 
М ??????2 = ?????? ??????2 =
?????? ??????2  9549 ∙ ?????? ??????2 
?????? ??????2 
= 
9549 ∙ 15,898
1200 
= 126 N . m 
М ??????3 = ?????? ??????3 =
?????? ??????3  9549 ∙ ?????? ??????3 
?????? ??????3 
= 
9549 ∙ 24,852
1800 
= 131 N . m 
М ??????4 = ?????? ??????4 =
?????? ??????4  9549 ∙ ?????? ??????4 
?????? ??????4 
= 
9549 ∙ 33,805
2400 
= 134 N . m 
М ??????5 = ?????? ??????5 =
?????? ??????5  9549 ∙ ?????? ??????5 
?????? ??????5 
= 
9549 ∙ 42,256
3000 
= 134 N . m 
М ??????6 = ?????? ??????6 =
?????? ??????6  9549 ∙ ?????? ??????6 
?????? ??????6 
= 
9549 ∙ 49,704
3600 
= 131 N . m  М ??????7 = ?????? ??????7 =
?????? ??????7  9549 ∙ ?????? ??????7 
?????? ??????7 
= 
9549 ∙ 55,645
4200 
= 126 N . m 
М ??????8 = ?????? ??????8 =
?????? ??????8  9549 ∙ ?????? ??????8 
?????? ??????8 
= 
9549 ∙ 59,578
4800 
= 118 N . m 
М ??????9 = ?????? ??????9 =
?????? ??????9  9549 ∙ ?????? ??????9 
?????? ??????9 
= 
9549 ∙ 61
5400 
= 107 N . m 
М ??????10 = ?????? ??????10 =
?????? ??????10  9549 ∙ ?????? ??????10 
?????? ??????10 
= 
9549 ∙ 59,410
6000 
= 94,5 N . m 
М ??????11 = ?????? ??????11 =
?????? ??????11  9549 ∙ ?????? ??????11 
?????? ??????11 
= 
9549 ∙ 54,306
6600 
= 78,5 N . m
Yonilg’i sarfi quyidagi formula orqali topiladi. 
?????? ?????? = 
?????? ?????? ??????[1,2 
−12 ∙(?????? ?????? ) + (?????? ??????
?????? ном ) 2
]
600 600
?????? ??????1 = 
300  2
] = 323,7??????/?????????????????? ????????????????????????] = 294,8??????/?????????????????? ????????????????????????
1200 
1200
?????? ??????2 =  2
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 180
0 
180 2
]   =   273,3??????/??????????????????   ????????????????????????]   =
263,7??????/??????????????????   ????????????????????????]   =
252,6??????/??????????????????   ????????????????????????]   =
253,3   ??????/??????????????????   ????????????????????????]   =
261,5??????/??????????????????   ????????????????????????]   =
277,0??????/?????????????????? ????????????????????????240
0 
240 2
300
0 
300 2
360
0 
360 2
420
0 
420 2
480
0 
480 2
5400  5400  2
?????? ??????9 = 300 [1,2 −12 ∙(  5400 ) + (  5400 ) ] = 300,0 ??????/?????????????????? ????????????????????????
6000 
6000  2 ] = 330,4 ??????/?????????????????? ????????????????????????
6600  6600  2
?????? ??????11 = 300 [1,2 −12 ∙(  5400 ) + (  5400 ) ] = 368,1 ??????/?????????????????? ????????????????????????
4.TRANSMISSIYA AGREGATLARINING UZATISHLAR SONINI
ANIQLASH 
 Avtomobil transmissiyasinin foydali ish koeffitsiyentini quyidagi formula bilan 
topamiz 
?????? ???????????? = ?????? ц?????? ∙?????? ???????????? ∙?????? ????????????
 Bu yerda  ?????? ц = 0,98  –gidravlik va mexanik yo’qotishlarni xisobga olgan xoldagi 
silindrsimon shesternyalar juftining F.i.k; 
?????? ?????? = 0,97 -gidravlik va mexanik yo’qotishlarni xisobga olgan xoldagi konussimon va 
gipoid shesterniyalar F.i.k; 
?????? ???????????? = 0,99 - kardan val orasidagi burchak  0 0 −7 0 gacha bo’lgan  kardan uzatmasining 
F.i.k; 
?????? ???????????? = 0.99 - kardan val orasidagi burchak  7 0 −20 0 gacha bo’lgan  kardan uzatmasining 
F.i.k; 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana n-silindrsimon shesterniyalar juftligi soni; 
m-konussimon shesterniyalar juftligi soni; 
k-kardan uzatmalar soni. 
4.1-jadval 
silindrsimon shesterniyalar juftligi soni 2 2  2 2  2 
konussimon shesterniyalar juftligi soni 1 1  1 1  1 
kardan uzatmalar soni 2 2  2 2  2 
F.i.k  0.92 0.92 0.92 0.92 0.92 
?????? ????????????1 = 0.98 2 ∙0.97 ∙0.98 2 = 0.92
?????? ????????????2 = 0.98 2 ∙0.97 ∙0.98 2 = 0.92
?????? ????????????3 = 0.98 2 ∙0.97 ∙0.98 2 = 0.92
?????? ????????????4 = 0.98 2 ∙0.97 ∙0.98 2 = 0.92
?????? ?????????????????? = 0.98 2 ∙0.97 ∙0.98 2 = 0.92
Uzatmalar qutisi va transmisiyaning uzatmalar sonini aniqlash.    Avtomobil 
maksimal tezligini ta’minlaydigan asosiy uzatmaning uzatishlar soni   ?????? 0  quyidagi 
formula bilan topiladi 
?????? 0 = 0,377 ∙?????? ?????????????????? ∙?????? ??????
?????? ???????????? ∙?????? ?????????????????? = 0,377 ∙5400 ∙0,306  0,85 
∙132 = 5,552
Avtomobil xarakat tezligi  ?????? ??????  quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi 
?????? ?????? = 3,6 ∙?????? ?????? ∙?????? ??????  ????????????/????????????????????????
?????? 0  ∙?????? ??????
?????? ??????1 = 3,6 ∙565,2 ∙0,306 5,552 ∙3,667 = 30,58 ????????????/????????????????????????
?????? ??????2 = 3,6 ∙565,2 ∙0,306 5,552 ∙2,100 = 53,40 ????????????/????????????????????????
?????? ??????3 = 3,6 ∙565,2 ∙0,306 5,552 ∙1,361 = 82,39 ????????????/????????????????????????
Varoq  O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? ??????4 = 3,6 ∙565,2 ∙0,306 5,552 ∙1,000 = 112,14 ????????????/????????????????????????
Har bir uzatma uchun transmissiyaning uzatishlar soni quyidagi formula bo’yicha 
topiladi. 
?????? ???????????? = ?????? ?????? ∙?????? 0
?????? ????????????1 = 3,667 ∙5,552 = 20,35
?????? ????????????2 = 2,100 ∙5,552 = 11,65
?????? ????????????3 = 1,361 ∙5,552 = 7,55
?????? ????????????4 = 1,000 ∙5,552 = 5,55 
4.2-jadval 
Xar bir uzatma uchun transmissiyaning uzatishlar soni 
Uzatma I II III IV
Uzatmalar  3.667 2.100 1.361 1.000
Bosh  5.552 5.552 5.552 5.552
Transmissiyaning
?????? ???????????? 20.35 11.65 7.55 5.55
Avtomobilning xar xil uzatmadagi tezligini aniqlaymiz . Hisob ktobni jadvalga 
kiritamiz 
4.3-jadval 
Uzatm I II III IV
Transmissiya 20.35 11.65 7.55 5.55
soni  ?????? ????????????
30.58 53.40 83.39 112.14
Avtomobilni
tezligi 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 5.AVTOMOBILNING TEZLIGINI XISOBLASH 
Avtomobil tezligi quyidagi formula orqali uzatmalr qutisining har bir tezligi 
uchun tirsakli valni aylanishlar sonini 10 ta qiymati uchun hisoblanadi 
?????? ?????? = 3.6 ∙?????? ?????? ∙?????? ?????? ?????? ????????????
 ????????????/????????????????????????
Birinchi uzatma uchun 
?????? ??????1 = 3.6 ∙62.8 ∙0.306 20.35 = 3.39  ????????????????????????????????????−0.94 ??????/??????
?????? ??????2 = 3.6 ∙125.6 ∙0.306 20.35  = 6.79  ????????????????????????????????????−1.88 ??????/??????
?????? ??????3 = 3.6 ∙188.4 ∙0.306 20.35 ?????? ??????4 = 3.6 ∙251.2 ∙0.306 20.35 = 10.19  ????????????????????????????????????−2.83 ??????/??????
= 13.59 ????????????????????????????????????−3.77??????/??????
?????? ??????5 = 3.6 ∙314 ∙0.306 20.35  = 16.99  ????????????????????????????????????−4.72 ??????/??????
?????? ??????6 = 3.6 ∙376.8 ∙0.306 20.35
?????? ??????7 = 3.6 ∙439.6 ∙0.306 20.35
?????? ??????8 = 3.6 ∙502.4 ∙0.306 20.35
?????? ??????9 = 3.6 ∙565.2 ∙0.306 20.35
?????? ??????10 = 3.6 ∙628 ∙0.306 20.35 ?????? ??????11 = 3.6 ∙690.8 ∙0.306 20.35
Ikkinchi uzatma uchun 
O’zg.Varoq Hujjat№. ?????? ??????1 = 3.6 ∙62.8 ∙0.306 11.65 = 20.39  ????????????????????????????????????−5.66 ??????/??????
= 23.79  ????????????????????????????????????−6.61 ??????/??????
= 27.19  ????????????????????????????????????−7.55 ??????/??????
= 30.59  ????????????????????????????????????−8.49 ??????/??????
= 33.99  ????????????????????????????????????−9.44 ??????/??????
= 37.39  ????????????????????????????????????−10.38 ??????/??????
= 5.93  ????????????????????????????????????−1.64 ??????/?????? ?????? ??????2 = 3.6 ∙125.6 ∙0.306 11.65 ?????? ??????3 = 3.6 ∙188.4 ∙0.306 11.65
?????? ??????4 = 3.6 ∙251.2 ∙0.306 11.65 = 11.87  ????????????????????????????????????−3.29 ??????/??????
= 17.77  ????????????????????????????????????−4.93 ??????/??????
= 23.75 ????????????????????????????????????−6.59??????/??????
?????? ??????5 = 3.6 ∙314 ∙0.306 11.65  = 29.69  ????????????????????????????????????−8.24 ??????/??????
?????? ??????6 = 3.6 ∙376.8 ∙0.306 11.65 = 35.62  ????????????????????????????????????−9.89 ??????/??????
?????? ??????7 = 3.6 ∙439.6 ∙0.306 11.65  = 41.56  ????????????????????????????????????−11.54 ??????/??????
?????? ??????8 = 3.6 ∙502.4 ∙0.306 11.65
?????? ??????9 = 3.6 ∙565.2 ∙0.306 11.65 ?????? ??????10 = 3.6 ∙628 ∙0.306 11.65 = 47.51  ????????????????????????????????????−13.19 ??????/??????
= 53.44  ????????????????????????????????????−14.84 ??????/??????
= 59.38 ????????????????????????????????????−16.49 ??????/??????
?????? ??????11 = 3.6 ∙690.8 ∙0.306 11.65  = 65.32  ????????????????????????????????????−18.14 ??????/??????
Uchunchi uzatma uchun 
?????? ??????1 = 3.6 ∙62.8 ∙0.306 7.55
?????? ??????2 = 3.6 ∙125.6 ∙0.306 7.55 ?????? ??????3 = 3.6 ∙188.4 ∙0.306 7.55
?????? ??????4 = 3.6 ∙251.2 ∙0.306 7.55 = 9.16  ????????????????????????????????????−2.54 ??????/??????
= 18.32  ????????????????????????????????????−5.08 ??????/??????
= 27.48  ????????????????????????????????????−7.63 ??????/??????
= 36.65 ????????????????????????????????????−10.18 ??????/??????
?????? ??????5 = 3.6 ∙314 ∙0.306 7.55  = 45.81  ????????????????????????????????????−12.72 ??????/??????
O’zg.Varoq ?????? ??????6 = 3.6 ∙376.8 ∙0.306 7.55  = 54.97  ????????????????????????????????????−15.27 ??????/??????
Varoq 
Hujjat№.
Imzo Sana ?????? ??????7 = 3.6 ∙439.6 ∙0.306 7.55
?????? ??????8 = 3.6 ∙502.4 ∙0.306 7.55 ?????? ??????9 = 3.6 ∙565.2 ∙0.306 7.55
?????? ??????10 = 3.6 ∙628 ∙0.306 7.55 = 64.14  ????????????????????????????????????−17.82 ??????/??????
= 73.30  ????????????????????????????????????−20.36 ??????/??????
= 82.46  ????????????????????????????????????−22.90 ??????/??????
= 91.62 ????????????????????????????????????−25.45 ??????/??????
?????? ??????11 = 3.6 ∙690.8 ∙0.306 7.55  = 100.8  ????????????????????????????????????−28 ??????/??????
To’rtinchi uzatma uchun 
?????? ??????1 = 3.6 ∙62.8 ∙0.306 5.55 = 12.46  ????????????????????????????????????−3.46 ??????/??????
?????? ??????2 = 3.6 ∙125.6 ∙0.306 5.55  = 24.92  ????????????????????????????????????−6.92 ??????/??????
?????? ??????3 = 3.6 ∙188.4 ∙0.306 5.55 ?????? ??????4 = 3.6 ∙251.2 ∙0.306 5.55 = 37.39  ????????????????????????????????????−10.38 ??????/??????
= 49.85 ????????????????????????????????????−13.84 ??????/??????
?????? ??????5 = 3.6 ∙314 ∙0.306 5.55  = 62.32  ????????????????????????????????????−17.31 ??????/??????
?????? ??????6 = 3.6 ∙376.8 ∙0.306 5.55
?????? ??????7 = 3.6 ∙439.6 ∙0.306 5.55 ?????? ??????8 = 3.6 ∙502.4 ∙0.306 5.55 = 74.78  ????????????????????????????????????−20.77 ??????/??????
= 87.25  ????????????????????????????????????−24.23 ??????/??????
= 99.71  ????????????????????????????????????−27.69 ??????/??????
?????? ??????9 = 3.6 ∙565.2 ∙0.306 5.55  = 112.18  ????????????????????????????????????−31.16 ??????/??????
?????? ??????10 = 3.6 ∙628 ∙0.306 5.55 = 124.6 ????????????????????????????????????−34.61 ??????/??????
?????? ??????11 = 3.6 ∙690.8 ∙0.306 5.55  = 137.1  ????????????????????????????????????−38.08 ??????/??????
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 6.AVTOMOBILNING DINAMIK FAKTORINI HISOBLASH 
 Avtomobilni xarakatlantiruvchi kuch ( ?????? ?????? ) ning havoning qarshilik kuchi ( ?????? ?????? ) ni 
yengib o’tishdan ortib qolgan qismi ( ?????? ?????? −?????? ?????? ) ni uning og’irligi  ?????? ??????  ga nisbati dinamik 
omil bo’ladi 
??????= ?????? ?????? −?????? ??????
?????? ??????
 Yuqorida keltirilgan kuchlar  ?????? ??????  va  ?????? ??????  avtomobil tezligi va ish jarayonidagi 
yuklanishga bog’liq ravishda o’zgarishi tufayli dinamik omil ham ekspluatatsiya 
sharoitida doimiy bo’lmaydi. 
 Har bir tezlik rejimi uchun harakatlanuvchi kuch iqdori hisoblanadi va u ham 
jadvalga yoziladi 
?????? ?????? = ?????? ?????? ∙?????? 0  ∙?????? ???????????? ∙?????? ??????
?????? ??????
Xavoning qarshilik kuchini aniqlash uchun quydagi ifodadan foydalaniladi. 
2
?????? ?????? = ?????? ?????? ∙??????∙??????∙?????? ?????? 2
 Bu yerda  ??????  – havoning zichligi  = 1.202 ;  ?????? ?????? - havoning qarshilik koefitsenti  ?????? ?????? = 0.35 ; 
S- avtomobil ko’ndalang kesim yuzasi     ??????= 1.85 ?????? 2
Ushbu qiymatlardan foydalanib dinamik factor har bir tezlik rejimi va yuklanishiga 
mos ravishda hisoblanadi 
??????= ?????? ?????? −?????? ??????
?????? ?????? = ?????? ?????? ∙?????? 0  ∙?????? ???????????? ∙?????? ?????? ?????? ??????
2 −?????? ?????? ∙??????∙??????∙
?????? ?????? 2?????? ??????
Birinchi uzatma uchun 
=  118 ∙20.35 ∙0.92  0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 
∙0.94 2  2  = 0.513  14063
?????? 2 =  126 ∙20.35 ∙0.92  0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙1.88 2 
14063  2  = 0.548 Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? 3 = 
131 ∙20.35 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙2.83 2
14063 
2  = 0.569
?????? 4 = 
134 ∙20.35 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙3.77 2
14063 
2  = 0.582
?????? 5 = 
134 ∙20.35 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙4.72 2
14063 
2  = 0.582
?????? 6 = 
131 ∙20.35 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙5.66 2
14063 
2  = 0.569
?????? 7 = 
126 ∙20.35 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙6.61 2
14063 
2  = 0.546
?????? 8 = 
118 ∙20.35 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙7.55 2
14063 
2  = 0.511 ?????? 9 = 
107 ∙20.35 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙8.49 2
14063 
2 = 0.463
?????? 10 = 
94.5 ∙20.35 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙9.44 2
14063 
2  = 0.408
?????? 11 = 
78.5 ∙20.35 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙10.38 2
14063 
2  = 0.338
Ikkinchi uzatma uchun 
?????? 1 = 118 ∙11.65 ∙0.92 −0.35 ∙1.202 ∙1.85
∙1.64 2  2 = 0.2930.306
14063
?????? 2 = 126 ∙11.65 ∙0.92 −0.35 ∙1.202 ∙1.85
∙3.29 2  2 = 0.3130.306
14063
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? 3 = 
131 ∙11.65 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙4.93 2
14063 
2  = 0.325
?????? 4 = 
134 ∙11.65 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙6.59 2
14063 
2  = 0.333
?????? 5 = 
134 ∙11.65 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙8.24 2
14063 
2  = 0.332
?????? 6 = 
131 ∙11.65 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙9.89 2
14063 
2  = 0.323
?????? 7 = 
126 ∙11.65 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙11.54 2
14063 
2  = 0.312
?????? 8 = 
118 ∙11.65 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙13.19 2
14063 
2  = 0.289 ?????? 9 = 
107 ∙11.65 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙14.84 2
14063 
2  = 0.260
?????? 10 = 
94.5 ∙11.65 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙16.49 2
14063 
2  = 0.227
?????? 11 = 
78.5 ∙11.65 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙18.14 2
14063 
2  = 0.186
Uchinchi uzatma uchun 
?????? 1 = 118 ∙7.55 ∙0.92 −0.35 ∙1.202 ∙1.85
∙2.54 2  2 = 0.1900.306
14063
?????? 2 = 126 ∙7.55 ∙0.92 −0.35 ∙1.202 ∙1.85
∙5.08 2  2 = 0.2020.306
14063
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? 3 = 
131 ∙7.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙7.63 2
14063 
2  = 0.209
?????? 4 = 
134 ∙7.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙10.18 2
14063 
2  = 0.213
?????? 5 = 
134 ∙7.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙12.72 2
14063 
2  = 0.211
?????? 6 = 
131 ∙7.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙15.27 2
14063 
2  = 0.204
?????? 7 = 
126 ∙7.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙17.82 2
14063 
2  = 0.194
?????? 8 = 
118 ∙7.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙20.36 2
14063 
2  = 0.178 ?????? 9 = 
107 ∙7.55 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙22.90 2
14063 
2 = 0.158
?????? 10 = 
94.5 ∙7.55 ∙0.92
0.306−0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙25.45 2
14063 
2  = 0.134
?????? 11 = 
78.5 ∙7.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙28 2
14063 
2  = 0.105
To’rtinchi uzatma uchun 
?????? 1 = 118 ∙5.55 ∙0.92 −0.35 ∙1.202 ∙1.85
∙3.46 2  2 = 0.1390.306
14063
?????? 2 = 126 ∙5.55 ∙0.92 −0.35 ∙1.202 ∙1.85
∙6.92 2  2 = 0.1480.306
14063
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? 3 = 131 ∙5.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙10.38 2  2
= 0.152
14063
?????? 4 = 134 ∙5.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙13.84 2  2
= 0.153
14063
?????? 5 = 134 ∙5.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙17.31 2  2
= 0.150
14063
?????? 6 = 131 ∙5.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙20.77 2  2
= 0.143
14063
?????? 7 = 126 ∙5.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙24.23 2  2
= 0.133
14063
?????? 8 = 118 ∙5.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙27.69 2  2
= 0.118
14063
?????? 9 = 107 ∙5.55 ∙0.92
0.306 −0.35 ∙1.202 ∙1.85 ∙31.16 2  2
= 0.100
14063
?????? 10 = 94.5 ∙5.55 ∙0.92 0.306 −0.35 ∙1.202
∙1.85 ∙34.61 2  2 = 0.078
14063
?????? 11 = 78.5 ∙5.55 ∙0.92 0.306 −0.35 ∙1.202
∙1.85 ∙38.08 2  2 = 0.053
14063
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana 7. AVTOMOBILNING TEZLANISHINI XISOBLASH 
 Avtomobil tezlanishini quydagi formula yordamida hisoblaymiz 
??????= ??????−??????
?????? ∙??????  ;  ??????
?????? 2
 Bu yerda g= 9.81   erkin tushish tezlanishi 
??????= ??????cos ??????± sin ????????????= 0 0   bo’lganligi sababli   ??????= ??????= 0.015
??????= 1.03 + ??????∗?????? ??????2   bu yerda  a  yengil avtomobillar uchun a=0.05…0.07 
Birinchi uzatma uchun 
?????? 1 =
?????? 2 =
?????? 3 =
?????? 4 =
?????? 5 =
?????? 6 =
?????? 7 =
?????? 8 =
?????? 9 =
?????? 10 = 0.513 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
2.65 ??????/?????? 2
0.548 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
2,84 ??????/?????? 2
0.569 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
2,95 ??????/?????? 2
0.582 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
3.02 ??????/?????? 2
0.582 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
3.02 ??????/?????? 2
0.569 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
2,95 ??????/?????? 2
0.546 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
2,83 ??????/?????? 2
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? 11 = 0.338 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙3.667 2  ∙9.81 = 
1,72 ??????/?????? 2
Ikkinchi uzatma uchun 
?????? 1 =
?????? 2 =
?????? 3 =
?????? 4 =
?????? 5 =
?????? 6 =
?????? 7 =
?????? 8 =
?????? 9 =
?????? 10 =
?????? 11 = 0.293 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2.11 
??????/?????? 2
0.313 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2,25 
??????/?????? 2
0.325 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2,35 
??????/?????? 2
0.333 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2,41 
??????/?????? 2
0.332 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2,40 
??????/?????? 2
0.323 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2,33 
??????/?????? 2
0.312 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2,25 
??????/?????? 2
0.289 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙2.1 2  ∙9.81 = 2,07 
Uchinchi uzatma uchun 
?????? 1 = 0.190 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.50 ??????/?????? 2
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? 2 =
?????? 3 =
?????? 4 =
?????? 5 =
?????? 6 =
?????? 7 =
?????? 8 =
?????? 9 =
?????? 10 =
?????? 11 = 0.202 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.60 ??????/?????? 2
0.209 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.66 ??????/?????? 2
0.213 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.70 ??????/?????? 2
0.211 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.68 ??????/?????? 2
0.204 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.62 ??????/?????? 2
0.194 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.53 ??????/?????? 2
0.178 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.361 2  ∙9.81 = 
1.40 ??????/?????? 2
To’rtinchi uzatma uchun 
?????? 1 =
?????? 2 =
?????? 3 =
?????? 4 = 0.139 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 1.116 
??????/?????? 2
0.148 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 1.197 
??????/?????? 2
0.152 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 1.233 
??????/?????? 2
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana ?????? 5 =
?????? 6 =
?????? 7 =
?????? 8 =
?????? 9 =
?????? 10 =
?????? 11 = 0.150 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 1.215 
??????/?????? 2
0.143 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 1.152 
??????/?????? 2
0.133 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 1.062 
??????/?????? 2
0.118 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 0.927 
??????/?????? 2
0.100 −0.015 
1.03 + 0.06 ∙1.0 2  ∙9.81 = 
0.765 ??????/?????? 2
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana XULOSA 
 Men ushbu kurs ishida VAZ 2121 avtomobilining besh uzatmasi uchun tortish 
hisobini amalga oshirdim va dinamik tavsifini qurdim. 
  Shuningdeg  kurs  ishini  topshirig’iga  asosan   avtomobilning kinematik  sxemasini
o’rganib, dvigatelning tashqi tezlik tasnifini qurish, dvigatel tirsakli validagi maksimal
quvvat   va   burovchi   momentni   aniqlash   transmissiya   agregatlarini   uzatishlar   sonini
aniqlash   avtomobil   tezlik   ,dinamik   faktori   va   tezlanishini   hisoblash   kabi   ishlarni
bajardim. 
  Bu   bajarilgan   ishlar   bilimlarimizni   mustaxkamlab   kelajakda   muxandis
konstruktorlik  faoliyatini   puxta egallab  o’z ishini  yetuk  mutaxasisi  bo’lishimizda  bir
poydevor bo’lib xizmat qiladi. 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 
1.Akilov A.A Qahhorov A.A; Sayidov M.X. Avtomobilning umumiy tuzilishi –T ; 
O’zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi 2012-142 b 
2.Xudoyberdiyev T. Traktor va avtomobillar nazariyasi hamada hisobi T: 2005-211
b 
3.Скотников В. А; Машенский А.А; салонский А.С. Основи теории и расчёта 
трактора и автомобиля. M : 1986-221 b 
4. Babashev Q.A. Shodiyev J.G . “Traktor va avtomobillar nazariyasi va loyihalashʻ
asoslari” fanidan kurs ishini bajarish uchun uslubiy ko rsatmalar. -Toshkent: 	
ʻ
ToshDTU, 2022. - 36 b. 
5.Internet ma’lumotlari. 
Varoq 
O’zg.Varoq Hujjat№.
Imzo Sana

MUNDARIJA

Kirish

1. Avtomobilning qisqacha texnik tavsifi

2. Avtomobilning kinematik sxemasi

3. Dvigatelning tashqi tezlik tavsifini qurish

4. Transmissiya agregatlarining uzatishlar sonini aniqlash

5. Avtomobilning tezligini hisoblash

6. Avtomobilning dinamik faktorini hisoblash

7. Avtomobilning tezlanishini hisoblash

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar