Vitaminlar. 8 - sinf - Человек и его здоровье - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Человек и его здоровье

Vitaminlar. 8 - sinf

Купить

28- §. Vitaminlar 8-sinf “Odam va uning salomatligi” darsligi asosida. 2014

• Vitaminlar biologik faol moddalar bo‘lib, organizmda moddalar almashinuvida qatnashadi. Rus olimi N.I. Lunin (1853—1938) 1880-yilda himoya qilgan doktorlik dissertatsiyasida vitaminlar hayvonlar organizmi uchun muhim modda ekanligini birinchi bo‘lib isbotladi. Uning xulosasiga ko‘ra, ovqat tarkibida oqsillar, yog‘lar, uglevodlar, tuzlar va suvdan tashqari, alohida moddalar ham bo‘ladi, bularsiz organizm yashashi mumkin emas, deyilgan edi. N.I. Lunin

• Keyinchalik bu noma’lum muhim moddalar 1912- yilda K. Funk tomonidan vitaminlar , deb nomlandi ( vita — hayot degan ma’noni bildiradi). K. Funk

Turlari, vazifasi • Vitaminlarning 40 dan ortiq turi bo‘lib, ularning har biri odam organizmida muhim fiziologik vazifani bajaradi. Agar odam organizmida biror vitamin mutlaqo yo‘qolsa, avitaminoz, uning miqdori kamaysa, gipovitaminoz, me’yoridan ortib ketsa, gipervitaminoz ,deb ataladi. Bu holatlarning har qaysisida o‘ziga xos xastalik belgilari paydo bo‘ladi. Masalan, gipovitaminoz A, gipovitaminoz B, gipovitaminoz C va hokazo.

• Vitaminlar suvda va yog‘da eriydigan guruhlarga bo‘linadi. Suvda eriydigan vitaminlar — B 1 , B 2 , B 6 , B 12 , PP va C. Yog‘da eriydigan vitaminlar — A, D, E, K.

• A vitamini hayvon va odam organizmining o‘sishi va rivojlanishida, hujayralarning bo‘linib ko‘payishida, epiteliy to‘qimasining (terining ustki qavati, nafas yo‘llari, ovqat hazm qilish organlarining ichki shilliq qavati) funksional holatini normal saqlashda, ko‘z o‘tkirligining yaxshi bo‘lishini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. • Organizmda bu vitamin yetishmaganda teri quruqlashib, yoriladi, nafas yo‘llari va oshqozon-ichak ichki qavatining yallig‘lanish kasalliklari yuzaga keladi. Ko‘rish o‘tkirligi pasayadi, ayniqsa, odam qorong‘ida yaxshi ko‘ra olmaydi. Bolalar va o‘smirlar organizmining o‘sishi va rivojlanishi susayadi. A vitamini baliq yog‘ida, sariyog‘da, tuxum sarig‘ida, jigarda, sabzi, qizil qalampir, o‘rik tarkibida ko‘p bo‘ladi.

• B guruh vitaminlarga B 1 (tiamin), B 2 (riboflavin), B 6 , B 12 , B 15 va boshqalar kiradi. • B 1 vitamini (tiamin) markaziy nerv sistemasida qo‘zg‘alish va tormozlanish jarayonlari normal o‘tishida, odamning aqliy faoliyati yaxshi bo‘lishida muhim o‘rin tutadi. Agar u kundalik ovqat tarkibida yetarli miqdorda bo‘lmasa, odamda gipovitaminoz B 1 kasalligi yuzaga keladi. Buning belgilari oyoq-qo‘l muskullarining uvushib og‘rishi, holsizlik, tez charchash, odamning aqliy faoliyati pasayishi, ya’ni o‘zlashtirish, esda saqlash, e’tiborni muhim masalaga jalb etish kabi qobiliyatlarning pasayishidir. U arzimagan narsaga jahli chiqadigan bo‘lib qoladi. Bu vitamin uzoq muddat davomida yetishmasa, avitaminoz B 1 , ya’ni beri-beri , degan kasallik yuzaga keladi. Bunda nerv sistemasidagi o‘zgarish o

• C vitamini (askorbin kislota) moddalar almashinuvida, ayniqsa, oqsillar va uglevodlar almashinuvida muhim o‘rin tutadi. Uning yetishmasligi tufayli singa kasalligi yuzaga keladi. Bu kasallik odamda umumiy holsizlik, tez charchash, milklarning shishib, bo‘shashib qolishi, tishlarning qimirlab tushib ketishi, tish cho‘tka bilan tozalanganda milk qonashi kuzatiladi. Bu vitamin ho‘l mevalarda, ko‘katlarda, sabzavotlarda, ayniqsa, limon, apelsin, mandarin, karam, pomidor, piyoz tarkibida ko‘p bo‘ladi. • D vitamini organizmda kalsiy va fosfor almashinuvi normal o‘tishida ishtirok etadi. U ayniqsa, ikki-uch yoshgacha bo‘lgan bolalar suyagining to‘g‘ri shakllanishi, o‘sishi va rivojlanishida katta ahamiyatga ega. Bu vitamin yetishmasligi natijasida yosh bolalarda raxit kasalligi yuzaga keladi. D

Savol va topshiriqlar • Vitaminlar haqidagi tushunchani fanga kimlar kiritgan? • A va B guruh vitaminlar yetishmaganda odamda qanday kasalliklar yuzaga keladi? • C, D vitaminlar yetishmaganda organizmda qanday o‘zgarishlar sodir bo‘ladi?

Купить