Y - pikolinda kombinatsion sochilish spektrini o’rganish - Химия - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	3.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Химия

Y - pikolinda kombinatsion sochilish spektrini o’rganish

Купить

О ’ Z B E K I S T O N R E S P U B L I K A S I O L I Y V A О ’ R T A M A X S U S T A ’ L I M V A Z I R L I G I Q A R S H I D A V L A T U N I V E R S I T E T I F I Z I K A K A F E D R A S I I b r a g i m o v G ’ u l o m j o n I s m o i l o v i c n i n g “ 5 1 40200-Fizika ” t a ’ l i m y о ’ n a l i s h i b о ’ y i c h a b a k a l a v r d a r a j a s i n i o l i s h u c h u n - p i k o l i n d a k o m b i n a t s i o n s o c h i l i s h s p e k t r i n i o ’ r g a n i s h m a v z u s i d a y o z g a n I l m i y r a h b a r : p r o f . A . J u m a b a y e v “Himoyaga tavsiya etilsin” Fizika-matematika fakulteti dekani:________prof.A.Tashatov “____”_____________2016 yil Qarshi-2016

MUNDARIJA KIRISH ……………………………………………………… 3 I BOB KOMBINATSION SOCHILISH SPEKTROSKOPIYASI 1.1. Yorug’likning muhitlardan molekul yar sochilishi …..………. 6 1.2. Kombinatsion sochilish va uning nazariy asoslari…….……… 9 1.3. Elektromanfiylik va kimyoviy bog’lanish turlari ………….… 18 1.4. Vodorod bog ’ lanishni kombinatsion sochilish spektridanamoyon bo ’ lishi ………………………………...30 II BOB AMALIY QISM 2.1. Tajriba qurilmasining optik tuzilishi va uning ishlash usuli ..... 45 2.2. O’rganilayotgan obektlarni tajribaga tayyorlash usuli……… 56 2.3. Kvanto-kimyoviy hisoblash natijalari va ularning tahlili …… 57 XULOSA …………………………………………………… 58 ADABIYOTLAR ………………………………..... ………. 60

KIRISH Yorug’lik - kishining eng nozik, universal va kuchli sezgi organi- ko’zning ishlashi uchun zarur bo’lgan shartdir. Qolaversa yorug’lik elektromagnit to’lqinlar shkalasida 380-760 nm oraliqda joylashgan. Yorug’lik moddalardan sochilishdek ajoyib xossaga ega. Yorug’likning kombinitsion sochilishi hozirgi vaqtda ichki molekulyar va moloekulalararo o’zaro ta’sirlarini, molekulyar relaksion jarayonlarni o’rganishda muhim usullardan biridir. Mavzuning dolzarbligi:   pikolin molekulasining dimer agregatsiyalarini yorug’likning kombinitsion sochilish spektri yordamida o’rganish bu spektroskopiyaning o’ziga xos xususiyatlari bilan bog’liqdir. Yuzaga kelgan hozirgi holat kombinatsion sochilish spektrlarini yanada o’rganish zaruriyati mavjudligidan dalolat beradi. Spektral chiziq konturi sha

aralashmalarida sodir bo’ldigan fizik jarayonlarni yaxshi tushunadigan kadrlar juda zarur. Bizning tadqiqot ishimiz shuning uchun ham kunning mavzusidir. Ishning ilmiyligi va ahamiyati: Mavzuga oid ilmiy manbalar va kerakli adabiyotlardan foydalangan holda yuqori aniqlikda optik rostlash talab etiladigan qurilmada tajribalar o’tkazildi.   pikolin molekulasining dimer agregatsiyalari o’rganildi. Agregatsiyalar tabiatiga oydinlik kiritildi. Ushbu bitiruv malakaviy ishidan ishlab chiqarishda, optika, molekulyar spektroskopiya, molekulyar optika, lazer fizikasi, Yer va bosqa planetalar atmosferasi tarkibini o’rganishda va bakalavr , magistrlar ilmiy ishlarini yozishda foydalanish mumkin. Ayniqsa   pikolin ishlatiladigan sanoatiga amaliy maslahatlar berish mumkin. Har qanday moddani qanday

Oltinchi yo’nalishda raqobat to’g’risida to’xtaldi. Raqobatlasha oladigan har qanday mahsulot yoki shu mahsulotni ishlab chiqarish ilmiy asoslangan bo’lsagina yoki uni ishlab chiqaruvchining ilmiy saviyasi yuqori darajada bo’lgandaginf bu mahsulot raqobatlasha olishi mumkin ekanligini anglash mumkin. Ushbu kontseptsiya O’zbekiston zaminida yashayotgan fizik, ximik, biolog, shifokor, muhandis, iqtisodchi, moliyachi, talaba va hokazo, kim bo’lishdan qat’iy nazar hamma uchun dasturul amal bo’lib hizmat qiladi. Bitiruv malakaviy ishining tuzilishi: kirish, ikki bob (nazariy va amaliy) va foydalanilgan adabiyotlarni o’z ichiga olgan holda ___ sahifada bayon etilgan.

I BOB. KOMBINATSION SOCHILISH SPEKTROSKOPIYASI 1.1.Yorug’likning muhitlardan molekulyar sochilishi Biz yuqorida aytgan ma’noda xira deb atash mumkin bo’lmaydigan muhitlar bilan ish ko’riladigan hollar, ya’ni muhit aralashma yoki boshqa jinslardan yaxshilab tozalangan suyuqlik (yoki gaz) dan iborat bo’lgan hollar ancha katta qiziqish uyg’otadi. Bunday muhitlarda yorug ’ lik sochiladi , optik jihatdan bir jinslimaslik paydo bo ’ lishiga olib keladigan fizik sabab bor ( L . I . Mandelshtam , 1907- yil ). Ideal toza muhitlarda optik bir jinsli maslik yuzaga kelishining fizik sababi birdaniga topilgani yo ’ q . Juda muhim bo ’ lgan bir xususiy holda bir jinslilikning buzilishiga olib keladigan sababni M . Smoluxovskiy (1908- yil ) ko ’ rsatib berdi . Gaz yoki suyuqlikning kritik temperaturasida

optik bir jinslimaslikdan iborat . Kritik nuqtadan uzoqda fluktuatsiyalar kritik nuqta sohasidagidek uncha katta bo’lmasada har qalay bo’ladi va toza moddada yorug’lik o’sha fluktuatsiyalar tufayli sochiladi. A . Eynshteyn nazariyasi 1910 yilda Eynshteyn yorug ’ likning kritik nuqtadan uzoqda molekulyar sochilishining miqdoriy nazariyasini yaratdi : bu nazariya dielektrik singdiruvchanlikning  fluktuatsiyalari tufayli muhitda optik bir jinslimaslik paydo bo ’ lish g ’ oyasiga asoslanadi . Bu holda sochilgan yorug’likning intensivligi fluktuatsiyalar tufayli paydo bo’lgan optik birjinslimaslik bilan aniqlanadi. Sochilgan yorug’likning intensivligi   ning ishorasiga bog’liq bo’lmagani uchun intensivlik   2  ga proportsional bo’ladi. Oddiy hisob intensivlikning quyidagicha bo’lishini

nazariyasi   2  va   2 S miqdorlarni moddaning termodinamik xarakteristikalari orqali ifodalashga va (1.1) munosabatni   2 2 2 2 0 4 2 1 ; 1 cos 2 s p p SV kT I I kT L p T c                                        (1.2) ko’rinishda tasvirlashga imkon bcradi, bu yerda  - muhitning zichligi (g/sm3), T - absolyut temperatura, S  - adiabatik siqiluvchanlik,  - issiqlikdan kengayish koeffitsiyenti, p c - lg moddaning o’zgarmas bosim sharoitidagi issiqlik sig’imi, V -yorug’likni sochib yuborayotgan hajm. (1.2) formulada katta qavs ichidagi birinchi had zichlikning adiabatik fluktuatsiyalari (bosim fluktuatsiyalari) tufayli sochilgan yorug’lik intensivligini bildiradi, ikkinchi had esa zichlikning izobarik fluktuatsiyalari (entropiya fluktuatsiyal

1 . 2. Kombinatsion sochilish va uning nazariy asoslari Reley sochilishida sochilgan yorug’lik chastotasi tushuvchi yorug’lik chastotasiga mos keladi. Sochilishning bunday turini birinchi bo’lib Reley aniqlagani uchun bunday sochilish Reley sochilishi deb yuritiladi. Bu sochilish kogerent tarzda yuz beradi. Shu sababli ham Reley sochilishi - yorug’likning kogerent sochilishidir (1.1-rasm, a). Biroq sinchiklab o’tkazilgan tekshirishlarning ko’rsatishicha, sochilgan yorug’lik spektrida tushayotgan. yorug’likni xarakterlaydigan chiziqlardan tashqari qo’shimcha chiziqlar (yo’ldoshlar) borligi, bular tushayotgan yorug’likning har bir chizig’i yonida turishi ma’lum bo’ldi (1.1- rasm). Yo’ldoshlar tushayotgan yorug’likning har qanday spektral chizig’i yonida kelgani uchun, 11 uy o’ldoshlarni qand

qismiga yaqin joylashgan va shuning uchun «qizil» yo’ldoshlar deb ataladigan birinchi yo’ldoshlar «binafsha» yo’ldoshlardan ancha intensivdir (1.1-rasm). Temperatura ko’tarilganda «binafsha» yo’Idoshlarning intensivligi tez ortadi. Kombinatsion sochilishni birinchi bo’lib G.S.Landsberg va L.I.Mandelshtamlar hamda hind olimlari Raman va Krishnanlar kashf etishgan. (1928-yil). Hind olimlari Nobel mukofotiga sazovor bo’lishgan. Chet el adabiyotlarida Raman effekti deb ham yuriti ladi. Bu sochilish odatda kombinatsion sochilish deyiladi. Quyida kombinatsion sochilish bilan batafsilroq tanishamiz. Yorug’likni kombinatsion sochilishining mumtoz nazariyasi. Kombinatsion sochilish hodisasi mumtoz nazariya nuqtai nazaridan quyidagicha tushuntiriladi. Ushbu hodisada yo’Idoshlar ning paydo bo’lish sa

qutblanuvchanligi, faqat uning tuzilishi va xossasiga bog’liq bo’lgan doimiy. Bu jarayonda sochilgan yorug’lik maydon kuchlanganligi ning tebranishi ham modulyatsiyalanadi. Bu tebranishlarning eltuvchi chastotasi tushayotgan yorug’lik to’lqinining chastotasi  ga teng, modulyatsiya esa , i  - chastotalarda (sochuvchi modda molekulasidagi atomlarning tebranish chastotasi) yuz beradi. Amplitudasi modulyatsiyalangan bunday tebranishlarning spektri  - chastotali eltuvchi chastota bilan bir qatorda , i   chastotaga ega bo’lgan kombinatsion tebranishlar hosil bo’ladi. Boshqa so’z bilan aytganda, sochilgan yorug’likning spektri shu molekula haqida axborot beradi. Bu spektrni o’rganish va tahlil etish orqali molekula strukturasi va tuzilishini bilishga muvaffaq bo’lamiz. Mumtoz elektrodinamik

   4 4 4 4 , 4 2 4 2 , 0 0 0 2 24 4 3 3 S A S A R iI v E v v E c c       (1.5) formula bilan hisoblanadi. Bunda ,S A Rv - raman chastotasi (stoks va antistoks chiziqlari uchun). Mumtoz elektrodinamika nuqtai nazaridan stoks va antistoks chiziqlarining intensivligi teng ekanligi kelib chiqadi. Eksperiment natijalaridan yaxshi bilamizki, ushbu chiziqlarning (yo’ldoshlarning) intensivligi teng emas, jumladan, qizil yo’ldoshlar – stoks chiziqlarining intensivligi binafsha yo’ldoshlarning intensivligidan yuqori ekanligini ko’rsatadi. Mumtoz fizika qizil va binafsha yo’ldoshlarning intensivliklari orasidagi ushbu miqdoriy farqni tushuntirib bera olmadi. Yorug’likning kombinatsion sochilishdagi intensivliklarning miqdoriy muammosini faqat kvant tasavvurlari asosida to’g’ri tushuntirish

To’qnashish noelastik bo’lgan holda fotonning energiyasi ihv tebranma kvant miqdorida o’zgaradi. Agar yorug’lik tebranish holatida bo’lmagan molekula bilan o’zaro ta’sir qilsa, yorug’lik molekulaga energiyasining tegishli qismini berib, ' o ihv hv hv   yoki ' o iv v v   tenglamaga muvofiq ravishda kichik chastotali nurga (qizil yo’ldosh, Stoks chizig’iga) aylanadi, bu yerda ov uyg’otuvchi yorug’lik chastotasi, i v molekula tebranishlarining chastotasi. Agar yorug’lik tebranish holatida turgan molekulaga, ya’ni ihv - energiyaga ega bo’lgan molekulaga ta’sir qilsa, u holda yorug’lik molekuladan bu energiyani tortib olib, 0' ihv hv hv   tenglamaga muvofiq ravishda katta chastotali nurga (Binafsha yo’ldosh, antistoks chizig’iga) aylanadi. Buni 1.1-rasmdan osongina tushunish m

2 11 2 1 1 hv KT T hv t KTe I I e                     (1.6) Bundan ko’rinadiki, stoks chiziqlarining intensivligi tempe raturaga teskari proporsional ekan. Antistoks chiziqlariniki esa tcmperaturaga to’g’ri proporsional bo’ladi: 1 21 2 1 1 hv KT T hv t KTI e I e     (1.7) Stoks va antistoks chiziqlarining intensivliklari nisbati: 4 0 0as teb s tebI v v I v v          (1.8) kabi bo’lib, bundan ko’rinadiki chastotaning to’rtinchi darajasiga proporsional ekan. Haqiqatda, v chastotali kombinatsion chiziqning intensivli gi molekulaning bu chastotaga mos keladigan tebranishlar qilishida molekulaning α qutblanuvchanligi naqadar ko’p o’zgarishi bilan aniqlanadi. Qutblanuvchanlikning o’zgarishi bilan elektr momentining o’zgarishi turli xil tebranishlarda turlicha

1.2 - rasm. 2CO molekulasida atomlar tebranishining xili: a) - atomlaming dastlabki vaziyati; b) - qutblanuvchanlikni o’zgartiradigan tebranish; v) - elektr momentini o’zgartiradigan tebranishi. Boshqacha tebranishda (1.2-rasm, v) qutblanuvchanlik o’zgarmaydi, chunki kislorod atomlaridan biri uglerodga yaqinlashg’anda ikkinchisi uzoqlashadi va aksincha; biroq bu tebranishlarda molekulaning elektr momenti o’zgaradi. Shuning uchun birinchi tur tebranishda (1.2-rasm, b) kombinatsion sochilish chizig’i paydo bo’ladi, bu chiziqning chastotasini kombinatsion sochilish spektridan aniqlash mumkin; ikkinchi tur tebranishda (1.2-rasm, v) chastotani infraqizil yutilish polosasining vaziyatiga qarab topish mumkin. Kombinatsion sochilish usuli moddaning molekulyar tuzilishini tadqiq etishhing muhim usu

alanaliz qilib bo’lmaydigan organik molekulalar aralashmalarini analiz qilish mumkin. Masalan: uglevodorodlarning juda murakkab aralashmasi bo’lgan benzinlarning tarkibi kombinatsion sochilish usuli yordamida samarali ravishda analiz qilinadi. Yuqorida gap dastlabki nurlanishning muhit molekulalari bilan o’zaro ta’sir qilishda paydo bo’ladigan kombinatsion,sochili shi to’g’risida bordi. Yorug’likni atom yoki ionlar sochib yuborganda ham shunga o’xshash hodisa yuz beradi. Masalaning mohiyatiga tushunib yetish uchun atom holidagi gazlarda yorug’likning yutilishi va dispersiyasini o’rganish natijalarini esga olish kerak bo’ladi. Atomni ossillyatorlar to’plami deb qarash mumkin; bu ossillyatorlarning xususiy chastotalari atomning ixtiyoriy ikki kvant holatidagi energiyalari ayirmasi bilan aniq

1.3. E lemanfiylik va kimyoviy bog’lanish turlari Ma’lumki kimyoviy elementlarning atomlari o’zaro birikib, juda ko’p oddiy va murakkab moddalarning molekulalarini hosil qiladi. Xo’sh, bu molekulalarda atomlar bir-birlari bilan qanday kuch hisobiga bog’lanib turadi? Odatdagi sharoitda inert gazlarning atomlari erkin holda mavjud bo’la oladi (He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn), boshqa har qanday element atomlari erkin holda uzoq vaqt mavjud bo’la olmaydi, ular bir-biri bilan birikishga harakat qiladi, natijada esa oddiy yoki murakkab moddalarni hosil qiladi. Masalan, oddiy moddalar - H 2 , 0 2 , N 2 , Cl 2 , murakkab moddalar -HCl, H 2 0, MgO, NaCl, H 2 S0 4 va hokazo. Siz avvalgi bobni o’rganish davomida, har qanday kimyoviy element o’zining tashqi energetik qavatidagi elektronlar sonini tugallangan

atomining tashqi energetik qavatida (3s 1 ) bitta elektron bo’ladi va u kimyoviy reaksiyalarda osonlik bilan bitta elektron yo’qotib ikkinchi qavatni ochib qoyadi. Natriyning ikkinchi qavatida esa sakkizta elektron bo’ladi. Na ° 2) 8) 1) 1 e    Na 2) 8) Natriy atomi Natriy ioni Metallmaslarda esa tashqi energetik qavatidagi elektronlar yadroga kuchliroq bog’langanligi sababli kimyoviy reaksiyalarda elektron biriktirib oladi. Ftor atomining tashqi energetik qavatida yettita elektron bo’ladi va kimyoviy reaksiyalarda elektron qabul qilib olib, tashqi energetik qavatini sakkizta elektron bilan to’ldiradi. Ayni element atomining boshqa element atomidan elektronlarni tortib olish xususiyati elektromanfiylik deb ataladi. F° 2) 7) 1 e    F- 2) 8) Ftor atomi Ftor ioni Elektromanfiylikni ab

qonunga mos keladi. Davrlarda elementning yadro zaryadi ortib boradi. Guruhlarda esa elementning yadro zaryadi ortgan sari elektromanfiyligi kamayib boradi. Buning sababi davrlarda atom radius kamayib borishi bo’lsa, guruhlarda elementning yadro zaryadi ortishi bilan atom radiusi ham ortib borishidir. 1.1-jadval El ementlaming nisbiy elektromanfiyligi H 2,1 Li Be В С N О F 0,97 1,47 2,01 2,50 3,07 3,50 4,10 Na Mg Al Si P S CI 1,01 1,23 1,47 1,74 2,1 2,6 2,83 К Ca Ga Ge As Se Br 0,91- 1,04 1,82 2,02 2,20 2,48 2,74 Rb Sr In Sn Sb Те I 0,89 0,99 1,49 1,72 1,82 2,01 2,21 Cs Ba Tl Pb Bi Po At 0,86 0,97 1,44 1,55 1,67 1,76 1,96 Kimyoviy reaksiyalarda elektronlar nisbiy elektromanfiyligi kichik elementdan nisbiy elektromanfiyligi katta element atomi tomon siljiydi yoki butunlay o ’ tib ketadi . •

nisbiy elektromanfiyligidan foydalaniladi. • Nisbiy elektromanfiylik element haqiqiy elektromanfiyligining litiyning elektromanfiyligiga nisbatidir, masalan ftorning nisbiy elektromanfiyligi 4, litiyning elektromanfiyligi 1. Kimyoviy bog’lanish turlari Kovalent bo’g’lanish. Kimyviy elementlarning nisbiy elektromanfiyligi qiymatlariga e’tibor bergan holda kimyoviy birikmalarni uch guruhga bo’lib olishimiz mumkin. 1.Elektromanfiyliklari bir xil bo'lgan elementlardan, ya'ni ayni bir xil element atomlaridan hosil bo'lgan moddalar: a) N 2 , F 2 , Cl 2 , Br 2 , J 2 , O 2 , H 2 — oddiy moddalar. b) Li, Na, К , Al, Fe, Cu, Zn - metallar. 2.Elektromanfiyligi bir-biridan biroz farq qiladigan element atomlaridan hosil bo'lgan moddalar: HCl, HBr 2 , HJ, H 2 O, H 2 S, NFL, CH 4 , PCL, P

1.2-jadval № Bog'la - nish turi Qanday hosil bo'ladi N amuna Bog'lanish energiyasi 1 Qutbsiz kovalent NEM qiymati bir xil element yoki har xil elementlar orasida H 2 , O 2 , N 2 Cl 2 F 2 Br 2 „ J 2 NCI 3 , peroksidlar (H 2 0 2 )= O 2 , P 2 ,CS 2 mustahkam 2 Qutbli kovalent NEM qiymati farq qiluvchi har xil metallmaslar orasida HC1, HBr. HJ, H 2 0, NH 3 , HF, SO 2 , SF 6 , SO 3 , CO, CO 2 ; azot (oksidlari) HN 3 , N 2 H 4 , kislotalar, alkan, alken, uglevodorodlar, P 2 ,O 3 , P 2 O 5 PH 3 PCL 5 , PCL 3 , SCL 2 , SiCl 4 , mustahkam 3 I onli metall va metallmas orasida (tuzlarda) KCl 2 , NaJ , Li 2 S , CsF , BaCl 2 mustahkam 4 Metall faqat metallar orasida Barcha Me (Fe , Cu , Al ...) mustahkam 5 Vodorod ichki molekular Suv, spirtlar, diollar, triollar, O-xlor fenol, pirokatexin,

aminokislotalarda, glyukoza, O-nitrofenol, oqsillar... Molekulalararo Suv, spirtlar, DNK, aminokislotalarda, organik (karbon) kislotalarda, glukoza, suyuq holatdagi HBr H 2 S, HF, NH 3 , HC1, kovalent bog'dan 10 marta zaif 6 Donor- akseptor yoki koordina tsion Kompleks tuzlar, ammoniy (NH 4 + ) birikmalari, NH 4 C1, PH 4 C1, H 3 O + CO, N 2 O 5 , HNO 3 , DNK, RNK, kristallgidratlar, N 2 H 5 C1, N 2 O, [CF 6 ] -2 mustahkam Qutbsiz kovalent bog’lanish Qutbsiz kovalent bog'lanishlar elektromanfiyligi bir xil yoki bir-biridan juda oz miqdorda farq qiladigan atomlar orasida hosil bo'ladi. Masalan, vodorod atomlarining o'zaro birikishi natijasida Н 2 - vodorod molekulasining hosil bo'lishini ko'rib chiqamiz: Bu holatni quyidagi sodda ko’rinishda yozishimiz ham mumkin: Vod

Oddiy moddalar kislorod (0 2 ) va azot (N 2 ) dagi atomlarning bog'lanishi quyidagicha: Atomlar uchun umumiy bo'lgan har bir juft elektronni bitta chiziqcha bilan almashtirib yozish ham mumkin. О = О , N=N 1.3-jadval. Modda Molekular formula Elektron formula Tuzilish formulasi Vodorod H2 H : H H— H Kislorod O2 O :: O O = O Azot N2 N :: N N  N Kimyoviy bog’lanishda ishtirok etayotgan juft elektronlar shu elementning valentligini ham bildiradi. H : H — bir valentli atomlar О :: О — ikki valentli atomlar N ∷ N— uch valentli atomlar. Yuqorida ko'rib o'tilgan H 2 , O 2 va N 2 lardagi bog'lanish elektromanfiyligi bir xil atomlar orasidagi bog'lanishdir. Bunda umumiy juft elektronlar har ikkala atom uchun bir xil masofada, ya'ni simmetrik joylashgan. Natijada hosil bo

Qutbli kovalent bog'lanish elektromanfiyligi bir-biridan biroz farq qiladigan atomlar orasida hosil bo'lgan umumiy elektron juftlar, elektromanfiyligi kattaroq bo'lgan atomga tomon biroz siljigan bo'ladi. Masalan, vodorod xlorid — HC1 molekulasi hosil bo'lishtni ko'rib chiqaylik. Bunda atomlar orasidagi umumiy juft elektronlar elektromanfiyligi kattaroq bo'lgan, xlor atomi tomon siljigan bo'ladi. Natijada xlor atomi qisman manfiy, elektromanfiyligi kichikroq bo'lgan vodorod atomi esa qisman musbat zaryadlangan bo'ladi. Elektromanfiyliklari bir-biridan biroz farq qiladigan atomlar orasida hosil bo'lgan kimyoviy bog'lanish kovalent qutbli bog'lanish deyiladi. Donor-akseptor bog'lanish Ayrim molekulalar tarkibiga kiruvchi atomlarda kimyo

Ammiak molekulasida bir juft azot atomiga tegishli xususiy juft elektron bor, vodorod ionida esa bo'sh orbital mavjud: ammoniy ioni donor-akseptor bog'lanishli iondir. N atomi donor, vodorod ioni akseptor. ❖ Bir atomning kimyoviy bog'lanishda ishtirok etmagan, ya'ni taqsimlanmagan elektron jufti va ikkinchi atomning bo'sh orbitali o'rtasida hosil bo'lgan bog'lanish donor-akseptor bog'lanish deyiladi. Suv molekulasidagi kislorod atomining kimyoviy bog'lanishda ishtirok etmagan juft elektronlari bor: Suv molekulasidagi kislorod elektronidan ayrilgan vodorod, ya'ni vodorod ioni H + ni o'zining xususiy juft elektroni hisobiga biriktirib oladi. (H + vodorod ionida 1s orbital bo'sh, ya'ni elektronsiz.) Suv molekulasidagi kislorod atorni — d

1.4- jadval Element Belgisi Yadro zaryadi Energetik qavatlardagi elektronlar soni (n) 1 2 3 4 Xlor CI + 17 2 8 7 - Argon Ar + 18 2 8 8 - Kaliy К + 19 2 8 8 1 1.4-jadvaldan ko'rinib turibdiki, xlor atomining tashqi energetik qavatida 7 ta, argonda 8 ta, kaliyda 1 ta elektron bor. Xlor atorni tashqi energetik qavatini tugallashi uchun 1 ta elektron yetishmaydi . Kaliy atomida esa bitta elektron ortiqcha . Xlor atorni bilan kaliy atorni to ' qnashsa , kaliydagi bitta elektronni xlor qabul qilib oladi , natijada xlor atomining tashqi qavati 8 ta elektron bilan tugallanadi, kaliy atomi bitta elektronni berib 3-qavatni ochib qo'yadi va tugaliangan sakkizta elektronli tashqi qavat hosil bo'ladi. Xlor, kaliy ionlari va argon atomining elektron tuzilishi 1 . 5 -jadval Element Belgis

 Atomlar elektron berganda yoki elektron biriktirib olganda zaryadlangan zarrachalar, ya'ni, ionlarga aylanadi.  Atomning yo'qotgan va qabul qilib olgan elektronlar soni ionning zaryad miqdorini belgilaydi.  Qarama-qarshi zaryadlangan lonlar bir-biriga tortiladi.  Ionlar orasida hosil bo'lgan kimyoviy bog'lanish ion bog'lanish deb ataladi.  Ionlarning o'zaro birikishidan hosil bo'lgan moddalar ionli blrikmalar deyiladi. Ionli birikmalarga metallarning galogenlar, kislorod, oltingugurt bilan hosil qilgan birikmalari kiradi. Masalan, NaCl, KBr, CaJ 2 , Li 2 0, Na 2 S va h.k. Tuzlardagi metall atomi bilan kislota qoldig'i orasidagi, ishqorlardagi metall atomi bilan gidroksid guruh orasidagi bog'lanishlar ham ion bog'lanishli xususiyatiga ega. Shund

1 . 4 . V o d o r o d b o g ’ l a n i s h n i k o m b i n a t s i o n s o c h i l i s h s p e k t r i d a n a m o y o n b o ’ l i s h i A t o m l a r o r a s i d a g i k a b i i s t a l g a n i k k i t a m o l e k u l a o r a s i d a h a m m o l e k u l a l a r a r o o ’ z a r o t a ’ s i r k u c h l a r i d e b n o m l a n u v c h i e l e k t r k u c h l a r i t a ’ s i r q i l a d i . M o l e k u l a l a r a r o o ’ z a r o t a ’ s i r k u c h l a r i k o ’ p i n c h a V a n - d e r - V a a l s k u c h l a r i d e b a t a l a d i . U l a r m o d d a a g r e g a t h o l a t i n i n g o ’ z g a r i s h i n i , a b s o r b t s i y a h o d i s a s i n i t u s h i n t i r a d i v a f a z a l a r b o ’ l i n i s h c h e g a r a s i d a y u z b e r u v c h i j a r a y o n l a r d a a s o s i y

2 2 1 2 62 , 3oU kTr  b u y e r d a 2 2 1 2   - b i r - b i r i g a t a ’ s i r e t a y o t g a n m o l e k u l a l a r n i n g t u g ’ m a d i p o l m o m e n t i ; k — B o l t s m a n d o i m i y s i ; r - m o l e k u l a l a r o r a s i d a g i m a s o f a ; T - a b s o l y u t t e m p e r a t u r a . I s s i q l i k t a ’ s i r i d a g i h a r a k a t q u t b l a n g a n m o l e k u l a l a r n i n g t a r t i b l i j o y l a s h i s h i g a t o ’ s q i n l i k q i l g a n l i g i d a n , o r i e n t a t s i o n k u c h t e m p e r a t u r a g a t e s k a r i p r o p o r t s i o n a l b o ’ l a d i . T e n g l a m a o l d i d a g i m a n f i y i s h o r a s i t a ’ s i r e n e r g i y a s i t o r t i s h i s h e n e r g i y a s i e k a n l i g i n i k o ’ r s a t a d i ( i t a r

i k k i n c h i t o m o n i d a b o ’ l i s h i m u m k i n . N a t i j a d a b i r o n l i d i p o l v u j u d g a k e l a d i . S h u n i n g u c h u n e l e k t r i k s i m m e t r i k m o l e k u l a l a r d a o ’ r t a c h a b i r o n l i D i p o l m o m e n t i 0 g a t e n g b o ’ l s a d a , b i r o n l i d i p o l q o ’ s h n i , m o l e k u l a l a r g a t a ’ s i r q i l i b , u n i i n d u k t s i y a l a y d i . M a s a l a n : a r g o n a t o m i y a d r o s i a t r o f i d a 1 8 t a e l e k t r o n a y l a n i b y u r a d i . B i r p a y t d a b u e l e k t r o n l a r n i n g y a r m i y a d r o n i n g b i r t o m o n i d a , q o l g a n y a r m i i k k i n c h i t o m o n i d a a y l a n i b y u r i s h i e h t i m o l i d a n u z o q . S h u n i n g u c h u n a r g o n n

1 2 1 2 6 1 23 2des J J a a U J J r      B u y e r d a 1 2 ,J J - b i r i n c h i v a i k k i n c h i a t o m n i n g t a x m i n a n i o n l a s h i s h p o t e n t s i a l l a r i g a t e n g . ( 0J=hv ) 1, 2a a - u l a r n i n g q u t b l a n u v c h a n l i g i , r - m o l e k u l a l a r y a d r o s i o ’ r t a s i d a g i m a s o f a . I k k i t a b i r x i l a t o m d a n i b o r a t m o l e k u l a u c h u n : 2 0 63 4dis hv a U r 0 v - a b s o l y u t n o l t e m p e r a t u r a d a g i t e b r a n i s h e n e r g i y a s i g a m o s t e b r a n i s h c h a s t o t a s i . S h u n d a y q i l i b t u g ’ m a d i p o l l i m o l e k u l a b i l a n t u g ’ m a d i p o l i b o ’ l m a g a n m o l e k u l a o r a s i d a g i t o r t i s h i s h k u c h i o r i e n t a t s i o

M o l e k u l a l a r a r o o ’ z a r o t a ’ s i r n i n g t a b i a t d a k e n g t a r q a l g a n t u r l a r i d a n y a n a b i r i v o d o r o d b o g ’ l a n i s h l a r d i r . A g a r v o d o r o d a t o m i m o l e k u l a d a n k u c h l i e l e k t r o m a n f i y l i k k a e g a b o ’ l g a n a t o m b i l a n k i m y o v i y b i r i k k a n b o ’ l s a , u b o s h q a m o l e k u l a n i n g y o k i x u d d i s h u m o l e k u l a n i n g b o s h q a m a n f i y z a r y a d l i a t o m i b i l a n y a n a b i r q o ’ s h i m c h a b o g ’ l a n i s h l a r h o s i l q i l a d i . L e k i n b u i k k i n c h i b o g ’ l a n i s h o d d i y b o g ’ l a n i s h g a q a r a g a n d a b o ’ s h q a c h a r o q b o ’ l a d i . B u t u r d a g i b o g ’ l a n i s h g a v o d o r o

B u g u r u h l a r d a n b i r i A-H p r o t o n b e r u v c h i - p r o t o n d o n o r , i k k i n c h i s i B e s a p r o t o n q a b u l q i l u v c h i - p r o t o n a k t s e p t o r d e y i l a d i . O d a t d a p r o t o n a k t s e p t o r s i f a t i d a g i d r o k s i l g u r u h l a r i ( O-H ) , a m i n o g u r u h l a r ( N-H ) b o ’ l a d i . A k t s e p t o r e s a k a r b o n i l g u r u h l a r i d a g i f t o r , x l o r v a h a k o z a l a r b o ’ l i s h i m u m k i n . A g a r v o d o r o d b o g ’ l a n i s h A-H v a B g u r u h l a r i d a b i r t u r l i v a h a r t u r l i i k k i y o k i u n d a n k o ’ p r o q m o l e k u l a l a r o r a s i d a y u z b e r s a , b u n i m o l e k u l a l a r a r o v o d o r o d b o g ’ l a n i s h d e y i l a d i . V o d o r

V o d o r o d b o g ’ l a n i s h t i r i k o r g a n i z m d a h a m n a m o y o n b o ’ l a d i . I n s o n o ’ z i h a m v o d o r o d b o g ’ l a n i s h h b i r i k m a l a r d a n t a s h k i l t o p g a n . T i r i k o r g a n i z m d a g i m u r a k k a b m o l e k u l a l a r n i n g t u z i l i s h i v a x o s s a l a r i k o ’ p h o l l a r d a m o l e k u l a l a r i c h i d a g i b o g ’ l a n i s h l a r g a b o g ’ l i q b o ’ l a d i . B i t t a k a t t a m o l e k u l a i c h i d a b u n d a y b o g ’ l a n i s h l a r d a n b i r n e c h t a s i b o ’ l i s h i m u m k i n . H a q i q a t d a n h a m b u b o g ’ l a n i s h l a r o q s i l v a n u k l e i n k i s l o t a l a r t u z i l i s h i d a o ’ z i g a x o s l i k n i a n i q l a y d i v a s i n t e t i k p o l i

t i p d a g i v o d o r o d b o g ’ l a n i s h h o s i l q i l g a n d a h a m , A-H b o g ’ l a n i s h n i n g h a m B g u r u h l a r i n i n g c h a s t o t a l a r i o ’ z g a r a d i . B u n d a q u y i d a g i t e b r a n i s h l a r k u z a t i l a d i : [ 1 3 ] ... R A H B    sv A H  v a l e n t t e b r a n i s h ...R A H B   dv A H  d i f a r m a t s i o n t e b r a n i s h ... R A M B   tv A H  a y l a n m a t e b r a n i s h ... R A H B     ... v A V t r a n s l a t s i o n t e b r a n i s h ...R A H B    ...v A H B   d e f o r m a t s i o n t e b r a n i s h sv , , tv v  - t e b r a n i s h l a r R-A-H m o l e k u l a d a v o d o r o d b o g ’ l a n i s h b o ’ l m a g a n d a h a m m a v j u d b o ’ l a d i . s v v a v - t e b r a n i s h l a r e s a v

4 . T u r l i x i l e r i t u v c h i l a r h a m sv p o l o s a n i n g p a r a m e t r l a r i g a t a ’ s i r q i l a d i . II . R A-H guruhining d v deformatsion tebranishi. 1. d v d e f o r m a t s i o n t e b r a n i s h p o l o s a s i c h a s t o t a s i e r k i n m o l e k u l a c h a s t o t a s i g a n i s b a t a n y u q o r i g a s i l j i y d i . B u h o l d a n i s b i y s i l j i s h u n c h a k a t t a b o ’ l m a y d i . 2. d v t e b r a n i s h p o l o s a n i n g y a r i m k e n g l i g i v a i n t e n s i v l i g i d a n f a r q l i r a v i s h d a u n c h a l i k o ’ z g a r m a y d i . III . Vodorod bog’lanishning o’ziga tegishli bo’lgan yangi past chastotali tebranishlarning paydo bo ’ l i s h i , bu uzoq infraqizil oblastida kuzatiladi. V o d o r o d b o g ’ l a n

V o d o r o d b o g ’ l a n i s h t e b r a n m a s p e k t r i d a A-H v a l e n t t e b r a n i s h p o l o s a s i n i n g p a s t c h a s t o t a l a r g a t o m o n s i l j i s h i g a o l i b k e l a d i . Q o ’ s h n i m o l e k u l a l a r n i n g p r o t o n d o n o r l i k v a p r o t o n a k s e p t o r l i k q o b i l i y a t l a r i g a q a r a b s i l j i s h n i n g k a t t a l i g i 1 0 s m - 1 d a n m i n g l a b s m - 1 g a c h a o ’ z g a r a d i . C h a s t o t a s i l j i s h i b i l a n a s o s i y h o l d a v a l e n t t e b r a n i s h l a r c h i z i g ’ i i n t e n s i v l i g i n i n g o s h i s h i h a m v o d o r o d b o g ’ l a n i s h n i n g m a k s i m u m b e l g i s i b o ’ l a o l a d i . K u c h s i z v o d o r o d b o g ’ l a n i s h l i b i r q a t o

V o d o r o t b o g ’ l a n i s h l a r i n g d e f o r m a t s i o n t e b r a n i s h l a r d a n a m o y o n b o ’ l i s h i m u n t a z a m t e k s h i r i s h g a b a g ’ i s h l a n g a n i s h l a r k o ’ p e m a s . C h u n k i u l a r k e s k i n a j r a l i b n a m o y o n b o ’ l m a y d i . O d a t d a b u t e b r a n i s h l a r c h i z i q l a r i d a y u q o r i c h a s t o t a l i s i l j i s h v a i n t e n s i v l i k n i n g o z g i n a o ’ z g a r i s h i q a y d q i l i n a d i . Vodorod bog’lanishni kombinatsion sochilishda nomoyon bo’lishi Vodorod bog'lanish molekulalararo o'zaro ta'sirning bir turi bo'lib, uni bir molekulaning vodorod atomi, ikkinchi bir molekulaning elektromanfiyligi bilan qo' shimcha bog'lanish hosil qiladi. Agar ayni bir m

belgilaymiz. 0 A-H...B tipidagi vodorod bog’lanish hosil bo'lganda A-H bog’lanishning ham B gruppalarning ham chastotalari o'zgaradi. Quyidagi ko'rinishli tebranishlar ko'rsatiladi. R - A<—H—> ...B v s A - H valent tebranish R - A <—H—> ...B v d A - H difarmasion tebranish R - A<—H—> ...B v t A - H aylanma tebranish R - A<—H—> ...B v r A - H translasion tebranish R-A<—H->...B v p A - H defarmasion tebranish Vodorod bog'lanishning tebranish spektrida kuzatiladigan asosiy spektral belgilari quyidagilar: 1. A - H gruppaning valent tebranishi 1.Valent tebranish polosasi va uning obertonlari past chastotaga siljiydi. Ko'plab sistemalarda bu siljish  v, v s miqdorning o'nlab foizini tashkil qiladi. 2. Infraqizil yutilish spektrida vodorod bog'lanish v s Polosasin

kuzatiladi. Kuchli molekulalarning proton - donorlik va proton - akseptorlik kobiliyatiga qarab, siljishning kattaligi 10 sin -1 dan 1000 sin -1 gacha o'zgaradi. Chastota siljishi bilan birga asosiy valent chiziqlarida intensivligining oshishi ham vodorod bog'lanish hosil bo'lganligining belgilaridan biri hisoblanadi. Infraqizil yutilish spektrida A-N guruh protoni vodorod bog'lanish tufayli qo'shni atomga siljishi natijasida bog'lanishning dipol momenti ortadi. Infraqizil yutilish spektrida intensivlik esa dipol momentining kordinatalar bo'yicha o'zgarishiga proporsional bo'ladi. Kombinasion sochilish spektrida intensivlikning o'zgarishi infraqizil yutilish spektridagidan kuchli emas. Chunki KS spektrida intensivlik qutublanuvchanlik tenzonning o&#3

Barcha sistemalar uchun xam qo'llanishi mumkin bo'lgan chiziqlaming kengayishini to'liq tushuntirishining umumiy nazariyani bo'lishi mumkin emasligi ravshan, chunki vodorod bog'lanishli sistemalar juda xilma-xil. Shuning uchun xam turli xil vodorod bog'lanishlarda ayniqsa, turli agregat holatlarda kengayish sabablari ham har xil deb o'ylash tabiiy. Vodorod bog'lanishning deformasion tebranishlarda ko'rinishini muntazam tekshirishga bag'ishlangan ishlar ko'p emas. Chunki ular keskin ajralib namoyon bo'lmaydi. Odatda bu tebranishlar chiziqlarida yuqori chastotali siljish va intensivlikning ozgina o'zgarishi qayd qilinadi. Ulardan ba'zilarmi ko'rib o'tamiz. Masalan (5) da aytilgan spektrlarda erkin amino grappa yutilish chiziqlar

hisoblash mumkin. Vodorod bog'lanishning barcha belgilari yaqqol namoyon bo'ladigan molekulalardan biri asetillin hisoblanadi. Asetillin bir tomondan donor (proton beruvchi) va ikkinchi tomondan S=S bog'lanishdagi  - elektron akseptor sifatida elektronni qabul qiluvchi rolini o'ynaydi. Vodorod bog'lanishning spektral namoyon bo'lishi goloidovodorodlar misolida infraqizil yutilish spektri yordamida batafsil o'rganilgan.

II-BOB AMALIY QISM 2.1. Tajriba qurilmasining optik tuzilishi va uning ishlash usuli DFS-52 spetrometri lazer manbai yordamida yoritilgan suyuq, kristall, polikristall moddalarda kombinatsion sochilish spektrini olish va qayd qilish uchun mo’ljallangan. Shuningdek, bu spektrometr molekulyar spektroskopiya oblastida fizika-ximiyaviy tekshirishlar, ya’ni suyuqliklar (loyqa), suy aralashmalari, kristallar, plyonkalar va kraskalar tarkibi va tuzilishini o’rganishadi va ishlatishi mumkin. Spektrometrning tarkibi: Spektrometrning tarkibiga almashtiruvchi difraksion panjarali qo’shaloq monoxromator, qabul qiluvchi blok, yoritish qurilmasi, chastotametr va hisoblash qurilmasiga ega bo’lgan electron qayd qiluchi qurilma. ERU-53, termoelektrik sovutgichli blok pitaniyasi, alfovit raqamli va yozuvchi

ishlanishini va natijalarini qayd qiluvchi asbobga chiqarishini ta’minlaydi. Optik sxemasi Spektrometrning optik sxemasi yoritish sistemasi, qo’shaloq monoxramator va qabul qiluvchi qurilma elementlaridan iborat. Yoritish sistemasi lazer nurining tekshirilayotgan namuna tekisligiga fokuslanishini ta’minlaydi, namunadan sochilgan nurlanishni yig’adi va uni qo’shaloq monoxramatorning kirish tirqishiga yo’naltiradi. Ikkilangan ko'zguli monoxramator almashtiruvchi difraktsion panjaraga ega bo'lib u uyg'otuvchidan 20 sm -1 masofada 8 dan 25 sm -1 /mm gacha teskari chiziqli dispertsiyani ta'minlaydi. Qabul qilish blokining qayd qilish kanaliga o'rnatilgan obektiv fotoelektron ko'paytirgichni qabul qilish maydonida monoxramator qorachig'ining ta'sirini beradi. Qabu

Kirish tirqishi 11 (qo'shaloq monoxromatorning) gorizontal joylashgan. Kirish tirqishining orqasiga 2 ta yassi buruvchi ko'zgudan iborat sistema 12 qo'yilgan. Bu sistema yorug'lik dastasini buradi. Monoxromatorning obektivi 13 sifatida parabalasimon ko’zgular 14 almashtirilishi mumkin. To'lqin uzunliklarining 400- 600 nm diapazonida 1800 ta chizig'i boigan panjaralar ishlatiladi. Chiqishdagi buruvchi ko'zgu 15 difraktsiyalangan yorug'likni chiqish tirqishiga 16 yo'naltiradi. 15 ko'zguni yorug'lik dastasi olganda buruvchi ko'zgu (17 yorug'likning chiqish tirqishining imitatoriga) 18 yo'naltiradi. Bu esa spektrning oblastini okulyar 20 li tirqish trubasi orqali kuzatish mumkin. Qabul qiluvchi blokka o'rnatilgan obektiv 21 asbobning

2.2. O ’ rganilayotgan ob ’ yektlarni tajribaga tayyorlash Obektlarni eksperimental tayorlash uchun o ’ sha tekshirilayotga namuna toza bo ’ lishi kerak , ya ’ ni chang va boshqa aralashmalardan holi bo ’ lishi kerak . Ozgina aralashmalar ham molekulalar sochilishidan chetlanishga olib kelishi mumkin . Tekshirilayotgan modda ximiyaviy tarkibi jihatidan ham tozalangan bo ’ lishi kerak . Tozalash vakuum ostida qayta haydashdan iborat bo’lib ikkita bir- biriga ulangan sharikdan iborat. (2.3-rasm) Eng avval moddani tozalashdan oldin shariklar va Vud trubkaasi distrlangan suv bilan toza qilib spirt bilan chayilgandan so’ng kiritish shkafida quritilgan. Tekshirilayotgan modda bir-biriga ulangan shariklardan biriga solinadi. Lekin shariklardan biri Vud trbkasiga ulanadi, ulangandan keyin sharikla

2.1-jadval O’rganilayot gan modda Strukturaviy tuzilishi Ximiyaviy formulasi  pikolin C 6 H 7 N   pikolin molekulasining dimer agregatsiyalarini xisoblash Molekulalararo vodorod boglanish hosil bo’lishining spektoskopik namoyon bo’lishi hali to’lig’icha o’rganilmagan. Shuning uchun suyuqliklarning tuzilishi, molekulalararo vodorod bog’lanishi va molekulyar manzarasini o’rganish hozirgi kungacha dolzarbdir. Shu maqsadda suyuqdiklardan   pikolin molekulasini tanlab oldik. Tadqiqot ishimizdan maqsad,   pikolin molekulasining monomer va dimeri uchun molekulalarning o’zaro oriyentatsiyasi, bog’ uzunliklari, zaryadlar taqsimlanishi, dimer hosil bo’lish energiyalarini aniqlashdan iborat. Ushbu ishni Samarqand davlat universiteti Optika va spektroskopiya kafedrasi qoshidagi «Molekulyar spe

2.5- rasm.   pikolin molekulasida  -bog'larning hosil boiish sxemasi . ( gibridlanmagan) 2.6 - rasmda kvanto-kimyoviy xisoblash natijalari keltirilgan. 1-a) rasmda   pikolin monomeri keltirilgan bo’lib, barcha vodorod atomlari musbat zaryadlangan azot atomi esa manfiy zaryadlangan, bunda azot atomiga qo’shni turgan N 9 , N 10 va SN 3 guruhidagi vodorod atomlari zaryadlari katta. H 9 C 2 N 3 va H 10 C 4 N 3 atomlar orasidagi burchaklar 116° ga teng bo’lsa, S 1 S 2 N 8 va N 9 S 4 S 5 atomlar orasidagi burchak 120 0 ga tengdir. 1-b) rasmda suv molekulasining monomeri keltirilgan. 1-c) rasmda   pikolin va suv molekulalarining dimeri keltirilgan. Rasmdan ko’rinib turibdiki, vodorod bog’lanish   pikolin molekulasidagi H atomi bilan suvning H atomi orasida vujudga keladi, bu bog’ uzu

molekulasi bilan o’zaro molekulalararo vodorod bog’lanish hosil qilar ekan. Dimer hosil bo’lish energiyasi 5,5 kkal/mol ni tashkil etar ekan.

2.6-rasm. Kvanto-kimyoviy hisoblash natijalari: a)  -pikolin molekulasi monomeri; b) suv molekulasi monomeri; c)   pikolin va suv molekulasi dimeri

2.3.Kvanto-kimyoviy hisoblash natijalari va ularning tahlili Tajriba ma'lumotlari ko'rsa tishicha,   pikolin molekulasida asetilen molekulasida bo'lgani kabi taxminan 92,3% uglerod bor. Demak,   pikolinning eng oddiy formulasi asetilenga o'xshash — C 6 H 7 N. Lekin   pikolin bug'larining zichligi vodorodga nisbatan 39 ga teng, bir molining massasi esa 78 g ( 2D (H 2 )=2-39). Agar pikolinning formulasi haqiqatan C 6 H 7 N bo'lgan- da edi, uning bir mol massasi 78 g emas, balki 13 g boiar edi. Demak,   pikolin molekulasi yetti atom uglerod va olti atom vodoroddan va azotdan tashkil topgan (78:13=6), uning molekula formulasi esa C 6 H 7 N . Tajribalarning ko'rsatishicha yuqori temperaturada va kata-lizatorlar ishtirokida har bir molekula   pikolinga uch m

XULOSA 1. Mavzuga oid adabiyotlar va davriy ravishda nashr etiladigan ilmiy jurnallardan, internet materiallaridan foydalanib Bitiruv malakaviy ishining nazariy qismi yoritildi. 2. Yuksak optik rostlash talab etiladigan DFS-52 spektrometri va yorug’lik manbai 4880  Å to’lqin uzunlikli lazer qurilmasi o’rganildi, hamda ularda kombinatsion sochilish spektri qayd qilinadi.   pikolin toza holda va suv bilan aralashmasida spektr qayd etildi. 3. Tajriba natijalaridan ma’lum bo’ladiki   pikolin va suv o’rtasida vodorod bog’lanish mavjud bo’lib bu bog’lanish uzunligi 1,924 Å ga teng. 4.   pikolin va suv demir hosil bo’lish energiyasi 5,5 kkal/mol energiyani tashkil etar ekan. Zaryadlar taqsimotining o’zgarishi ham kuzatildi. 5. Vodorod bog’lanish hosil qilgan atomlar orasidagi burchaklar 1

Adabiyotlar: 1. I.A.Karimov “Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O’zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo’llari va choralari” Toshkent-“O’zbekiston” -2009 y 2. I.A.Karimov “Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqorolik jamiyatini rivojlantirish kontseptsiyasi” 12- noyabr 2010 yil 3. М.В.Волькенштейн “Строение и физические свойство молекул” М.Л.1995г. 4. . А.Вебр “Cпектроскопия в газах и жидкоскопиях” Москва-1982г 5. Г.Л.Бaxшиев “Введение в молекулярная спектроскопия” Санк- Петурбург-1990 й. 6. Г.Герцберг “Колебательные и врашателные спектры многоатомныx молекул” М. 1979 г. 7. Г.Герцберг “Спектры и строение двуxатомныx молекул” М.1949 г. 8. . M.A.Ельяшевич “Атомная и молекулярная спектроскопия” Мю 1962 г. 9. М.М. Сущинский “Cпектры К.Р. молекул и криста

18. “Международная конференция по молекуларная спрек-троскопии” материаллари.Самарканд 29-31 май 2006 й 19. B.T.Qo’yliyev “Optika” Toshkent-2009 y. 20. F.H.Tukhvatullin, A.Jumaboev, H.Hushvaktov,A,Absanov, G,Sharipov. Journal of Atomic, Molekular, and Optikal Physics(in press). 21. K.C.Janda, J.C.Hemminger, JS.Winn, S.E.Noviek, S.J.Harris, W.J.HKlemperer. J.Chem. Phys.63,, 1419 (1975). 22. P.Hobza, Z.Havlas.Chem.Rev.100,4253-4264(2000). 23. M.J.Frisch, G.W.Trucks, H.B.Schlegel, Gaussian 98.-Gaussian, Inc.,Pittsburgh PA,1998. 24. bankreferatov.ru. kasu.uz. http: // college. ru/ physies/ index. php 25. www. ziyonet.uz. 26. www. astrin.uz. 27. www. fvat.uz.

Купить

Похожие документы
17-guruh elementlari galogenlar
Oltinchi guruh p-elementlari
Bufer eritmalar, bufer eritmalarda pHni aniqlash, tuzlar gidrolizi, tuz effekti
3-guruh d-elementlari
Argos test javoblari