Yerning quyosh atrofida aylanishi va uning oqibatlari - Астрономия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	732.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Астрономия

Yerning quyosh atrofida aylanishi va uning oqibatlari

Купить

YERNING QUYOSH ATROFIDA AYLANISHI VA UNING OQIBATLARI

 Yer – bir paytning o‘zida ko‘plab harakatlarda ishtirok etadi. U o‘z o‘qi va Quyosh atrofida o‘z orbitasi bo‘ylab, Quyosh, Oy va butun Quyosh sistemasi uchun og‘irlikning umumiymarkazlari atroflarida aylanadi; u Quyosh sistemasi tarkibida Galaktika yadrosi atrofida, butun Galaktika bilan birgalikda Olamda harakatlanadi. Biroq, Yerdagi jarayonlarning sodir bo‘lishi uchun uning o‘z o‘qi va Quyosh atrofida o‘z orbitasi bo‘ylab harakatlari muhim ahamiyatga ega.

 Yerning barcha harakatlari bir paytda sodir bo‘lishi tufayli ularning ta‘siri qo‘shilib ketadi.Yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishi - sayyoramiz uchun xos bo‘lgan yana bir xususiyatdir. Yer aylanishining o‘qi ekliptika tekisligiga perpendikulyardan 23027’ ga qiyalashgan. Shimoliy qutbdan qaralganda Yer soat miliga nisbatan teskari, ya’ni g‘arbdan sharqqa tomon aylanadi. Yer o‘z o‘qi atrofini 23 soat 56 minut 4 sekundda to‘liq bir marta aylanib chiqadi. Bu vaqt bir kun (sutka) deb aytiladi.

 Yer massasining markazidan o‘tadigan to‘g‘ri chiziq uning aylanish o‘qi deyiladi. Yer aylanishi o‘qining uning yuzasi bilan kesishgan nuqtalari geografik (shimoliy va janubiy) qutblar ni hosil qiladi. Qutblardan barcha nuqtalarda teng masofada o‘tadigan chiziq geografik (yoki Yer) ekvator deb ataladi. Ekvator Yerni shimoliy va janubiy yarim sharlar ga bo‘lib turadi.

 Yer yuzasini uning aylanish o‘qi va biron nuqtasidan kesib o‘tadigan chiziq shu nuqtaning meridiani deyiladi. Meridian tekisligi ufq (gorizont) tekisligiga perpendikulyar bo‘ladi. Bu ikkala tekislikning kesishish chizig‘i tushki chiziq deyiladi.

 Hozirgi paytda xalqaro shartnomaga muvofiq Grinvich observatoriyasining meridiani (London shahri) boshlang‘ich meridian deb qabul qilingan. Geografik uzunlik boshlang‘ich meridianga nisbatan hisoblanadi. Geografik uzunlik deb boshlang‘ich meridian va biron nuqtaning tekisliklari orasidagi ikki yoqli burchakka yoki boshlang‘ich meridiandan aniqlanayotgan joygacha graduslardagi masofaga aytiladi.

 Geografik kenglik va geografik uzunlik geografik koordinatalar ni hosil qiladi. Geografik koordinatalar – nuqtalarning Yer yuzasidagi holatini ko‘rsatadi. Geografik kenglik ekvatordan ikki tomonga 00 dan 900 gacha o‘lchanadi. Boshlang‘ich meridiandan sharqda 0 dan 1800 gacha bo‘lgan uzunliklar sharqiy uzunliklar, shu meridiandan g‘arbda 0 dan 1800 gacha bo‘lganlari g‘arbiy uzunliklar deb ataladi.

 Globus va kartalarda o‘tkazilgan meridian va parallellar bir-biri bilan kesishib, bir necha katakchalardan tashkil topgan geografik yoki gradus to‘ri ni hosil qiladi.  Ekvator, qutblar, meridian va parallellar gradus to‘rining elementlari hisoblanib, ular o‘q (gorizont) tomonlarini ham ko‘rsatadi; meridianlar Yer sharinng shimol va janubini, parallellar esa g‘arb va sharqni ko‘rsatadi. Meridianlar va parallellar koordinatalar sistemasini hosil qiladi.

Купить

Похожие документы
Faxriy yorliq
Olamning yagona fizik manzarasi
Fazoda tekislik va ularga doir metrik masalalar
Quyosh sistemasi. Quyosh sistemasi va yer. Yerning geografik qobiqlari hamda tiriklik belgilari
Somon yo’li - shimoliy qutbi