Dokument ma'lumotlari

Narxi 30000UZS
Hajmi 413.1KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 01 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Testlar
Fan Biologiya

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

9-sinf: barcha asosiy fanlar. BSB va CHSB ga tayyorgarlik to‘plami: matematika, ona tili, adabiyot, ingliz tili, tarix, biologiya, fizika, kimyo — 1–4-choraklar bo‘yicha mashq testlari, javoblari bilan (2026–2027 o‘quv yili)

Sotib olish
9-SINF: BARCHA ASOSIY FANLAR BSB va CHSB ga tayyorgarlik to'plami: matematika, ona tili, adabiyot, ingliz tili, tarix, biologiya, fizika, kimyo — 1–4-choraklar bo'yicha mashq testlari, javoblari bilan (2026–2027 o'quv yili) 160 ta variant • 4000 ta topshiriq • javoblari bilan Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 1 Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma • Ushbu tayyorgarlik to'plami 9-sinf o'quvchilari, ota-onalar, fan o'qituvchilari, repetitorlar va xususiy maktablar uchun: 9-sinf asosiy fanlari bo'yicha BSB (bo'lim bo'yicha summativ baholash) va CHSB (choraklik summativ baholash) ga tayyorlanish uchun mashq testlari bitta faylda jamlangan. • Fanlar: Matematika, Ona tili, Adabiyot, Ingliz tili, Tarix, Biologiya, Fizika, Kimyo. Har bir fan 4 ta chorakka bo'lingan, har bir chorakda 5 tadan mashq varianti bor. Variant ichida savollar bo'limlar (mavzular) bo'yicha ajratilgan: BSB ga tayyorlanishda kerakli bo'limni, CHSB ga tayyorlanishda esa to'liq variantni ishlang. • To'plam: 160 ta variant, jami 4000 ta mashq testi. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida esa barcha variantlar bo'yicha javoblar kaliti berilgan. Kerakli fanni «Mundarija» orqali toping. • Tavsiya: avval javoblarni yopib, variantni vaqt belgilab ishlang (odatda 40–45 daqiqa), so'ng kalit bilan tekshirib, xato qilgan mavzularni darslikdan qayta o'qing. • Mavzular amaldagi o'quv dasturi va darsliklar asosida tuzilgan; choraklar bo'yicha taqsimot maktabingizdagi taqvim-mavzu rejasidan biroz farq qilishi mumkin. • Muhim: bu mashq testlari — rasmiy BSB/CHSB topshiriqlari yoki ularning javoblari emas. Rasmiy nazorat ishlari maktabda o'tkaziladi; ushbu to'plam faqat mustaqil tayyorgarlik uchun. Fanlar va variantlar Fan Variantlar Tarkibi Matematika 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan Ona tili 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan Adabiyot 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan Ingliz tili 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan Tarix 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan Biologiya 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan Fizika 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan Kimyo 20 ta variant × 25 ta savol 1–4-choraklar; bo'limlar har variant ichida ko'rsatilgan 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 2 Mundarija № Variant Topshiriqlar 1 Matematika • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1–25 2 Matematika • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 26–50 3 Matematika • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 51–75 4 Matematika • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 76–100 5 Matematika • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 101–125 6 Matematika • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 126–150 7 Matematika • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 151–175 8 Matematika • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 176–200 9 Matematika • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 201–225 10 Matematika • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 226–250 11 Matematika • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 251–275 12 Matematika • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 276–300 13 Matematika • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 301–325 14 Matematika • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 326–350 15 Matematika • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 351–375 16 Matematika • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 376–400 17 Matematika • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 401–425 18 Matematika • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 426–450 19 Matematika • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 451–475 20 Matematika • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 476–500 21 Ona tili • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 501–525 22 Ona tili • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 526–550 23 Ona tili • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 551–575 24 Ona tili • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 576–600 25 Ona tili • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 601–625 26 Ona tili • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 626–650 27 Ona tili • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 651–675 28 Ona tili • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 676–700 29 Ona tili • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 701–725 30 Ona tili • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 726–750 31 Ona tili • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 751–775 32 Ona tili • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 776–800 33 Ona tili • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 801–825 34 Ona tili • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 826–850 35 Ona tili • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 851–875 36 Ona tili • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 876–900 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 3 № Variant Topshiriqlar 37 Ona tili • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 901–925 38 Ona tili • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 926–950 39 Ona tili • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 951–975 40 Ona tili • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 976–1000 41 Adabiyot • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1001–1025 42 Adabiyot • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1026–1050 43 Adabiyot • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1051–1075 44 Adabiyot • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1076–1100 45 Adabiyot • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1101–1125 46 Adabiyot • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1126–1150 47 Adabiyot • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1151–1175 48 Adabiyot • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1176–1200 49 Adabiyot • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1201–1225 50 Adabiyot • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1226–1250 51 Adabiyot • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1251–1275 52 Adabiyot • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1276–1300 53 Adabiyot • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1301–1325 54 Adabiyot • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1326–1350 55 Adabiyot • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1351–1375 56 Adabiyot • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1376–1400 57 Adabiyot • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1401–1425 58 Adabiyot • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1426–1450 59 Adabiyot • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1451–1475 60 Adabiyot • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1476–1500 61 Ingliz tili • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1501–1525 62 Ingliz tili • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1526–1550 63 Ingliz tili • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1551–1575 64 Ingliz tili • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1576–1600 65 Ingliz tili • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1601–1625 66 Ingliz tili • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1626–1650 67 Ingliz tili • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1651–1675 68 Ingliz tili • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1676–1700 69 Ingliz tili • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1701–1725 70 Ingliz tili • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1726–1750 71 Ingliz tili • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1751–1775 72 Ingliz tili • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1776–1800 73 Ingliz tili • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1801–1825 74 Ingliz tili • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1826–1850 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 4 № Variant Topshiriqlar 75 Ingliz tili • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1851–1875 76 Ingliz tili • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1876–1900 77 Ingliz tili • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1901–1925 78 Ingliz tili • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1926–1950 79 Ingliz tili • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1951–1975 80 Ingliz tili • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1976–2000 81 Tarix • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2001–2025 82 Tarix • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2026–2050 83 Tarix • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2051–2075 84 Tarix • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2076–2100 85 Tarix • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2101–2125 86 Tarix • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2126–2150 87 Tarix • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2151–2175 88 Tarix • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2176–2200 89 Tarix • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2201–2225 90 Tarix • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2226–2250 91 Tarix • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2251–2275 92 Tarix • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2276–2300 93 Tarix • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2301–2325 94 Tarix • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2326–2350 95 Tarix • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2351–2375 96 Tarix • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2376–2400 97 Tarix • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2401–2425 98 Tarix • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2426–2450 99 Tarix • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2451–2475 100 Tarix • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2476–2500 101 Biologiya • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2501–2525 102 Biologiya • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2526–2550 103 Biologiya • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2551–2575 104 Biologiya • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2576–2600 105 Biologiya • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2601–2625 106 Biologiya • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2626–2650 107 Biologiya • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2651–2675 108 Biologiya • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2676–2700 109 Biologiya • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2701–2725 110 Biologiya • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2726–2750 111 Biologiya • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2751–2775 112 Biologiya • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2776–2800 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 5 № Variant Topshiriqlar 113 Biologiya • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2801–2825 114 Biologiya • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2826–2850 115 Biologiya • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2851–2875 116 Biologiya • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 2876–2900 117 Biologiya • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 2901–2925 118 Biologiya • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 2926–2950 119 Biologiya • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 2951–2975 120 Biologiya • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 2976–3000 121 Fizika • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3001–3025 122 Fizika • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3026–3050 123 Fizika • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3051–3075 124 Fizika • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3076–3100 125 Fizika • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3101–3125 126 Fizika • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3126–3150 127 Fizika • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3151–3175 128 Fizika • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3176–3200 129 Fizika • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3201–3225 130 Fizika • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3226–3250 131 Fizika • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3251–3275 132 Fizika • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3276–3300 133 Fizika • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3301–3325 134 Fizika • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3326–3350 135 Fizika • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3351–3375 136 Fizika • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3376–3400 137 Fizika • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3401–3425 138 Fizika • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3426–3450 139 Fizika • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3451–3475 140 Fizika • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3476–3500 141 Kimyo • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3501–3525 142 Kimyo • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3526–3550 143 Kimyo • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3551–3575 144 Kimyo • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3576–3600 145 Kimyo • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3601–3625 146 Kimyo • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3626–3650 147 Kimyo • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3651–3675 148 Kimyo • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3676–3700 149 Kimyo • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3701–3725 150 Kimyo • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3726–3750 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 6 № Variant Topshiriqlar 151 Kimyo • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3751–3775 152 Kimyo • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3776–3800 153 Kimyo • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3801–3825 154 Kimyo • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3826–3850 155 Kimyo • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3851–3875 156 Kimyo • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 3876–3900 157 Kimyo • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 3901–3925 158 Kimyo • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 3926–3950 159 Kimyo • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 3951–3975 160 Kimyo • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 3976–4000 Jami topshiriqlar 4000 Javoblar kaliti (hujjat oxirida) 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 7 Matematika • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat funksiya va uning grafigi 1. y = 3x² − 5x + 2 funksiya grafigi Oy o'qini qaysi nuqtada kesadi? A) (0; 3) B) (0; −5) C) (2; 0) D) (0; 2) To'g'ri javob: D) (0; 2)✔ 2. y = 2(x − 1)(x − 5) parabola uchining ordinatasini toping. A) −4 B) −12 C) 3 D) −8 To'g'ri javob: D) −8 ✔ 3. y = −x² + 6x − 5 funksiyaning eng katta qiymatini toping. A) 4 B) 5 C) 9 D) 3 To'g'ri javob: A) 4 ✔ 4. y = 0,5x² − 2x + 1 parabola uchining abssissasini toping. A) 4 B) 1/2 C) 1 D) 2 To'g'ri javob: D) 2 ✔ 5. y = 2x² − 8x + 5 parabolaning simmetriya o'qi tenglamasini toping. A) x = 1 B) x = 8 C) x = 2 D) x = 4 To'g'ri javob: C) x = 2 ✔ 6. y = x² + 2x − 8 funksiyaning nollarini toping. A) −8 va 1 B) −2 va 4 C) −4 va 2 D) 2 va 8 To'g'ri javob: C) −4 va 2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 8 Bo'lim (BSB): Algebra — Tengsizliklar va ularning sistemalari 7. Sistemaning eng kichik butun yechimini toping: { x − 3 > −6; 4x ≤ 20 }. A) −2 B) 0 C) −3 D) 5 To'g'ri javob: A) −2✔ 8. Sistemaning butun yechimlari nechta: { 3x + 1 ≥ −5; 2x − 7 < 3 }? A) 5 B) 7 C) 6 D) 8 To'g'ri javob: B) 7 ✔ 9. Sistemani yeching: { (x + 2)/3 ≥ 1; 5 − x > 0 }. A) 1 ≤ x < 5 B) x ≥ 1 C) 3 ≤ x < 5 D) x < 5 To'g'ri javob: A) 1 ≤ x < 5 ✔ 10. Quyidagi sistemalardan qaysi biri yechimga ega emas? A) { x > 0; x > 6 } B) { x > −2; x < 3 } C) { x > 4; x < 1 } D) { x < 5; x < 2 } To'g'ri javob: C) { x > 4; x < 1 } ✔ 11. { 2x − 1 < 9; x + 4 > 5 } sistemaning natural yechimlari yig'indisini toping. A) 7 B) 10 C) 14 D) 9 To'g'ri javob: D) 9 ✔ 12. −2x ≤ 8 tengsizlikning eng kichik butun yechimini toping. A) −5 B) −4 C) −16 D) −3 To'g'ri javob: B) −4 ✔ 13. Qo'sh tengsizlikni yeching: −1 < 2x + 3 ≤ 7. A) −2 < x ≤ 2 B) −2 < x ≤ 5 C) −1 < x ≤ 5 D) −4 < x ≤ 4 To'g'ri javob: A) −2 < x ≤ 2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 9 Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat tengsizliklar 14. Kvadratning tomoni x sm. Uning yuzi 49 sm² dan kichik, perimetri esa 12 sm dan katta. x qaysi oraliqda? A) 3 < x < 49 B) 3 < x < 7 C) x > 3 D) x < 7 To'g'ri javob: B) 3 < x < 7✔ 15. Oraliqlar usuli bilan yeching: (x − 1)(x − 3)(x + 2) > 0. A) −2 < x < 1 yoki x > 3 B) x > 3 C) x < −2 yoki 1 < x < 3 D) −2 < x < 3 To'g'ri javob: A) −2 < x < 1 yoki x > 3 ✔ 16. Tengsizlikni yeching: −x² + 4x > 0. A) −4 < x < 0 B) x < 0 yoki x > 4 C) 0 < x < 4 D) x > 0 To'g'ri javob: C) 0 < x < 4 ✔ 17. y = √(5x − x²) funksiyaning aniqlanish sohasini toping. A) −5 ≤ x ≤ 0 B) 0 ≤ x ≤ 5 C) x ≥ 5 D) x ≤ 0 yoki x ≥ 5 To'g'ri javob: B) 0 ≤ x ≤ 5 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Vektorlar 18. k ning qanday qiymatida a(2; k) va b(3; −6) vektorlar perpendikulyar bo'ladi? A) 1 B) 2 C) 4 D) 1/2 To'g'ri javob: A) 1 ✔ 19. a(3; −4) vektorning uzunligini toping. A) 25 B) 5 C) 7 D) 1 To'g'ri javob: B) 5 ✔ 20. Quyidagi tasdiqlardan qaysi biri to'g'ri? A) Qarama-qarshi vektorlarning uzunliklari har xil B) Teng vektorlar bir xil yo'nalgan va uzunliklari teng C) Kollinear vektorlar doim teng bo'ladi D) Nol vektorning uzunligi 1 ga teng To'g'ri javob: B) Teng vektorlar bir xil yo'nalgan va uzunliklari teng ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 10 Bo'lim (BSB): Geometriya — Tekislikda koordinatalar metodi 21. (x + 1)² + (y − 2)² = 9 aylananing markazi va radiusini toping. A) markazi (−1; 2), radiusi 3 B) markazi (−1; 2), radiusi 9 C) markazi (−2; 4), radiusi 6 D) markazi (2; −1), radiusi 3 To'g'ri javob: A) markazi (−1; 2), radiusi 3✔ 22. Markazi koordinatalar boshida bo'lib, (6; 8) nuqtadan o'tuvchi aylana tenglamasini toping. A) x² + y² = 36 B) x² + y² = 100 C) x² + y² = 14 D) x² + y² = 10 To'g'ri javob: B) x² + y² = 100 ✔ 23. Koordinatalar boshidan M(−5; 12) nuqtagacha bo'lgan masofani toping. A) √119 B) 7 C) 17 D) 13 To'g'ri javob: D) 13 ✔ 24. Quyidagi nuqtalardan qaysi biri x² + y² = 25 aylanada yotadi? A) (3; −4) B) (4; 4) C) (5; 5) D) (2; 5) To'g'ri javob: A) (3; −4) ✔ 25. A(x; 3) va B(1; −1) nuqtalar orasidagi masofa 5 ga teng. x ni toping. A) 6 yoki −4 B) 4 yoki −2 C) 2 yoki −4 D) faqat 4 To'g'ri javob: B) 4 yoki −2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 11 Matematika • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat funksiya va uning grafigi 1. y = x² − 4x + c funksiyaning eng kichik qiymati 5 ga teng. c ni toping. A) 9 B) 1 C) 5 D) 4 To'g'ri javob: A) 9✔ 2. y = −3x² + 12x − 7 funksiyaning eng katta qiymatini toping. A) 2 B) 29 C) 5 D) −7 To'g'ri javob: C) 5 ✔ 3. y = 2x² funksiya grafigi quyidagi nuqtalardan qaysi biridan o'tadi? A) (−1; −2) B) (−2; 4) C) (3; 12) D) (−3; 18) To'g'ri javob: D) (−3; 18) ✔ 4. y = −x² + 2x + 8 parabola Ox o'qini kesib o'tgan nuqtalar abssissalarining yig'indisini toping. A) 2 B) 8 C) 6 D) 4 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 5. m ning qanday qiymatida y = x² + 6x + m parabola Ox o'qiga urinadi? A) 6 B) 36 C) 3 D) 9 To'g'ri javob: D) 9 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Tengsizliklar va ularning sistemalari 6. Bir dona daftar 4 000 so'm turadi. 30 000 so'm bilan ko'pi bilan nechta daftar sotib olish mumkin? A) 26 B) 7 C) 6 D) 8 To'g'ri javob: B) 7 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 12 7. 4(x − 1) < 2x + 7 tengsizlikni qanoatlantiruvchi eng katta butun sonni toping. A) 6 B) 4 C) 11 D) 5 To'g'ri javob: D) 5✔ 8. 2 < a < 5 bo'lsa, 3 − a ifoda qaysi oraliqda yotadi? A) −5 < 3 − a < −2 B) 0 < 3 − a < 3 C) −2 < 3 − a < 1 D) 1 < 3 − a < 8 To'g'ri javob: C) −2 < 3 − a < 1 ✔ 9. Tengsizlikni yeching: |x| < 3. A) x < 3 B) x < −3 yoki x > 3 C) 0 < x < 3 D) −3 < x < 3 To'g'ri javob: D) −3 < x < 3 ✔ 10. Quyidagi sonlardan qaysi biri 5 − 2x ≥ 1 tengsizlikning yechimi bo'ladi? A) 2,5 B) 3 C) 4 D) 2 To'g'ri javob: D) 2 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat tengsizliklar 11. a ning qanday qiymatlarida x² − ax + 9 = 0 tenglama haqiqiy ildizlarga ega emas? A) −6 < a < 6 B) a < −6 yoki a > 6 C) −9 < a < 9 D) −3 < a < 3 To'g'ri javob: A) −6 < a < 6 ✔ 12. Oraliqlar usuli bilan yeching: (x − 2)(x + 5) ≤ 0. A) −5 ≤ x ≤ 2 B) x ≤ 2 C) −2 ≤ x ≤ 5 D) x ≤ −5 yoki x ≥ 2 To'g'ri javob: A) −5 ≤ x ≤ 2 ✔ 13. x² − 6x + 9 ≤ 0 tengsizlikning yechimi qanday? A) yechimi yo'q B) x — ixtiyoriy son C) x = −3 yoki x = 3 D) x = 3 To'g'ri javob: D) x = 3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 13 14. x(x + 6) ≥ −9 tengsizlikning yechimi qanday? A) yechimi yo'q B) x ≥ −6 C) x = −3 D) x — ixtiyoriy son To'g'ri javob: D) x — ixtiyoriy son✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Vektorlar 15. Noldan farqli a va b vektorlarning skalyar ko'paytmasi 0 ga teng. Bu nimani bildiradi? A) vektorlar perpendikulyar B) vektorlar teng C) vektorlar kollinear D) vektorlar qarama-qarshi yo'nalgan To'g'ri javob: A) vektorlar perpendikulyar ✔ 16. AB − AC vektorlar ayirmasi qaysi vektorga teng? A) BC B) CA C) AB D) CB To'g'ri javob: D) CB ✔ 17. AB + BA vektorlar yig'indisi nimaga teng? A) nol vektorga B) 2·BA vektorga C) 2·AB vektorga D) AB vektorga To'g'ri javob: A) nol vektorga ✔ 18. a(1; 0) va b(1; 1) vektorlar orasidagi burchakni toping. A) 90° B) 60° C) 30° D) 45° To'g'ri javob: D) 45° ✔ 19. a(3; 1) va b(1; 2) bo'lsa, |a + b| ni toping. A) √10 + √5 B) 7 C) 5 D) 25 To'g'ri javob: C) 5 ✔ 20. a(−2; 5) bo'lsa, 3a vektorning koordinatalarini toping. A) (−6; 15) B) (−2; 15) C) (1; 8) D) (−6; 5) To'g'ri javob: A) (−6; 15) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 14 21. a = 2i − 5j vektorning koordinatalarini toping (i, j — koordinata birlik vektorlari). A) (0; −3) B) (−3; 0) C) (2; −5) D) (−5; 2) To'g'ri javob: C) (2; −5)✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Tekislikda koordinatalar metodi 22. A(−1; 0) va B(5; 0) nuqtalar aylananing diametri uchlari. Aylana tenglamasini toping. A) (x − 2)² + y² = 9 B) (x − 2)² + y² = 36 C) (x − 3)² + y² = 9 D) x² + (y − 2)² = 9 To'g'ri javob: A) (x − 2)² + y² = 9 ✔ 23. A(0; 1) va B(2; 5) nuqtalardan o'tuvchi to'g'ri chiziq tenglamasini toping. A) y = 0,5x + 1 B) y = 2x + 5 C) y = 2x + 1 D) y = 4x + 1 To'g'ri javob: C) y = 2x + 1 ✔ 24. AB kesmaning o'rtasi M(3; 1), A(1; −2). B nuqtaning koordinatalarini toping. A) (5; 4) B) (5; 0) C) (4; −1) D) (2; −1/2) To'g'ri javob: A) (5; 4) ✔ 25. ABCD parallelogrammda A(0; 0), B(3; 1), C(5; 4). D uchining koordinatalarini toping. A) (2; 3) B) (8; 5) C) (5; 3) D) (3; 2) To'g'ri javob: A) (2; 3) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 15 Matematika • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat funksiya va uning grafigi 1. y = x² − 4x + 3 parabola uchining koordinatalarini toping. A) (4; 3) B) (−2; 15) C) (2; 3) D) (2; −1) To'g'ri javob: D) (2; −1)✔ 2. Quyidagi funksiyalardan qaysi biri juft funksiya? A) y = x² − 7x B) y = x² + x C) y = x² − 7 D) y = (x − 7)² To'g'ri javob: C) y = x² − 7 ✔ 3. y = ax² + bx + c funksiyada a > 0 va diskriminant D < 0 bo'lsa, parabola qanday joylashadi? A) Ox o'qini ikki nuqtada kesadi B) butunlay Ox o'qidan pastda C) Ox o'qiga bitta nuqtada urinadi D) butunlay Ox o'qidan yuqorida To'g'ri javob: D) butunlay Ox o'qidan yuqorida ✔ 4. y = x² parabola va y = 2x + 3 to'g'ri chiziqning kesishish nuqtalarini toping. A) (−1; 1) va (3; 6) B) (−1; 1) va (3; 9) C) (1; 5) va (−3; −3) D) (−3; 9) va (1; 1) To'g'ri javob: B) (−1; 1) va (3; 9) ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Tengsizliklar va ularning sistemalari 5. Tengsizlikni yeching: (x − 1)/3 − (x + 1)/2 < 1. A) x > −11 B) x > 5 C) x > −7 D) x > −1 To'g'ri javob: A) x > −11 ✔ 6. Sistemani yeching: { x ≥ 1; x ≥ 3; x < 6 }. A) 1 ≤ x ≤ 3 B) x ≥ 1 C) 3 ≤ x < 6 D) 1 ≤ x < 6 To'g'ri javob: C) 3 ≤ x < 6 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 16 7. Tengsizlikning ikkala qismi bir xil manfiy songa ko'paytirilsa, nima bo'ladi? A) tengsizlik ma'nosini yo'qotadi B) tengsizlik belgisi o'zgarmaydi C) tengsizlik tenglikka aylanadi D) tengsizlik belgisi qarama-qarshisiga almashadi To'g'ri javob: D) tengsizlik belgisi qarama-qarshisiga almashadi✔ 8. Tengsizlikni yeching: 3x − 7 > 5. A) x > 4 B) x > −2/3 C) x > 4/3 D) x > 12 To'g'ri javob: A) x > 4 ✔ 9. a < b bo'lsa, quyidagi tengsizliklardan qaysi biri to'g'ri? A) −3a > −3b B) a + 5 > b + 5 C) 2a > 2b D) a/4 > b/4 To'g'ri javob: A) −3a > −3b ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat tengsizliklar 10. a ning qanday qiymatlarida x² + 2x + a > 0 tengsizlik x ning barcha qiymatlarida bajariladi? A) a > 1 B) a > 4 C) a > 2 D) a < 0 To'g'ri javob: A) a > 1 ✔ 11. Tengsizlikni yeching: (x − 4)/(x + 1) < 0. A) x < 4 B) x < −1 yoki x > 4 C) −4 < x < 1 D) −1 < x < 4 To'g'ri javob: D) −1 < x < 4 ✔ 12. Quyidagi sonlardan qaysi biri x² − 2x − 8 < 0 tengsizlikning yechimi EMAS? A) 0 B) 3 C) 4 D) −1 To'g'ri javob: C) 4 ✔ 13. Tengsizlikni yeching: x² + 2x − 15 < 0. A) x < −5 yoki x > 3 B) −5 < x < 3 C) x < 3 D) −3 < x < 5 To'g'ri javob: B) −5 < x < 3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 17 14. x² + x + 3 < 0 tengsizlikning yechimi qanday? A) −3 < x < 0 B) yechimi yo'q C) x — ixtiyoriy son D) x < −3 To'g'ri javob: B) yechimi yo'q✔ 15. Tengsizlikni yeching: (x − 5)² < 4. A) x < 3 yoki x > 7 B) x < 7 C) 1 < x < 9 D) 3 < x < 7 To'g'ri javob: D) 3 < x < 7 ✔ 16. y = √(x² − 16) funksiyaning aniqlanish sohasini toping. A) x ≥ 16 B) x ≥ 4 C) −4 ≤ x ≤ 4 D) x ≤ −4 yoki x ≥ 4 To'g'ri javob: D) x ≤ −4 yoki x ≥ 4 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Vektorlar 17. a(2; −1) va b(−3; 4) vektorlar yig'indisining koordinatalarini toping. A) (5; −5) B) (−6; −4) C) (−1; 5) D) (−1; 3) To'g'ri javob: D) (−1; 3) ✔ 18. a(2; 3) va b(4; −1) vektorlarning skalyar ko'paytmasini toping. A) 11 B) 5 C) 7 D) (8; −3) To'g'ri javob: B) 5 ✔ 19. a(1; 2) va b(−2; −4) vektorlar haqida qaysi tasdiq to'g'ri? A) ular bir xil yo'nalgan vektorlar B) ular qarama-qarshi yo'nalgan kollinear vektorlar C) ular teng vektorlar D) ular perpendikulyar vektorlar To'g'ri javob: B) ular qarama-qarshi yo'nalgan kollinear vektorlar ✔ 20. a(x; 4) vektorning uzunligi 5 ga teng. x ni toping. A) faqat 3 B) 1 yoki −1 C) 3 yoki −3 D) 9 yoki −9 To'g'ri javob: C) 3 yoki −3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 18 21. a(1; 3) va b(4; −2) bo'lsa, a − b vektorning koordinatalarini toping. A) (−4; 6) B) (5; 1) C) (−3; 5) D) (−3; 1) To'g'ri javob: C) (−3; 5)✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Tekislikda koordinatalar metodi 22. A(1; 1), B(5; 1), C(3; 6) uchburchakning yuzini toping. A) 15 B) 10 C) 9 D) 20 To'g'ri javob: B) 10 ✔ 23. M(2; −3) nuqtadan Ox o'qigacha bo'lgan masofani toping. A) 2 B) 3 C) 5 D) √13 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 24. Markazi (2; −3) nuqtada, radiusi 4 ga teng aylananing tenglamasini toping. A) (x − 2)² + (y + 3)² = 4 B) (x − 2)² + (y + 3)² = 16 C) (x − 2)² + (y + 3)² = 8 D) (x − 3)² + (y + 2)² = 16 To'g'ri javob: B) (x − 2)² + (y + 3)² = 16 ✔ 25. Quyidagi to'g'ri chiziqlardan qaysi biri y = 2x − 1 to'g'ri chiziqqa parallel? A) y = x + 2 B) y = −0,5x + 1 C) y = 2x + 7 D) y = 7x + 2 To'g'ri javob: C) y = 2x + 7 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 19 Matematika • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat funksiya va uning grafigi 1. y = −(x + 1)² + 4 parabola uchining koordinatalarini toping. A) (−2; 4) B) (4; −1) C) (−1; 5) D) (−1; 4) To'g'ri javob: D) (−1; 4)✔ 2. y = (x − 3)² + 2 funksiya grafigini y = x² parabolani qanday siljitib hosil qilish mumkin? A) 3 birlik chapga va 2 birlik yuqoriga B) 3 birlik o'ngga va 2 birlik pastga C) 2 birlik o'ngga va 3 birlik yuqoriga D) 3 birlik o'ngga va 2 birlik yuqoriga To'g'ri javob: D) 3 birlik o'ngga va 2 birlik yuqoriga ✔ 3. y = x² − 6x + 9 funksiya grafigi Ox o'qi bilan nechta umumiy nuqtaga ega? A) 2 B) 1 C) 3 D) 0 To'g'ri javob: B) 1 ✔ 4. y = x² + bx + 4 funksiya grafigi (2; 0) nuqtadan o'tadi. b ni toping. A) −8 B) −4 C) −6 D) −2 To'g'ri javob: B) −4 ✔ 5. y = 2x² − 3x + 4 funksiyaning qiymatlar sohasini toping. A) y ≥ 59/8 B) y ≥ 23/8 C) y ≥ 4 D) y ≥ 3/4 To'g'ri javob: B) y ≥ 23/8 ✔ 6. y = −x² + 4x funksiyaning kamayish oralig'ini toping. A) [0; 4] B) (−∞; 0] C) [2; +∞) D) [4; +∞) To'g'ri javob: C) [2; +∞) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 20 7. Quyidagi funksiyalardan qaysi birining grafigi (parabola) tarmoqlari pastga yo'nalgan? A) y = 3 + x + x² B) y = 0,5x² − 4 C) y = x² − 7x − 2 D) y = −2x² + x + 7 To'g'ri javob: D) y = −2x² + x + 7✔ 8. Parabolaning uchi (1; −4) nuqtada va u (0; −3) nuqtadan o'tadi. Bu qaysi funksiyaning grafigi? A) y = x² − 4x − 3 B) y = 2x² − 4x − 3 C) y = x² − 2x − 3 D) y = x² − 2x − 4 To'g'ri javob: C) y = x² − 2x − 3 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Tengsizliklar va ularning sistemalari 9. 0·x > −5 tengsizlikning yechimi qanday? A) x > −5 B) x — ixtiyoriy son C) x > 0 D) yechimi yo'q To'g'ri javob: B) x — ixtiyoriy son ✔ 10. Tengsizlikni yeching: |x − 2| ≤ 5. A) 2 ≤ x ≤ 7 B) −3 ≤ x ≤ 7 C) x ≤ 7 D) x ≤ −3 yoki x ≥ 7 To'g'ri javob: B) −3 ≤ x ≤ 7 ✔ 11. Tengsizliklar sistemasini yeching: { 2x − 4 > 0; x + 1 < 6 }. A) 2 < x < 7 B) 2 < x < 5 C) x > 2 D) x < 5 To'g'ri javob: B) 2 < x < 5 ✔ 12. Tengsizlikni yeching: |2x + 1| > 3. A) −2 < x < 1 B) x > 1 C) x < −2 yoki x > 1 D) x < −1 yoki x > 2 To'g'ri javob: C) x < −2 yoki x > 1 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat tengsizliklar 13. x² + 3x − 4 ≤ 0 tengsizlikning eng katta butun yechimini toping. A) 4 B) 3 C) 1 D) 0 To'g'ri javob: C) 1 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 21 14. Tengsizlikni yeching: x² − 5x + 4 ≥ 0. A) x ≥ 4 B) 1 ≤ x ≤ 4 C) x ≤ 1 yoki x ≥ 4 D) x ≤ −4 yoki x ≥ −1 To'g'ri javob: C) x ≤ 1 yoki x ≥ 4✔ 15. x² − 3x − 10 < 0 tengsizlikning nechta butun yechimi bor? A) 7 B) 5 C) 6 D) 8 To'g'ri javob: C) 6 ✔ 16. Tengsizlikni yeching: −2x² + 5x − 2 ≥ 0. A) −2 ≤ x ≤ −1/2 B) 1 ≤ x ≤ 4 C) 1/2 ≤ x ≤ 2 D) x ≤ 1/2 yoki x ≥ 2 To'g'ri javob: C) 1/2 ≤ x ≤ 2 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Vektorlar 17. a(−1; 2) va b(3; 1) bo'lsa, 2a + b vektorning koordinatalarini toping. A) (1; 5) B) (1; 3) C) (5; 5) D) (2; 3) To'g'ri javob: A) (1; 5) ✔ 18. a(6; 8) vektor bilan bir xil yo'nalgan birlik vektorning koordinatalarini toping. A) (1; 1) B) (0,6; 0,8) C) (0,8; 0,6) D) (3; 4) To'g'ri javob: B) (0,6; 0,8) ✔ 19. A(1; 2) va B(4; 6) nuqtalar berilgan. AB vektorning koordinatalarini toping. A) (5; 8) B) (3; 4) C) (4; 3) D) (2,5; 4) To'g'ri javob: B) (3; 4) ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Tekislikda koordinatalar metodi 20. Ox o'qida A(1; 2) va B(5; 2) nuqtalardan teng uzoqlikda joylashgan nuqtani toping. A) (0; 3) B) (6; 0) C) (3; 0) D) (3; 2) To'g'ri javob: C) (3; 0) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 22 21. (2; 3) nuqtadan o'tuvchi va Ox o'qiga parallel to'g'ri chiziq tenglamasini toping. A) y = 3 B) y = 2 C) x = 2 D) x = 3 To'g'ri javob: A) y = 3✔ 22. (−1; 2) va (3; −6) nuqtalardan o'tuvchi to'g'ri chiziqning burchak koeffitsiyentini toping. A) −1/2 B) 1 C) −4 D) −2 To'g'ri javob: D) −2 ✔ 23. x = 3 tenglama bilan berilgan to'g'ri chiziq qanday joylashgan? A) Ox o'qiga parallel B) koordinatalar boshidan o'tadi C) Oy o'qiga parallel D) y = x to'g'ri chiziqqa parallel To'g'ri javob: C) Oy o'qiga parallel ✔ 24. x² + y² − 6x + 4y − 3 = 0 aylananing markazi va radiusini toping. A) markazi (3; −2), radiusi √3 B) markazi (3; −2), radiusi 4 C) markazi (3; −2), radiusi 16 D) markazi (6; −4), radiusi 4 To'g'ri javob: B) markazi (3; −2), radiusi 4 ✔ 25. A(0; 0), B(4; 0), C(0; 3) uchburchakning perimetrini toping. A) 12 B) 7 C) 6 D) 10 To'g'ri javob: A) 12 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 23 Matematika • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat funksiya va uning grafigi 1. y = x² − 2x − 3 funksiyaning o'sish oralig'ini toping. A) [3; +∞) B) [1; +∞) C) [−1; 3] D) [2; +∞) To'g'ri javob: B) [1; +∞)✔ 2. y = x² − 5x + 6 funksiya x ning qanday qiymatlarida manfiy qiymat qabul qiladi? A) x < 2 yoki x > 3 B) x < 3 C) −3 < x < −2 D) 2 < x < 3 To'g'ri javob: D) 2 < x < 3 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Tengsizliklar va ularning sistemalari 3. 2 < a < 3 va 1 < b < 4 bo'lsa, a·b ko'paytma qaysi oraliqda yotadi? A) 1 < ab < 12 B) 2 < ab < 3 C) 3 < ab < 7 D) 2 < ab < 12 To'g'ri javob: D) 2 < ab < 12 ✔ 4. Tengsizlikni yeching: 7 − 3x ≥ x − 5. A) x ≥ 6 B) x ≤ 2/3 C) x ≤ 1/2 D) x ≤ 3 To'g'ri javob: D) x ≤ 3 ✔ 5. y = √(6 − 2x) funksiyaning aniqlanish sohasini toping. A) x ≤ 3 B) x ≤ 1/3 C) x ≤ 4 D) x ≤ 6 To'g'ri javob: A) x ≤ 3 ✔ 6. To'g'ri to'rtburchakning bir tomoni 6 sm, perimetri 30 sm dan oshmaydi. Ikkinchi tomon b qanday bo'lishi mumkin? A) 0 < b ≤ 9 B) 0 < b ≤ 24 C) 9 ≤ b ≤ 15 D) 0 < b ≤ 18 To'g'ri javob: A) 0 < b ≤ 9 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 24 Bo'lim (BSB): Algebra — Kvadrat tengsizliklar 7. Tengsizlikni yeching: 3x² − 2x − 1 > 0. A) x < −1 yoki x > 1/3 B) −1/3 < x < 1 C) x < −1/3 yoki x > 1 D) −1 < x < 1/3 To'g'ri javob: C) x < −1/3 yoki x > 1✔ 8. Tengsizlikni yeching: (x + 3)/(x − 2) ≥ 0. A) x ≤ −3 yoki x > 2 B) x ≥ 2 C) x ≤ −2 yoki x > 3 D) −3 ≤ x < 2 To'g'ri javob: A) x ≤ −3 yoki x > 2 ✔ 9. x² + 4 > 0 tengsizlikning yechimi qanday? A) yechimi yo'q B) x — ixtiyoriy son C) x > −2 D) −2 < x < 2 To'g'ri javob: B) x — ixtiyoriy son ✔ 10. Sistemani yeching: { x² − 4 ≤ 0; x > 0 }. A) 0 < x ≤ 4 B) x > 2 C) −2 ≤ x ≤ 2 D) 0 < x ≤ 2 To'g'ri javob: D) 0 < x ≤ 2 ✔ 11. Tengsizlikni yeching: x² − 9 < 0. A) −3 < x < 3 B) x < −3 yoki x > 3 C) −9 < x < 9 D) x < 3 To'g'ri javob: A) −3 < x < 3 ✔ 12. Tengsizlikni yeching: x² − 6x + 9 > 0. A) x > 3 B) x < 3 yoki x > 3 C) x — ixtiyoriy son D) yechimi yo'q To'g'ri javob: B) x < 3 yoki x > 3 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Vektorlar 13. |a| = 2, |b| = 5 va a·b = −5 bo'lsa, a va b vektorlar orasidagi burchakni toping. A) 150° B) 135° C) 60° D) 120° To'g'ri javob: D) 120° ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 25 14. M nuqta AB kesmaning o'rtasi, O — ixtiyoriy nuqta. OM vektor qanday ifodalanadi? A) OM = OA + OB B) OM = (OA + OB)/2 C) OM = (OB − OA)/2 D) OM = 2(OA + OB) To'g'ri javob: B) OM = (OA + OB)/2✔ 15. ABCD parallelogramm. AB + AD vektorlar yig'indisi qaysi vektorga teng? A) AC B) BD C) CA D) DB To'g'ri javob: A) AC ✔ 16. |a| = 3, |b| = 4 va vektorlar orasidagi burchak 60° bo'lsa, a·b skalyar ko'paytmani toping. A) 6√3 B) 6 C) 3 D) 12 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 17. Uchburchak qoidasiga ko'ra AB + BC vektorlar yig'indisi qaysi vektorga teng? A) AC B) CB C) CA D) BA To'g'ri javob: A) AC ✔ 18. a(−2; 5) vektor uchun a·a skalyar kvadratni toping. A) 9 B) 29 C) 3 D) 21 To'g'ri javob: B) 29 ✔ 19. k ning qanday qiymatida a(2; k) va b(4; 6) vektorlar kollinear bo'ladi? A) 4/3 B) 12 C) 2 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Tekislikda koordinatalar metodi 20. Quyidagi to'g'ri chiziqlardan qaysi biri y = 2x + 3 to'g'ri chiziqqa perpendikulyar? A) y = −2x + 3 B) y = 2x − 4 C) y = 0,2x + 4 D) y = −0,5x + 4 To'g'ri javob: D) y = −0,5x + 4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 26 21. 3x − y + 5 = 0 to'g'ri chiziqning burchak koeffitsiyentini toping. A) 3 B) 3/5 C) 1/3 D) 5 To'g'ri javob: A) 3✔ 22. A(−2; 4) va B(6; 0) nuqtalar berilgan. AB kesma o'rtasining koordinatalarini toping. A) (4; 4) B) (8; −4) C) (2; 2) D) (2; 4) To'g'ri javob: C) (2; 2) ✔ 23. M(3; 4) nuqta x² + y² = 16 aylanaga nisbatan qanday joylashgan? A) aylanadan tashqarida B) aylanada C) aylana ichida D) aylana markazida To'g'ri javob: A) aylanadan tashqarida ✔ 24. A(1; 2) va B(4; 6) nuqtalar orasidagi masofani toping. A) √65 B) 5 C) 25 D) 7 To'g'ri javob: B) 5 ✔ 25. 2x + 3y = 12 to'g'ri chiziq Ox o'qini qaysi nuqtada kesadi? A) (4; 0) B) (0; 6) C) (0; 4) D) (6; 0) To'g'ri javob: D) (6; 0) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 27 Matematika • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Arifmetik progressiya 1. 2 + 4 + 6 + ... + 40 yig'indini hisoblang. A) 420 B) 840 C) 400 D) 410 To'g'ri javob: A) 420✔ 2. Arifmetik progressiyada a₁ = −5, d = 2. Dastlabki 10 ta had yig'indisini toping. A) 40 B) 50 C) 13 D) 140 To'g'ri javob: A) 40 ✔ 3. Zalning birinchi qatorida 20 ta o'rindiq bor, har bir keyingi qatorda oldingisidan 2 ta ko'p. 15 ta qatorda jami nechta o'rindiq bor? A) 510 B) 300 C) 48 D) 540 To'g'ri javob: A) 510 ✔ 4. 4 va 16 sonlari orasiga shunday ikki son qo'yingki, natijada arifmetik progressiya hosil bo'lsin. A) 8 va 16 B) 8 va 12 C) 6 va 14 D) 10 va 13 To'g'ri javob: B) 8 va 12 ✔ 5. Arifmetik progressiyada a₅ = 17, a₉ = 33. a₁ ni toping. A) −3 B) 1 C) 4 D) 5 To'g'ri javob: B) 1 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Ratsional ko'rsatkichli daraja va darajali funksiya 6. y = (x − 3)^(−2) funksiyaning aniqlanish sohasini toping. A) x ≠ 0 B) x — ixtiyoriy son C) x ≠ 3 D) x ≠ −3 va x ≠ 3 To'g'ri javob: C) x ≠ 3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 28 7. y = x^(−2) funksiyaning grafigi qaysi koordinata choraklarida joylashgan? A) I va III choraklarda B) II va IV choraklarda C) I va II choraklarda D) faqat I chorakda To'g'ri javob: C) I va II choraklarda✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — 0° dan 180° gacha bo'lgan burchakning sinusi, kosinusi va tangensi 8. 0° < α, β < 180°, α ≠ β va sin α = sin β bo'lsa, β qanday ifodalanadi? A) β = 90° − α B) β = 180° − α C) β = α − 90° D) β = 2α To'g'ri javob: B) β = 180° − α ✔ 9. sin α = 0,6 va α — o'tmas burchak. cos α ni toping. A) 0,4 B) 0,64 C) −0,8 D) 0,36 To'g'ri javob: C) −0,8 ✔ 10. sin 120° · cos 30° ni hisoblang. A) 3/2 B) 1/4 C) √3 D) 3/4 To'g'ri javob: D) 3/4 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Geometrik progressiya 11. Cheksiz kamayuvchi geometrik progressiyada b₁ = 6, q = 1/3. Uning yig'indisini toping. A) 4,5 B) 9 C) 18 D) 8 To'g'ri javob: B) 9 ✔ 12. Musbat hadli geometrik progressiyada b₃ = 12, b₅ = 48. b₁ ni toping. A) 6 B) 4 C) 1,5 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 13. 2; 6; ...; 486 geometrik progressiyada nechta had bor? A) 7 B) 243 C) 5 D) 6 To'g'ri javob: D) 6 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 29 14. Quyidagi ketma-ketliklardan qaysi biri geometrik progressiya? A) 3; 6; 9; 12 B) 3; 6; 12; 24 C) 2; 3; 5; 8 D) 1; 4; 9; 16 To'g'ri javob: B) 3; 6; 12; 24✔ 15. Geometrik progressiyada b₁ = 1, q = 3. Dastlabki 5 ta had yig'indisini toping. A) 81 B) 242 C) 121 D) 243 To'g'ri javob: C) 121 ✔ 16. 0,(3) davriy kasrni oddiy kasr ko'rinishida yozing. A) 1/3 B) 3/100 C) 3/10 D) 33/100 To'g'ri javob: A) 1/3 ✔ 17. Geometrik progressiyada b₁ > 0 va q < 0 bo'lsa, uning hadlari haqida nima deyish mumkin? A) hadlarning ishoralari navbatma-navbat almashadi B) har bir hadi musbat C) har bir hadi manfiy D) hadlari o'sib boradi To'g'ri javob: A) hadlarning ishoralari navbatma-navbat almashadi ✔ 18. Geometrik progressiya qachon cheksiz kamayuvchi deyiladi? A) maxraji musbat bo'lganda B) birinchi hadi 1 dan kichik bo'lganda C) maxraji 1 dan katta bo'lganda D) maxrajining moduli 1 dan kichik bo'lganda To'g'ri javob: D) maxrajining moduli 1 dan kichik bo'lganda ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Sinuslar va kosinuslar teoremalari, uchburchakni yechish 19. Kosinuslar teoremasini ko'rsating. A) a = b + c − 2bc·cos A B) a² = b² + c² − 2bc·cos A C) a² = b² + c² − 2bc·sin A D) a² = b² + c² − bc·cos A To'g'ri javob: B) a² = b² + c² − 2bc·cos A ✔ 20. Uchburchakda c = 12, C = 120°. Tashqi chizilgan aylana radiusini toping. A) 12 B) 6 C) 4√3 D) 8√3 To'g'ri javob: C) 4√3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 30 21. Tomonlari 5, 7 va 8 bo'lgan uchburchakda 7 ga teng tomon qarshisidagi burchakni toping. A) 120° B) 60° C) 45° D) 30° To'g'ri javob: B) 60°✔ 22. ABC uchburchakda BC = 4√3, AC = 4, A = 60°. B burchakni toping. A) 30° B) 45° C) 60° D) 150° To'g'ri javob: A) 30° ✔ 23. Tomoni 6 ga teng muntazam uchburchakka tashqi chizilgan aylana radiusini toping. A) 2√3 B) 6 C) 4√3 D) 3√3 To'g'ri javob: A) 2√3 ✔ 24. Parallelogrammning tomonlari 3 va 5, o'tkir burchagi 60°. Kichik diagonalini toping. A) √34 B) √19 C) 4 D) 7 To'g'ri javob: B) √19 ✔ 25. Tomonlari 13, 14 va 15 bo'lgan uchburchakning yuzini Geron formulasi bilan toping. A) 42 B) 91 C) 84 D) 168 To'g'ri javob: C) 84 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 31 Matematika • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Arifmetik progressiya 1. x ning qanday qiymatida x; 2x + 1; 5x − 2 sonlari shu tartibda arifmetik progressiya tashkil etadi? A) 1 B) 2 C) 4 D) 3 To'g'ri javob: B) 2✔ 2. 7; 3; −1; ... arifmetik progressiyaning ayirmasini toping. A) 10 B) −3 C) −7 D) −4 To'g'ri javob: D) −4 ✔ 3. Arifmetik progressiyada a₃ + a₇ = 20. a₅ ni toping. A) 40 B) 5 C) 10 D) 20 To'g'ri javob: C) 10 ✔ 4. Arifmetik progressiya a = 3n − 2 formula bilan berilgan. a₁₅ ni toping. ₙ A) 40 B) 43 C) 45 D) 41 To'g'ri javob: B) 43 ✔ 5. Arifmetik progressiyada a₁ = 3, d = 4. a₁₀ ni toping. A) 39 B) 35 C) 40 D) 43 To'g'ri javob: A) 39 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Ratsional ko'rsatkichli daraja va darajali funksiya 6. Hisoblang: 27^(1/3) · 4^(1/2). A) 12 B) 6 C) 5 D) 9 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 32 7. y = x⁴ funksiyaning monotonligi haqida qaysi tasdiq to'g'ri? A) butun son o'qida kamayadi B) x ≤ 0 da o'sadi, x ≥ 0 da kamayadi C) x ≤ 0 da kamayadi, x ≥ 0 da o'sadi D) butun son o'qida o'sadi To'g'ri javob: C) x ≤ 0 da kamayadi, x ≥ 0 da o'sadi✔ 8. Tenglamani yeching: x⁴ = 81. A) ildizi yo'q B) 9 yoki −9 C) 3 yoki −3 D) faqat 3 To'g'ri javob: C) 3 yoki −3 ✔ 9. Hisoblang: 16^(−1/2). A) 2 B) −4 C) 1/8 D) 1/4 To'g'ri javob: D) 1/4 ✔ 10. Kasrning maxrajini irratsionallikdan qutqaring: 6/√3. A) √3 B) 2√3 C) 3√3 D) 6√3 To'g'ri javob: B) 2√3 ✔ 11. Qaysi son katta: √2 yoki 3? ∛ A) ular teng B) taqqoslab bo'lmaydi C) 3 ∛ D) √2 To'g'ri javob: C) ∛3 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — 0° dan 180° gacha bo'lgan burchakning sinusi, kosinusi va tangensi 12. Uchburchakning ikki tomoni 4 va 5, yuzi 5√3. Bu tomonlar orasidagi burchakni toping. A) 30° yoki 150° B) faqat 60° C) 60° yoki 120° D) faqat 120° To'g'ri javob: C) 60° yoki 120° ✔ 13. 0° < α < 180° va cos α < 0 bo'lsa, α qanday burchak? A) o'tkir burchak B) to'g'ri burchak C) nol burchak D) o'tmas burchak To'g'ri javob: D) o'tmas burchak ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 33 14. 0° < α < 180° bo'lsa, sin(180° − α) nimaga teng? A) 1 − sin α B) cos α C) sin α D) tg α To'g'ri javob: C) sin α✔ 15. tg 120° ni hisoblang. A) −2 B) −√3 C) −1/2 D) −√3/3 To'g'ri javob: B) −√3 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Geometrik progressiya 16. Geometrik progressiyaning xarakteristik xossasini ko'rsating (n ≥ 2). A) b = b ₋₁ + b ₊₁ ₙ ₙ ₙ B) b ² = b ₋₁ · b ₊₁ ₙ ₙ ₙ C) b = b₁·qⁿ ₙ D) b = (b ₋₁ + b ₊₁)/2 ₙ ₙ ₙ To'g'ri javob: B) b ∛² = b ∛₋₁ · b ∛₊₁ ✔ 17. Geometrik progressiyada b₁ = 81, q = 1/3. b₅ ni toping. A) 27 B) 1 C) 3 D) 1/3 To'g'ri javob: B) 1 ✔ 18. Cheksiz geometrik progressiya yig'indisini toping: 1 − 1/2 + 1/4 − 1/8 + ... A) 2/3 B) 2 C) 3/2 D) 1/2 To'g'ri javob: A) 2/3 ✔ 19. x > 0 ning qanday qiymatida 4; x; 9 sonlari geometrik progressiya tashkil etadi? A) 36 B) 6 C) 13 D) 6,5 To'g'ri javob: B) 6 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Sinuslar va kosinuslar teoremalari, uchburchakni yechish 20. Uchburchakda A = 45°, B = 75°. C burchakni toping. A) 30° B) 60° C) 50° D) 120° To'g'ri javob: B) 60° ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 34 21. Uchburchakda a : b : c = 2 : 3 : 4. sin A : sin B : sin C nisbatni toping. A) 2 : 3 : 4 B) 4 : 9 : 16 C) 1 : 2 : 3 D) 4 : 3 : 2 To'g'ri javob: A) 2 : 3 : 4✔ 22. Uchburchakda A = 45°, B = 60°, a = 4√2. b tomonni toping. A) 2√6 B) 4√3 C) 8 D) 4√2 To'g'ri javob: B) 4√3 ✔ 23. Bir nuqtadan 60° burchak ostida ikki to'g'ri yo'l chiqqan. Ikki piyoda shu nuqtadan bu yo'llar bo'ylab yo'lga chiqib, biri 3 km, ikkinchisi 8 km yurdi. Ular orasidagi masofani toping. A) √73 km B) 11 km C) 7 km D) √97 km To'g'ri javob: C) 7 km ✔ 24. ABC uchburchakda A = 50°, B = 70°. Uchburchakning eng katta tomoni qaysi? A) aniqlab bo'lmaydi B) BC C) AB D) AC To'g'ri javob: D) AC ✔ 25. Tomonlari 3, 5 va 7 bo'lgan uchburchakning eng katta burchagini toping. A) 60° B) 120° C) 90° D) 150° To'g'ri javob: B) 120° ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 35 Matematika • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Arifmetik progressiya 1. Ayirmasi d < 0 bo'lgan arifmetik progressiya qanday ketma-ketlik bo'ladi? A) kamayuvchi B) o'zgarmas C) o'suvchi D) ishorasi almashinuvchi To'g'ri javob: A) kamayuvchi✔ 2. 5; 9; 13; ...; 81 arifmetik progressiyada nechta had bor? A) 76 B) 20 C) 19 D) 21 To'g'ri javob: B) 20 ✔ 3. Arifmetik progressiyaning xarakteristik xossasini ko'rsating (n ≥ 2). A) a = a₁ + n·d ₙ B) a ² = a ₋₁ · a ₊₁ ₙ ₙ ₙ C) a = a ₋₁ · a ₊₁ ₙ ₙ ₙ D) a = (a ₋₁ + a ₊₁)/2 ₙ ₙ ₙ To'g'ri javob: D) a ∛ = (a ∛₋₁ + a ∛₊₁)/2 ✔ 4. Arifmetik progressiyada a₁ = 2, a = 62, S = 320. n ni toping. ₙ ₙ A) 20 B) 31 C) 10 D) 5 To'g'ri javob: C) 10 ✔ 5. 1 + 2 + 3 + ... + 100 yig'indini hisoblang. A) 5100 B) 10100 C) 5000 D) 5050 To'g'ri javob: D) 5050 ✔ 6. Arifmetik progressiyada a₁ = 2, d = 3. Dastlabki 20 ta had yig'indisini toping. A) 610 B) 59 C) 590 D) 1220 To'g'ri javob: A) 610 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 36 7. 100 soni 4; 7; 10; ... arifmetik progressiyaning nechanchi hadi? A) 34 B) 96 C) 33 D) 32 To'g'ri javob: C) 33✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Ratsional ko'rsatkichli daraja va darajali funksiya 8. Soddalashtiring: (x^(1/2) − 1)(x^(1/2) + 1), x ≥ 0. A) 2x − 1 B) x − 2√x − 1 C) x² − 1 D) x − 1 To'g'ri javob: D) x − 1 ✔ 9. Soddalashtiring: a^(1/2) · a^(1/3). A) a^(1/6) B) a^(1/5) C) a^(5/6) D) a^(2/5) To'g'ri javob: C) a^(5/6) ✔ 10. Qaysi son kattaroq: 0,5^(1/3) yoki 0,5^(1/2)? A) 0,5^(1/2) B) ular teng C) 0,5^(1/3) D) taqqoslab bo'lmaydi To'g'ri javob: C) 0,5^(1/3) ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — 0° dan 180° gacha bo'lgan burchakning sinusi, kosinusi va tangensi 11. sin 50° va sin 130° sonlari qanday munosabatda? A) ular qarama-qarshi sonlar B) birinchisi katta C) ikkinchisi katta D) ular teng To'g'ri javob: D) ular teng ✔ 12. Quyidagi sonlardan qaysi biri manfiy? A) sin 100° B) cos 10° C) cos 100° D) sin 170° To'g'ri javob: C) cos 100° ✔ 13. cos α = 0,6 bo'lsa, cos(180° − α) ni toping. A) −0,6 B) 0,4 C) 1,6 D) 0,8 To'g'ri javob: A) −0,6 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 37 14. cos 90° ni hisoblang. A) 0 B) 1 C) aniqlanmagan D) 1/2 To'g'ri javob: A) 0✔ 15. cos 120° ni hisoblang. A) −√3/2 B) 0 C) −1/2 D) −1 To'g'ri javob: C) −1/2 ✔ 16. Parallelogrammning tomonlari 5 sm va 8 sm, ular orasidagi burchak 120°. Parallelogramm yuzini toping. A) 40√3 sm² B) 20 sm² C) 20√3 sm² D) 40 sm² To'g'ri javob: C) 20√3 sm² ✔ 17. 0° < α < 180° va sin α = √2/2 bo'lsa, α ni toping. A) 45° yoki 225° B) faqat 135° C) 45° yoki 135° D) faqat 45° To'g'ri javob: C) 45° yoki 135° ✔ 18. Hisoblang: 2sin 150° − cos 180°. A) 3 B) 1 C) 2 D) 0 To'g'ri javob: C) 2 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Geometrik progressiya 19. Geometrik progressiyada b₁ = 5, dastlabki ikki had yig'indisi S₂ = 20. Maxrajni toping. A) 2 B) 3 C) 15 D) 4 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 20. Geometrik progressiya b = 3·2ⁿ⁻¹ formula bilan berilgan. b₄ ni toping. ₙ A) 48 B) 24 C) 12 D) 216 To'g'ri javob: B) 24 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 38 21. Geometrik progressiyada b₂ = 6, b₄ = 54. b₃ ni toping. A) 24 B) faqat 18 C) 18 yoki −18 D) 30 To'g'ri javob: C) 18 yoki −18✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Sinuslar va kosinuslar teoremalari, uchburchakni yechish 22. Parallelogrammning tomonlari 4 va 6, bir diagonali 6. Ikkinchi diagonalini toping. A) 2√17 B) 2√13 C) 4√2 D) 8 To'g'ri javob: A) 2√17 ✔ 23. Uchburchakda b = 5, c = 8, A = 60°. a tomonni toping. A) √129 B) 49 C) 13 D) 7 To'g'ri javob: D) 7 ✔ 24. Tomonlari 6, 8 va 10 bo'lgan uchburchakda katta tomonga tushirilgan medianani toping. A) 5 B) 7 C) 4 D) √50 To'g'ri javob: A) 5 ✔ 25. Uchburchakda a = 3, b = 5, C = 120°. c tomonni toping. A) 49 B) √19 C) 8 D) 7 To'g'ri javob: D) 7 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 39 Matematika • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Arifmetik progressiya 1. Arifmetik progressiyaning dastlabki n ta hadi yig'indisi formulasini ko'rsating. A) S = (a₁ + a )·n/2ₙ ₙ B) S = a₁ + (n − 1)d ₙ C) S = a₁·qⁿ ₙ D) S = (a₁ + a )·n ₙ ₙ To'g'ri javob: A) S ∛ = (a₁ + a ∛)·n/2 ✔ 2. Arifmetik progressiyada a₁ = 1, d = 0,5. a₂₁ ni toping. A) 11,5 B) 11 C) 12 D) 10,5 To'g'ri javob: B) 11 ✔ 3. Arifmetik progressiyada a₂ = 7, a₆ = 19. Dastlabki 6 ta had yig'indisini toping. A) 69 B) 23 C) 138 D) 66 To'g'ri javob: A) 69 ✔ 4. 5 ga bo'linadigan barcha ikki xonali natural sonlar yig'indisini toping. A) 900 B) 950 C) 945 D) 1050 To'g'ri javob: C) 945 ✔ 5. Quyidagi ketma-ketliklardan qaysi biri arifmetik progressiya? A) 1; 4; 9; 16 B) 2; 5; 8; 11 C) 2; 4; 8; 16 D) 3; 5; 9; 15 To'g'ri javob: B) 2; 5; 8; 11 ✔ 6. Arifmetik progressiyada a₁ = 8, a₁₂ = −14. Ayirmani toping. A) −2 B) −22 C) −11/6 D) −3 To'g'ri javob: A) −2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 40 Bo'lim (BSB): Algebra — Ratsional ko'rsatkichli daraja va darajali funksiya 7. √(x√x) ifodani ratsional ko'rsatkichli daraja ko'rinishida yozing (x > 0). A) x^(3/2) B) x^(3/4) C) x^(1/4) D) x^(1/2) To'g'ri javob: B) x^(3/4)✔ 8. x ifodani ratsional ko'rsatkichli daraja ko'rinishida yozing. ∛ A) x^(3/2) B) x³ C) x^(2/3) D) x^(1/3) To'g'ri javob: D) x^(1/3) ✔ 9. x > 0 da y = x^p darajali funksiyaning grafigi p ning har qanday qiymatida qaysi nuqtadan o'tadi? A) (0; 1) B) (1; 0) C) (0; 0) D) (1; 1) To'g'ri javob: D) (1; 1) ✔ 10. Hisoblang: 81^(0,75). A) 27 B) 3 C) 60,75 D) 9 To'g'ri javob: A) 27 ✔ 11. Hisoblang: (0,25)^(−1,5). A) 6 B) 1/8 C) 16 D) 8 To'g'ri javob: D) 8 ✔ 12. Tenglamani yeching: x^(1/2) = 5. A) √5 B) 25 C) 10 D) 125 To'g'ri javob: B) 25 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — 0° dan 180° gacha bo'lgan burchakning sinusi, kosinusi va tangensi 13. 0° < α < 180° va cos α = −1/2 bo'lsa, α ni toping. A) 150° B) 30° C) 120° D) 60° To'g'ri javob: C) 120° ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 41 14. Birlik yarim aylanada 60° burchakka mos nuqtaning koordinatalarini toping. A) (√2/2; √2/2) B) (√3/2; 1/2) C) (1/2; 1/2) D) (1/2; √3/2) To'g'ri javob: D) (1/2; √3/2)✔ 15. Uchburchakning ikki tomoni 6 sm va 8 sm, ular orasidagi burchak 150°. Uchburchak yuzini toping. A) 48 sm² B) 24 sm² C) 12 sm² D) 12√3 sm² To'g'ri javob: C) 12 sm² ✔ 16. tg 135° ni hisoblang. A) −√3 B) −√3/3 C) −1 D) 0 To'g'ri javob: C) −1 ✔ 17. Quyidagi ifodalardan qaysi biri ma'noga ega emas? A) tg 180° B) cos 90° C) tg 90° D) sin 90° To'g'ri javob: C) tg 90° ✔ 18. cos²135° ni hisoblang. A) 1/4 B) 1 C) √2/2 D) 1/2 To'g'ri javob: D) 1/2 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Geometrik progressiya 19. Bakteriyalar soni har soatda 2 marta ortadi. Boshida 50 ta bakteriya bo'lsa, 6 soatdan keyin nechta bo'ladi? A) 600 B) 6400 C) 3200 D) 1600 To'g'ri javob: C) 3200 ✔ 20. Geometrik progressiyada b₁ = 2, q = −2. b₅ ni toping. A) −16 B) 10 C) 32 D) 64 To'g'ri javob: C) 32 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 42 21. Geometrik progressiyada b₁ = 3, q = 2. b₆ ni toping. A) 36 B) 96 C) 192 D) 48 To'g'ri javob: B) 96✔ 22. Cheksiz kamayuvchi geometrik progressiyaning yig'indisi 12 ga, maxraji 1/4 ga teng. Birinchi hadini toping. A) 48 B) 9 C) 3 D) 16 To'g'ri javob: B) 9 ✔ 23. Tomoni 8 sm bo'lgan kvadrat tomonlarining o'rtalarini tutashtirib yangi kvadrat hosil qilindi, bu jarayon cheksiz davom ettirildi. Barcha kvadratlar yuzlarining yig'indisini toping. A) 96 sm² B) 256 sm² C) 64 sm² D) 128 sm² To'g'ri javob: D) 128 sm² ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Sinuslar va kosinuslar teoremalari, uchburchakni yechish 24. Uchburchakda c² < a² + b² bo'lsa, C burchak haqida nima deyish mumkin? A) C — o'tmas burchak B) C — o'tkir burchak C) C = 60° D) C — to'g'ri burchak To'g'ri javob: B) C — o'tkir burchak ✔ 25. Kosinuslar teoremasida A = 90° bo'lsa, qaysi teorema hosil bo'ladi? A) Fales teoremasi B) Pifagor teoremasi C) uchburchak tengsizligi D) sinuslar teoremasi To'g'ri javob: B) Pifagor teoremasi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 43 Matematika • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Arifmetik progressiya 1. 1 + 3 + 5 + ... + 29 yig'indini hisoblang. A) 450 B) 210 C) 225 D) 240 To'g'ri javob: C) 225✔ 2. a₁ = 10, d = −3 bo'lgan arifmetik progressiyaning birinchi manfiy hadi nechanchi had? A) 3 B) 4 C) 5 D) 6 To'g'ri javob: C) 5 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Ratsional ko'rsatkichli daraja va darajali funksiya 3. Soddalashtiring: (a^(2/3))^(3/2), a > 0. A) a B) a^(4/9) C) a² D) a^(13/6) To'g'ri javob: A) a ✔ 4. Tenglamani yeching: x³ = −8. A) −8/3 B) ildizi yo'q C) −4 D) −2 To'g'ri javob: D) −2 ✔ 5. y = x³ funksiya qanday funksiya? A) toq funksiya B) juft funksiya C) juft ham, toq ham emas D) davriy funksiya To'g'ri javob: A) toq funksiya ✔ 6. Hisoblang: 8^(2/3). A) 4 B) 2 C) 16/3 D) 16 To'g'ri javob: A) 4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 44 7. y = ⁴√x funksiyaning aniqlanish sohasini toping. A) x ≥ 4 B) x ≥ 1 C) x — ixtiyoriy son D) x ≥ 0 To'g'ri javob: D) x ≥ 0✔ 8. Soddalashtiring: a^(3/4) : a^(1/2), a > 0. A) a^(3/8) B) a^(3/2) C) a^(5/4) D) a^(1/4) To'g'ri javob: D) a^(1/4) ✔ 9. Hisoblang: 125^(2/3) − 32^(3/5). A) 33 B) 7 C) 17 D) 13 To'g'ri javob: C) 17 ✔ 10. y = x^(−1) funksiyaning grafigi qanday nomlanadi? A) kubik parabola B) parabola C) to'g'ri chiziq D) giperbola To'g'ri javob: D) giperbola ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — 0° dan 180° gacha bo'lgan burchakning sinusi, kosinusi va tangensi 11. cos 135° ni hisoblang. A) √3/2 B) −1/2 C) −√2/2 D) −1 To'g'ri javob: C) −√2/2 ✔ 12. Rombning tomoni 10 sm, o'tmas burchagi 150°. Rombning yuzini toping. A) 50 sm² B) 100 sm² C) 50√3 sm² D) 25 sm² To'g'ri javob: A) 50 sm² ✔ 13. sin 150° ni hisoblang. A) 1 B) √2/2 C) 1/2 D) √3/2 To'g'ri javob: C) 1/2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 45 14. Birlik yarim aylanada α burchakka mos nuqta olingan. sin α nimaga teng? A) shu nuqtaning ordinatasiga B) abssissaning ordinataga nisbatiga C) ordinataning abssissaga nisbatiga D) shu nuqtaning abssissasiga To'g'ri javob: A) shu nuqtaning ordinatasiga✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Geometrik progressiya 15. Geometrik progressiyada b₁ = 5, q = −1. Dastlabki 4 ta had yig'indisini toping. A) 20 B) 5 C) 0 D) 10 To'g'ri javob: C) 0 ✔ 16. Bankka 1 000 000 so'm yillik 10% murakkab foiz bilan qo'yildi. 2 yildan keyin hisobda qancha pul bo'ladi? A) 1 200 000 so'm B) 1 100 000 so'm C) 1 210 000 so'm D) 1 331 000 so'm To'g'ri javob: C) 1 210 000 so'm ✔ 17. Cheksiz geometrik progressiyada b₁ = 10, b₂ = 5. Uning yig'indisini toping. A) 40 B) 10 C) 15 D) 20 To'g'ri javob: D) 20 ✔ 18. 1; 3; 9; ... geometrik progressiyaning dastlabki nechta hadi yig'indisi 364 ga teng? A) 7 B) 6 C) 8 D) 5 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 19. 2; −6; 18; ... geometrik progressiyaning maxrajini toping. A) 6 B) −4 C) −3 D) −1/3 To'g'ri javob: C) −3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 46 Bo'lim (BSB): Geometriya — Sinuslar va kosinuslar teoremalari, uchburchakni yechish 20. Sinuslar teoremasini ko'rsating (R — tashqi chizilgan aylana radiusi). A) a/sin A = b/sin B = R B) a·sin A = b·sin B C) a/cos A = b/cos B = 2R D) a/sin A = b/sin B = 2R To'g'ri javob: D) a/sin A = b/sin B = 2R✔ 21. Tomonlari 4, 5 va 6 bo'lgan uchburchakda 6 ga teng tomon qarshisidagi burchakning kosinusini toping. A) 9/16 B) 3/4 C) 1/8 D) 5/8 To'g'ri javob: C) 1/8 ✔ 22. a = 5, b = 8, A = 30° ma'lumotlar bo'yicha nechta turli uchburchak yasash mumkin? A) 1 B) 2 C) 0 D) cheksiz ko'p To'g'ri javob: B) 2 ✔ 23. Tomonlari 5, 6 va 9 bo'lgan uchburchak qanday uchburchak? A) o'tmas burchakli B) teng yonli C) o'tkir burchakli D) to'g'ri burchakli To'g'ri javob: A) o'tmas burchakli ✔ 24. Uchburchakda A = 30°, B = 45°, b = 6. a tomonni toping. A) 3√2 B) 2√3 C) 6√2 D) 3 To'g'ri javob: A) 3√2 ✔ 25. Uchburchakda a = 10, A = 30°. Tashqi chizilgan aylana radiusini toping. A) 5 B) 20 C) 10 D) 10√3 To'g'ri javob: C) 10 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 47 Matematika • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Qo'shish formulalari va ikkilangan burchak formulalari 1. Hisoblang: 1 − 2sin²22,5°. A) 1/2 B) √2/2 C) √3/2 D) 0 To'g'ri javob: B) √2/2✔ 2. Hisoblang: cos 70° cos 10° + sin 70° sin 10°. A) 1/2 B) 1 C) √3/2 D) cos 80° To'g'ri javob: A) 1/2 ✔ 3. sin(α + β) ni qo'shish formulasi bo'yicha yozing. A) cos α cos β − sin α sin β B) sin α + sin β C) sin α sin β + cos α cos β D) sin α cos β + cos α sin β To'g'ri javob: D) sin α cos β + cos α sin β ✔ 4. cos 2α ga teng ifodani ko'rsating. A) sin²α − cos²α B) 2cos²α + 1 C) 2sin α cos α D) cos²α − sin²α To'g'ri javob: D) cos²α − sin²α ✔ 5. Hisoblang: sin 40° cos 20° + cos 40° sin 20°. A) sin 20° B) √3/2 C) √2/2 D) 1/2 To'g'ri javob: B) √3/2 ✔ 6. Hisoblang: sin 15° · cos 15°. A) √3/4 B) √3/2 C) 1/4 D) 1/2 To'g'ri javob: C) 1/4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 48 Bo'lim (BSB): Geometriya — Muntazam ko'pburchaklar 7. Quyidagi burchaklardan qaysi biri muntazam ko'pburchakning ichki burchagi bo'la olmaydi? A) 108° B) 150° C) 100° D) 135° To'g'ri javob: C) 100°✔ 8. Tomoni 4 sm bo'lgan muntazam oltiburchakka ichki chizilgan aylana radiusini toping. A) 4√3 sm B) 4 sm C) 2√3 sm D) 2 sm To'g'ri javob: C) 2√3 sm ✔ 9. Muntazam beshburchakning nechta diagonali bor? A) 3 B) 5 C) 6 D) 10 To'g'ri javob: B) 5 ✔ 10. Muntazam sakkizburchakning ichki burchagini toping. A) 120° B) 144° C) 45° D) 135° To'g'ri javob: D) 135° ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Burchakning radian o'lchovi va trigonometrik funksiyalar 11. Quyidagi funksiyalardan qaysi biri juft? A) y = cos x B) y = sin x C) y = ctg x D) y = tg x To'g'ri javob: A) y = cos x ✔ 12. 15° ni radian o'lchovda ifodalang. A) π/15 B) π/6 C) 12π D) π/12 To'g'ri javob: D) π/12 ✔ 13. Birlik aylanada π/2 burchakka mos nuqtaning koordinatalarini toping. A) (1; 1) B) (√2/2; √2/2) C) (1; 0) D) (0; 1) To'g'ri javob: D) (0; 1) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 49 14. 3π/4 radianni gradusda ifodalang. A) 135° B) 45° C) 270° D) 120° To'g'ri javob: A) 135°✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Aylana uzunligi va doira yuzi 15. Soatning minut mili 6 sm. Uning uchi 20 minutda qancha yo'l bosadi? A) 6π sm B) 2π sm C) 12π sm D) 4π sm To'g'ri javob: D) 4π sm ✔ 16. Sektor yoyining uzunligi 4π sm, radiusi 5 sm. Sektorning yuzini toping. A) 20π sm² B) 25π sm² C) 10π sm² D) 5π sm² To'g'ri javob: C) 10π sm² ✔ 17. Radiusi 6 sm, markaziy burchagi 90° bo'lgan sektorning yuzini toping. A) 9π sm² B) 3π sm² C) 18π sm² D) 36π sm² To'g'ri javob: A) 9π sm² ✔ 18. Doiraning radiusi 2 marta orttirilsa, uning yuzi qanday o'zgaradi? A) 2 marta ortadi B) o'zgarmaydi C) 8 marta ortadi D) 4 marta ortadi To'g'ri javob: D) 4 marta ortadi ✔ 19. Diametri 0,5 m bo'lgan g'ildirak 157 m masofada necha marta aylanadi (π ≈ 3,14)? A) 50 B) 314 C) 100 D) 200 To'g'ri javob: C) 100 ✔ 20. Radiuslari 5 sm va 3 sm bo'lgan konsentrik aylanalar orasidagi halqaning yuzini toping. A) 16π sm² B) 2π sm² C) 34π sm² D) 4π sm² To'g'ri javob: A) 16π sm² ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 50 21. Radiusi 4 sm bo'lgan doiraning yuzini toping. A) 16π sm² B) 64π sm² C) 8π sm² D) 4π sm² To'g'ri javob: A) 16π sm²✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Trigonometrik ayniyatlar va keltirish formulalari 22. sin α + cos α = 1/2 bo'lsa, sin α · cos α ni toping. A) 1/4 B) −3/4 C) −3/8 D) −1/8 To'g'ri javob: C) −3/8 ✔ 23. Hisoblang: tg 1° · tg 89°. A) 1/2 B) 2 C) 0 D) 1 To'g'ri javob: D) 1 ✔ 24. sin α = 0,8 va α — ikkinchi chorak burchagi. tg α ni toping. A) 0,6 B) −3/4 C) −4/3 D) −5/3 To'g'ri javob: C) −4/3 ✔ 25. Soddalashtiring: (1 − cos α)(1 + cos α). A) 1 B) cos²α C) sin²α D) 2sin α To'g'ri javob: C) sin²α ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 51 Matematika • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Qo'shish formulalari va ikkilangan burchak formulalari 1. sin α = 3/5 va α — birinchi chorak burchagi. sin 2α ni toping. A) 6/5 B) 24/25 C) 12/25 D) 7/25 To'g'ri javob: B) 24/25✔ 2. α va β — o'tkir burchaklar, sin α = 4/5, cos β = 5/13. sin(α + β) ni toping. A) 63/65 B) 56/65 C) −33/65 D) −16/65 To'g'ri javob: B) 56/65 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Muntazam ko'pburchaklar 3. Quyidagi muntazam ko'pburchaklardan qaysi birining bir xil nusxalari bilan tekislikni bo'shliqsiz va ustma-ust tushirmasdan qoplash mumkin? A) muntazam sakkizburchak B) muntazam oltiburchak C) muntazam o'nburchak D) muntazam beshburchak To'g'ri javob: B) muntazam oltiburchak ✔ 4. Tomoni 6 sm bo'lgan muntazam oltiburchakka tashqi chizilgan aylana radiusini toping. A) 12 sm B) 3√3 sm C) 6√3 sm D) 6 sm To'g'ri javob: D) 6 sm ✔ 5. Tomoni 8 sm bo'lgan kvadratga ichki chizilgan aylana radiusini toping. A) 4√2 sm B) 8 sm C) 4 sm D) 2√2 sm To'g'ri javob: C) 4 sm ✔ 6. Radiusi 2 sm bo'lgan aylanaga ichki chizilgan muntazam uchburchakning yuzini toping. A) 4√3 sm² B) √3 sm² C) 6√3 sm² D) 3√3 sm² To'g'ri javob: D) 3√3 sm² ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 52 7. Bitta aylanaga ichki chizilgan muntazam uchburchak va muntazam oltiburchak tomonlarining nisbatini toping. A) 1 : √3 B) 3 : 2 C) 2 : 1 D) √3 : 1 To'g'ri javob: D) √3 : 1✔ 8. Radiusi 5 sm bo'lgan aylanaga ichki chizilgan kvadratning tomonini toping. A) 10 sm B) 10√2 sm C) 5 sm D) 5√2 sm To'g'ri javob: D) 5√2 sm ✔ 9. Muntazam o'nburchakning tashqi burchagini toping. A) 72° B) 36° C) 144° D) 18° To'g'ri javob: B) 36° ✔ 10. Tomoni a bo'lgan muntazam n-burchakka tashqi chizilgan aylana radiusi qaysi formula bilan topiladi? A) R = 2a·sin(180°/n) B) R = a / (2tg(180°/n)) C) R = a / (2sin(180°/n)) D) R = a / (2cos(180°/n)) To'g'ri javob: C) R = a / (2sin(180°/n)) ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Burchakning radian o'lchovi va trigonometrik funksiyalar 11. Radiusi 5 sm bo'lgan aylanada 2 radianli markaziy burchakka tiralgan yoy uzunligini toping. A) 2,5 sm B) 7 sm C) 10 sm D) 5π sm To'g'ri javob: C) 10 sm ✔ 12. Radiusi 6 sm, markaziy burchagi π/3 bo'lgan sektorning yuzini toping. A) 3π sm² B) 12π sm² C) 2π sm² D) 6π sm² To'g'ri javob: D) 6π sm² ✔ 13. Hisoblang: sin(π/6) + cos(π/3). A) 1 B) 1/2 C) √3 D) 0 To'g'ri javob: A) 1 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 53 14. α = 7π/6 burchak qaysi koordinata choragida joylashgan? A) I chorakda B) II chorakda C) III chorakda D) IV chorakda To'g'ri javob: C) III chorakda✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Aylana uzunligi va doira yuzi 15. Doiraning yuzi 36π sm². Uning diametrini toping. A) 6 sm B) 36 sm C) 18 sm D) 12 sm To'g'ri javob: D) 12 sm ✔ 16. Aylana radiusi 1 ga orttirilsa, uning uzunligi qanchaga ortadi? A) π ga B) radiusga bog'liq ravishda C) 2π ga D) 1 ga To'g'ri javob: C) 2π ga ✔ 17. Radiuslari 2 sm va 6 sm bo'lgan doiralar yuzlarining nisbatini toping. A) 1 : 3 B) 1 : 4 C) 1 : 9 D) 1 : 6 To'g'ri javob: C) 1 : 9 ✔ 18. Tomoni 4 sm bo'lgan kvadratga tashqi chizilgan doiraning yuzini toping. A) 32π sm² B) 8π sm² C) 16π sm² D) 4π sm² To'g'ri javob: B) 8π sm² ✔ 19. Doiraning yuzi 49π sm². Uni chegaralovchi aylana uzunligini toping. A) 28π sm B) 49π sm C) 14π sm D) 7π sm To'g'ri javob: C) 14π sm ✔ 20. Diametri 10 sm bo'lgan yarim doiraning perimetrini (yoy va diametr) toping. A) (10π + 10) sm B) 5π sm C) (5π + 10) sm D) (10π + 5) sm To'g'ri javob: C) (5π + 10) sm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 54 21. Radiusi 2 sm bo'lgan doirada 90° li markaziy burchakka mos segmentning yuzini toping. A) (4π − 2) sm² B) (2π − 2) sm² C) (π − 1) sm² D) (π − 2) sm² To'g'ri javob: D) (π − 2) sm²✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Trigonometrik ayniyatlar va keltirish formulalari 22. 1 + tg²α ifoda nimaga teng? A) 1/sin²α B) 1/cos²α C) cos²α D) ctg²α To'g'ri javob: B) 1/cos²α ✔ 23. cos 300° ni hisoblang. A) √3/2 B) −√2/2 C) 0 D) 1/2 To'g'ri javob: D) 1/2 ✔ 24. ctg α = 3/4 va α — birinchi chorak burchagi. sin α ni toping. A) 4/3 B) 4/5 C) 3/4 D) 3/5 To'g'ri javob: B) 4/5 ✔ 25. tg α = 2 bo'lsa, (sin α + cos α)/(sin α − cos α) ni toping. A) 1/3 B) 2 C) 3 D) 3/2 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 55 Matematika • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Qo'shish formulalari va ikkilangan burchak formulalari 1. y = sin x · cos x funksiyaning eng katta qiymatini toping. A) √2/2 B) 1 C) 2 D) 1/2 To'g'ri javob: D) 1/2✔ 2. sin 2α ni ikkilangan burchak formulasi bo'yicha yozing. A) 2sin α B) 2sin α cos α C) cos²α − sin²α D) sin α cos α To'g'ri javob: B) 2sin α cos α ✔ 3. tg α = 2 bo'lsa, tg 2α ni toping. A) 3/4 B) 4 C) −4/3 D) −4/5 To'g'ri javob: C) −4/3 ✔ 4. sin α = 1/3 bo'lsa, cos 2α ni toping. A) 7/9 B) 8/9 C) 2/9 D) 1/3 To'g'ri javob: A) 7/9 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Muntazam ko'pburchaklar 5. Kvadratga tashqi chizilgan aylana radiusi R, ichki chizilgan aylana radiusi r. R : r nisbatni toping. A) 1 : √2 B) 4 : 1 C) √3 : 1 D) √2 : 1 To'g'ri javob: D) √2 : 1 ✔ 6. Muntazam ko'pburchakning tashqi burchagi 24°. Uning nechta tomoni bor? A) 18 B) 12 C) 16 D) 15 To'g'ri javob: D) 15 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 56 7. Tomoni 5 sm bo'lgan muntazam oltiburchakning eng katta diagonalini toping. A) 10 sm B) 15 sm C) 5√2 sm D) 5√3 sm To'g'ri javob: A) 10 sm✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Burchakning radian o'lchovi va trigonometrik funksiyalar 8. cos π ni hisoblang. A) −1 B) √3/2 C) 0 D) 1/2 To'g'ri javob: A) −1 ✔ 9. sin(5π/4) sonining ishorasini aniqlang. A) nolga teng B) manfiy C) musbat D) aniqlab bo'lmaydi To'g'ri javob: B) manfiy ✔ 10. sin 1, sin 2, sin 3 sonlaridan qaysi biri eng katta (burchaklar radianda)? A) ular teng B) sin 2 C) sin 1 D) sin 3 To'g'ri javob: B) sin 2 ✔ 11. tg(π/4) ni hisoblang. A) √2/2 B) 1 C) √3 D) 0 To'g'ri javob: B) 1 ✔ 12. y = sin x funksiyaning eng kichik musbat davrini toping. A) 2π B) π C) 4π D) π/2 To'g'ri javob: A) 2π ✔ 13. 1 radian taxminan necha gradusga teng? A) 3,14° B) 90° C) 1° D) 57° To'g'ri javob: D) 57° ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 57 14. cos(2π/3) ni hisoblang. A) −1/2 B) −1 C) −√3/2 D) 0 To'g'ri javob: A) −1/2✔ 15. Radiusi 6 bo'lgan aylanada uzunligi 3π bo'lgan yoyga mos markaziy burchakni toping. A) π/2 B) π/3 C) 2π D) 18π To'g'ri javob: A) π/2 ✔ 16. sin(−π/2) ni hisoblang. A) −1/2 B) −1 C) π/2 D) 0 To'g'ri javob: B) −1 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Aylana uzunligi va doira yuzi 17. π sonining taqribiy qiymatini ko'rsating. A) 3,41 B) 1,57 C) 2,72 D) 3,14 To'g'ri javob: D) 3,14 ✔ 18. Radiusi 9 sm bo'lgan aylananing 60° li yoyi uzunligini toping. A) 9π sm B) 6π sm C) 3π sm D) 27π sm To'g'ri javob: C) 3π sm ✔ 19. Radiusi 5 sm bo'lgan aylananing uzunligini toping. A) 25π sm B) 10π sm C) 5π sm D) 20π sm To'g'ri javob: B) 10π sm ✔ 20. Uzunligi aylana uzunligining 1/6 qismiga teng bo'lgan yoyga mos markaziy burchakni toping. A) 6° B) 60° C) 30° D) 120° To'g'ri javob: B) 60° ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 58 21. Tomoni 10 sm bo'lgan kvadratga ichki chizilgan doiraning yuzini toping. A) 50π sm² B) 100π sm² C) 25π sm² D) 10π sm² To'g'ri javob: C) 25π sm²✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Trigonometrik ayniyatlar va keltirish formulalari 22. sin 210° ni hisoblang. A) −√3/2 B) −1/2 C) 0 D) √2/2 To'g'ri javob: B) −1/2 ✔ 23. sin α = 3/5 va α — birinchi chorak burchagi. cos α ni toping. A) 2/5 B) 4/5 C) 16/25 D) 5/3 To'g'ri javob: B) 4/5 ✔ 24. Soddalashtiring: (sin α + cos α)² − 2sin α cos α. A) 2 B) 1 C) 2sin α cos α D) 0 To'g'ri javob: B) 1 ✔ 25. Hisoblang: cos(−60°) + sin(−30°). A) √3/2 B) 1 C) √3 D) 0 To'g'ri javob: D) 0 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 59 Matematika • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Qo'shish formulalari va ikkilangan burchak formulalari 1. Soddalashtiring: sin 2α / (2cos α), cos α ≠ 0. A) 2sin α B) sin α C) tg α D) cos α To'g'ri javob: B) sin α✔ 2. tg α = 1/2 bo'lsa, tg(45° + α) ni toping. A) 1/3 B) 3/2 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 3. cos 75° ni hisoblang. A) (√3 − 1)/2 B) √2/4 C) (√6 − √2)/2 D) (√6 − √2)/4 To'g'ri javob: D) (√6 − √2)/4 ✔ 4. sin²α ni cos 2α orqali ifodalang. A) cos 2α / 2 B) (1 − cos 2α)/2 C) 1 − cos 2α D) (cos 2α − 1)/4 To'g'ri javob: B) (1 − cos 2α)/2 ✔ 5. Hisoblang: cos²15° − sin²15°. A) 1/2 B) √2/2 C) 1 D) √3/2 To'g'ri javob: D) √3/2 ✔ 6. Soddalashtiring: cos 2α / (cos α − sin α), cos α ≠ sin α. A) cos α + sin α B) 2cos α C) sin 2α D) 1 To'g'ri javob: A) cos α + sin α ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 60 7. tg 15° ni hisoblang. A) (√3 − 1)/2 B) 2 − √3 C) √3 − 1 D) √3/3 To'g'ri javob: B) 2 − √3✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Muntazam ko'pburchaklar 8. Tomoni 6 sm bo'lgan muntazam uchburchakka ichki chizilgan aylana radiusini toping. A) 6√3 sm B) 2√3 sm C) 3√3 sm D) √3 sm To'g'ri javob: D) √3 sm ✔ 9. Qavariq ko'pburchakning har bir uchidan bittadan olingan tashqi burchaklari yig'indisi nimaga teng? A) 540° B) tomonlar soniga bog'liq C) 360° D) 180° To'g'ri javob: C) 360° ✔ 10. Muntazam ko'pburchakning ichki burchagi 140°. Uning nechta tomoni bor? A) 8 B) 7 C) 10 D) 9 To'g'ri javob: D) 9 ✔ 11. Tomoni 5 sm bo'lgan muntazam oltiburchakning kichik diagonalini toping. A) 10 sm B) 2,5 sm C) 5√3 sm D) 5√2 sm To'g'ri javob: C) 5√3 sm ✔ 12. Muntazam oltiburchakning ichki burchagini toping. A) 120° B) 60° C) 135° D) 108° To'g'ri javob: A) 120° ✔ 13. Radiusi 3 sm bo'lgan aylanaga tashqi chizilgan kvadratning perimetrini toping. A) 24 sm B) 12√2 sm C) 36 sm D) 12 sm To'g'ri javob: A) 24 sm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 61 Bo'lim (BSB): Algebra — Burchakning radian o'lchovi va trigonometrik funksiyalar 14. y = 2cos x − 1 funksiyaning qiymatlar sohasini toping. A) −3 ≤ y ≤ 1 B) −1 ≤ y ≤ 1 C) −2 ≤ y ≤ 2 D) −1 ≤ y ≤ 3 To'g'ri javob: A) −3 ≤ y ≤ 1✔ 15. α ikkinchi chorak burchagi bo'lsa, quyidagilardan qaysi biri musbat? A) sin α B) ctg α C) cos α D) tg α To'g'ri javob: A) sin α ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Aylana uzunligi va doira yuzi 16. Radiusi 8 sm bo'lgan yarim doiraning yuzini toping. A) 64π sm² B) 32π sm² C) 8π sm² D) 16π sm² To'g'ri javob: B) 32π sm² ✔ 17. Aylana uzunligi 10π sm. Shu aylana bilan chegaralangan doiraning yuzini toping. A) 50π sm² B) 10π sm² C) 25π sm² D) 100π sm² To'g'ri javob: C) 25π sm² ✔ 18. Radiusi 8 sm, markaziy burchagi 45° bo'lgan sektorning yuzini toping. A) 2π sm² B) 16π sm² C) 4π sm² D) 8π sm² To'g'ri javob: D) 8π sm² ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Trigonometrik ayniyatlar va keltirish formulalari 19. Keltirish formulasidan foydalanib soddalashtiring: sin(3π/2 − α). A) ctg α B) −cos α C) sin α D) tg α To'g'ri javob: B) −cos α ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 62 20. tg α = 3/4 va α — uchinchi chorak burchagi. cos α ni toping. A) −4/5 B) −3/4 C) −3/5 D) 5/4 To'g'ri javob: A) −4/5✔ 21. Soddalashtiring: sin(π − α) · cos(π/2 − α). A) cos²α B) sin²α C) 1 D) sin α cos α To'g'ri javob: B) sin²α ✔ 22. tg 300° ni hisoblang. A) −√3 B) −1 C) −√3/3 D) −1/2 To'g'ri javob: A) −√3 ✔ 23. cos(π/2 − α) nimaga teng? A) cos α B) sin α C) tg α D) ctg α To'g'ri javob: B) sin α ✔ 24. Quyidagi tengliklardan qaysi biri ayniyat? A) tg α + ctg α = 1 B) tg α · sin α = cos α C) tg α · cos α = sin α D) sin α · cos α = 1 To'g'ri javob: C) tg α · cos α = sin α ✔ 25. Soddalashtiring: cos²α/(1 − sin α). A) 1 + cos α B) sin α − 1 C) cos α D) 1 + sin α To'g'ri javob: D) 1 + sin α ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 63 Matematika • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Algebra — Qo'shish formulalari va ikkilangan burchak formulalari 1. cos(α − β) ni qo'shish formulasi bo'yicha yozing. A) cos α − cos β B) cos α cos β + sin α sin β C) sin α sin β − cos α cos β D) sin α cos β − cos α sin β To'g'ri javob: B) cos α cos β + sin α sin β✔ 2. Soddalashtiring: sin⁴α − cos⁴α. A) sin 2α B) 1 C) sin²α D) −cos 2α To'g'ri javob: D) −cos 2α ✔ 3. cos α = 0,6 bo'lsa, cos 2α ni toping. A) 1,2 B) 0,72 C) −0,64 D) −0,28 To'g'ri javob: D) −0,28 ✔ 4. sin 75° ni hisoblang. A) (√6 + √2)/2 B) (√3 + 1)/2 C) (√6 + √2)/4 D) √3/2 + √2/2 To'g'ri javob: C) (√6 + √2)/4 ✔ 5. tg(α + β) ni qo'shish formulasi bo'yicha yozing. A) tg α + tg β B) (tg α + tg β)/(tg α tg β) C) (1 − tg α tg β)/(tg α + tg β) D) (tg α + tg β)/(1 − tg α tg β) To'g'ri javob: D) (tg α + tg β)/(1 − tg α tg β) ✔ 6. Hisoblang: 2sin 15° cos 15°. A) 1/2 B) 1/4 C) √3/2 D) 1 To'g'ri javob: A) 1/2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 64 Bo'lim (BSB): Geometriya — Muntazam ko'pburchaklar 7. Radiusi 4 sm bo'lgan aylanaga ichki chizilgan muntazam uchburchakning tomonini toping. A) 4√3 sm B) 8 sm C) 6 sm D) 2√3 sm To'g'ri javob: A) 4√3 sm✔ 8. Muntazam o'n ikkiburchakning markaziy burchagini (bir tomoniga tiralgan) toping. A) 15° B) 36° C) 150° D) 30° To'g'ri javob: D) 30° ✔ 9. Tomoni 2 sm bo'lgan muntazam oltiburchakning yuzini toping. A) 12 sm² B) 12√3 sm² C) 3√3 sm² D) 6√3 sm² To'g'ri javob: D) 6√3 sm² ✔ 10. Qavariq sakkizburchak ichki burchaklarining yig'indisini toping. A) 720° B) 1080° C) 900° D) 1440° To'g'ri javob: B) 1080° ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Burchakning radian o'lchovi va trigonometrik funksiyalar 11. ctg α qanday aniqlanadi? A) sin α / cos α B) cos α / sin α C) 1 / sin α D) 1 / cos α To'g'ri javob: B) cos α / sin α ✔ 12. Quyidagi qiymatlardan qaysi birini sin α qabul qila olmaydi? A) 0,5 B) −1 C) 1,2 D) −0,9 To'g'ri javob: C) 1,2 ✔ 13. Birlik aylanada α burchakka mos nuqtaning abssissasi nimaga teng? A) sin α B) tg α C) cos α D) ctg α To'g'ri javob: C) cos α ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 65 14. 60° ni radian o'lchovda ifodalang. A) π/2 B) π/3 C) π/6 D) 2π/3 To'g'ri javob: B) π/3✔ 15. sin(π/6) ni hisoblang. A) 0 B) √2/2 C) √3/2 D) 1/2 To'g'ri javob: D) 1/2 ✔ 16. y = 3sin x + 2 funksiyaning eng katta qiymatini toping. A) 5 B) 3 C) 2 D) 6 To'g'ri javob: A) 5 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Aylana uzunligi va doira yuzi 17. Tomoni 6 sm bo'lgan muntazam uchburchakka tashqi chizilgan aylananing uzunligini toping. A) 4√3π sm B) 6√3π sm C) 12π sm D) 2√3π sm To'g'ri javob: A) 4√3π sm ✔ 18. Aylana uzunligi 12π sm. Uning radiusini toping. A) 12 sm B) 36 sm C) 3 sm D) 6 sm To'g'ri javob: D) 6 sm ✔ 19. Radiusi 3 sm bo'lgan aylananing 120° li yoyi uzunligini toping. A) 4π sm B) 2π sm C) 3π sm D) π sm To'g'ri javob: B) 2π sm ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Trigonometrik ayniyatlar va keltirish formulalari 20. cos α = −5/13 va α — ikkinchi chorak burchagi. sin α ni toping. A) −12/5 B) 5/12 C) 8/13 D) 12/13 To'g'ri javob: D) 12/13 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 66 21. tg α · ctg α ko'paytma nimaga teng? A) 2 B) 1 C) tg²α D) 0 To'g'ri javob: B) 1✔ 22. Hisoblang: sin 330° − cos 60°. A) −1 B) 0 C) √3 D) −1/2 To'g'ri javob: A) −1 ✔ 23. tg 225° ni hisoblang. A) √3/3 B) √3 C) 1 D) 0 To'g'ri javob: C) 1 ✔ 24. Soddalashtiring: (1 − sin²α)/cos α. A) sin α B) cos α C) cos²α D) 1/cos α To'g'ri javob: B) cos α ✔ 25. Hisoblang: sin²37° + cos²37° + tg 45°. A) 3 B) 0 C) 2 D) 1 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 67 Matematika • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Geometriya — Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik 1. Koeffitsiyenti k = −1 bo'lgan gomotetiya qanday almashtirish bo'ladi? A) parallel ko'chirish B) markaziy simmetriya C) 90° ga burish D) o'q simmetriya To'g'ri javob: B) markaziy simmetriya✔ 2. A(3; −5) nuqtaga Ox o'qiga nisbatan simmetrik nuqtaning koordinatalarini toping. A) (−5; 3) B) (3; 0) C) (6; −5) D) (3; 5) To'g'ri javob: D) (3; 5) ✔ 3. Uchburchakning tomonlari 4, 6 va 8 sm. Unga o'xshash uchburchakning eng katta tomoni 12 sm. Uning eng kichik tomonini toping. A) 8 sm B) 4 sm C) 6 sm D) 10 sm To'g'ri javob: C) 6 sm ✔ 4. y = 2x + 1 to'g'ri chiziq a(0; 3) vektor bo'yicha parallel ko'chirildi. Hosil bo'lgan to'g'ri chiziq tenglamasini toping. A) y = 5x + 1 B) y = 2x + 4 C) y = 2x + 3 D) y = 2x − 2 To'g'ri javob: B) y = 2x + 4 ✔ 5. Ko'pburchakning yuzi 20 sm². Unga o'xshash, o'xshashlik koeffitsiyenti 1/2 bo'lgan ko'pburchakning yuzini toping. A) 80 sm² B) 5 sm² C) 10 sm² D) 40 sm² To'g'ri javob: B) 5 sm² ✔ 6. Uchburchakning o'rta chizig'i undan kichik uchburchak ajratadi. Bu kichik uchburchak yuzi berilgan uchburchak yuzining qanday qismini tashkil etadi? A) 1/3 B) 2/3 C) 1/2 D) 1/4 To'g'ri javob: D) 1/4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 68 Bo'lim (BSB): Algebra — Tenglamalar sistemalari va matnli masalalar (takrorlash) 7. Ota 40 yoshda, o'g'li 10 yoshda. Necha yildan keyin ota o'g'lidan 3 marta katta bo'ladi? A) 3 B) 15 C) 10 D) 5 To'g'ri javob: D) 5✔ 8. 200 g 10% li tuz eritmasiga 50 g tuz qo'shildi. Hosil bo'lgan eritmadagi tuzning foiz miqdorini toping. A) 35% B) 30% C) 25% D) 28% To'g'ri javob: D) 28% ✔ 9. Tenglamani yeching: (x + 3)/(x − 1) = 3. A) 0 B) 1 C) 3 D) 6 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 10. Ikki sonning yig'indisi 20 ga, ayirmasi 4 ga teng. Shu sonlarni toping. A) 12 va 8 B) 10 va 10 C) 16 va 4 D) 14 va 6 To'g'ri javob: A) 12 va 8 ✔ 11. { x + 2y = 3; 2x + 4y = 7 } sistema haqida qaysi tasdiq to'g'ri? A) ikkita yechimga ega B) cheksiz ko'p yechimga ega C) yagona yechimga ega D) yechimga ega emas To'g'ri javob: D) yechimga ega emas ✔ 12. 2x² − 6x + 1 = 0 tenglama ildizlarining yig'indisini toping. A) 1/2 B) 3 C) 1 D) 6 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 13. { 2x + 3y = 5; 4x + 6y = 10 } sistema nechta yechimga ega? A) ikkita yechimga ega B) cheksiz ko'p yechimga ega C) yagona yechimga ega D) yechimga ega emas To'g'ri javob: B) cheksiz ko'p yechimga ega ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 69 Bo'lim (BSB): Algebra — Statistika elementlari 14. 1; 3; 6; 8; 10; 12 sonlar qatorining medianasini toping. A) 14 B) 8 C) 6 D) 7 To'g'ri javob: D) 7✔ 15. Doiraviy diagrammada 25% ga mos sektorning markaziy burchagini toping. A) 90° B) 100° C) 25° D) 45° To'g'ri javob: A) 90° ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Yuzlar va yakuniy takrorlash 16. Parallelogrammning diagonallari 6 sm va 8 sm, ular orasidagi burchak 30°. Parallelogramm yuzini toping. A) 48 sm² B) 12√3 sm² C) 12 sm² D) 24 sm² To'g'ri javob: C) 12 sm² ✔ 17. Ichki chizilgan burchak 100° li yoyga tiralgan. Shu burchakni toping. A) 50° B) 100° C) 25° D) 200° To'g'ri javob: A) 50° ✔ 18. Aylanaga ichki chizilgan to'rtburchakning bir burchagi 70°. Unga qarama-qarshi burchakni toping. A) 20° B) 110° C) 70° D) 290° To'g'ri javob: B) 110° ✔ 19. Kvadratning diagonali 6√2 sm. Kvadratning yuzini toping. A) 36 sm² B) 18 sm² C) 72 sm² D) 12 sm² To'g'ri javob: A) 36 sm² ✔ 20. Rombning diagonallari 10 sm va 24 sm. Rombning tomonini toping. A) 13 sm B) 34 sm C) 17 sm D) 26 sm To'g'ri javob: A) 13 sm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 70 Bo'lim (BSB): Algebra — Kombinatorika va ehtimollik elementlari 21. 7!/5! ni hisoblang. A) 35 B) 12 C) 42 D) 2 To'g'ri javob: C) 42✔ 22. 1, 2, 3, 4 raqamlaridan raqamlari takrorlanmaydigan nechta ikki xonali son tuzish mumkin? A) 12 B) 16 C) 6 D) 24 To'g'ri javob: A) 12 ✔ 23. O'quvchida 3 ta ko'ylak va 4 ta shim bor. U ko'ylak va shimni necha xil usulda tanlab kiyishi mumkin? A) 24 B) 12 C) 64 D) 7 To'g'ri javob: B) 12 ✔ 24. 0! nimaga teng? A) aniqlanmagan B) 0 C) 1 D) 10 To'g'ri javob: C) 1 ✔ 25. A hodisaning ehtimoli 0,3 ga teng. Unga qarama-qarshi hodisaning ehtimolini toping. A) 0,7 B) 0,3 C) 1,3 D) 0,6 To'g'ri javob: A) 0,7 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 71 Matematika • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Geometriya — Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik 1. Bo'yi 1,8 m bo'lgan odamning soyasi 2,4 m, shu vaqtda daraxtning soyasi 12 m. Daraxtning balandligini toping. A) 14,4 m B) 9 m C) 16 m D) 10 m To'g'ri javob: B) 9 m✔ 2. Teng tomonli uchburchak nechta simmetriya o'qiga ega? A) 6 B) 0 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 3. A(4; 1) nuqtaga y = x to'g'ri chiziqqa nisbatan simmetrik nuqtani toping. A) (1; 4) B) (1; 1) C) (2; 3) D) (4; 4) To'g'ri javob: A) (1; 4) ✔ 4. Ikki o'xshash uchburchakning o'xshashlik koeffitsiyenti 3 ga teng. Ular yuzlarining nisbatini toping. A) 27 B) 3 C) 6 D) 9 To'g'ri javob: D) 9 ✔ 5. Markazi O nuqtada, koeffitsiyenti 2 bo'lgan gomotetiyada A nuqta A₁ ga o'tdi. OA = 3 sm bo'lsa, OA₁ ni toping. A) 5 sm B) 9 sm C) 1,5 sm D) 6 sm To'g'ri javob: D) 6 sm ✔ 6. Xarita masshtabi 1 : 100 000. Xaritada 3 sm ga teng masofa haqiqatda necha km? A) 3 km B) 30 km C) 300 km D) 300 m To'g'ri javob: A) 3 km ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 72 Bo'lim (BSB): Algebra — Tenglamalar sistemalari va matnli masalalar (takrorlash) 7. To'g'ri to'rtburchakning perimetri 30 sm, yuzi 56 sm². Uning tomonlarini toping. A) 7 sm va 8 sm B) 6 sm va 9 sm C) 4 sm va 14 sm D) 5 sm va 10 sm To'g'ri javob: A) 7 sm va 8 sm✔ 8. Tenglamani yeching: |x − 3| = 5. A) 8 va −2 B) 2 va 8 C) faqat 8 D) 5 va −5 To'g'ri javob: A) 8 va −2 ✔ 9. Sistemani yeching: { 2x + y = 5; x − y = 1 }. A) (2; 1) B) (2; 3) C) (1; 2) D) (3; −1) To'g'ri javob: A) (2; 1) ✔ 10. Ketma-ket kelgan ikki natural sonning ko'paytmasi 132 ga teng. Shu sonlarni toping. A) 6 va 22 B) 10 va 11 C) 12 va 13 D) 11 va 12 To'g'ri javob: D) 11 va 12 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Statistika elementlari 11. Do'konda bir kunda sotilgan oyoq kiyimlar o'lchami: 36 — 4 juft, 37 — 7 juft, 38 — 6 juft, 39 — 3 juft. O'lchamlar qatorining modasini toping. A) 36 B) 7 C) 37 D) 38 To'g'ri javob: C) 37 ✔ 12. 2; 3; 3; 5; 7; 10 qatorning o'rta arifmetigi uning medianasidan qanchaga katta? A) 2 B) 1,5 C) 0 D) 1 To'g'ri javob: D) 1 ✔ 13. 3; 5; 7; 9; 11 sonlarining o'rta arifmetigini toping. A) 7 B) 5 C) 8 D) 35 To'g'ri javob: A) 7 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 73 Bo'lim (BSB): Geometriya — Yuzlar va yakuniy takrorlash 14. Parallelogrammning asosi 12 sm, unga tushirilgan balandlik 5 sm. Parallelogramm yuzini toping. A) 34 sm² B) 60 sm² C) 120 sm² D) 30 sm² To'g'ri javob: B) 60 sm²✔ 15. Uchburchakning ikki tomoni 10 sm va 12 sm, ular orasidagi burchak 30°. Uchburchak yuzini toping. A) 30√3 sm² B) 60 sm² C) 120 sm² D) 30 sm² To'g'ri javob: D) 30 sm² ✔ 16. Uchburchak burchaklari 2 : 3 : 4 nisbatda. Eng katta burchagini toping. A) 60° B) 90° C) 80° D) 100° To'g'ri javob: C) 80° ✔ 17. a(2; −3) va b(6; 4) vektorlar orasidagi burchakni toping. A) 90° B) 0° C) 45° D) 180° To'g'ri javob: A) 90° ✔ 18. Katetlari 6 sm va 8 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchakka ichki chizilgan aylana radiusini toping. A) 5 sm B) 2 sm C) 4 sm D) 3 sm To'g'ri javob: B) 2 sm ✔ 19. Uchburchakda a = 7, b = 8, C = 60°. c tomonni toping. A) √113 B) 13 C) 15 D) √57 To'g'ri javob: D) √57 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 74 Bo'lim (BSB): Algebra — Kombinatorika va ehtimollik elementlari 20. O'yin kubigi tashlandi. Tub son tushish ehtimolini toping. A) 5/6 B) 1/2 C) 2/3 D) 1/3 To'g'ri javob: B) 1/2✔ 21. 5! ni hisoblang. A) 60 B) 120 C) 25 D) 15 To'g'ri javob: B) 120 ✔ 22. 1, 2, 3, 4 raqamlaridan (raqamlar takrorlanishi mumkin) nechta ikki xonali son tuzish mumkin? A) 24 B) 16 C) 8 D) 12 To'g'ri javob: B) 16 ✔ 23. O'yin kubigi bir marta tashlandi. 4 dan katta ochko tushish ehtimolini toping. A) 2/3 B) 1/2 C) 1/6 D) 1/3 To'g'ri javob: D) 1/3 ✔ 24. Qutidagi 20 ta detaldan 2 tasi yaroqsiz. Tavakkaliga olingan detal yaroqli bo'lish ehtimolini toping. A) 0,2 B) 0,9 C) 0,8 D) 0,1 To'g'ri javob: B) 0,9 ✔ 25. 5 nafar o'quvchidan navbatchilik uchun 2 nafarini necha xil usulda tanlash mumkin? A) 7 B) 25 C) 20 D) 10 To'g'ri javob: D) 10 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 75 Matematika • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Geometriya — Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik 1. Harakatda (masofani saqlovchi almashtirishda) kesma qanday figuraga o'tadi? A) nurga B) to'g'ri chiziqqa C) o'ziga teng kesmaga D) uzunroq kesmaga To'g'ri javob: C) o'ziga teng kesmaga✔ 2. Bir uchburchakning ikki burchagi mos ravishda ikkinchi uchburchakning ikki burchagiga teng. Bu uchburchaklar haqida nima deyish mumkin? A) ularning perimetrlari teng B) ularning yuzlari teng C) ular teng D) ular o'xshash To'g'ri javob: D) ular o'xshash ✔ 3. Nuqta atrofida burish qanday almashtirish hisoblanadi? A) kesmalarni 2 marta uzaytiruvchi almashtirish B) masofalarni saqlovchi almashtirish (harakat) C) faqat burchaklarni o'zgartiruvchi almashtirish D) koeffitsiyenti 1 dan farqli o'xshashlik To'g'ri javob: B) masofalarni saqlovchi almashtirish (harakat) ✔ 4. Teng yonli trapetsiya nechta simmetriya o'qiga ega? A) 1 B) 2 C) 0 D) 4 To'g'ri javob: A) 1 ✔ 5. Quyidagi figuralardan qaysi biri simmetriya markaziga ega? A) parallelogramm B) teng yonli trapetsiya C) turli tomonli uchburchak D) muntazam uchburchak To'g'ri javob: A) parallelogramm ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Tenglamalar sistemalari va matnli masalalar (takrorlash) 6. Sistemani yeching: { x² + y² = 25; x + y = 7 }. A) faqat (3; 4) B) (5; 0) va (0; 5) C) (1; 6) va (6; 1) D) (3; 4) va (4; 3) To'g'ri javob: D) (3; 4) va (4; 3) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 76 7. Narxi 80 000 so'm bo'lgan mahsulot 15% ga arzonlashtirildi. Uning yangi narxini toping. A) 68 000 so'm B) 65 000 so'm C) 12 000 so'm D) 92 000 so'm To'g'ri javob: A) 68 000 so'm✔ 8. Sistemani yeching: { y = x²; y = x + 2 }. A) (2; 4) va (1; 3) B) (1; 1) va (−2; 4) C) (2; 4) va (−1; 1) D) faqat (2; 4) To'g'ri javob: C) (2; 4) va (−1; 1) ✔ 9. Sistemani yeching: { x + y = 7; x − y = 1 }. A) (5; 2) B) (3; 4) C) (4; 3) D) (6; 1) To'g'ri javob: C) (4; 3) ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Statistika elementlari 10. Sinfdagi 10 nafar o'g'il bolaning o'rtacha bo'yi 160 sm, 15 nafar qiz bolaniki 150 sm. Butun sinf o'quvchilarining o'rtacha bo'yini toping. A) 152 sm B) 155 sm C) 154 sm D) 156 sm To'g'ri javob: C) 154 sm ✔ 11. So'rovnomada qatnashgan 250 kishining 40% i «ha» deb javob berdi. Necha kishi «ha» deb javob bergan? A) 150 B) 210 C) 100 D) 40 To'g'ri javob: C) 100 ✔ 12. Qatorning har bir hadi 3 ga orttirilsa, uning o'rta arifmetigi qanday o'zgaradi? A) 3 marta ortadi B) o'zgarmaydi C) 6 ga ortadi D) 3 ga ortadi To'g'ri javob: D) 3 ga ortadi ✔ 13. 12; 5; 8; 20 sonlar qatorining kengligini (eng katta va eng kichik qiymatlar ayirmasini) toping. A) 25 B) 10 C) 15 D) 12 To'g'ri javob: C) 15 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 77 14. O'sish tartibida joylashtirilgan toq sondagi hadlardan iborat qatorning o'rtasida turgan son nima deb ataladi? A) o'rta arifmetik B) mediana C) moda D) kenglik To'g'ri javob: B) mediana✔ 15. O'quvchining baholari: 5; 4; 4; 3; 5; 5; 2. O'rtacha bahoni toping. A) 4 B) 4,5 C) 3,5 D) 5 To'g'ri javob: A) 4 ✔ 16. 3; 4; 4; 5; 6; 4; 5 sonlar qatorining modasini toping. A) 6 B) 4 C) 5 D) 3 To'g'ri javob: B) 4 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Yuzlar va yakuniy takrorlash 17. Tomoni 8 sm bo'lgan teng tomonli uchburchakning yuzini toping. A) 32√3 sm² B) 64 sm² C) 16√3 sm² D) 8√3 sm² To'g'ri javob: C) 16√3 sm² ✔ 18. Tomoni 4 sm bo'lgan kvadratga doira ichki chizilgan. Kvadratning doiradan tashqaridagi qismi yuzini toping. A) (16 − 16π) sm² B) (16 − 4π) sm² C) (8 − 4π) sm² D) (16 − 2π) sm² To'g'ri javob: B) (16 − 4π) sm² ✔ 19. Muntazam oltiburchakning perimetri 24 sm. Uning yuzini toping. A) 16√3 sm² B) 96 sm² C) 24√3 sm² D) 48√3 sm² To'g'ri javob: C) 24√3 sm² ✔ 20. a(3; 4) bo'lsa, 2a vektorning uzunligini toping. A) 5 B) 14 C) 10 D) 25 To'g'ri javob: C) 10 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 78 21. Teng yonli uchburchakning yon tomonlari 13 sm, asosi 10 sm. Uning yuzini toping. A) 120 sm² B) 60 sm² C) 30 sm² D) 65 sm² To'g'ri javob: B) 60 sm²✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Kombinatorika va ehtimollik elementlari 22. 4 nafar o'quvchini bir qatorga necha xil usulda o'tqazish mumkin? A) 12 B) 4 C) 16 D) 24 To'g'ri javob: D) 24 ✔ 23. Xaltada 3 ta qizil va 5 ta ko'k shar bor. Tavakkaliga olingan shar qizil bo'lish ehtimolini toping. A) 5/8 B) 1/3 C) 3/5 D) 3/8 To'g'ri javob: D) 3/8 ✔ 24. Tanga bir marta tashlandi. «Gerb» tushish ehtimolini toping. A) 1/2 B) 1/4 C) 1 D) 1/3 To'g'ri javob: A) 1/2 ✔ 25. Ikkita tanga tashlandi. Ikkalasida ham «gerb» tushish ehtimolini toping. A) 1/3 B) 3/4 C) 1/4 D) 1/2 To'g'ri javob: C) 1/4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 79 Matematika • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Geometriya — Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik 1. ABC uchburchakda DE AC, D AB, E BC. BD = 4, DA = 2, AC = 9. DE ni toping.∥ ∈ ∈ A) 4,5 B) 6 C) 8 D) 3 To'g'ri javob: B) 6 ✔ 2. Ikki o'xshash uchburchakning yuzlari 16 sm² va 25 sm². Ular perimetrlarining nisbatini toping. A) 16 : 25 B) 2 : 5 C) 64 : 125 D) 4 : 5 To'g'ri javob: D) 4 : 5 ✔ 3. M(2; −7) nuqtaga koordinatalar boshiga nisbatan simmetrik nuqtaning ordinatasini toping. A) −5 B) 0 C) 7 D) 2 To'g'ri javob: C) 7 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Tenglamalar sistemalari va matnli masalalar (takrorlash) 4. Tenglamani yeching: x² − 7x + 12 = 0. A) 7 va 12 B) 2 va 6 C) 3 va 4 D) 1 va 12 To'g'ri javob: C) 3 va 4 ✔ 5. Ikki xonali sonning raqamlari yig'indisi 9 ga teng. Raqamlari o'rni almashtirilsa, son 27 ga ortadi. Shu sonni toping. A) 27 B) 45 C) 36 D) 63 To'g'ri javob: C) 36 ✔ 6. 3 ta daftar va 2 ta ruchka 13 000 so'm, 2 ta daftar va 3 ta ruchka 12 000 so'm turadi. Bitta ruchka necha so'm turadi? A) 2 500 so'm B) 2 000 so'm C) 3 000 so'm D) 1 000 so'm To'g'ri javob: B) 2 000 so'm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 80 7. Birinchi usta ishni 6 kunda, ikkinchisi 3 kunda bajaradi. Ikkalasi birgalikda ishlasa, ishni necha kunda bajaradi? A) 4,5 B) 9 C) 2 D) 3 To'g'ri javob: C) 2✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Statistika elementlari 8. Chastotalar jadvali: qiymat 1 — 2 marta, qiymat 2 — 5 marta, qiymat 3 — 3 marta uchragan. O'rta arifmetikni toping. A) 2,1 B) 2 C) 2,5 D) 7 To'g'ri javob: A) 2,1 ✔ 9. 4 ta sonning o'rta arifmetigi 10 ga teng. Ularga 20 soni qo'shilsa, yangi o'rta arifmetik nechaga teng bo'ladi? A) 14 B) 12 C) 15 D) 11 To'g'ri javob: B) 12 ✔ 10. Sinfdagi 30 nafar o'quvchidan 12 nafari nazorat ishidan «5» oldi. «5» bahoning nisbiy chastotasini toping. A) 0,4 B) 0,12 C) 2,5 D) 12 To'g'ri javob: A) 0,4 ✔ 11. 1; 2; 3; 4; 10 qatorda 10 soni 100 ga almashtirildi. Qaysi xarakteristika o'zgarmaydi? A) o'rta arifmetik B) hadlar yig'indisi C) mediana D) kenglik To'g'ri javob: C) mediana ✔ 12. Sonlar qatorining kengligi 12 ga, eng kichik qiymati 8 ga teng. Eng katta qiymatini toping. A) 12 B) 4 C) 20 D) 96 To'g'ri javob: C) 20 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 81 13. So'rovnomada 40 nafar o'quvchidan 20% i shaxmatni sevimli o'yini deb ko'rsatdi. Bu necha nafar o'quvchi? A) 2 B) 8 C) 12 D) 20 To'g'ri javob: B) 8✔ 14. Besh kunlik havo harorati: −3°; 2°; 5°; −1°; 7°. O'rtacha haroratni toping. A) 1,5° B) 10° C) 3,6° D) 2° To'g'ri javob: D) 2° ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Yuzlar va yakuniy takrorlash 15. To'g'ri burchakli uchburchakning katetlari 6 sm va 8 sm. Gipotenuzani toping. A) 14 sm B) 7 sm C) 10 sm D) 48 sm To'g'ri javob: C) 10 sm ✔ 16. To'g'ri to'rtburchakning diagonali 10 sm, bir tomoni 6 sm. Uning yuzini toping. A) 80 sm² B) 24 sm² C) 60 sm² D) 48 sm² To'g'ri javob: D) 48 sm² ✔ 17. Quyidagi kesmalar uchligidan qaysi biridan to'g'ri burchakli uchburchak yasash mumkin? A) 6; 7; 10 B) 4; 5; 7 C) 9; 12; 15 D) 5; 6; 7 To'g'ri javob: C) 9; 12; 15 ✔ 18. A(−1; 3) va B(2; −1) nuqtalar orasidagi masofani toping. A) 3 B) 7 C) 25 D) 5 To'g'ri javob: D) 5 ✔ 19. Markazdan 13 sm uzoqlikdagi nuqtadan radiusi 5 sm bo'lgan aylanaga urinma o'tkazildi. Urinma kesmasining uzunligini toping. A) √194 sm B) 12 sm C) 8 sm D) 18 sm To'g'ri javob: B) 12 sm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 82 20. Katetlari 6 sm va 8 sm bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchakka tashqi chizilgan aylana radiusini toping. A) 5 sm B) 7 sm C) 4 sm D) 10 sm To'g'ri javob: A) 5 sm✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Kombinatorika va ehtimollik elementlari 21. Mergan 200 ta o'q uzib, 150 tasida nishonga tekkizdi. Nishonga tegishning nisbiy chastotasini toping. A) 0,75 B) 1,33 C) 0,5 D) 0,25 To'g'ri javob: A) 0,75 ✔ 22. Ikkita o'yin kubigi tashlandi. Tushgan ochkolar yig'indisi 7 ga teng bo'lish ehtimolini toping. A) 1/36 B) 7/36 C) 1/12 D) 1/6 To'g'ri javob: D) 1/6 ✔ 23. 0–9 raqamlaridan (raqamlar takrorlanishi mumkin) 3 ta raqamdan iborat nechta turli PIN-kod tuzish mumkin? A) 30 B) 720 C) 999 D) 1000 To'g'ri javob: D) 1000 ✔ 24. Lotereyadagi 1000 ta chiptadan 5 tasi yutuqli. Tavakkaliga olingan chipta yutuqli bo'lish ehtimolini toping. A) 0,005 B) 0,05 C) 0,5 D) 0,0005 To'g'ri javob: A) 0,005 ✔ 25. Ikkita o'yin kubigi tashlandi. Ochkolar yig'indisi 3 dan oshmaslik ehtimolini toping. A) 1/12 B) 1/4 C) 1/6 D) 1/9 To'g'ri javob: A) 1/12 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 83 Matematika • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Geometriya — Geometrik almashtirishlar va o'xshashlik 1. To'g'ri burchakli uchburchakda to'g'ri burchak uchidan tushirilgan balandlik gipotenuzani 4 sm va 9 sm li kesmalarga ajratadi. Balandlikni toping. A) 13 sm B) 6,5 sm C) 36 sm D) 6 sm To'g'ri javob: D) 6 sm✔ 2. Kvadrat nechta simmetriya o'qiga ega? A) 8 B) 1 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: D) 4 ✔ 3. ABC va A₁B₁C₁ uchburchaklar o'xshash: AB = 6, A₁B₁ = 9, BC = 8. B₁C₁ ni toping. A) 5 1/3 B) 12 C) 11 D) 16 To'g'ri javob: B) 12 ✔ 4. a(2; 3) vektor bo'yicha parallel ko'chirishda A(1; −1) nuqta qaysi nuqtaga o'tadi? A) (2; −3) B) (4; 1) C) (−1; −4) D) (3; 2) To'g'ri javob: D) (3; 2) ✔ 5. Aylana nechta simmetriya o'qiga ega? A) 1 ta B) 4 ta C) 2 ta D) cheksiz ko'p To'g'ri javob: D) cheksiz ko'p ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Tenglamalar sistemalari va matnli masalalar (takrorlash) 6. Oralig'i 300 km bo'lgan ikki shahardan bir vaqtda bir-biriga qarab 60 km/soat va 40 km/soat tezlik bilan ikki avtomobil yo'lga chiqdi. Ular necha soatdan keyin uchrashadi? A) 2 B) 5 C) 7,5 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 84 7. x⁴ − 5x² + 4 = 0 tenglama nechta haqiqiy ildizga ega? A) 2 B) 4 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: B) 4✔ 8. Sistemani yeching: { x + y = 5; xy = 6 }. A) faqat (2; 3) B) (2; 3) va (3; 2) C) (1; 4) va (4; 1) D) (1; 6) va (6; 1) To'g'ri javob: B) (2; 3) va (3; 2) ✔ 9. Motorli qayiq oqim bo'yicha 60 km ni 3 soatda, oqimga qarshi shu masofani 4 soatda o'tdi. Daryo oqimining tezligini toping. A) 2,5 km/soat B) 5 km/soat C) 17,5 km/soat D) 3,5 km/soat To'g'ri javob: A) 2,5 km/soat ✔ 10. Tenglamani yeching: √(x + 3) = x − 3. A) 3 B) 1 va 6 C) 6 D) 1 To'g'ri javob: C) 6 ✔ 11. { x² + y² = 4; y = 3 } sistema nechta yechimga ega? A) 1 B) 2 C) 0 D) 4 To'g'ri javob: C) 0 ✔ Bo'lim (BSB): Algebra — Statistika elementlari 12. 2; 9; 4; 7; 5 sonlar qatorining medianasini toping. A) 5 B) 4 C) 7 D) 5,4 To'g'ri javob: A) 5 ✔ 13. Do'konda sotilgan 20 juft oyoq kiyimdan 6 jufti 38-o'lchamli. 38-o'lchamning nisbiy chastotasini toping. A) 0,2 B) 0,6 C) 6 D) 0,3 To'g'ri javob: D) 0,3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 85 14. x; 6; 8 sonlarining o'rta arifmetigi 7 ga teng. x ni toping. A) 7 B) 21 C) 5 D) 9 To'g'ri javob: A) 7✔ 15. Sonlar qatorida eng ko'p uchraydigan qiymat nima deb ataladi? A) moda B) kenglik C) mediana D) o'rta arifmetik To'g'ri javob: A) moda ✔ 16. 5 ta sonning o'rta arifmetigi 6 ga teng. Ulardan biri olib tashlangach, qolganlarining o'rta arifmetigi 5 bo'ldi. Olib tashlangan sonni toping. A) 1 B) 6 C) 11 D) 10 To'g'ri javob: D) 10 ✔ 17. Dastlabki 10 ta natural sonning o'rta arifmetigini toping. A) 6 B) 5,5 C) 5 D) 11 To'g'ri javob: B) 5,5 ✔ Bo'lim (BSB): Geometriya — Yuzlar va yakuniy takrorlash 18. Radiusi 5 sm bo'lgan aylanada markazdan 3 sm uzoqlikdagi vatarning uzunligini toping. A) 4 sm B) 16 sm C) 8 sm D) 6 sm To'g'ri javob: C) 8 sm ✔ 19. Trapetsiyaning asoslari 7 sm va 13 sm. Uning o'rta chizig'ini toping. A) 10 sm B) 3 sm C) 20 sm D) 6 sm To'g'ri javob: A) 10 sm ✔ 20. Trapetsiyaning asoslari 5 sm va 11 sm, balandligi 4 sm. Trapetsiya yuzini toping. A) 32 sm² B) 44 sm² C) 16 sm² D) 64 sm² To'g'ri javob: A) 32 sm² ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 86 Bo'lim (BSB): Algebra — Kombinatorika va ehtimollik elementlari 21. 6 kishi uchrashganda har biri qolganlari bilan bir martadan qo'l berib ko'rishdi. Jami nechta qo'l berib ko'rishish bo'ldi? A) 15 B) 12 C) 30 D) 36 To'g'ri javob: A) 15✔ 22. Mumkin bo'lmagan hodisaning ehtimoli nechaga teng? A) 1/2 B) 1 C) 0 D) 100 To'g'ri javob: C) 0 ✔ 23. 10 nafar futbolchidan sardor va uning o'rinbosarini necha xil usulda tanlash mumkin? A) 90 B) 100 C) 20 D) 45 To'g'ri javob: A) 90 ✔ 24. 1 dan 20 gacha bo'lgan natural sonlardan biri tavakkaliga tanlandi. U 3 ga bo'linish ehtimolini toping. A) 1/5 B) 3/10 C) 7/20 D) 1/3 To'g'ri javob: B) 3/10 ✔ 25. «KITOB» so'zidagi harflarning o'rinlarini almashtirib nechta turli harflar ketma-ketligi hosil qilish mumkin? A) 120 B) 25 C) 60 D) 5 To'g'ri javob: A) 120 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 87 Ona tili • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Qo'shma gap haqida umumiy ma'lumot 1. Quyidagilardan qo'shma gapni toping. A) Qor yog'di, yerlar oqardi. B) Ertalabdan qalin qor yog'di. C) Qor ham, yomg'ir ham yog'di. D) Qor yog'di va to'xtadi. To'g'ri javob: A) Qor yog'di, yerlar oqardi.✔ 2. Qaysi gapda «va» bog'lovchisi uyushiq bo'laklarni bog'lagan? A) Olma va nok pishdi. B) Shamol tindi va osmon ochildi. C) Kun isidi va qor eriy boshladi. D) Qo'ng'iroq chalindi va o'quvchilar sinfga kirdi. To'g'ri javob: A) Olma va nok pishdi. ✔ 3. Qo'shma gaplar qismlarining bog'lanish usuliga ko'ra nechta asosiy turga bo'linadi? A) 3 B) 2 C) 4 D) 5 To'g'ri javob: A) 3 ✔ 4. Qaysi gapda «lekin» bog'lovchisi qo'shma gap qismlarini bog'lagan? A) Kitob eski, lekin qiziqarli. B) Men ishladim, lekin charchamadim. C) Men chaqirdim, lekin u kelmadi. D) U kichik, lekin aqlli bola. To'g'ri javob: C) Men chaqirdim, lekin u kelmadi. ✔ 5. Qo'shma gap qismlari qanday vositalar yordamida bog'lanadi? A) faqat kelishik qo'shimchalari B) faqat kirish so'zlar C) bog'lovchilar, qo'shimchalar, yuklamalar, nisbiy so'zlar va ohang D) faqat undalmalar To'g'ri javob: C) bog'lovchilar, qo'shimchalar, yuklamalar, nisbiy so'zlar va ohang ✔ 6. Qo'shma gap turlari qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan? A) bog'langan, ergashgan, bog'lovchisiz B) bir tarkibli, ikki tarkibli, atov C) darak, so'roq, buyruq D) yig'iq, yoyiq, to'liqsiz To'g'ri javob: A) bog'langan, ergashgan, bog'lovchisiz ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 88 Bo'lim (BSB): Takrorlash: sodda gap sintaksisi 7. Undalma gapda odatda qaysi tinish belgisi bilan ajratiladi? A) vergul B) qavs C) nuqtali vergul D) qo'shtirnoq To'g'ri javob: A) vergul✔ 8. Kirish so'z qatnashgan gapni toping. A) U afsusda qoldi. B) U afsus bilan qaradi. C) Afsuski, u bugun kelmadi. D) Buvim afsus chekib o'tirdi. To'g'ri javob: C) Afsuski, u bugun kelmadi. ✔ 9. «Afsuski, kecha yomg'ir yog'di» gapidagi kirish so'z qanday ma'noni bildiradi? A) gumon-taxminni B) fikrning manbasini C) fikrlar tartibini D) so'zlovchining achinishini To'g'ri javob: D) so'zlovchining achinishini ✔ 10. Ifoda maqsadiga ko'ra gaplar qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan? A) yig'iq, yoyiq, to'liqsiz gaplar B) bir tarkibli, ikki tarkibli, atov gaplar C) sodda, qo'shma, murakkab gaplar D) darak, so'roq, buyruq gaplar To'g'ri javob: D) darak, so'roq, buyruq gaplar ✔ 11. «Men ukamga kitob berdim» gapida nechta to'ldiruvchi bor? A) 2 B) 1 C) 4 D) 3 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 12. «Kecha kutubxonadan qiziqarli kitob oldim» gapida kesimni toping. A) kecha B) kitob C) oldim D) kutubxonadan To'g'ri javob: C) oldim ✔ 13. Uyushiq bo'laklar deb qanday bo'laklarga aytiladi? A) gapdagi har qanday ikkinchi darajali bo'laklar B) bir xil so'roqqa javob bo'lib, gapda bir xil vazifa bajaradigan bo'laklar C) faqat ega va kesimdan iborat bo'laklar D) gapdan vergul bilan ajratiladigan murojaatlar To'g'ri javob: B) bir xil so'roqqa javob bo'lib, gapda bir xil vazifa bajaradigan bo'laklar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 89 Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap va teng bog'lovchilar 14. «Balki» so'zi qaysi gapda zidlov bog'lovchisi vazifasida kelgan? A) U o'zi kelmadi, balki ukasini yubordi. B) Balki u ertaga kelar. C) Balki bu kitob senga yoqar. D) Balki, men ham borarman. To'g'ri javob: A) U o'zi kelmadi, balki ukasini yubordi.✔ 15. «Hamda» bog'lovchisi qaysi guruhga kiradi? A) biriktiruv B) ayiruv C) zidlov D) inkor To'g'ri javob: A) biriktiruv ✔ 16. Qaysi qatorda zidlov bog'lovchilari berilgan? A) chunki, negaki, sababki B) yoki, yoxud, yo C) ammo, lekin, biroq D) va, hamda, ham To'g'ri javob: C) ammo, lekin, biroq ✔ 17. Qaysi bog'lovchi ergashtiruvchi bog'lovchi hisoblanadi? A) yoki B) lekin C) hamda D) chunki To'g'ri javob: D) chunki ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap qismlari orasidagi ma'no munosabatlari 18. Ayiruv munosabatidagi bog'langan qo'shma gapni toping. A) Yomg'ir yog'di va havo tozalandi. B) Yomg'ir yog'di, ammo havo ilimadi. C) Dam yomg'ir yog'adi, dam quyosh chiqadi. D) Na yomg'ir yog'di, na shamol esdi. To'g'ri javob: C) Dam yomg'ir yog'adi, dam quyosh chiqadi. ✔ 19. «Bahor keldi va bog'lar gullay boshladi» gapi qismlari orasida qanday munosabat bor? A) biriktiruv munosabati B) ayiruv munosabati C) zidlov munosabati D) inkor munosabati To'g'ri javob: A) biriktiruv munosabati ✔ 20. «Sen o'qiysan, men esa yozaman» gapida qismlarni bog'lagan vosita qaysi? A) «esa» yuklamasi va ohang B) «va» bog'lovchisi C) shart mayli qo'shimchasi D) «-ki» bog'lovchisi To'g'ri javob: A) «esa» yuklamasi va ohang ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 90 Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gapda tinish belgilari 21. Nuqtali vergul qo'llangan bog'langan qo'shma gapni toping. A) Bahorda urug' qadaladi va ariqlar tozalanadi. B) Goh yomg'ir yog'adi, goh quyosh chiqadi. C) Bahorda urug' qadaladi, ariqlar tozalanadi; ammo bog'bonning asosiy tashvishi hali oldinda. D) Bahor keldi, lekin havo hali sovuq. To'g'ri javob: C) Bahorda urug' qadaladi, ariqlar tozalanadi; ammo bog'bonning asosiy tashvishi ✔ hali oldinda. 22. Qaysi gapda vergul tushib qolgan? A) Goh ko'kda bulut suzadi goh quyosh charaqlaydi. B) Ishni tugatdik, lekin charchamadik. C) Na qor yog'di, na yomg'ir. D) Shamol tindi va havo iliqlashdi. To'g'ri javob: A) Goh ko'kda bulut suzadi goh quyosh charaqlaydi. ✔ 23. «Kitobni uzoq izladim ... u topilmadi» gapida nuqtalar o'rniga nima qo'yiladi? A) ikki nuqta va «ammo» B) «ammo» va undan keyin vergul C) vergul va «ammo» D) «va» va undan keyin vergul To'g'ri javob: C) vergul va «ammo» ✔ 24. «Na...na» bog'lovchili qaysi gapda vergul to'g'ri qo'yilgan? A) Na quyosh ko'rindi, na shamol tindi. B) Na, kitob topildi na daftar qoldi. C) Na qo'shiq yangradi na kuy eshitildi. D) Na suv bor edi na, non qolgan edi. To'g'ri javob: A) Na quyosh ko'rindi, na shamol tindi. ✔ 25. Bog'lovchi vazifasidagi «-u (-yu)» yuklamasi qanday yoziladi? A) qavs ichida yoziladi B) so'zga qo'shib yoziladi C) chiziqcha bilan yoziladi D) ajratib yoziladi To'g'ri javob: B) so'zga qo'shib yoziladi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 91 Ona tili • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Qo'shma gap haqida umumiy ma'lumot 1. Ergashgan qo'shma gapdagi hokim qism qanday ataladi? A) ko'chirma gap B) bosh gap C) muallif gapi D) ergash gap To'g'ri javob: B) bosh gap✔ 2. Ergashgan qo'shma gapda bosh gapni izohlab, unga tobelanib keladigan qism nima deyiladi? A) bosh gap B) ergash gap C) kirish gap D) muallif gapi To'g'ri javob: B) ergash gap ✔ 3. Quyidagi gaplardan qaysi biri ergashgan qo'shma gap? A) Vaqt ham, imkon ham topildi. B) Agar vaqt topsang, bizga kel. C) Vaqt topdim, kelolmadim. D) Vaqt topdim va darhol keldim. To'g'ri javob: B) Agar vaqt topsang, bizga kel. ✔ 4. «Quyosh botdi, shahar chiroqlari yondi» gapi qaysi turga kiradi? A) ergashgan qo'shma gap B) bog'lovchisiz qo'shma gap C) sodda gap D) bog'langan qo'shma gap To'g'ri javob: B) bog'lovchisiz qo'shma gap ✔ 5. Predikativ qism deganda nima tushuniladi? A) gapdagi har qanday so'z birikmasi B) faqat ega vazifasidagi so'z C) gapdagi undalma D) qo'shma gap tarkibidagi, o'z kesimiga ega bo'lgan qism To'g'ri javob: D) qo'shma gap tarkibidagi, o'z kesimiga ega bo'lgan qism ✔ Bo'lim (BSB): Takrorlash: sodda gap sintaksisi 6. «Ey, ona yurtim, sen go'zalsan!» gapidagi undalmani toping. A) yurtim go'zalsan B) go'zalsan C) sen D) ona yurtim To'g'ri javob: D) ona yurtim ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 92 7. «O'quvchilar imtihonga puxta tayyorlanishdi» gapida «puxta» so'zi qaysi gap bo'lagi? A) aniqlovchi B) kesim C) to'ldiruvchi D) hol To'g'ri javob: D) hol✔ 8. Gapning ikkinchi darajali bo'laklari qaysi qatorda to'g'ri berilgan? A) ega, kesim, hol B) kesim, aniqlovchi, kirish so'z C) to'ldiruvchi, aniqlovchi, hol D) ega, to'ldiruvchi, undalma To'g'ri javob: C) to'ldiruvchi, aniqlovchi, hol ✔ 9. «Ukam rasm chizyapti» gapi tuzilishiga ko'ra qanday gap? A) yig'iq sodda gap B) qo'shma gap C) atov gap D) yoyiq sodda gap To'g'ri javob: D) yoyiq sodda gap ✔ 10. «Bog'da olma, o'rik va gilos pishdi» gapida qaysi bo'laklar uyushib kelgan? A) to'ldiruvchilar B) egalar C) kesimlar D) hollar To'g'ri javob: B) egalar ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap va teng bog'lovchilar 11. Bog'langan qo'shma gap qismlari o'zaro qanday munosabatda bo'ladi? A) tobe munosabatda B) hokim-tobe munosabatda C) izohlovchi-izohlanmish munosabatida D) teng munosabatda To'g'ri javob: D) teng munosabatda ✔ 12. Qaysi gapda «-da» bog'lovchi vazifasida kelgan? A) Kitob stolda turibdi. B) Ustoz sinfda o'tiribdi. C) Eshik ochildi-da, ichkariga ustoz kirdi. D) Bog'da gullar ochildi. To'g'ri javob: C) Eshik ochildi-da, ichkariga ustoz kirdi. ✔ 13. Qaysi gapda qo'shma gap qismlari «-u (-yu)» yuklamasi yordamida bog'langan? A) Men chaqirdimu, u qaramadi. B) Men chaqirdim, u qaramadi. C) Men chaqirdim, lekin u qaramadi. D) Men chaqirganimda, u qaramadi. To'g'ri javob: A) Men chaqirdimu, u qaramadi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 93 14. «-u (-yu)» va «-da» bog'langan qo'shma gapda qaysi vazifada keladi? A) kelishik qo'shimchasi vazifasida B) so'roq yuklamasi vazifasida C) ega vazifasida D) bog'lovchi vazifasida To'g'ri javob: D) bog'lovchi vazifasida✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap qismlari orasidagi ma'no munosabatlari 15. Qaysi gapda «-u (-yu)» yuklamasi zidlov ma'nosini ifodalagan? A) Eshik ochildiyu, ichkariga mehmonlar kirdi. B) Men aytdimu, u quloq solmadi. C) Kitobu daftarni stolga qo'ydim. D) Qo'ng'iroq chalindiyu, dars boshlandi. To'g'ri javob: B) Men aytdimu, u quloq solmadi. ✔ 16. Qaysi bog'langan qo'shma gapda qismlar orasida sabab-natija ma'nosi ham sezilib turadi? A) Goh yomg'ir yog'adi, goh qor yog'adi. B) Qattiq yomg'ir yog'di va daryo toshib ketdi. C) Yomg'ir yog'di, lekin daryo toshmadi. D) Na yomg'ir yog'di, na qor tushdi. To'g'ri javob: B) Qattiq yomg'ir yog'di va daryo toshib ketdi. ✔ 17. Zidlov bog'lovchisi o'rnida qo'llana oladigan yuklama qaysi? A) -chi B) -mi C) -gina D) -u (-yu) To'g'ri javob: D) -u (-yu) ✔ 18. «Men kitob o'qidim, ukam esa rasm chizdi» gapida «esa» qanday ma'no ifodalaydi? A) maqsad B) sabab C) shart D) qiyoslash-zidlash To'g'ri javob: D) qiyoslash-zidlash ✔ 19. «Quyosh chiqdi, havo isidi» gapiga qaysi bog'lovchini qo'shsak, ma'nosi saqlangan holda bog'langan qo'shma gap hosil bo'ladi? A) va B) yoki C) na D) ammo To'g'ri javob: A) va ✔ 20. «Goh quyosh chiqadi, goh bulut qoplaydi» gapida qismlar qanday ma'noni ifodalaydi? A) voqealarning sababini B) voqealarning qarama-qarshiligini C) voqealarning navbatlashib kelishini D) voqealarning inkorini To'g'ri javob: C) voqealarning navbatlashib kelishini ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 94 21. «Na...na» bog'lovchisi bilan tuzilgan qo'shma gapda kesimlar odatda qanday shaklda bo'ladi? A) shart maylida B) bo'lishli shaklda C) buyruq maylida D) bo'lishsiz shaklda To'g'ri javob: B) bo'lishli shaklda✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gapda tinish belgilari 22. «Dam...dam» bog'lovchili qaysi gapda vergul to'g'ri qo'yilgan? A) Dam momaqaldiroq gumburlaydi, dam chaqmoq chaqadi. B) Dam, osmon yorishadi dam qorayadi. C) Dam kulgi eshitiladi dam yig'i ovozi keladi. D) Dam shamol esadi dam, bo'ron ko'tariladi. To'g'ri javob: A) Dam momaqaldiroq gumburlaydi, dam chaqmoq chaqadi. ✔ 23. «Goh...goh» bog'lovchili gaplardan qaysi birida vergul to'g'ri qo'yilgan? A) Goh bola yig'laydi goh ona alla aytadi. B) Goh daryo shovullaydi goh, shamol guvillaydi. C) Goh shamol esadi, goh yomg'ir yog'adi. D) Goh, kuy yangradi goh qo'shiq eshitildi. To'g'ri javob: C) Goh shamol esadi, goh yomg'ir yog'adi. ✔ 24. «Lekin» bog'lovchili qaysi gapda tinish belgisi to'g'ri ishlatilgan? A) Yomg'ir to'xtadi lekin yo'llar, loy edi. B) Mehmonlar keldi, lekin uy egasi hali qaytmagan edi. C) Kech kirdi: lekin ko'cha gavjum edi. D) Darsga tayyorlandim lekin, imtihon qoldirildi. To'g'ri javob: B) Mehmonlar keldi, lekin uy egasi hali qaytmagan edi. ✔ 25. «Kun botdi ammo, ko'cha hali yorug' edi» gapidagi tinish belgisi xatosini aniqlang. A) «ammo» dan keyin ikki nuqta kerak B) vergul «ammo» dan oldin qo'yilishi kerak C) gap oxirida so'roq belgisi kerak D) gapda vergul umuman kerak emas To'g'ri javob: B) vergul «ammo» dan oldin qo'yilishi kerak ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 95 Ona tili • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Qo'shma gap haqida umumiy ma'lumot 1. Qo'shma gap deb qanday gapga aytiladi? A) uyushiq bo'laklari bor gap B) ajratilgan bo'laklari bor gap C) undalma va kirish so'z qatnashgan gap D) ikki yoki undan ortiq sodda gapning mazmun va ohang jihatdan birikuvidan tuzilgan gap To'g'ri javob: D) ikki yoki undan ortiq sodda gapning mazmun va ohang jihatdan birikuvidan ✔ tuzilgan gap 2. «Siz kelsangiz, biz xursand bo'lamiz» gapi qaysi turga kiradi? A) ergashgan qo'shma gap B) bog'langan qo'shma gap C) uyushiq kesimli sodda gap D) bog'lovchisiz qo'shma gap To'g'ri javob: A) ergashgan qo'shma gap ✔ 3. «Bahor keldi va dalalarda ish qizidi» gapidagi qismlarni qaysi vosita bog'lagan? A) nisbiy so'z B) «va» bog'lovchisi C) «-ki» bog'lovchisi D) faqat ohang To'g'ri javob: B) «va» bog'lovchisi ✔ 4. Qaysi gap qo'shma gap emas? A) Qo'ng'iroq chalindi va dars boshlandi. B) Men darsni tayyorladim va maktabga jo'nadim. C) Men darsni tayyorladim, ukam esa uxladi. D) Dars tugadi, o'quvchilar uyga tarqalishdi. To'g'ri javob: B) Men darsni tayyorladim va maktabga jo'nadim. ✔ Bo'lim (BSB): Takrorlash: sodda gap sintaksisi 5. «Bahor kelishi bilan bog'lar gulga burkandi» gapida egani toping. A) burkandi B) bahor C) bog'lar D) gulga To'g'ri javob: C) bog'lar ✔ 6. Aniqlovchi gapda odatda qaysi turkumdagi so'zga tobelanadi? A) fe'lga B) ko'makchiga C) otga D) ravishga To'g'ri javob: C) otga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 96 7. Umumlashtiruvchi so'z uyushiq bo'laklardan oldin kelsa, undan keyin qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) nuqtali vergul C) qavs D) tire To'g'ri javob: A) ikki nuqta✔ 8. Gapning grammatik asosini qaysi bo'laklar tashkil etadi? A) kesim va hol B) ega va kesim C) to'ldiruvchi va hol D) aniqlovchi va ega To'g'ri javob: B) ega va kesim ✔ 9. Uyushiq bo'laklar umumlashtiruvchi so'zdan oldin kelsa, umumlashtiruvchi so'z oldidan qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) qo'shtirnoq C) tire D) nuqta To'g'ri javob: C) tire ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap va teng bog'lovchilar 10. Qaysi gapda «yoki» bog'lovchisi qo'shma gap qismlarini bog'lagan? A) Ertaga sen kelasan yoki men boraman. B) Bugun yoki ertaga kelaman. C) Olma yoki nok olib kel. D) Choy yoki qahva ichasizmi? To'g'ri javob: A) Ertaga sen kelasan yoki men boraman. ✔ 11. «Biroq» bog'lovchisi qaysi guruhga kiradi? A) inkor B) ayiruv C) biriktiruv D) zidlov To'g'ri javob: D) zidlov ✔ 12. Qaysi qatorda faqat teng bog'lovchilar berilgan? A) va, lekin, yoki B) garchi, go'yo, sababki C) negaki, mabodo, basharti D) chunki, agar, toki To'g'ri javob: A) va, lekin, yoki ✔ 13. Qaysi qatorda faqat biriktiruv bog'lovchilari berilgan? A) chunki, agar, toki B) yoki, yo, goh...goh C) ammo, lekin, biroq D) va, hamda, ham...ham To'g'ri javob: D) va, hamda, ham...ham ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 97 14. «Na...na» bog'lovchisi qaysi guruhga mansub? A) biriktiruv bog'lovchisi B) zidlov bog'lovchisi C) inkor bog'lovchisi D) ergashtiruvchi bog'lovchi To'g'ri javob: C) inkor bog'lovchisi✔ 15. «Biz uzoq kutdik, ... avtobus kelmadi» gapida nuqtalar o'rniga mantiqan mos bog'lovchini tanlang. A) ammo B) chunki C) yoki D) agar To'g'ri javob: A) ammo ✔ 16. Teng bog'lovchilar qanday vazifa bajaradi? A) faqat bosh va ergash gapni bog'laydi B) so'zlarni kelishiklarda turlaydi C) so'roq ma'nosini ifodalaydi D) gap bo'laklarini yoki qo'shma gap qismlarini teng munosabatda bog'laydi To'g'ri javob: D) gap bo'laklarini yoki qo'shma gap qismlarini teng munosabatda bog'laydi ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap qismlari orasidagi ma'no munosabatlari 17. «Yo sen kelasan, yo men boraman» gapida qanday munosabat ifodalangan? A) ayiruv B) inkor C) zidlov D) biriktiruv To'g'ri javob: A) ayiruv ✔ 18. Zidlov munosabatidagi bog'langan qo'shma gapni toping. A) Kun isidi, biroq qor erimadi. B) Na kun isidi, na qor eridi. C) Kun isidi va qor eriy boshladi. D) Goh kun isiydi, goh sovuq tushadi. To'g'ri javob: A) Kun isidi, biroq qor erimadi. ✔ 19. «Ertaga havo ochiq bo'ladi ... biz tog'ga chiqamiz» gapida nuqtalar o'rniga mos teng bog'lovchini tanlang. A) ammo B) na C) va D) yoki To'g'ri javob: C) va ✔ 20. «Hamda» bog'lovchisi qo'shma gap qismlarini bog'lagan gapni toping. A) Majlis tugadi hamda ishtirokchilar tarqalishdi. B) Ishtirokchilar majlisdan keyin tarqalishdi. C) Majlis yo bugun, yo ertaga bo'ladi. D) Majlis tugadi, ammo ishtirokchilar tarqalmadi. To'g'ri javob: A) Majlis tugadi hamda ishtirokchilar tarqalishdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 98 21. «Na u gapirdi, na men so'radim» gapidagi munosabat turi qaysi? A) payt B) zidlov C) inkor D) biriktiruv To'g'ri javob: C) inkor✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gapda tinish belgilari 22. Bog'langan qo'shma gapda bog'lovchidan keyin vergul qo'yiladimi? A) odatda qo'yilmaydi B) har doim qo'yiladi C) faqat «lekin» dan keyin qo'yiladi D) faqat «va» dan keyin qo'yiladi To'g'ri javob: A) odatda qo'yilmaydi ✔ 23. «Goh shamol esadi goh yomg'ir yog'adi goh quyosh chiqadi» gapida nechta vergul qo'yilishi kerak? A) 4 B) 2 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: B) 2 ✔ 24. Tinish belgisi to'g'ri qo'yilgan bog'langan qo'shma gapni toping. A) Kun isidi, va qor eridi. B) Biz uzoq kutdik, lekin hech kim kelmadi. C) Havo ochildi: ammo shamol tinmadi. D) Ko'p ishladik lekin, natija chiqmadi. To'g'ri javob: B) Biz uzoq kutdik, lekin hech kim kelmadi. ✔ 25. Qaysi gapda vergul ortiqcha qo'yilgan? A) Qor yog'di, va yerlar oqardi. B) Goh qor yog'adi, goh yomg'ir. C) Qor yog'di, ammo tez eridi. D) Qor yog'di, yerlar oqardi. To'g'ri javob: A) Qor yog'di, va yerlar oqardi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 99 Ona tili • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Qo'shma gap haqida umumiy ma'lumot 1. Qo'shma gapni sodda gapdan farqlovchi asosiy belgi qaysi? A) ikki va undan ortiq predikativ qismning mavjudligi B) gapning uzunligi C) uyushiq bo'laklarning ko'pligi D) vergulning qo'llanishi To'g'ri javob: A) ikki va undan ortiq predikativ qismning mavjudligi✔ 2. «Men kitob o'qidim, ukam rasm chizdi, singlim esa qo'shiq aytdi» gapi nechta qismdan iborat? A) 4 B) 5 C) 3 D) 2 To'g'ri javob: C) 3 ✔ 3. Qo'shma gapning har bir qismi nimaga ega bo'ladi? A) faqat o'z aniqlovchisiga B) o'z grammatik asosiga C) faqat o'z kirish so'ziga D) faqat o'z undalmasiga To'g'ri javob: B) o'z grammatik asosiga ✔ 4. Qismlari faqat ohang yordamida bog'langan qo'shma gap qanday ataladi? A) ergashgan qo'shma gap B) ko'chirma gap C) bog'lovchisiz qo'shma gap D) bog'langan qo'shma gap To'g'ri javob: C) bog'lovchisiz qo'shma gap ✔ 5. «Kuz keldi, daraxtlar barg to'ka boshladi» gapida nechta grammatik asos bor? A) 3 B) 4 C) 2 D) 1 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 6. Qismlari tobe munosabatda bo'lgan qo'shma gap qanday ataladi? A) ergashgan qo'shma gap B) bog'lovchisiz qo'shma gap C) bog'langan qo'shma gap D) uyushiq bo'lakli gap To'g'ri javob: A) ergashgan qo'shma gap ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 100 7. Uyushiq kesimli sodda gapni toping. A) Quyosh chiqdi, havo isidi. B) Bolalar o'ynadi, kattalar suhbatlashdi. C) Men aytdim, u tingladi. D) Bolalar o'ynadi va kuldi. To'g'ri javob: D) Bolalar o'ynadi va kuldi.✔ 8. Bog'langan qo'shma gap qismlari qanday bog'lovchilar orqali bog'lanadi? A) faqat ko'makchilar B) teng bog'lovchilar C) faqat nisbiy so'zlar D) ergashtiruvchi bog'lovchilar To'g'ri javob: B) teng bog'lovchilar ✔ Bo'lim (BSB): Takrorlash: sodda gap sintaksisi 9. Buyruq gapni toping. A) Darsga o'z vaqtida kelgan ekan. B) Darsga o'z vaqtida keling. C) Darsga o'z vaqtida keldik. D) Darsga o'z vaqtida keldingizmi? To'g'ri javob: B) Darsga o'z vaqtida keling. ✔ 10. Yig'iq gapni toping. A) Tog'larga ko'p qor yog'di. B) Kecha qalin qor yog'di. C) Tunda qor yog'di. D) Qor yog'di. To'g'ri javob: D) Qor yog'di. ✔ 11. Qaysi gapda undalma qatnashgan? A) Do'stim, ertaga ertaroq kel. B) Do'stim ertaga keladi. C) Do'stimga xat yozdim. D) Do'stimning kitobi stolda. To'g'ri javob: A) Do'stim, ertaga ertaroq kel. ✔ 12. Bir tarkibli (atov) gapni toping. A) Havo soviydi. B) Kech kuz. C) Barglar sarg'aydi. D) Kuz keldi. To'g'ri javob: B) Kech kuz. ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap va teng bog'lovchilar 13. «Ham...ham» bog'lovchisi qo'shma gap qismlarini bog'lagan gapni toping. A) Ukam ham, singlim ham kuldi. B) Ham kitob, ham daftar sotib oldim. C) Ham quyosh charaqlaydi, ham shabada esadi. D) Men ham bayramga keldim. To'g'ri javob: C) Ham quyosh charaqlaydi, ham shabada esadi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 101 14. Quyidagilardan qaysi biri teng bog'lovchi? A) garchi B) chunki C) agar D) ammo To'g'ri javob: D) ammo✔ 15. «Goh shamol esadi, goh yomg'ir sevalaydi» gapi qismlari qanday bog'lovchi bilan bog'langan? A) biriktiruv bog'lovchisi B) zidlov bog'lovchisi C) takroriy ayiruv bog'lovchisi D) ergashtiruvchi bog'lovchi To'g'ri javob: C) takroriy ayiruv bog'lovchisi ✔ 16. «Biroq» bog'lovchisi bilan bog'langan qo'shma gapni toping. A) Hamma keldi, chunki majlis bor edi. B) Hamma keldi va majlis boshlandi. C) Hamma kelsa, majlis boshlanadi. D) Hamma keldi, biroq Anvar kechikdi. To'g'ri javob: D) Hamma keldi, biroq Anvar kechikdi. ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap qismlari orasidagi ma'no munosabatlari 17. Ayiruv bog'lovchili qo'shma gap qismlari qanday ma'no ifodalaydi? A) voqealarning ikkalasini ham inkor etish B) voqealarning bir vaqtda ro'y berishi C) voqealarning navbatlashuvi yoki ulardan birini tanlash D) voqealarning bir-biriga zidligi To'g'ri javob: C) voqealarning navbatlashuvi yoki ulardan birini tanlash ✔ 18. Zidlov bog'lovchilari qo'shma gap qismlari orasidagi qanday munosabatni ifodalaydi? A) voqealarning ketma-ketligini B) voqealarning navbatlashuvini C) voqealarning birin-ketin inkor etilishini D) voqealarning bir-biriga qarama-qarshiligini To'g'ri javob: D) voqealarning bir-biriga qarama-qarshiligini ✔ 19. «Men uni kutdim, lekin u kelmadi» gapi qismlari orasidagi munosabatni aniqlang. A) ayiruv B) zidlov C) inkor D) biriktiruv To'g'ri javob: B) zidlov ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gapda tinish belgilari 20. Bog'lovchi vazifasidagi «-da» yuklamasi qanday yoziladi? A) ajratib B) qo'shtirnoq ichida C) chiziqcha bilan D) so'zga qo'shib To'g'ri javob: C) chiziqcha bilan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 102 21. Qaysi qatorda o'zidan oldin vergul qo'yilishi shart bo'lgan bog'lovchilar berilgan? A) va, hamda B) ammo, lekin, biroq C) faqat birinchi «goh» D) faqat birinchi «ham» To'g'ri javob: B) ammo, lekin, biroq✔ 22. «Mehmonlar keldi, va dasturxon yozildi» gapidagi xatoni aniqlang. A) «va» dan keyin vergul tushib qolgan B) «va» oldidagi vergul ortiqcha C) «mehmonlar» so'zidan keyin tire kerak D) gap oxirida undov belgisi kerak To'g'ri javob: B) «va» oldidagi vergul ortiqcha ✔ 23. «Va» bog'lovchisi bilan bog'langan qaysi qo'shma gap to'g'ri yozilgan? A) Bahor keldi va: gullar ochildi. B) Konsert boshlandi va zal jimib qoldi. C) Tong otdi va, qushlar sayradi. D) Poyezd keldi, va yo'lovchilar tushdi. To'g'ri javob: B) Konsert boshlandi va zal jimib qoldi. ✔ 24. Takroriy bog'lovchilar (goh...goh, dam...dam) bilan bog'langan qismlar orasiga qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) qavs C) vergul D) tire To'g'ri javob: C) vergul ✔ 25. «Esa» yuklamasi qatnashgan qo'shma gapda (Men o'qidim ukam esa uxladi) vergul qayerga qo'yiladi? A) «ukam» so'zidan keyin B) «men» so'zidan keyin C) «esa» so'zidan keyin D) birinchi qismdan keyin To'g'ri javob: D) birinchi qismdan keyin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 103 Ona tili • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Qo'shma gap haqida umumiy ma'lumot 1. Qaysi qo'shma gapning qismlari mazmunan teng huquqli? A) Kun botgach, havo salqinlashdi. B) Kun botdi, ammo havo hamon issiq edi. C) Havo soviydi, chunki kun botdi. D) Agar kun botsa, havo soviydi. To'g'ri javob: B) Kun botdi, ammo havo hamon issiq edi.✔ 2. Bog'lovchisiz qo'shma gapni toping. A) Shamol turdi, daraxtlar chayqaldi. B) Shamol turgani uchun daraxtlar chayqaldi. C) Shamol turdi va daraxtlar chayqaldi. D) Shamol turdi, ammo yomg'ir yog'madi. To'g'ri javob: A) Shamol turdi, daraxtlar chayqaldi. ✔ Bo'lim (BSB): Takrorlash: sodda gap sintaksisi 3. Ega bilan kesim orasiga tire to'g'ri qo'yilgan gapni toping. A) Ukam — kitob o'qiyapti. B) Biz — Toshkentga bordik. C) Kecha — yomg'ir yog'di. D) Toshkent — O'zbekistonning poytaxti. To'g'ri javob: D) Toshkent — O'zbekistonning poytaxti. ✔ 4. Qaysi kirish so'z fikrlarning tartibini bildiradi? A) afsuski B) birinchidan C) shubhasiz D) aytishlaricha To'g'ri javob: B) birinchidan ✔ 5. Ajratilgan izohlovchi qatnashgan gapni toping. A) Tajribali shifokor bemorni tekshirdi. B) Akam tajribali shifokor. C) Akam, tajribali shifokor, bemorni tekshirdi. D) Akam bemorni sinchiklab tekshirdi. To'g'ri javob: C) Akam, tajribali shifokor, bemorni tekshirdi. ✔ 6. Hol vazifasidagi bo'lak qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) kim? nima? B) qaysi? kimning? C) kimni? nimaga? D) qachon? qayerda? nega? To'g'ri javob: D) qachon? qayerda? nega? ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 104 Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap va teng bog'lovchilar 7. «Ko'klam keldi, ammo havo hali sovuq» gapidagi bog'lovchi turini aniqlang. A) biriktiruv B) ayiruv C) inkor D) zidlov To'g'ri javob: D) zidlov✔ 8. Bog'langan qo'shma gapni toping. A) Yomg'ir tindi, lekin osmon hali bulutli edi. B) Yomg'ir tinmaguncha, biz uyda o'tirdik. C) Agar yomg'ir tinsa, sayrga chiqamiz. D) Yomg'ir tingach, osmon ochildi. To'g'ri javob: A) Yomg'ir tindi, lekin osmon hali bulutli edi. ✔ 9. Qaysi qatorda ayiruv bog'lovchilari berilgan? A) ammo, lekin, biroq B) va, hamda, ham C) chunki, agar, garchi D) yoki, goh...goh, dam...dam To'g'ri javob: D) yoki, goh...goh, dam...dam ✔ 10. «Lekin» bog'lovchisining ma'nodoshi qaysi? A) hamda B) biroq C) yoki D) chunki To'g'ri javob: B) biroq ✔ 11. Bog'langan qo'shma gap deb qanday gapga aytiladi? A) bosh va ergash gapdan tuzilgan qo'shma gap B) ko'chirma va muallif gapidan tuzilgan gap C) qismlari faqat ohang bilan bog'langan gap D) qismlari teng bog'lovchilar yordamida bog'lanib, mazmunan teng bo'lgan qo'shma gap To'g'ri javob: D) qismlari teng bog'lovchilar yordamida bog'lanib, mazmunan teng bo'lgan qo'shma ✔ gap 12. Takroriy bog'lovchini toping. A) hamda B) ammo C) chunki D) goh...goh To'g'ri javob: D) goh...goh ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gap qismlari orasidagi ma'no munosabatlari 13. «-u (-yu)» yuklamasi bog'langan qo'shma gapda qayerda keladi? A) faqat undalmaga qo'shiladi B) ikkinchi qismning egasidan oldin alohida keladi C) ikkinchi qism oxirida alohida keladi D) birinchi qismning kesimiga qo'shilib keladi To'g'ri javob: D) birinchi qismning kesimiga qo'shilib keladi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 105 14. «Ammo», «lekin», «biroq» bog'lovchilari bog'langan qo'shma gapning qayerida keladi? A) birinchi qism egasidan keyin B) gapning eng oxirida C) birinchi qism boshida D) ikkinchi qism boshida To'g'ri javob: D) ikkinchi qism boshida✔ 15. «Ba'zan akam kelardi, ba'zan ukam kelardi» gapidagi bog'lovchi qaysi guruhga kiradi? A) zidlov B) inkor C) biriktiruv D) ayiruv To'g'ri javob: D) ayiruv ✔ 16. Biriktiruv munosabatidagi bog'langan qo'shma gapni toping. A) Sahna yorishdi va aktyorlar chiqishdi. B) Goh sahna yorishadi, goh qorong'ilashadi. C) Sahna yorishdi, ammo aktyorlar chiqmadi. D) Na sahna yorishdi, na musiqa chalindi. To'g'ri javob: A) Sahna yorishdi va aktyorlar chiqishdi. ✔ 17. «Kun ham isidi, havo ham ochildi» gapida qanday bog'lovchi qo'llangan? A) takroriy biriktiruv bog'lovchisi B) inkor bog'lovchisi C) ayiruv bog'lovchisi D) zidlov bog'lovchisi To'g'ri javob: A) takroriy biriktiruv bog'lovchisi ✔ 18. Biriktiruv bog'lovchili qo'shma gap qismlarida voqealar odatda qanday ro'y beradi? A) bir-biriga zid holda B) navbatma-navbat almashib C) bir vaqtda yoki ketma-ket D) biri ikkinchisini inkor etib To'g'ri javob: C) bir vaqtda yoki ketma-ket ✔ 19. Inkor munosabatidagi bog'langan qo'shma gapni toping. A) Qo'ng'iroq chalindi, lekin ustoz kelmadi. B) Na qo'ng'iroq chalindi, na ustoz keldi. C) Yo qo'ng'iroq chalinadi, yo ustoz keladi. D) Qo'ng'iroq chalindi va ustoz keldi. To'g'ri javob: B) Na qo'ng'iroq chalindi, na ustoz keldi. ✔ Bo'lim (BSB): Bog'langan qo'shma gapda tinish belgilari 20. «-u (-yu)» yuklamasi bog'lovchi vazifasida kelgan qaysi gapda tinish belgisi to'g'ri qo'yilgan? A) Tong otdiyu qushlar, sayradi. B) Kuz keldiyu, bog'lar sarg'aydi. C) Qor yog'diyu yo'llar, oqardi. D) Shamol, turdiyu daraxtlar egildi. To'g'ri javob: B) Kuz keldiyu, bog'lar sarg'aydi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 106 21. Qismlari keng tarqalgan va o'z ichida vergullar bo'lgan bog'langan qo'shma gap qismlari orasiga qaysi belgi qo'yilishi mumkin? A) ko'p nuqta B) qo'shtirnoq C) qavs D) nuqtali vergul To'g'ri javob: D) nuqtali vergul✔ 22. «Va», «hamda» bog'lovchilari bilan bog'langan qo'shma gap qismlari orasiga vergul qo'yiladimi? A) faqat bog'lovchidan keyin qo'yiladi B) vergul o'rniga tire qo'yiladi C) qo'yilmaydi D) har doim qo'yiladi To'g'ri javob: C) qo'yilmaydi ✔ 23. «Ham...ham» bog'lovchisi qo'shma gap qismlarini bog'laganda vergul qayerga qo'yiladi? A) ikkinchi «ham» oldidan B) gap oxiridagi kesimdan oldin C) birinchi «ham» oldidan D) har bir «ham» dan keyin To'g'ri javob: A) ikkinchi «ham» oldidan ✔ 24. Bog'langan qo'shma gapda «ammo», «lekin», «biroq» bog'lovchilari oldidan qaysi tinish belgisi qo'yiladi? A) qavs B) tire C) ikki nuqta D) vergul To'g'ri javob: D) vergul ✔ 25. Bog'lovchi takrorlanib kelsa (yoki...yoki), qismlar orasida vergul qayerga qo'yiladi? A) ikkinchi «yoki» oldidan B) birinchi «yoki» dan keyin C) faqat gap oxirida D) har ikkala «yoki» dan keyin To'g'ri javob: A) ikkinchi «yoki» oldidan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 107 Ona tili • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar 1. «Negaki», «sababki» bog'lovchilari qaysi bog'lovchining ma'nodoshi? A) chunki B) garchi C) agar D) go'yo To'g'ri javob: A) chunki✔ 2. Shart mayli qo'shimchasi (-sa) yordamida bog'langan ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Sen kelding, kinoga bordik. B) Sen kelsang, kinoga boramiz. C) Sen kelding, chunki kino boshlanadi. D) Sen kelding va kinoga bordik. To'g'ri javob: B) Sen kelsang, kinoga boramiz. ✔ 3. «Go'yo» bog'lovchisi qaysi ergash gapga xos? A) shart B) sabab C) o'rin D) o'xshatish To'g'ri javob: D) o'xshatish ✔ 4. «Garchi» bog'lovchisi qaysi ergash gapda qo'llanadi? A) payt B) to'siqsiz C) sabab D) o'rin To'g'ri javob: B) to'siqsiz ✔ 5. «Kim...u», «qayerda...o'sha yerda», «qachon...o'shanda» kabi juftliklar qanday vosita hisoblanadi? A) kirish so'zlar B) nisbiy so'zlar C) teng bog'lovchilar D) ko'makchilar To'g'ri javob: B) nisbiy so'zlar ✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gap va uning tuzilishi 6. «Sen kelganingda, men uyda edim» gapida ergash gapning kesimini toping. A) kelganingda B) uyda edim C) edim D) men To'g'ri javob: A) kelganingda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 108 7. Ergash gaplar qaysi asosda turlarga ajratiladi? A) qaysi gap bo'lagi o'rnida kelishi va qanday so'roqqa javob bo'lishiga ko'ra B) gapdagi so'zlar soniga ko'ra C) faqat ohangiga ko'ra D) faqat tinish belgilariga ko'ra To'g'ri javob: A) qaysi gap bo'lagi o'rnida kelishi va qanday so'roqqa javob bo'lishiga ko'ra✔ Bo'lim (BSB): To'ldiruvchi va aniqlovchi ergash gapli qo'shma gaplar 8. «Men shunday kitob o'qidimki, undan ko'p narsa o'rgandim» gapida ergash gap turini aniqlang. A) ega ergash gap B) to'ldiruvchi ergash gap C) aniqlovchi ergash gap D) kesim ergash gap To'g'ri javob: C) aniqlovchi ergash gap ✔ 9. Qaysi gapda ergash gap bosh gapdagi to'ldiruvchini izohlaydi? A) Kim yordam so'rasa, u albatta yordam oladi. B) Kim yordam so'rasa, unga ko'mak ber. C) Qachon yordam so'rasang, o'shanda kelaman. D) Qayerda yordam kerak bo'lsa, o'sha yerga boraman. To'g'ri javob: B) Kim yordam so'rasa, unga ko'mak ber. ✔ 10. «Shuni unutmangki, bilim — eng katta boylik» gapida ergash gap turi qaysi? A) aniqlovchi ergash gap B) sabab ergash gap C) ega ergash gap D) to'ldiruvchi ergash gap To'g'ri javob: D) to'ldiruvchi ergash gap ✔ Bo'lim (BSB): Ega va kesim ergash gapli qo'shma gaplar 11. «Shu narsa aniqki, u g'alaba qozonadi» gapida ergash gap turini aniqlang. A) kesim ergash gap B) aniqlovchi ergash gap C) to'ldiruvchi ergash gap D) ega ergash gap To'g'ri javob: D) ega ergash gap ✔ 12. Qaysi gapda ergash gap bosh gapdagi egani izohlaydi? A) Kim halol ishlasa, o'sha baxtli bo'ladi. B) Kim halol ishlasa, unga hurmat bo'ladi. C) Qayerda ishlasang, o'sha yerda baraka bo'ladi. D) Qachon ishlasang, o'shanda natija bo'ladi. To'g'ri javob: A) Kim halol ishlasa, o'sha baxtli bo'ladi. ✔ 13. Ega ergash gapli qo'shma gapda «kim» nisbiy so'zi qaysi qismda keladi? A) bosh gapda B) kirish gapda C) ergash gapda D) muallif gapida To'g'ri javob: C) ergash gapda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 109 14. Ega ergash gapli qo'shma gapda bosh gapdagi ega ko'pincha qaysi so'zlar bilan ifodalanadi? A) «u», «shu», «o'sha» kabi ko'rsatish olmoshlari B) undov so'zlar C) sifatlar D) ravishlar To'g'ri javob: A) «u», «shu», «o'sha» kabi ko'rsatish olmoshlari✔ 15. Ega ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Qachon kelsang, o'shanda gaplashamiz. B) Kim nima eksa, shuni o'radi. C) Qayerda suv bo'lsa, o'sha yerda hayot bor. D) Kim ko'p o'qisa, u ko'p biladi. To'g'ri javob: D) Kim ko'p o'qisa, u ko'p biladi. ✔ 16. Kesim ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Shuni bilamanki, u keladi. B) Shunday kitob o'qidimki, hali ham esimda. C) Maqsadim shuki, shifokor bo'laman. D) Shu narsa ayonki, bilim kuchdir. To'g'ri javob: C) Maqsadim shuki, shifokor bo'laman. ✔ 17. «Haqiqat shuki, biz hali ko'p o'rganishimiz kerak» gapida bosh gapning kesimi qaysi? A) shuki B) haqiqat C) o'rganishimiz D) kerak To'g'ri javob: A) shuki ✔ 18. Kesim ergash gap deb qanday ergash gapga aytiladi? A) bosh gapdagi to'ldiruvchini izohlaydigan ergash gap B) bosh gapdagi kesimni izohlab keladigan ergash gap C) bosh gapdagi holni izohlaydigan ergash gap D) bosh gapdagi egani izohlaydigan ergash gap To'g'ri javob: B) bosh gapdagi kesimni izohlab keladigan ergash gap ✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gapda tinish belgilari 19. Ergash gap bosh gapdan oldin kelsa, odatda qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) ergash gapdan keyin ikki nuqta B) ergash gapdan keyin nuqtali vergul C) ergash gapdan keyin tire D) ergash gapdan keyin vergul To'g'ri javob: D) ergash gapdan keyin vergul ✔ 20. Qaysi ergashgan qo'shma gapda vergul ortiqcha qo'yilgan? A) Biz, uyga qaytdik, chunki kech bo'ldi. B) Bilamanki, sen ham kelasan. C) Agar kelsang, birga boramiz. D) Havo isigach, qushlar qaytdi. To'g'ri javob: A) Biz, uyga qaytdik, chunki kech bo'ldi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 110 21. «Akam agar vaqti bo'lsa bizga yordam beradi» gapida nechta vergul qo'yilishi kerak? A) 3 B) 4 C) 1 D) 2 To'g'ri javob: D) 2✔ 22. «Agar» bog'lovchili qaysi gapda tinish belgisi to'g'ri qo'yilgan? A) Agar havo ochiq bo'lsa sayr, qilamiz. B) Agar mehnat qilsang, natijaga erishasan. C) Agar ertaga kelsang biz, kinoga boramiz. D) Agar, o'qisang bilasan. To'g'ri javob: B) Agar mehnat qilsang, natijaga erishasan. ✔ 23. «Biz yugurdik chunki, kechikayotgan edik» gapidagi xatoni aniqlang. A) vergul «chunki» dan oldin qo'yilishi kerak B) vergul «biz» dan keyin qo'yilishi kerak C) gap oxirida undov belgisi qo'yilishi kerak D) «chunki» dan keyin ikki nuqta qo'yilishi kerak To'g'ri javob: A) vergul «chunki» dan oldin qo'yilishi kerak ✔ 24. «Kim mehnat qilsa u rohat ko'radi» gapida vergul qayerga qo'yiladi? A) «rohat» so'zidan keyin B) «kim» so'zidan keyin C) «qilsa» so'zidan keyin D) «u» so'zidan keyin To'g'ri javob: C) «qilsa» so'zidan keyin ✔ 25. «Garchi charchagan bo'lsa ham u ishni tugatdi» gapida vergul qayerga qo'yiladi? A) «charchagan» so'zidan keyin B) «ham» so'zidan keyin C) «garchi» so'zidan keyin D) «u» so'zidan keyin To'g'ri javob: B) «ham» so'zidan keyin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 111 Ona tili • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar 1. Ergash gapni bosh gapga bog'lashda qo'llanadigan yuklamani toping. A) -gina B) -mi C) -dir D) -chi To'g'ri javob: B) -mi✔ 2. Ergashtiruvchi bog'lovchini toping. A) va B) ammo C) yoki D) chunki To'g'ri javob: D) chunki ✔ 3. «Agar», «basharti», «mabodo» so'zlari qaysi ergash gapga xos? A) maqsad B) o'xshatish C) sabab D) shart To'g'ri javob: D) shart ✔ 4. «Chunki» bog'lovchisi qaysi ergash gapni bosh gapga bog'laydi? A) o'rin B) shart C) sabab D) to'siqsiz To'g'ri javob: C) sabab ✔ 5. Ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar qaysi qatorda to'g'ri berilgan? A) faqat teng bog'lovchilar B) faqat undalmalar C) ergashtiruvchi bog'lovchilar, ko'makchilar, nisbiy so'zlar, shart mayli va boshqa qo'shimchalar D) faqat ohang To'g'ri javob: C) ergashtiruvchi bog'lovchilar, ko'makchilar, nisbiy so'zlar, shart mayli va boshqa ✔ qo'shimchalar Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gap va uning tuzilishi 6. «Agar ertaga havo yaxshi bo'lsa, biz sayohatga chiqamiz» gapida bosh gapni toping. A) ertaga havo yaxshi B) biz sayohatga chiqamiz C) agar ertaga havo yaxshi bo'lsa D) agar ertaga To'g'ri javob: B) biz sayohatga chiqamiz ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 112 7. Ergash gaplarning turlari qaysi qatorda to'g'ri berilgan? A) ega, kesim, to'ldiruvchi, aniqlovchi va hol ergash gaplar B) biriktiruv, zidlov, ayiruv ergash gaplar C) darak, so'roq, buyruq ergash gaplar D) yig'iq, yoyiq, to'liqsiz ergash gaplar To'g'ri javob: A) ega, kesim, to'ldiruvchi, aniqlovchi va hol ergash gaplar✔ 8. Bosh gapda ergash gap mazmunini oldindan ko'rsatib keladigan «shu», «shunday», «o'sha» so'zlari qaysi so'z turkumiga kiradi? A) bog'lovchi B) ko'makchi C) ravish D) ko'rsatish olmoshi To'g'ri javob: D) ko'rsatish olmoshi ✔ 9. Ergashgan qo'shma gap qanday qismlardan tashkil topadi? A) undalma va kirish gap B) ikki teng huquqli qism C) muallif gapi va ko'chirma gap D) bosh gap va ergash gap To'g'ri javob: D) bosh gap va ergash gap ✔ 10. «Garchi kech bo'lsa ham, u ishni davom ettirdi» gapida nechta predikativ qism bor? A) 3 B) 2 C) 4 D) 1 To'g'ri javob: B) 2 ✔ 11. Qaysi ergash gap hol ergash gaplar guruhiga kirmaydi? A) sabab ergash gap B) payt ergash gap C) aniqlovchi ergash gap D) shart ergash gap To'g'ri javob: C) aniqlovchi ergash gap ✔ Bo'lim (BSB): To'ldiruvchi va aniqlovchi ergash gapli qo'shma gaplar 12. «Do'stlarim shunga ishonadiki, biz albatta g'alaba qozonamiz» gapida ergash gap turi qaysi? A) kesim ergash gap B) maqsad ergash gap C) to'ldiruvchi ergash gap D) aniqlovchi ergash gap To'g'ri javob: C) to'ldiruvchi ergash gap ✔ 13. Aniqlovchi ergash gap bosh gapdagi qaysi bo'lakni izohlaydi? A) undalmani B) kesimni C) holni D) aniqlovchini To'g'ri javob: D) aniqlovchini ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 113 14. «Bilamanki, sen meni tushunasan» qo'shma gapida ergash gap qaysi? A) meni tushunasan bilaman B) bilamanki C) sen meni tushunasan D) bilaman To'g'ri javob: C) sen meni tushunasan✔ 15. Aniqlovchi ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) qanday? qaysi? kimning? B) kim? nima? C) qachon? qayerda? D) nega? nima sababdan? To'g'ri javob: A) qanday? qaysi? kimning? ✔ Bo'lim (BSB): Ega va kesim ergash gapli qo'shma gaplar 16. «Ma'lum bo'ldiki, u kecha shaharga ketgan ekan» gapidagi ergash gap qaysi turga kiradi? A) payt ergash gap B) to'ldiruvchi ergash gap C) sabab ergash gap D) ega ergash gap To'g'ri javob: D) ega ergash gap ✔ 17. Ega ergash gap bosh gapga qanday vositalar bilan bog'lanadi? A) «garchi» bog'lovchisi B) «chunki» bog'lovchisi C) nisbiy so'zlar (kim...u) yoki «-ki» bog'lovchisi D) «go'yo» bog'lovchisi To'g'ri javob: C) nisbiy so'zlar (kim...u) yoki «-ki» bog'lovchisi ✔ 18. «Vazifamiz shundan iboratki, bog'ni ko'kalamzorlashtiramiz» gapidagi ergash gap turini aniqlang. A) ega ergash gap B) maqsad ergash gap C) kesim ergash gap D) payt ergash gap To'g'ri javob: C) kesim ergash gap ✔ 19. «Mening orzuim shuki, ...» qo'shma gapini kesim ergash gap bilan to'g'ri davom ettiring. A) qayerda daraxt ko'p B) qachonki mehmonlar ketdi C) ulg'ayib shifokor bo'laman D) chunki kecha yomg'ir yog'di To'g'ri javob: C) ulg'ayib shifokor bo'laman ✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gapda tinish belgilari 20. «Bahor kelgach dalalar, yashnadi» gapidagi xatoni aniqlang. A) gapda vergul umuman kerak emas B) vergul «bahor» dan keyin qo'yilishi kerak C) vergul o'rniga ikki nuqta qo'yilishi kerak D) vergul «kelgach» dan keyin qo'yilishi kerak To'g'ri javob: D) vergul «kelgach» dan keyin qo'yilishi kerak ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 114 21. Ergash gap bosh gapdan keyin kelib, «toki» bilan bog'lansa, vergul qayerga qo'yiladi? A) gap oxirida B) «toki» dan keyin C) «toki» dan oldin D) vergul umuman qo'yilmaydi To'g'ri javob: C) «toki» dan oldin✔ 22. «Chunki» bog'lovchili qaysi gapda tinish belgisi to'g'ri qo'yilgan? A) Ukam xursand chunki bayram, yaqin. B) Biz chunki, kech qoldik avtobus kelmadi. C) Bog'ga chiqmadik, chunki yomg'ir yog'ayotgan edi. D) U kelmadi chunki, kasal edi. To'g'ri javob: C) Bog'ga chiqmadik, chunki yomg'ir yog'ayotgan edi. ✔ 23. Qaysi gapda ergash gap bosh gap ichida kelgan va vergullar to'g'ri qo'yilgan? A) Akam, agar ishdan erta qaytsa, meni bog'ga olib boradi. B) Otam qachon kelsa o'shanda, gaplashamiz. C) Opam agar vaqt topsa, bizga ertak aytib beradi. D) Buvim, garchi charchagan bo'lsa ham bizni kutdi. To'g'ri javob: A) Akam, agar ishdan erta qaytsa, meni bog'ga olib boradi. ✔ 24. «Shunday shamol turdiki daraxtlar egilib ketdi» gapida qaysi belgi tushib qolgan? A) «shunday» so'zidan keyin vergul B) «daraxtlar» so'zidan keyin tire C) «turdiki» so'zidan keyin vergul D) «shamol» so'zidan keyin ikki nuqta To'g'ri javob: C) «turdiki» so'zidan keyin vergul ✔ 25. Tinish belgisi to'g'ri qo'yilgan ergashgan qo'shma gapni toping. A) Bahor kelgach, dalalar yashnadi. B) Shuni bilamanki u, keladi. C) Biz charchadik chunki, yo'l uzoq edi. D) Agar kelsang biz, kutamiz. To'g'ri javob: A) Bahor kelgach, dalalar yashnadi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 115 Ona tili • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar 1. «Biz shoshildik, chunki poyezd jo'nashiga oz qolgan edi» gapida bog'lovchi vosita qayerda joylashgan? A) ergash gap boshida B) ergash gap oxirida C) bosh gap boshida D) bosh gap oxirida To'g'ri javob: A) ergash gap boshida✔ 2. «Shuni bilamanki, u albatta keladi» kabi gaplarda «-ki» bog'lovchisi qaysi qismga qo'shilgan? A) bosh gapning egasiga B) ergash gapning egasiga C) ergash gapning kesimiga D) bosh gapning kesimiga To'g'ri javob: D) bosh gapning kesimiga ✔ 3. Ko'makchi vositasida bog'langan ergashgan qo'shma gapni toping. A) Dars tugaganidan keyin, biz kutubxonaga bordik. B) Agar dars tugasa, kutubxonaga boramiz. C) Biz kutubxonaga bordik, chunki dars tugadi. D) Qachon dars tugasa, o'shanda kutubxonaga boramiz. To'g'ri javob: A) Dars tugaganidan keyin, biz kutubxonaga bordik. ✔ 4. «-gani uchun» shakli qaysi ergash gapning kesimida keladi? A) shart B) maqsad C) sabab D) o'rin To'g'ri javob: C) sabab ✔ 5. «-ki» bog'lovchisi imloda qanday yoziladi? A) o'zidan oldingi so'zga qo'shib yoziladi B) qo'shtirnoq ichida yoziladi C) chiziqcha bilan yoziladi D) alohida yoziladi To'g'ri javob: A) o'zidan oldingi so'zga qo'shib yoziladi ✔ 6. Qaysi qatorda faqat ergashtiruvchi bog'lovchilar berilgan? A) chunki, agar, garchi, toki B) hamda, biroq, goh...goh C) na...na, dam...dam, yo D) va, ammo, yoki, lekin To'g'ri javob: A) chunki, agar, garchi, toki ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 116 7. «Farzandim baxtli bo'lsin deb, ona tinmay mehnat qiladi» gapida ergash gapni bosh gapga bog'lagan vosita qaysi? A) «chunki» bog'lovchisi B) «-ki» bog'lovchisi C) «deb» so'zi D) «tinmay» so'zi To'g'ri javob: C) «deb» so'zi✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gap va uning tuzilishi 8. «Men shuni bilamanki, sen bu ishni uddalaysan» gapida bosh gapni toping. A) sen bu ishni uddalaysan B) bu ishni uddalaysan C) men shuni bilamanki D) shuni bilamanki sen To'g'ri javob: C) men shuni bilamanki ✔ 9. «Havo sovuq bo'lgani uchun, bolalar uyda o'ynashdi» gapida ergash gapni toping. A) uyda o'ynashdi B) bolalar uyda o'ynashdi C) havo sovuq bo'lgani uchun D) bolalar uyda To'g'ri javob: C) havo sovuq bo'lgani uchun ✔ 10. «Qayerda mehnat bo'lsa, o'sha yerda baraka bo'ladi» gapida bosh gap qaysi? A) o'sha yerda baraka bo'ladi B) mehnat bo'lsa o'sha yerda C) qayerda mehnat D) qayerda mehnat bo'lsa To'g'ri javob: A) o'sha yerda baraka bo'ladi ✔ Bo'lim (BSB): To'ldiruvchi va aniqlovchi ergash gapli qo'shma gaplar 11. Aniqlovchi ergash gap «-ki» bilan bog'lansa, odatda bosh gapga nisbatan qayerda keladi? A) bosh gapdan oldin B) bosh gapdan keyin C) bosh gap ichida D) muallif gapidan oldin To'g'ri javob: B) bosh gapdan keyin ✔ 12. Qaysi gap aniqlovchi ergash gapli qo'shma gap emas? A) Shunday kunlar keldiki, xalq bayram qildi. B) Shunday bir shahar borki, u yerda kitobxonlar ko'p. C) Shunday daraxt ko'rdimki, tanasini uch kishi quchoqlay olmaydi. D) Kim so'rasa, unga ayt. To'g'ri javob: D) Kim so'rasa, unga ayt. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 117 13. To'ldiruvchi ergash gap bosh gapga qanday vositalar bilan bog'lanadi? A) «-ki» bog'lovchisi yoki nisbiy so'zlar (nima — shuni) B) «go'yo» bog'lovchisi C) «chunki» bog'lovchisi D) «garchi» bog'lovchisi To'g'ri javob: A) «-ki» bog'lovchisi yoki nisbiy so'zlar (nima — shuni)✔ 14. «Kim nima eksa, shuni o'radi» gapida ergash gap turini aniqlang. A) to'ldiruvchi ergash gap B) aniqlovchi ergash gap C) o'rin ergash gap D) ega ergash gap To'g'ri javob: A) to'ldiruvchi ergash gap ✔ 15. To'ldiruvchi ergash gap bosh gapdagi qaysi bo'lakni izohlaydi? A) egani B) holni C) to'ldiruvchini D) kesimni To'g'ri javob: C) to'ldiruvchini ✔ 16. «Biz eshitdikki, maktabimizga yangi ustoz kelibdi» gapidagi ergash gap turi qaysi? A) to'ldiruvchi ergash gap B) payt ergash gap C) ega ergash gap D) sabab ergash gap To'g'ri javob: A) to'ldiruvchi ergash gap ✔ 17. Qaysi gapda bosh gapdagi «shuni» so'zi ergash gap bilan izohlangan? A) Ustoz shuni so'radiki, vazifani kim bajardi. B) Do'stim shu kitobni o'qidi. C) Do'stim shu kuni keldi. D) Do'stim shu yerda qoldi. To'g'ri javob: A) Ustoz shuni so'radiki, vazifani kim bajardi. ✔ 18. Aniqlovchi ergash gapli qo'shma gapda bosh gapda qaysi so'zlar ko'pincha aniqlovchi vazifasida keladi? A) «va», «ammo» bog'lovchilari B) «chunki», «agar» bog'lovchilari C) «go'yo», «xuddi» so'zlari D) «shunday», «shu», «o'sha», «bir» kabi so'zlar To'g'ri javob: D) «shunday», «shu», «o'sha», «bir» kabi so'zlar ✔ Bo'lim (BSB): Ega va kesim ergash gapli qo'shma gaplar 19. Qaysi gapda ergash gap bosh gapdagi kesim vazifasidagi so'zni izohlaydi? A) Mening tilagim shuki, hamma sog' bo'lsin. B) Ayon bo'ldiki, u haq ekan. C) Shu narsa ravshanki, mehnat ulug'lanadi. D) Kim mehnat qilsa, o'sha rohat ko'radi. To'g'ri javob: A) Mening tilagim shuki, hamma sog' bo'lsin. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 118 20. Ega ergash gap «kim...u» vositasi bilan bog'lansa, ergash gap odatda qayerda keladi? A) bosh gap ichida B) muallif gapidan keyin C) bosh gapdan keyin D) bosh gapdan oldin To'g'ri javob: D) bosh gapdan oldin✔ 21. «Kim to'g'ri so'zlasa, u hurmat topadi» gapida bosh gapdagi «u» so'zi qaysi bo'lak? A) ega B) to'ldiruvchi C) kesim D) aniqlovchi To'g'ri javob: A) ega ✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gapda tinish belgilari 22. Ergash gap kesimi «-ganda» shaklida bo'lib, bosh gapdan oldin kelsa, qanday belgi qo'yiladi? A) ergash gapdan keyin ikki nuqta B) ergash gapdan keyin vergul C) ergash gap qavsga olinadi D) ergash gapdan keyin tire To'g'ri javob: B) ergash gapdan keyin vergul ✔ 23. Ergash gap bosh gapdan keyin kelib, «chunki» bilan bog'lansa, vergul qayerga qo'yiladi? A) vergul qo'yilmaydi B) «chunki» dan keyin C) «chunki» dan oldin D) gap oxirida To'g'ri javob: C) «chunki» dan oldin ✔ 24. «Men kutubxonaga bordim chunki kitob kerak edi» gapida vergul qaysi so'zdan keyin qo'yiladi? A) chunki B) kitob C) men D) bordim To'g'ri javob: D) bordim ✔ 25. Ergash gap bosh gap ichida kelsa, qanday ajratiladi? A) ikki nuqta bilan B) qo'shtirnoq bilan C) faqat oldidan vergul bilan D) ikki tomondan vergul bilan To'g'ri javob: D) ikki tomondan vergul bilan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 119 Ona tili • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar 1. «Toki» bog'lovchisi ko'pincha qaysi ergash gapni bog'laydi? A) to'siqsiz B) shart C) maqsad D) o'rin To'g'ri javob: C) maqsad✔ 2. Qaysi bog'lovchi ergashtiruvchi emas? A) garchi B) hamda C) agar D) chunki To'g'ri javob: B) hamda ✔ 3. Qaysi gapda ergash gap bosh gapga «-ki» bog'lovchisi vositasida bog'langan? A) Shuni unutmaki, vaqt qaytmaydi. B) Vaqt o'tgach, ko'p narsani tushunasan. C) Vaqt qaytmaydi, shuning uchun uni qadrla. D) Agar vaqtni qadrlasang, yutuqqa erishasan. To'g'ri javob: A) Shuni unutmaki, vaqt qaytmaydi. ✔ 4. Ergashgan qo'shma gapda bog'lovchi vosita sifatida qo'llanadigan ko'makchilar qaysi qatorda berilgan? A) uchun, sababli, so'ng, keyin B) yoki, yo, goh C) na, ham, hamda D) va, ammo, lekin To'g'ri javob: A) uchun, sababli, so'ng, keyin ✔ 5. Nisbiy so'zlar vositasida bog'langan ergashgan qo'shma gapni toping. A) Kim ko'p o'qisa, u ko'p biladi. B) Ko'p o'qidim, chunki imtihon yaqin. C) Ko'p o'qidim, ammo charchamadim. D) Ko'p o'qidim va imtihondan o'tdim. To'g'ri javob: A) Kim ko'p o'qisa, u ko'p biladi. ✔ 6. «-sa ham», «-sa-da» shakllari qaysi ergash gapga xos? A) shart B) payt C) sabab D) to'siqsiz To'g'ri javob: D) to'siqsiz ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 120 Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gap va uning tuzilishi 7. Ergash gapning kesimi ko'pincha qanday shakllarda keladi? A) shart mayli, sifatdosh, ravishdosh shakllarida yoki bog'lovchi bilan B) faqat buyruq maylida C) faqat undov so'z shaklida D) faqat hozirgi zamon shaklida To'g'ri javob: A) shart mayli, sifatdosh, ravishdosh shakllarida yoki bog'lovchi bilan✔ 8. Ergash gap bosh gapdan keyin kelgan qo'shma gapni toping. A) Agar yomg'ir yog'sa, uyga qaytamiz. B) Yomg'ir tingach, biz yo'lga chiqdik. C) Yomg'ir yog'gani uchun, biz uyga qaytdik. D) Biz uyga qaytdik, chunki yomg'ir yog'a boshladi. To'g'ri javob: D) Biz uyga qaytdik, chunki yomg'ir yog'a boshladi. ✔ 9. Ergash gap bosh gapning ichida kelgan qo'shma gapni toping. A) Akam bizga yordam beradi, chunki vaqti bor. B) Agar vaqti bo'lsa, akam bizga yordam beradi. C) Akamning vaqti bor, u bizga yordam beradi. D) Akam, agar vaqti bo'lsa, bizga yordam beradi. To'g'ri javob: D) Akam, agar vaqti bo'lsa, bizga yordam beradi. ✔ 10. Ergashgan qo'shma gapni toping. A) Dars tugadi va o'quvchilar bog'ga chiqishdi. B) Dars tugadi, ammo o'quvchilar ketmadi. C) Dars tugadi, o'quvchilar bog'ga chiqishdi. D) Dars tugagach, o'quvchilar bog'ga chiqishdi. To'g'ri javob: D) Dars tugagach, o'quvchilar bog'ga chiqishdi. ✔ 11. Ergash gapning turini aniqlash uchun so'roq qayerdan beriladi? A) kesimdan bog'lovchiga B) ergash gapdan bosh gapga C) bosh gapdan ergash gapga D) bog'lovchidan egaga To'g'ri javob: C) bosh gapdan ergash gapga ✔ 12. «Qachon kelsang, o'shanda gaplashamiz» gapida ergash gap qaysi? A) o'shanda gaplashamiz B) o'shanda C) qachon kelsang D) gaplashamiz To'g'ri javob: C) qachon kelsang ✔ Bo'lim (BSB): To'ldiruvchi va aniqlovchi ergash gapli qo'shma gaplar 13. «Shunday kitob borki, ...» gapini aniqlovchi ergash gap bilan to'g'ri davom ettiring. A) qachonki bahor kelsa B) agar ertaga ham kelsang C) uni o'qigan odam o'zgarib qoladi D) chunki men kutubxonaga bordim To'g'ri javob: C) uni o'qigan odam o'zgarib qoladi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 121 14. Aniqlovchi ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Shunday kunlar bo'ladiki, odam o'zini baxtli his qiladi. B) Kim ko'p ishlasa, u ko'p topadi. C) Shuni bildimki, u haq ekan. D) Maqsadim shuki, yaxshi o'qiyman. To'g'ri javob: A) Shunday kunlar bo'ladiki, odam o'zini baxtli his qiladi.✔ 15. To'ldiruvchi ergash gapli qo'shma gapda bosh gapning kesimi ko'pincha qanday fe'llar bilan ifodalanadi? A) faqat undov so'zlar B) bilmoq, aytmoq, eshitmoq, sezmoq kabi fe'llar C) faqat «bo'lmoq» yordamchi fe'li D) faqat ravishdoshlar To'g'ri javob: B) bilmoq, aytmoq, eshitmoq, sezmoq kabi fe'llar ✔ 16. «Ustoz shuni aytdiki, ertaga imtihon bo'ladi» gapida bosh gapdagi «shuni» so'zi qaysi bo'lak? A) to'ldiruvchi B) ega C) aniqlovchi D) hol To'g'ri javob: A) to'ldiruvchi ✔ 17. Qaysi gapda ergash gap «nimani?» so'rog'iga javob bo'ladi? A) Shunday daryo bor ekanki, suvi doim muzdek. B) Shunday bir kitob topdimki, uni bir kunda o'qib chiqdim. C) Maqsad shuki, hamma bilimli bo'lsin. D) U shuni tushundiki, mehnatsiz hech narsa bo'lmaydi. To'g'ri javob: D) U shuni tushundiki, mehnatsiz hech narsa bo'lmaydi. ✔ 18. «Shunday odamlar borki, ular boshqalar uchun yashaydi» gapida bosh gapni toping. A) ular boshqalar uchun yashaydi B) odamlar bor ular C) boshqalar uchun yashaydi D) shunday odamlar borki To'g'ri javob: D) shunday odamlar borki ✔ Bo'lim (BSB): Ega va kesim ergash gapli qo'shma gaplar 19. «Gap shundaki, u bu haqda hech narsa bilmaydi» gapida ergash gap turi qaysi? A) aniqlovchi ergash gap B) to'ldiruvchi ergash gap C) ega ergash gap D) kesim ergash gap To'g'ri javob: D) kesim ergash gap ✔ 20. Kesim ergash gapli qo'shma gapda bosh gapning kesimi ko'pincha qanday so'zlar bilan ifodalanadi? A) undov so'z B) ravishdosh C) «shu», «shunday» kabi ko'rsatish olmoshlari D) fe'lning buyruq shakli To'g'ri javob: C) «shu», «shunday» kabi ko'rsatish olmoshlari ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 122 21. Ega ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) kim? nima? B) qachon? qayerda? C) kimni? nimani? D) qanday? qaysi? To'g'ri javob: A) kim? nima?✔ 22. «Kim kitobni sevsa, kitob ham uni sevadi» gapida ergash gap turini aniqlang. A) kesim ergash gap B) ega ergash gap C) aniqlovchi ergash gap D) to'ldiruvchi ergash gap To'g'ri javob: D) to'ldiruvchi ergash gap ✔ 23. Kesim ergash gap bosh gapga ko'pincha qaysi vosita orqali bog'lanadi? A) «-ki» bog'lovchisi B) «chunki» bog'lovchisi C) «garchi» bog'lovchisi D) «-gach» qo'shimchasi To'g'ri javob: A) «-ki» bog'lovchisi ✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gapda tinish belgilari 24. Tinish belgilari to'g'ri qo'yilgan sabab ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Havo bulut, bo'lgani uchun quyosh ko'rinmadi. B) U kech qolgani uchun, ustoz uni ogohlantirdi. C) Biz uyga ketdik chunki, kech bo'ldi. D) Kitob qiziq bo'lgani, uchun tez o'qidim. To'g'ri javob: B) U kech qolgani uchun, ustoz uni ogohlantirdi. ✔ 25. «Shuni bilingki siz yolg'iz emassiz» gapida vergul qayerga qo'yiladi? A) «shuni» so'zidan keyin B) «yolg'iz» so'zidan keyin C) «siz» so'zidan keyin D) «bilingki» so'zidan keyin To'g'ri javob: D) «bilingki» so'zidan keyin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 123 Ona tili • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar 1. «Qancha ko'p o'qisang, shuncha ko'p bilasan» gapidagi «qancha – shuncha» so'zlari qanday vazifa bajaradi? A) undalmalar B) kirish so'zlar C) teng bog'lovchilar D) ergash gapni bosh gapga bog'lovchi nisbiy so'zlar To'g'ri javob: D) ergash gapni bosh gapga bog'lovchi nisbiy so'zlar✔ 2. «-gach», «-guncha», «-ganda» qo'shimchalari qaysi ergash gapning kesimida ko'p uchraydi? A) aniqlovchi B) payt C) o'rin D) maqsad To'g'ri javob: B) payt ✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gap va uning tuzilishi 3. Ergash gap bosh gapga nisbatan qanday o'rinlarda kelishi mumkin? A) faqat muallif gapidan keyin B) faqat bosh gapdan keyin C) faqat bosh gapdan oldin D) bosh gapdan oldin, keyin yoki uning ichida To'g'ri javob: D) bosh gapdan oldin, keyin yoki uning ichida ✔ 4. «Kim mehnat qilsa, u rohat ko'radi» gapida bosh gapni ko'rsating. A) kim mehnat qilsa B) mehnat qilsa u C) u rohat ko'radi D) kim mehnat To'g'ri javob: C) u rohat ko'radi ✔ 5. Ergash gap bosh gapga nisbatan qanday vazifa bajaradi? A) bosh gap bilan teng huquqli bo'ladi B) bosh gapni inkor qiladi C) faqat undalma vazifasini bajaradi D) bosh gapdagi biror bo'lakni yoki uning butun mazmunini izohlaydi To'g'ri javob: D) bosh gapdagi biror bo'lakni yoki uning butun mazmunini izohlaydi ✔ 6. Ergashgan qo'shma gap deb qanday gapga aytiladi? A) qismlari faqat ohang bilan bog'langan gap B) qismlari teng huquqli bo'lgan qo'shma gap C) qismlaridan biri ikkinchisiga tobe bo'lib, uni izohlab keladigan qo'shma gap D) ko'chirma va muallif gapidan iborat gap To'g'ri javob: C) qismlaridan biri ikkinchisiga tobe bo'lib, uni izohlab keladigan qo'shma gap ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 124 7. Ergashgan qo'shma gapda qaysi qism mazmunan hokim (asosiy) hisoblanadi? A) ikkala qism teng B) bosh gap C) ergash gap D) muallif gapi To'g'ri javob: B) bosh gap✔ 8. Qaysi gap ergashgan qo'shma gap emas? A) Ustoz kirdi, o'quvchilar o'rnidan turdi. B) Ustoz kirmaguncha, o'quvchilar jim o'tirishdi. C) Ustoz kirganda, o'quvchilar o'rnidan turdi. D) Agar ustoz kirsa, o'quvchilar o'rnidan turadi. To'g'ri javob: A) Ustoz kirdi, o'quvchilar o'rnidan turdi. ✔ 9. Ergashgan qo'shma gapni bog'langan qo'shma gapdan farqlovchi belgi qaysi? A) gapning uzunligi B) vergulning qo'yilishi C) qismlarning tobe munosabatda bo'lishi D) qismlarning soni To'g'ri javob: C) qismlarning tobe munosabatda bo'lishi ✔ 10. Ergashgan qo'shma gapda ergash gap qaysi qismga tobe bo'ladi? A) ko'chirma gapga B) muallif gapiga C) kirish gapga D) bosh gapga To'g'ri javob: D) bosh gapga ✔ Bo'lim (BSB): To'ldiruvchi va aniqlovchi ergash gapli qo'shma gaplar 11. To'ldiruvchi ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Shunday odamlar borki, ular doim haq gapiradi. B) Men shuni bilamanki, sen haqsan. C) Shu narsa ma'lumki, sen haqsan. D) Gap shuki, sen haqsan. To'g'ri javob: B) Men shuni bilamanki, sen haqsan. ✔ 12. To'ldiruvchi ergash gapli qo'shma gapda bosh gapdagi to'ldiruvchi qanday so'zlar bilan ifodalanadi? A) sifatlar B) «shuni», «shunga», «undan» kabi olmoshlar C) ravishlar D) bog'lovchilar To'g'ri javob: B) «shuni», «shunga», «undan» kabi olmoshlar ✔ 13. To'ldiruvchi ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) kim? nima? B) qanday? qaysi? C) kimni? nimani? kimga? nimaga? kimdan? nimadan? D) qachon? qayerda? To'g'ri javob: C) kimni? nimani? kimga? nimaga? kimdan? nimadan? ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 125 14. «Men shunday bir odamni bilamanki, u yetti tilda gapira oladi» gapidagi ergash gap turi qaysi? A) aniqlovchi ergash gap B) ega ergash gap C) payt ergash gap D) kesim ergash gap To'g'ri javob: A) aniqlovchi ergash gap✔ Bo'lim (BSB): Ega va kesim ergash gapli qo'shma gaplar 15. Kesim ergash gap qanday so'roqlarga javob bo'ladi? A) kimning? qaysi? B) qachon? qayerda? C) nega? nima uchun? D) bosh gapdagi kesimga beriladigan so'roqlarga (nima? qanday?) To'g'ri javob: D) bosh gapdagi kesimga beriladigan so'roqlarga (nima? qanday?) ✔ 16. «-ki» vositasida bog'langan ega ergash gap bosh gapga nisbatan qayerda keladi? A) bosh gap ichida B) bosh gapdan keyin C) bosh gapdan oldin D) undalmadan oldin To'g'ri javob: B) bosh gapdan keyin ✔ 17. Qaysi gap ega ergash gapli qo'shma gap emas? A) Shu narsa ayonki, til millat ko'zgusidir. B) Kim kelsa, u mehmon. C) Kim o'qisa, o'sha biladi. D) Kim so'rasa, unga javob ber. To'g'ri javob: D) Kim so'rasa, unga javob ber. ✔ 18. «Kim vaqtni qadrlamasa, u ko'p narsani boy beradi» gapida ergash gapning kesimi qaysi? A) vaqtni B) kim C) boy beradi D) qadrlamasa To'g'ri javob: D) qadrlamasa ✔ 19. Ega ergash gap bosh gapdagi qaysi bo'lakni izohlaydi? A) holni B) kesimni C) egani D) to'ldiruvchini To'g'ri javob: C) egani ✔ Bo'lim (BSB): Ergashgan qo'shma gapda tinish belgilari 20. Bosh gap «-ki» bog'lovchisi bilan tugasa, undan keyin qanday belgi qo'yiladi? A) tire B) ikki nuqta C) qavs D) vergul To'g'ri javob: D) vergul ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 126 21. «Toki xalq farovon yashasin biz tinmay mehnat qilamiz» gapida qaysi tinish belgisi tushib qolgan? A) «xalq» so'zidan keyin tire B) «toki» so'zidan keyin vergul C) «yashasin» so'zidan keyin vergul D) «biz» so'zidan keyin vergul To'g'ri javob: C) «yashasin» so'zidan keyin vergul✔ 22. «Biz shunday daryo ko'rdikki uning suvi tiniq edi» gapida vergul qaysi so'zdan keyin qo'yiladi? A) ko'rdikki B) suvi C) uning D) daryo To'g'ri javob: A) ko'rdikki ✔ 23. Vergul tushib qolgan ergashgan qo'shma gapni toping. A) Yomg'ir tingach, quyosh chiqdi. B) Biz shoshildik, chunki kech edi. C) Qachon vaqting bo'lsa o'shanda kel. D) Bilamanki, sen yaxshi o'qiysan. To'g'ri javob: C) Qachon vaqting bo'lsa o'shanda kel. ✔ 24. Qaysi gapda tinish belgisi xato qo'yilgan? A) Sen kelmaguningcha, men kutaman. B) Shuni aytamanki, bu ish oson emas. C) Qor erigach daryolar, to'lib oqdi. D) Yomg'ir yoqqani uchun, yo'llar loy bo'ldi. To'g'ri javob: C) Qor erigach daryolar, to'lib oqdi. ✔ 25. Qaysi gapda «-ki» bog'lovchisidan keyin vergul to'g'ri qo'yilgan? A) Ma'lum bo'ldiki, poyezd kechikadi. B) Shunday shamol turdiki daraxtlar, egildi. C) Shuni aytamanki ertaga, dars yo'q. D) Gap shuki u, kelmaydi. To'g'ri javob: A) Ma'lum bo'ldiki, poyezd kechikadi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 127 Ona tili • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Natija, miqdor-daraja va o'xshatish ergash gapli qo'shma gaplar 1. «Qancha...shuncha» nisbiy so'zlari qaysi ergash gapga xos? A) payt B) miqdor-daraja C) o'xshatish D) o'rin To'g'ri javob: B) miqdor-daraja✔ 2. Miqdor-daraja ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Ko'p o'qisang ham, hamma narsani bilmaysan. B) Qancha ko'p o'qisang, shuncha ko'p bilasan. C) Ko'p o'qiganing uchun, ko'p bilasan. D) Qachon ko'p o'qisang, o'shanda bilasan. To'g'ri javob: B) Qancha ko'p o'qisang, shuncha ko'p bilasan. ✔ 3. Miqdor-daraja ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) qayerda? qayerga? B) nega? nima sababdan? C) qachon? qachongacha? D) qancha? qay darajada? To'g'ri javob: D) qancha? qay darajada? ✔ 4. «Go'yo» so'zi qatnashgan o'xshatish ergash gapning kesimi ko'pincha qaysi qo'shimcha bilan keladi? A) -dek (-day) B) -gach C) -guncha D) -gani uchun To'g'ri javob: A) -dek (-day) ✔ Bo'lim (BSB): Ko'p qismli (murakkab) qo'shma gaplar 5. «Men kitob o'qidim, akam esa gazeta varaqladi, singlim uxlab qoldi» gapida qismlar qanday bog'langan? A) faqat ergashtiruvchi bog'lovchilar bilan B) nisbiy so'zlar bilan C) faqat «va» bog'lovchisi bilan D) ohang va «esa» yuklamasi yordamida To'g'ri javob: D) ohang va «esa» yuklamasi yordamida ✔ 6. Ko'p qismli (murakkab) qo'shma gap deb qanday gapga aytiladi? A) uyushiq bo'lakli sodda gap B) ikki qismli qo'shma gap C) bitta ko'chirma gapli qurilma D) uch va undan ortiq predikativ qismdan tuzilgan qo'shma gap To'g'ri javob: D) uch va undan ortiq predikativ qismdan tuzilgan qo'shma gap ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 128 7. Uyushiq ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Qor eriganda, ariqlar to'lganda, dehqonlar dalaga chiqadi. B) Dehqonlar dalaga chiqdi, chunki qor eridi. C) Qor erigach, dehqonlar dalaga chiqdi. D) Qor eridi, dehqonlar dalaga chiqdi. To'g'ri javob: A) Qor eriganda, ariqlar to'lganda, dehqonlar dalaga chiqadi.✔ 8. Ko'p qismli qo'shma gapda qismlar orasida qanday tinish belgilari qo'llanishi mumkin? A) vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta, tire B) faqat nuqta C) faqat qo'shtirnoq D) faqat qavs To'g'ri javob: A) vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta, tire ✔ Bo'lim (BSB): Bog'lovchisiz qo'shma gap va undagi tinish belgilari 9. «Mehnat qilasan — rohat ko'rasan» gapida tire nima uchun qo'yilgan? A) birinchi qism shart ma'nosini bildirgani uchun B) ikkinchi qism birinchisini izohlagani uchun C) ikkinchi qism sababni bildirgani uchun D) qismlar sanalgani uchun To'g'ri javob: A) birinchi qism shart ma'nosini bildirgani uchun ✔ 10. Bog'lovchisiz qo'shma gapning qismlari ancha keng bo'lib, o'z ichida vergulli bo'laklarga ega bo'lsa, qismlar orasida qaysi belgi ishlatiladi? A) qo'shtirnoq B) qavs C) undov belgisi D) nuqtali vergul To'g'ri javob: D) nuqtali vergul ✔ 11. Bog'lovchisiz qo'shma gap qismlari mazmunan bir-biriga zid bo'lsa, qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) tire C) qavs D) nuqtali vergul To'g'ri javob: B) tire ✔ 12. «Men xursandman: akam safardan qaytdi» gapida ikkinchi qism qanday ma'noni bildiradi? A) payt B) natija C) sabab D) zidlov To'g'ri javob: C) sabab ✔ 13. Qaysi gapda tire to'g'ri qo'yilgan? A) Ukam — maktabga ketdi. B) Biz kitob — o'qidik. C) Ozgina kechikdik — poyezd jo'nab ketdi. D) Havo — juda issiq edi. To'g'ri javob: C) Ozgina kechikdik — poyezd jo'nab ketdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 129 14. «Qattiq yomg'ir yog'di — daryo toshdi» gapida ikkinchi qism qanday ma'noni bildiradi? A) natija B) sabab C) izoh D) zidlov To'g'ri javob: A) natija✔ 15. Bog'lovchisiz qo'shma gap qismlari orasida qaysi tinish belgilari qo'yiladi? A) faqat qo'shtirnoq B) faqat nuqta C) vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta, tire D) faqat so'roq belgisi To'g'ri javob: C) vergul, nuqtali vergul, ikki nuqta, tire ✔ Bo'lim (BSB): Payt va o'rin ergash gapli qo'shma gaplar 16. «Daryo qayerdan boshlansa, o'sha yerdan sayohatni boshlaymiz» gapidagi ergash gap turini aniqlang. A) o'rin B) shart C) payt D) sabab To'g'ri javob: A) o'rin ✔ 17. O'rin ergash gapli qo'shma gapda ergash gapning kesimi ko'pincha qaysi shaklda bo'ladi? A) buyruq-istak maylida B) -gach shaklida C) shart mayli (-sa) shaklida D) -dek shaklida To'g'ri javob: C) shart mayli (-sa) shaklida ✔ 18. «Qachon bahor kelsa, ...» gapini mantiqan to'g'ri davom ettiring. A) o'shanda bog'lar gullaydi B) go'yo bog'lar gullaydi C) o'sha yerda bog'lar gullaydi D) chunki bog'lar gullaydi To'g'ri javob: A) o'shanda bog'lar gullaydi ✔ 19. Payt ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Havo sovuq bo'lgani uchun, biz uyda qoldik. B) Qo'ng'iroq chalinganda, o'quvchilar sinfga kirishdi. C) Qayerda gul bo'lsa, o'sha yerda ari bo'ladi. D) Agar yomg'ir yog'sa, sayr qoldiriladi. To'g'ri javob: B) Qo'ng'iroq chalinganda, o'quvchilar sinfga kirishdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 130 Bo'lim (BSB): Shart va to'siqsiz ergash gapli qo'shma gaplar 20. «Qancha urinmasin, u eshikni ocholmadi» gapidagi ergash gap turini aniqlang. A) to'siqsiz B) shart C) sabab D) miqdor-daraja To'g'ri javob: A) to'siqsiz✔ 21. To'siqsiz ergash gapni bog'lovchi vositalar qaysi qatorda berilgan? A) chunki, -gani uchun B) garchi, -sa ham, -sa-da, -ganiga qaramay C) agar, basharti, -sa D) qachon, -gach, -guncha To'g'ri javob: B) garchi, -sa ham, -sa-da, -ganiga qaramay ✔ 22. «Basharti» so'zi qaysi ergash gapda qo'llanadi? A) shart B) payt C) to'siqsiz D) sabab To'g'ri javob: A) shart ✔ 23. To'siqsiz ergash gap qanday ma'noni ifodalaydi? A) harakatning maqsadini B) bosh gapdagi voqeaga to'sqinlik qila olmagan voqeani C) voqeaning sodir bo'lish vaqtini D) bosh gapdagi voqeaning sababini To'g'ri javob: B) bosh gapdagi voqeaga to'sqinlik qila olmagan voqeani ✔ 24. «Garchi» bog'lovchisi bilan kelgan ergash gapning kesimi odatda qanday shaklda bo'ladi? A) «-sa ham» yoki «-sa-da» shaklida B) buyruq-istak maylida C) «-gach» shaklida D) «-gani uchun» shaklida To'g'ri javob: A) «-sa ham» yoki «-sa-da» shaklida ✔ 25. Qaysi gapda to'siqsizlik ma'nosi ifodalangan? A) Yomg'ir yog'sa-da, dehqonlar dalada ishlashdi. B) Mabodo yomg'ir yog'sa, ish to'xtaydi. C) Agar yomg'ir yog'masa, ekinlar quriydi. D) Yomg'ir yog'sa, dehqonlar uyda qolishadi. To'g'ri javob: A) Yomg'ir yog'sa-da, dehqonlar dalada ishlashdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 131 Ona tili • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Natija, miqdor-daraja va o'xshatish ergash gapli qo'shma gaplar 1. Natija ergash gapdagi «shuning uchun» vositasi oldidan qanday tinish belgisi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) vergul C) qavs D) qo'shtirnoq To'g'ri javob: B) vergul✔ 2. O'xshatish ergash gap bosh gapdan qaysi tinish belgisi bilan ajratiladi? A) ikki nuqta B) qavs C) vergul D) nuqtali vergul To'g'ri javob: C) vergul ✔ 3. O'xshatish ergash gap qanday ma'noni bildiradi? A) bosh gapdagi voqeaning sharti bo'ladi B) bosh gapdagi harakat yoki holatni boshqa bir voqeaga o'xshatadi C) bosh gapdagi voqeaning sababini ko'rsatadi D) bosh gapdagi voqeaning o'rnini bildiradi To'g'ri javob: B) bosh gapdagi harakat yoki holatni boshqa bir voqeaga o'xshatadi ✔ Bo'lim (BSB): Ko'p qismli (murakkab) qo'shma gaplar 4. Ko'p qismli qo'shma gapning qismlari keng tarqalgan bo'lib, ichida vergullar bo'lsa, katta qismlar orasiga qanday belgi qo'yiladi? A) nuqtali vergul B) qo'shtirnoq C) ko'p nuqta D) qavs To'g'ri javob: A) nuqtali vergul ✔ 5. «Qachon bahor kelsa, dalalar yashnaydi, qushlar sayraydi» gapida nechta bosh gap bor? A) 3 B) 1 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 6. «Shamol turdi, osmonni bulut qopladi, ko'p o'tmay yomg'ir yog'a boshladi» gapida qismlar qanday bog'langan? A) nisbiy so'zlar bilan B) teng bog'lovchilar bilan C) ergashtiruvchi bog'lovchilar bilan D) ohang yordamida (bog'lovchisiz) To'g'ri javob: D) ohang yordamida (bog'lovchisiz) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 132 7. «Dars tugadi, o'quvchilar hovliga chiqishdi va o'yin boshlandi» gapida nechta predikativ qism bor? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 To'g'ri javob: C) 3✔ 8. Ko'p qismli qo'shma gapni toping. A) Qor erigani uchun, ariqlar to'ldi. B) Qor eridi va ariqlarga oqib tushdi. C) Qor eridi, ariqlarda suv jildiradi, daraxtlar kurtak chiqardi. D) Qor erigach, ariqlarda suv paydo bo'ldi. To'g'ri javob: C) Qor eridi, ariqlarda suv jildiradi, daraxtlar kurtak chiqardi. ✔ 9. Qaysi gap ham bog'lovchisiz, ham ergashish aloqasi bo'lgan ko'p qismli qo'shma gap? A) Qushlar qaytdi va dalalar ko'kardi. B) Qushlar qaytdi, dalalar ko'kardi, chunki bahor keldi. C) Qushlar qaytdi, dalalar ko'kardi, daraxtlar gulladi. D) Bahor kelgach, qushlar qaytdi. To'g'ri javob: B) Qushlar qaytdi, dalalar ko'kardi, chunki bahor keldi. ✔ Bo'lim (BSB): Sabab va maqsad ergash gapli qo'shma gaplar 10. «Biz ko'p mashq qildik, toki musobaqada g'olib bo'laylik» gapida ergash gap turini aniqlang. A) payt B) natija C) sabab D) maqsad To'g'ri javob: D) maqsad ✔ 11. «Imtihondan yaxshi baho olay deb, kechasi bilan o'qidim» gapidagi ergash gap turi qaysi? A) sabab B) payt C) shart D) maqsad To'g'ri javob: D) maqsad ✔ 12. «Men shoshildim, negaki dars boshlanayotgan edi» gapida ergash gap turini aniqlang. A) maqsad B) to'siqsiz C) payt D) sabab To'g'ri javob: D) sabab ✔ 13. «Chunki» bog'lovchili sabab ergash gap bosh gapga nisbatan qayerda keladi? A) bosh gapdan keyin B) bosh gap ichida C) bosh gapdan oldin D) muallif gapidan oldin To'g'ri javob: A) bosh gapdan keyin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 133 Bo'lim (BSB): Bog'lovchisiz qo'shma gap va undagi tinish belgilari 14. «Kun botdi, salqin tushdi, ko'chada odamlar ko'paydi» gapidagi qismlar soni va bog'lanish usulini aniqlang. A) 3 qism, ergashtiruvchi bog'lovchi bilan bog'langan B) 4 qism, ohang yordamida bog'langan C) 2 qism, bog'lovchi yordamida bog'langan D) 3 qism, ohang yordamida bog'langan To'g'ri javob: D) 3 qism, ohang yordamida bog'langan✔ 15. «Derazadan qaradim: hovlida bolalar o'ynashyapti» gapida ikki nuqta nima uchun qo'yilgan? A) birinchi qism shart ma'nosida B) qismlar zid ma'noda C) ikkinchi qism birinchisini izohlab, nima ko'rilganini ochadi D) ikkinchi qism natijani bildiradi To'g'ri javob: C) ikkinchi qism birinchisini izohlab, nima ko'rilganini ochadi ✔ 16. «Bir narsani unutma: vaqt hech qachon qaytmaydi» gapida ikkinchi qism qanday vazifada? A) birinchi qismning natijasini bildiradi B) birinchi qismning paytini bildiradi C) birinchi qismdagi «bir narsa» mazmunini izohlaydi D) birinchi qismga zid ma'no bildiradi To'g'ri javob: C) birinchi qismdagi «bir narsa» mazmunini izohlaydi ✔ 17. Qaysi gapda ikki nuqta to'g'ri qo'yilgan? A) Bir narsa aniq: bu yil hosil mo'l bo'ladi. B) Kun botdi: yulduzlar chiqdi: tun kirdi. C) Ukam: maktabga ketdi. D) Biz bog'ga: chiqdik, chunki havo yaxshi edi. To'g'ri javob: A) Bir narsa aniq: bu yil hosil mo'l bo'ladi. ✔ 18. Bog'lovchisiz qo'shma gapda ikkinchi qism birinchi qismdagi voqeaning natijasini bildirsa, qaysi belgi qo'yiladi? A) tire B) qo'shtirnoq C) ikki nuqta D) nuqtali vergul To'g'ri javob: A) tire ✔ 19. Qaysi gapda nuqtalar o'rniga ikki nuqta qo'yilishi kerak? A) Siz bilasiz ... men bilmayman. B) Ukam yig'layapti ... uning o'yinchog'i sinib qoldi. C) Biz chaqirdik ... u kelmadi. D) Quyosh chiqdi ... havo isidi. To'g'ri javob: B) Ukam yig'layapti ... uning o'yinchog'i sinib qoldi. ✔ 20. Qaysi gapda nuqtalar o'rniga tire qo'yilishi kerak? A) Xursandman ... do'stim keldi. B) Bir oz kechikdik ... avtobus ketib qolibdi. C) Shunday deyishdi ... ertaga dars yo'q. D) Men bir narsani bilaman ... u haq. To'g'ri javob: B) Bir oz kechikdik ... avtobus ketib qolibdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 134 Bo'lim (BSB): Payt va o'rin ergash gapli qo'shma gaplar 21. Payt ergash gapni bosh gapga bog'lovchi ko'makchilar qaysi qatorda berilgan? A) keyin, so'ng, beri, oldin B) qaramay, garchi, holbuki C) uchun, sababli, tufayli D) kabi, singari, sayin To'g'ri javob: A) keyin, so'ng, beri, oldin✔ 22. «Bahor kelgandan beri, dalalarda ish qizg'in» gapida qaysi vosita qo'llangan? A) «agar» bog'lovchisi B) «beri» ko'makchisi C) «-ki» bog'lovchisi D) «chunki» bog'lovchisi To'g'ri javob: B) «beri» ko'makchisi ✔ 23. Qaysi gapda ergash gap bosh gapdagi harakatning o'rnini bildiradi? A) Qayerda bilim bo'lsa, o'sha yerda taraqqiyot bor. B) Bilim olgach, taraqqiyotga erishamiz. C) Bilim olmaguncha, taraqqiyot bo'lmaydi. D) Qachon bilim olsang, o'shanda taraqqiyotga erishasan. To'g'ri javob: A) Qayerda bilim bo'lsa, o'sha yerda taraqqiyot bor. ✔ 24. O'rin ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Tinchlik bo'lgani uchun, farovonlik bor. B) Qayerda tinchlik bo'lsa, o'sha yerda farovonlik bo'ladi. C) Qachon tinchlik bo'lsa, o'shanda farovonlik bo'ladi. D) Garchi tinchlik bo'lsa ham, farovonlik yo'q. To'g'ri javob: B) Qayerda tinchlik bo'lsa, o'sha yerda farovonlik bo'ladi. ✔ Bo'lim (BSB): Shart va to'siqsiz ergash gapli qo'shma gaplar 25. «Kitob o'qisang, bilimli bo'lasan» gapidagi ergash gap turini aniqlang. A) maqsad B) payt C) to'siqsiz D) shart To'g'ri javob: D) shart ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 135 Ona tili • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Natija, miqdor-daraja va o'xshatish ergash gapli qo'shma gaplar 1. O'xshatish ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Ustoz kirgach, hamma jim bo'lib qoldi. B) Agar ustoz kirsa, hamma jim bo'ladi. C) Hamma jim bo'lib qoldi, go'yo xonada hech kim yo'qdek. D) Hamma jim bo'lib qoldi, chunki ustoz kirdi. To'g'ri javob: C) Hamma jim bo'lib qoldi, go'yo xonada hech kim yo'qdek.✔ 2. «Qanchalik ko'p mehnat qilsang, shunchalik ko'p hosil olasan» gapida bosh gap qaysi? A) qanchalik ko'p B) qanchalik ko'p mehnat qilsang C) shunchalik ko'p hosil olasan D) ko'p mehnat qilsang To'g'ri javob: C) shunchalik ko'p hosil olasan ✔ 3. Natija ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Yo'l uzoq bo'lgani uchun, biz charchadik. B) Agar yo'l uzoq bo'lsa, erta chiqamiz. C) Yo'l uzoq edi, shuning uchun biz erta yo'lga chiqdik. D) Yo'l uzoq bo'lsa ham, biz charchamadik. To'g'ri javob: C) Yo'l uzoq edi, shuning uchun biz erta yo'lga chiqdik. ✔ Bo'lim (BSB): Ko'p qismli (murakkab) qo'shma gaplar 4. Qaysi gap ko'p qismli qo'shma gap emas? A) Kun botdi, salqin tushdi, ko'chalar jimidi. B) Bolalar o'ynashdi, kattalar suhbatlashdi, qariyalar dam olishdi. C) Agar havo ochiq bo'lsa, biz bog'ga chiqamiz, ukam esa uyda qoladi. D) Bolalar bog'da o'ynashdi va kulishdi. To'g'ri javob: D) Bolalar bog'da o'ynashdi va kulishdi. ✔ 5. Uyushiq ergash gaplar bosh gapga nisbatan qanday munosabatda bo'ladi? A) bosh gap bilan teng munosabatda bo'ladi B) bitta bosh gapga bir xil munosabatda tobe bo'ladi C) biri bosh gapga, boshqasi ergash gapga tobe bo'ladi D) bosh gap ularga tobe bo'ladi To'g'ri javob: B) bitta bosh gapga bir xil munosabatda tobe bo'ladi ✔ 6. Bog'langan va ergashgan qismlar birikkan ko'p qismli qo'shma gapni toping. A) Yomg'ir yog'gani uchun, yerlar namlandi. B) Yomg'ir yog'di va yerlar namlandi. C) Yomg'ir yog'di, lekin havo isib turgani uchun, yerlar tez qurib qoldi. D) Yomg'ir yog'di, lekin havo issiq edi. To'g'ri javob: C) Yomg'ir yog'di, lekin havo isib turgani uchun, yerlar tez qurib qoldi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 136 Bo'lim (BSB): Sabab va maqsad ergash gapli qo'shma gaplar 7. «Havo juda issiq bo'lganidan, ko'chalar huvillab qoldi» gapidagi ergash gapni bog'lagan vosita qaysi? A) «chunki» bog'lovchisi B) nisbiy so'z C) «-ki» bog'lovchisi D) «-ganidan» shakli To'g'ri javob: D) «-ganidan» shakli✔ 8. Sabab ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Agar kitob qiziqarli bo'lsa, o'qib chiqaman. B) Kitobni o'qib chiqqach, uni do'stimga berdim. C) Kitob qiziqarli bo'lgani uchun, uni bir kunda o'qib chiqdim. D) Garchi kitob qalin bo'lsa ham, uni o'qidim. To'g'ri javob: C) Kitob qiziqarli bo'lgani uchun, uni bir kunda o'qib chiqdim. ✔ 9. Maqsad ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) qachon? qachondan beri? B) qayerga? qayerdan? C) nima maqsadda? nima uchun? D) nega? nima sababdan? To'g'ri javob: C) nima maqsadda? nima uchun? ✔ 10. Qaysi gapda ergash gap bosh gapdagi harakatning maqsadini bildiradi? A) Hamma eshitsin deb, ustoz baland ovozda gapirdi. B) Hamma eshitgani uchun, ustoz takrorlamadi. C) Ustoz baland gapirdi, chunki sinf shovqinli edi. D) Hamma eshitmagani sababli, ustoz qaytadan gapirdi. To'g'ri javob: A) Hamma eshitsin deb, ustoz baland ovozda gapirdi. ✔ 11. Sabab ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) qayerda? qayerga? B) qanday? qay darajada? C) qachon? qachongacha? D) nega? nima sababdan? To'g'ri javob: D) nega? nima sababdan? ✔ Bo'lim (BSB): Bog'lovchisiz qo'shma gap va undagi tinish belgilari 12. «Bahor keldi, qushlar qaytdi, dalalar ko'kardi» gapida qismlar orasida qanday munosabat bor? A) sabab B) voqealarning sanalishi (bir vaqtda yoki ketma-ket bo'lishi) C) izoh D) zidlov To'g'ri javob: B) voqealarning sanalishi (bir vaqtda yoki ketma-ket bo'lishi) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 137 13. Bir vaqtda yoki ketma-ket sodir bo'ladigan voqealar sanalganda, bog'lovchisiz qo'shma gap qismlari orasiga qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) tire C) qavs D) vergul To'g'ri javob: D) vergul✔ 14. Bog'lovchisiz qo'shma gap qismlari qanday bog'lanadi? A) ohang yordamida B) teng bog'lovchilar bilan C) nisbiy so'zlar bilan D) ergashtiruvchi bog'lovchilar bilan To'g'ri javob: A) ohang yordamida ✔ 15. Quyidagilardan bog'lovchisiz qo'shma gapni ajrating. A) Bulutlar tarqalgach, osmon tiniqlashdi. B) Bulutlar tarqaldi, osmon tiniqlashdi. C) Bulutlar tarqaldi va osmon tiniqlashdi. D) Bulutlar tarqaldi, ammo osmon tiniqlashmadi. To'g'ri javob: B) Bulutlar tarqaldi, osmon tiniqlashdi. ✔ 16. Bog'lovchisiz qo'shma gapda ikkinchi qism birinchi qismdagi biror so'z mazmunini izohlasa, qaysi belgi qo'yiladi? A) tire B) ikki nuqta C) vergul D) nuqtali vergul To'g'ri javob: B) ikki nuqta ✔ Bo'lim (BSB): Payt va o'rin ergash gapli qo'shma gaplar 17. «Men kelgunimcha, sen vazifani tugat» gapidagi ergash gap turini aniqlang. A) to'siqsiz B) shart C) maqsad D) payt To'g'ri javob: D) payt ✔ 18. O'rin ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) qanday? qancha? B) qachon? qachongacha? C) qayerda? qayerga? qayerdan? D) nega? nima uchun? To'g'ri javob: C) qayerda? qayerga? qayerdan? ✔ 19. «Sen uxlagan paytda, men kitob o'qidim» gapida ergash gapni bosh gapga bog'lagan vosita qaysi? A) «-ki» bog'lovchisi B) «chunki» bog'lovchisi C) «agar» bog'lovchisi D) «paytda» so'zi To'g'ri javob: D) «paytda» so'zi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 138 20. «Qayerga borsang, o'sha yerda do'st topasan» gapida bosh gapni toping. A) do'st topasan qayerga B) qayerga borsang C) qayerga D) o'sha yerda do'st topasan To'g'ri javob: D) o'sha yerda do'st topasan✔ 21. «Qachon...o'shanda» nisbiy so'zlari qaysi ergash gapga xos? A) shart B) o'rin C) sabab D) payt To'g'ri javob: D) payt ✔ 22. Payt ergash gapning kesimi qaysi qo'shimchani olishi mumkin? A) -gani uchun B) -dek C) -sa ham D) -gach To'g'ri javob: D) -gach ✔ 23. «-ki» bog'lovchisi bilan bog'langan payt ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Shunday kitob borki, o'qisang to'ymaysan. B) Shuni bilamanki, u keladi. C) Maqsadim shuki, a'lochi bo'laman. D) Endi uyga kirgan edimki, telefon jiringladi. To'g'ri javob: D) Endi uyga kirgan edimki, telefon jiringladi. ✔ Bo'lim (BSB): Shart va to'siqsiz ergash gapli qo'shma gaplar 24. Shart ergash gapda «agar» bog'lovchisi qayerda keladi? A) bosh gap oxirida B) ergash gap oxirida C) bosh gap boshida D) ergash gap boshida To'g'ri javob: D) ergash gap boshida ✔ 25. «Havo sovuq bo'lishiga qaramay, bolalar tashqarida o'ynashdi» gapida ergash gapni bog'lagan vosita qaysi? A) «qaramay» ko'makchisi B) «chunki» bog'lovchisi C) «-ki» bog'lovchisi D) «agar» bog'lovchisi To'g'ri javob: A) «qaramay» ko'makchisi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 139 Ona tili • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Natija, miqdor-daraja va o'xshatish ergash gapli qo'shma gaplar 1. «Kun juda isib ketdi, shuning uchun biz soyaga o'tdik» gapida ergash gap turini aniqlang. A) payt B) maqsad C) natija D) to'siqsiz To'g'ri javob: C) natija✔ 2. Qaysi gapda ergash gap bosh gapdagi voqeaning natijasini bildiradi? A) Daryo toshsa, ko'prik yopiladi. B) Daryo toshgani uchun, ko'prik yopildi. C) Daryo toshmasin deb, to'g'on qurildi. D) Daryo toshdi, shu sababli ko'prik yopildi. To'g'ri javob: D) Daryo toshdi, shu sababli ko'prik yopildi. ✔ 3. «U menga shunday qaradiki, go'yo meni birinchi marta ko'rayotgandek» gapida qaysi vositalar qatnashgan? A) «-ki», «go'yo» va «-dek» B) «chunki» va «-dek» C) «agar» va «go'yo» D) «garchi» va «-ki» To'g'ri javob: A) «-ki», «go'yo» va «-dek» ✔ 4. Natija ergash gap bosh gapga nisbatan qayerda keladi? A) bosh gap ichida B) bosh gapdan oldin C) muallif gapidan oldin D) bosh gapdan keyin To'g'ri javob: D) bosh gapdan keyin ✔ 5. O'xshatish ergash gapda «-dek (-day)» qo'shimchasi qaysi so'zga qo'shiladi? A) ergash gapning egasiga B) ergash gapning kesimiga C) bosh gapning kesimiga D) bosh gapning egasiga To'g'ri javob: B) ergash gapning kesimiga ✔ 6. Natija ergash gap bosh gapga qaysi vositalar bilan bog'lanadi? A) shuning uchun, shu sababli, natijada B) chunki, negaki, sababki C) agar, mabodo, basharti D) go'yo, xuddi, -dek To'g'ri javob: A) shuning uchun, shu sababli, natijada ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 140 7. «Men kasal bo'ldim, shuning uchun darsga bormadim» gapida ergash gapni toping. A) shuning uchun darsga bormadim B) men kasal bo'ldim C) men darsga D) kasal bo'ldim shuning uchun To'g'ri javob: A) shuning uchun darsga bormadim✔ Bo'lim (BSB): Ko'p qismli (murakkab) qo'shma gaplar 8. Ko'p qismli qo'shma gaplarda qismlar qanday bog'lanishi mumkin? A) faqat qo'shtirnoq yordamida B) faqat ergashtiruvchi bog'lovchilar bilan C) teng, tobe va bog'lovchisiz aloqa birgalikda kelishi mumkin D) faqat teng bog'lovchilar bilan To'g'ri javob: C) teng, tobe va bog'lovchisiz aloqa birgalikda kelishi mumkin ✔ 9. Ko'p qismli qo'shma gapni tahlil qilishda birinchi navbatda nima aniqlanadi? A) predikativ qismlar soni va ularning chegarasi B) so'zlarning bo'g'in soni C) gapdagi undalmalar D) gapdagi kirish so'zlar To'g'ri javob: A) predikativ qismlar soni va ularning chegarasi ✔ 10. «Sen kelguningcha, men darsni tayyorlab qo'yaman, keyin birga sayrga chiqamiz» gapi nechta qismdan iborat? A) 2 B) 3 C) 4 D) 1 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 11. Ergash gaplardan biri bosh gapga, ikkinchisi esa birinchi ergash gapga tobe bo'lsa, bu qanday ergashish deyiladi? A) teng bog'lanish B) ketma-ket ergashish C) bog'lovchisiz bog'lanish D) uyushiq ergashish To'g'ri javob: B) ketma-ket ergashish ✔ Bo'lim (BSB): Sabab va maqsad ergash gapli qo'shma gaplar 12. «Biz tashqariga chiqmadik, chunki qattiq shamol esayotgan edi» gapidagi ergash gapni toping. A) tashqariga chiqmadik chunki B) chunki qattiq shamol esayotgan edi C) qattiq shamol D) biz tashqariga chiqmadik To'g'ri javob: B) chunki qattiq shamol esayotgan edi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 141 13. «Toki» bog'lovchili maqsad ergash gap bosh gapga nisbatan qayerda kelishi mumkin? A) bosh gapdan oldin ham, keyin ham B) faqat muallif gapidan keyin C) faqat bosh gap ichida D) faqat undalmadan keyin To'g'ri javob: A) bosh gapdan oldin ham, keyin ham✔ 14. «-gani uchun» vositali sabab ergash gap odatda bosh gapga nisbatan qayerda keladi? A) muallif gapi ichida B) faqat gap oxirida C) bosh gapdan keyin D) bosh gapdan oldin To'g'ri javob: D) bosh gapdan oldin ✔ 15. Qaysi gap maqsad ergash gapli qo'shma gap emas? A) Ekinlar qurimasin deb, dehqonlar dalani sug'ordi. B) Yomg'ir yog'gani uchun, o'yin to'xtatildi. C) Toki bolalar quvonsin, bayram tashkil etdik. D) Hamma ko'rsin deb, e'lon devorga ilindi. To'g'ri javob: B) Yomg'ir yog'gani uchun, o'yin to'xtatildi. ✔ Bo'lim (BSB): Bog'lovchisiz qo'shma gap va undagi tinish belgilari 16. «Men xursandman: imtihondan o'tdim» gapini ergashgan qo'shma gapga aylantiring. A) Men xursandman, lekin imtihondan o'tdim. B) Men xursandman va imtihondan o'tdim. C) Men xursandman, chunki imtihondan o'tdim. D) Men xursandman yoki imtihondan o'tdim. To'g'ri javob: C) Men xursandman, chunki imtihondan o'tdim. ✔ 17. Bog'lovchisiz qo'shma gaplar ma'nosiga ko'ra qanday munosabatlarni ifodalashi mumkin? A) faqat zidlov B) faqat inkor C) faqat payt D) payt, sabab, natija, izoh, zidlov, shart To'g'ri javob: D) payt, sabab, natija, izoh, zidlov, shart ✔ 18. Bog'lovchisiz qo'shma gapda ohang qanday rol o'ynaydi? A) hech qanday ahamiyatga ega emas B) qismlarni bog'lashda asosiy vosita hisoblanadi C) faqat so'roq gaplarda qatnashadi D) faqat undalmani ajratadi To'g'ri javob: B) qismlarni bog'lashda asosiy vosita hisoblanadi ✔ Bo'lim (BSB): Payt va o'rin ergash gapli qo'shma gaplar 19. «Ota-onam kelguncha, men uyni yig'ishtirib qo'ydim» gapida ergash gapning kesimini toping. A) kelguncha B) uyni C) yig'ishtirib D) qo'ydim To'g'ri javob: A) kelguncha ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 142 Bo'lim (BSB): Shart va to'siqsiz ergash gapli qo'shma gaplar 20. «Havo sovuq bo'lsa-da, bolalar sayrga chiqdi» gapida ergash gapning kesimini toping. A) havo B) sovuq bo'lsa-da C) chiqdi D) sayrga chiqdi To'g'ri javob: B) sovuq bo'lsa-da✔ 21. Shart ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) qachongacha? qachondan beri? B) nega? nima sababdan? C) nima qilsa? qanday sharoitda? D) qayerda? qayerga? To'g'ri javob: C) nima qilsa? qanday sharoitda? ✔ 22. «Agar mehnat qilmasang, ...» gapini mantiqan to'g'ri davom ettiring. A) go'yo natijaga erishgandek B) natijaga erisha olmaysan C) chunki natijaga erishasan D) natijaga erishding To'g'ri javob: B) natijaga erisha olmaysan ✔ 23. To'siqsiz ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Agar kech bo'lsa, u uyga qaytadi. B) Garchi kech bo'lsa ham, u ishini davom ettirdi. C) Kech bo'lgani uchun, u uyga qaytdi. D) Kech bo'lgach, u uyga qaytdi. To'g'ri javob: B) Garchi kech bo'lsa ham, u ishini davom ettirdi. ✔ 24. Shart ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Garchi havo bulut bo'lsa ham, tog'ga chiqdik. B) Havo ochilgach, tog'ga chiqdik. C) Agar ertaga havo ochiq bo'lsa, tog'ga chiqamiz. D) Havo ochiq bo'lgani uchun, tog'ga chiqdik. To'g'ri javob: C) Agar ertaga havo ochiq bo'lsa, tog'ga chiqamiz. ✔ 25. «Mabodo u kelib qolsa, menga xabar ber» gapida ergash gap turini aniqlang. A) shart B) payt C) to'siqsiz D) sabab To'g'ri javob: A) shart ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 143 Ona tili • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Natija, miqdor-daraja va o'xshatish ergash gapli qo'shma gaplar 1. O'xshatish ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar qaysi qatorda berilgan? A) chunki, negaki B) agar, basharti C) garchi, -sa ham D) go'yo, xuddi, -dek (-day) To'g'ri javob: D) go'yo, xuddi, -dek (-day)✔ 2. Natija ergash gap qanday ma'noni bildiradi? A) bosh gapdagi harakatning maqsadini B) bosh gapdagi voqeadan kelib chiqqan natijani C) bosh gapdagi voqeaning o'rnini D) bosh gapdagi voqeaning sababini To'g'ri javob: B) bosh gapdagi voqeadan kelib chiqqan natijani ✔ 3. «Qancha ko'p daraxt eksak, havo shuncha toza bo'ladi» gapidagi ergash gap turi qaysi? A) to'siqsiz B) payt C) miqdor-daraja D) o'rin To'g'ri javob: C) miqdor-daraja ✔ Bo'lim (BSB): Ko'p qismli (murakkab) qo'shma gaplar 4. «Quyosh chiqdi, qushlar sayradi, odamlar ishga otlandi» gapi nechta qismdan iborat? A) 3 B) 1 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: A) 3 ✔ 5. «Kim mehnat qilsa, u rohat ko'radi, kim dangasa bo'lsa, u qiynaladi» gapi tarkibida nechta ergash gap bor? A) 1 B) 2 C) 4 D) 3 To'g'ri javob: B) 2 ✔ 6. Bir bosh gapga ikki yoki undan ortiq ergash gap bir xil munosabatda bog'lansa, ular qanday ataladi? A) ko'chirma gaplar B) ketma-ket ergashgan gaplar C) uyushiq ergash gaplar D) bog'langan qismlar To'g'ri javob: C) uyushiq ergash gaplar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 144 Bo'lim (BSB): Sabab va maqsad ergash gapli qo'shma gaplar 7. Maqsad ergash gapli qo'shma gapni toping. A) Bolalar sog'lom o'ssin deb, maktabda sport maydonchasi qurildi. B) Bolalar sog'lom bo'lgani uchun, musobaqada g'olib chiqishdi. C) Bolalar sport bilan shug'ullansa, sog'lom bo'ladi. D) Bolalar sport bilan shug'ullangach, dam olishdi. To'g'ri javob: A) Bolalar sog'lom o'ssin deb, maktabda sport maydonchasi qurildi.✔ 8. Maqsad ergash gap bosh gapga qaysi vositalar bilan bog'lanadi? A) «agar», «mabodo» B) «garchi», «-sa ham» C) «chunki», «negaki» D) «toki», «deb», «uchun» (buyruq-istak shakli bilan) To'g'ri javob: D) «toki», «deb», «uchun» (buyruq-istak shakli bilan) ✔ 9. «Yo'l sirpanchiq bo'lganligi sababli, mashinalar sekin yurdi» gapida ergash gap turini aniqlang. A) natija B) sabab C) payt D) shart To'g'ri javob: B) sabab ✔ 10. Qaysi gapda sabab ergash gap qatnashgan? A) U xursand bo'lsin deb, sovg'a olib keldik. B) U xursand bo'lsa, biz ham xursandmiz. C) U xursand bo'lsa ham, buni sezdirmadi. D) U xursand edi, chunki imtihondan a'lo baho oldi. To'g'ri javob: D) U xursand edi, chunki imtihondan a'lo baho oldi. ✔ 11. «Ona bolasi uxlasin deb, alla aytdi» gapida ergash gap kesimi qaysi shaklda? A) o'tgan zamon shaklida B) buyruq-istak mayli (-sin) shaklida C) sifatdosh shaklida D) shart mayli shaklida To'g'ri javob: B) buyruq-istak mayli (-sin) shaklida ✔ 12. «Bolalar adashmasin deb, yo'lga belgilar qo'yildi» gapida bosh gap qaysi? A) bolalar adashmasin B) deb yo'lga C) bolalar adashmasin deb D) yo'lga belgilar qo'yildi To'g'ri javob: D) yo'lga belgilar qo'yildi ✔ 13. Sabab ergash gapni bosh gapga bog'lovchi vositalar qaysi qatorda berilgan? A) agar, mabodo, -sa B) go'yo, xuddi, -dek C) garchi, -sa ham, -sa-da D) chunki, negaki, -gani uchun, -ganidan To'g'ri javob: D) chunki, negaki, -gani uchun, -ganidan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 145 Bo'lim (BSB): Bog'lovchisiz qo'shma gap va undagi tinish belgilari 14. «Yomg'ir yog'di, ko'chalar ho'l bo'ldi» gapini bog'langan qo'shma gapga aylantiring. A) Yomg'ir yog'di va ko'chalar ho'l bo'ldi. B) Yomg'ir yog'gach, ko'chalar ho'l bo'ldi. C) Yomg'ir yog'sa, ko'chalar ho'l bo'ladi. D) Yomg'ir yog'gani uchun, ko'chalar ho'l bo'ldi. To'g'ri javob: A) Yomg'ir yog'di va ko'chalar ho'l bo'ldi.✔ 15. Bog'lovchisiz qo'shma gapda ikkinchi qism birinchi qismning sababini bildirsa, qismlar orasiga qaysi belgi qo'yiladi? A) nuqtali vergul B) ikki nuqta C) vergul D) qavs To'g'ri javob: B) ikki nuqta ✔ 16. «Siz kelasiz — ish boshlanadi» gapida birinchi qism qanday ma'noni ifodalaydi? A) zidlov B) shart C) sabab D) izoh To'g'ri javob: B) shart ✔ Bo'lim (BSB): Payt va o'rin ergash gapli qo'shma gaplar 17. «Biz yetib borganimizda, majlis boshlangan edi» gapida ergash gap turini aniqlang. A) payt B) o'rin C) to'siqsiz D) sabab To'g'ri javob: A) payt ✔ 18. O'rin ergash gap bosh gapga qaysi nisbiy so'zlar orqali bog'lanadi? A) qancha — shuncha B) qachon — o'shanda C) qayerda — o'sha yerda, qayerga — o'sha yoqqa D) kim — u To'g'ri javob: C) qayerda — o'sha yerda, qayerga — o'sha yoqqa ✔ 19. Payt ergash gap qaysi so'roqlarga javob bo'ladi? A) nega? nima sababdan? B) qachon? qachongacha? qachondan beri? C) qayerda? qayerga? D) qanday? qay tarzda? To'g'ri javob: B) qachon? qachongacha? qachondan beri? ✔ 20. «Quyosh botgach, salqin tushdi» gapida ergash gap turini aniqlang. A) sabab B) payt C) shart D) natija To'g'ri javob: B) payt ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 146 Bo'lim (BSB): Shart va to'siqsiz ergash gapli qo'shma gaplar 21. «Agar sen ertaga kelsang, birga kutubxonaga boramiz» gapida bosh gapni toping. A) birga kutubxonaga boramiz B) agar sen ertaga kelsang C) kelsang birga D) sen ertaga To'g'ri javob: A) birga kutubxonaga boramiz✔ 22. Shart ergash gapning kesimi ko'pincha qaysi shaklda bo'ladi? A) -dek qo'shimchali shaklda B) shart mayli (-sa) shaklida C) buyruq-istak maylida D) -gach ravishdoshi shaklida To'g'ri javob: B) shart mayli (-sa) shaklida ✔ 23. «Yomg'ir yog'sa, sayrga chiqmaymiz» gapini to'siqsiz ergash gapli qo'shma gapga aylantiring. A) Yomg'ir yog'masin deb, sayrga chiqmadik. B) Yomg'ir yog'sa ham, sayrga chiqamiz. C) Yomg'ir yog'gani uchun, sayrga chiqmadik. D) Yomg'ir yoqqach, sayrga chiqdik. To'g'ri javob: B) Yomg'ir yog'sa ham, sayrga chiqamiz. ✔ 24. Shart ergash gapni to'siqsiz ergash gapga aylantirish uchun «-sa» shakliga nima qo'shiladi? A) «-gach» qo'shimchasi B) «chunki» bog'lovchisi C) «-ki» bog'lovchisi D) «ham» yuklamasi (-sa ham) To'g'ri javob: D) «ham» yuklamasi (-sa ham) ✔ 25. Shart ergash gap qanday ma'noni ifodalaydi? A) bosh gapdagi voqeaning yuzaga chiqish shartini B) bosh gapdagi voqeaning o'rnini C) bosh gapdagi voqeaning o'xshashini D) bosh gapdagi voqeaning sababini To'g'ri javob: A) bosh gapdagi voqeaning yuzaga chiqish shartini ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 147 Ona tili • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nutq madaniyati va nutq odobi 1. «Bugun juda zanyat edim, vremya yo'q edi» gapidagi nutqiy kamchilikni aniqlang. A) fe'lning noto'g'ri zamonda qo'llanishi B) o'zbekcha muqobili bor chet so'zlarning o'rinsiz qo'llanishi C) tinish belgisining noto'g'ri qo'yilishi D) undalmaning ajratilmaganligi To'g'ri javob: B) o'zbekcha muqobili bor chet so'zlarning o'rinsiz qo'llanishi✔ 2. Nutq madaniyati deganda nima tushuniladi? A) adabiy til me'yorlariga amal qilib, to'g'ri, aniq va ta'sirchan so'zlash B) faqat ko'p so'z bilish C) faqat chiroyli husnixat bilan yozish D) faqat baland ovozda gapirish To'g'ri javob: A) adabiy til me'yorlariga amal qilib, to'g'ri, aniq va ta'sirchan so'zlash ✔ 3. «Obod» va «abad» so'zlari qanday so'zlar hisoblanadi? A) omonimlar B) sinonimlar C) antonimlar D) paronimlar To'g'ri javob: D) paronimlar ✔ 4. Nutqda bir so'zning keraksiz takrorlanishidan qanday qochish mumkin? A) gapni uzaytirish orqali B) sinonim yoki olmosh qo'llash orqali C) sheva so'zlarini qo'shish orqali D) tinish belgilarini tushirib qoldirish orqali To'g'ri javob: B) sinonim yoki olmosh qo'llash orqali ✔ 5. Grammatik me'yor buzilgan gapni toping. A) Men hozir kitob o'qiyapman. B) Men kecha kitob o'qidim. C) Men kecha kitob o'qiyman. D) Men ertaga kitob o'qiyman. To'g'ri javob: C) Men kecha kitob o'qiyman. ✔ 6. Notanish kishiga murojaatning qaysi biri nutq odobiga mos? A) Hoy, kutubxona qayerda? B) Ey, menga kutubxonani ko'rsat. C) Kutubxona qayoqda, ayt-chi? D) Kechirasiz, kutubxonaga qanday borsam bo'ladi? To'g'ri javob: D) Kechirasiz, kutubxonaga qanday borsam bo'ladi? ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 148 Bo'lim (BSB): Nutq uslublari (uslubiyat) 7. Qaysi so'z ilmiy uslubga xos atama hisoblanadi? A) qadrdon B) voy-bo'y C) fotosintez D) jonajon To'g'ri javob: C) fotosintez✔ 8. Qaysi hujjat rasmiy uslubda yoziladi? A) tushuntirish xati B) do'stga maktub C) kundalik daftaridagi qayd D) hikoya To'g'ri javob: A) tushuntirish xati ✔ 9. Publitsistik uslubning asosiy vazifasi nima? A) ilmiy qonuniyatlarni isbotlash B) jamiyat hayotidagi voqealar haqida xabar berish va jamoatchilikka ta'sir ko'rsatish C) faqat do'stlar bilan suhbatlashish D) rasmiy hujjatlarni rasmiylashtirish To'g'ri javob: B) jamiyat hayotidagi voqealar haqida xabar berish va jamoatchilikka ta'sir ko'rsatish ✔ 10. «Fotosintez — yashil o'simliklarda yorug'lik ta'sirida organik moddalar hosil bo'lish jarayoni» matni qaysi uslubda? A) rasmiy B) ilmiy C) so'zlashuv D) badiiy To'g'ri javob: B) ilmiy ✔ 11. Qaysi janr ilmiy uslubga mansub? A) ilmiy maqola B) tabriknoma C) ishonchnoma D) ertak To'g'ri javob: A) ilmiy maqola ✔ 12. Ilmiy uslubda qaysi vositalar deyarli qo'llanmaydi? A) dalil va misollar B) atamalar C) his-hayajon bildiruvchi undov so'zlar D) ta'rif va qoidalar To'g'ri javob: C) his-hayajon bildiruvchi undov so'zlar ✔ 13. Uslubiyat (stilistika) nimani o'rganadi? A) tovushlarning hosil bo'lish o'rnini B) til vositalarining nutq vaziyati va maqsadiga mos qo'llanishini C) so'zlarning bo'g'in tuzilishini D) so'zlarning kelib chiqish tarixini To'g'ri javob: B) til vositalarining nutq vaziyati va maqsadiga mos qo'llanishini ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 149 Bo'lim (BSB): O'zlashtirma gap 14. Ko'chirma o'zlashtirmaga aylantirilganda so'zlovchini bildiruvchi I shaxs olmoshi (men) odatda qanday o'zgaradi? A) o'zgarishsiz qoladi B) II shaxsga o'tadi C) undalmaga aylanadi D) III shaxsga o'tadi To'g'ri javob: D) III shaxsga o'tadi✔ 15. O'zlashtirma gapda kesim vazifasidagi fe'l ko'pincha qanday shakllarga aylanadi? A) buyruq mayli shakliga B) undov so'z shakliga C) faqat -sa shart mayli shakliga D) -ganini, -ishini kabi shakllarga To'g'ri javob: D) -ganini, -ishini kabi shakllarga ✔ Bo'lim (BSB): Tinish belgilari (umumlashtiruvchi takrorlash) 16. «Ha, men ham boraman» gapida «ha» so'zidan keyin vergul nima uchun qo'yilgan? A) «ha» undalma bo'lgani uchun B) «ha» tasdiq so'zi bo'lib, gap bo'laklaridan ajratiladi C) «ha» ajratilgan izohlovchi bo'lgani uchun D) «ha» uyushiq bo'lak bo'lgani uchun To'g'ri javob: B) «ha» tasdiq so'zi bo'lib, gap bo'laklaridan ajratiladi ✔ 17. Ravishdosh oboroti bilan ifodalangan va vergul bilan ajratilgan hol qatnashgan gapni toping. A) Biz darsdan keyin sayrga chiqdik. B) Biz sayrga chiqib ketdik. C) Biz tezda sayrga chiqdik. D) Darsni tugatib, biz sayrga chiqdik. To'g'ri javob: D) Darsni tugatib, biz sayrga chiqdik. ✔ 18. Yillar yoki sonlar oralig'ini ko'rsatishda (1991 ... 2000-yillar) qaysi belgi qo'llanadi? A) ikki nuqta B) nuqtali vergul C) vergul D) tire To'g'ri javob: D) tire ✔ 19. «Voy qanday chiroyli!» gapida «voy» undov so'zidan keyin qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) vergul C) nuqtali vergul D) tire To'g'ri javob: B) vergul ✔ 20. Fikr tugallanmay, uzilib qolganda gap oxiriga qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) vergul C) nuqtali vergul D) ko'p nuqta To'g'ri javob: D) ko'p nuqta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 150 Bo'lim (BSB): Ko'chirma gap 21. Ko'chirma gapni o'zlashtirma gapdan farqlovchi asosiy belgi qaysi? A) o'zganing gapi aynan, o'zgarishsiz beriladi B) o'zganing gapi mazmunan beriladi C) shaxs qo'shimchalari o'zgartiriladi D) qo'shtirnoq qo'yilmaydi To'g'ri javob: A) o'zganing gapi aynan, o'zgarishsiz beriladi✔ 22. Ko'chirma gap yozuvda qaysi belgi ichiga olinadi? A) qavs B) ikki nuqta C) qo'shtirnoq D) tire To'g'ri javob: C) qo'shtirnoq ✔ 23. Ko'chirma gap tarkibidagi undalma qanday ajratiladi? A) vergul bilan B) qo'shtirnoq bilan C) qavs bilan D) ikki nuqta bilan To'g'ri javob: A) vergul bilan ✔ 24. «Kitob — bilim manbai», — degan edi ustozim. Bu gapda «degan edi ustozim» qismi nima deyiladi? A) muallif gapi B) ko'chirma gap C) bosh gap D) ergash gap To'g'ri javob: A) muallif gapi ✔ 25. Ko'chirma gapli qurilmada muallif gapi qanday vazifani bajaradi? A) ko'chirma kimga tegishli ekanini va qanday aytilganini ko'rsatadi B) ko'chirmaning sababini bildiradi C) ko'chirmaga undalma bo'lib keladi D) ko'chirmani inkor qiladi To'g'ri javob: A) ko'chirma kimga tegishli ekanini va qanday aytilganini ko'rsatadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 151 Ona tili • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nutq madaniyati va nutq odobi 1. Tinglash madaniyatiga xos xatti-harakatni toping. A) gapni yarmida bo'lib, o'z fikrini aytish B) suhbatdosh gapirayotganda telefonda yozishma qilish C) suhbatdoshga qaramay, boshqa ishga chalg'ish D) suhbatdoshning gapini bo'lmay, diqqat bilan tinglash To'g'ri javob: D) suhbatdoshning gapini bo'lmay, diqqat bilan tinglash✔ 2. Nutqning mantiqiyligi deganda nima tushuniladi? A) fikrlarning izchil, bir-biri bilan bog'liq va ziddiyatsiz bayon qilinishi B) so'zlarning chiroyli talaffuz qilinishi C) nutqning baland ovozda aytilishi D) nutqda maqollarning ko'pligi To'g'ri javob: A) fikrlarning izchil, bir-biri bilan bog'liq va ziddiyatsiz bayon qilinishi ✔ 3. Munozara odobiga mos xatti-harakatni toping. A) raqib fikrini hurmat qilib, dalil bilan e'tiroz bildirish B) dalilsiz, faqat o'z fikrini takrorlash C) raqibni masxara qilish D) raqibning gapini bo'lib, ovozni ko'tarish To'g'ri javob: A) raqib fikrini hurmat qilib, dalil bilan e'tiroz bildirish ✔ 4. Nutq odobiga ko'ra kattalarga qanday murojaat qilinadi? A) «hoy» deb chaqirib B) ismini aytib, qo'pol ohangda C) «sen» deb D) «siz» deb, hurmat bilan To'g'ri javob: D) «siz» deb, hurmat bilan ✔ 5. Ortiqcha (takror ma'noli) so'z qo'llangan gapni toping. A) U o'z tarjimai holini yozdi. B) U hayoti haqida kitob yozdi. C) U avtobiografiyasini yozdi. D) U o'zining avtobiografiyasini yozdi. To'g'ri javob: D) U o'zining avtobiografiyasini yozdi. ✔ 6. Adabiy nutqda sheva so'zlarini o'rinsiz qo'llash nutqning qaysi sifatiga zid? A) tezligiga B) mantiqiyligiga C) sofligiga D) qisqaligiga To'g'ri javob: C) sofligiga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 152 Bo'lim (BSB): Nutq uslublari (uslubiyat) 7. «Sizdan menga uch kunlik ta'til berishingizni so'rayman» jumlasi qaysi uslubga xos? A) badiiy B) rasmiy C) so'zlashuv D) ilmiy To'g'ri javob: B) rasmiy✔ 8. So'zlashuv uslubiga xos sintaktik xususiyatni toping. A) uzun, sermazmun murakkab gaplar B) murakkab ilmiy ta'riflar C) to'liqsiz gaplar, undalma va so'roqlarning ko'pligi D) qolip rasmiy iboralar To'g'ri javob: C) to'liqsiz gaplar, undalma va so'roqlarning ko'pligi ✔ 9. Kundalik muloqotda, oila va do'stlar davrasida qaysi uslub qo'llanadi? A) publitsistik uslub B) ilmiy uslub C) rasmiy uslub D) so'zlashuv uslubi To'g'ri javob: D) so'zlashuv uslubi ✔ 10. «Yurtimizda yoshlarga katta e'tibor qaratilmoqda. Bu esa har birimizga ulkan mas'uliyat yuklaydi» matni qaysi uslubga yaqin? A) badiiy B) publitsistik C) ilmiy D) so'zlashuv To'g'ri javob: B) publitsistik ✔ Bo'lim (BSB): O'zlashtirma gap 11. So'roq mazmunli ko'chirma o'zlashtirmaga aylantirilganda gap oxiriga odatda qaysi belgi qo'yiladi? A) ko'p nuqta B) nuqta C) undov belgisi D) so'roq belgisi To'g'ri javob: B) nuqta ✔ 12. O'zga gap (o'zga nutqi) qanday usullarda beriladi? A) faqat undalma shaklida B) ko'chirma va o'zlashtirma gap shaklida C) faqat ko'chirma gap shaklida D) faqat bog'lovchisiz qo'shma gap shaklida To'g'ri javob: B) ko'chirma va o'zlashtirma gap shaklida ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 153 13. O'zlashtirma gap deb qanday gapga aytiladi? A) undalma va kirish so'zlardan tuzilgan gapga B) o'zga nutqining aynan, o'zgarishsiz berilishiga C) faqat muallifning o'z fikridan iborat gapga D) o'zga nutqining mazmuni saqlanib, muallif tilidan o'zgartirib berilgan gapga To'g'ri javob: D) o'zga nutqining mazmuni saqlanib, muallif tilidan o'zgartirib berilgan gapga✔ Bo'lim (BSB): Tinish belgilari (umumlashtiruvchi takrorlash) 14. «Bog'da olma o'rik shaftoli pishdi» gapida nechta vergul qo'yilishi kerak? A) 3 B) 2 C) 0 D) 1 To'g'ri javob: B) 2 ✔ 15. Bosh harfli qisqartmalar (BMT, MDH) qanday yoziladi? A) qo'shtirnoq ichida B) har bir harfdan keyin nuqta qo'yib C) harflar orasida nuqtasiz, qo'shib D) harflar orasiga chiziqcha qo'yib To'g'ri javob: C) harflar orasida nuqtasiz, qo'shib ✔ 16. «Do'stlar! Bugun biz bayramga yig'ildik» gapida undalmadan keyin undov belgisi nima uchun qo'yilgan? A) undalma kuchli his-hayajon bilan aytilgani uchun B) undalma gapning oxirida kelgani uchun C) undalma so'roq ma'nosida kelgani uchun D) undalma kirish so'z bo'lgani uchun To'g'ri javob: A) undalma kuchli his-hayajon bilan aytilgani uchun ✔ 17. Xat boshidagi murojaatdan (Qadrli do'stim) keyin odatda qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) undov belgisi C) nuqtali vergul D) tire To'g'ri javob: B) undov belgisi ✔ 18. Gapga kiritilgan qo'shimcha izoh (kiritma) ko'pincha qaysi belgi ichiga olinadi? A) qo'shtirnoq B) qavs C) ikki nuqta D) nuqtali vergul To'g'ri javob: B) qavs ✔ 19. «Ustoz kim kelmaganini so'radi» gapi oxiriga qaysi belgi qo'yiladi? A) nuqta B) so'roq belgisi C) ko'p nuqta D) undov belgisi To'g'ri javob: A) nuqta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 154 Bo'lim (BSB): Ko'chirma gap 20. Muallif gapi oldin kelgan qaysi ko'chirma gapli qurilma to'g'ri yozilgan? A) Ustoz so'radi: «Vazifani kim bajardi?» B) Onam aytdi «bugun mehmon keladi». C) Akam dedi, «ertaga ketaman». D) Do'stim: so'radi «Qachon kelasan?» To'g'ri javob: A) Ustoz so'radi: «Vazifani kim bajardi?»✔ 21. Ko'chirma gap deb qanday gapga aytiladi? A) o'zga shaxs nutqining hech o'zgarishsiz, aynan berilishiga B) o'zga shaxs nutqining mazmunan berilishiga C) undalma va kirish so'zli gapga D) muallifning o'z fikriga To'g'ri javob: A) o'zga shaxs nutqining hech o'zgarishsiz, aynan berilishiga ✔ 22. Muallif gapi ko'chirma gapdan oldin kelsa, muallif gapidan keyin qaysi belgi qo'yiladi? A) ikki nuqta B) nuqtali vergul C) vergul D) tire To'g'ri javob: A) ikki nuqta ✔ 23. Ko'chirma gap muallif gapidan oldin kelsa, muallif gapi qanday harf bilan boshlanadi? A) kichik harf bilan B) qavs ichida kichik harf bilan C) bosh harf bilan D) qo'shtirnoq ichida bosh harf bilan To'g'ri javob: A) kichik harf bilan ✔ 24. Ko'chirma ikki gapdan iborat bo'lib, muallif gapi ular orasida kelsa, muallif gapidan keyin qanday belgi qo'yiladi? A) nuqta va tire B) ikki nuqta C) nuqtali vergul D) vergul va tire To'g'ri javob: A) nuqta va tire ✔ 25. Muallif gapida ko'pincha qanday fe'llar qo'llanadi? A) dedi, so'radi, javob berdi, aytdi B) yugurdi, sakradi, o'tirdi C) uxladi, yotdi, dam oldi D) yedi, ichdi, pishirdi To'g'ri javob: A) dedi, so'radi, javob berdi, aytdi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 155 Ona tili • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nutq madaniyati va nutq odobi 1. Qaysi so'zlar nutqni bulg'ovchi parazit so'zlar hisoblanadi? A) birinchidan, ikkinchidan B) kitob, daftar, qalam C) haligi, anaqa, manavi D) ammo, lekin, biroq To'g'ri javob: C) haligi, anaqa, manavi✔ 2. Nutqning ta'sirchanligini oshiruvchi vositalarni toping. A) keraksiz takrorlar B) parazit so'zlar C) sheva so'zlari D) maqol, matal, hikmatli so'zlar va obrazli ifodalar To'g'ri javob: D) maqol, matal, hikmatli so'zlar va obrazli ifodalar ✔ 3. Nutqning boyligi nimaga bog'liq? A) so'zlovchining lug'at boyligi va til vositalarini xilma-xil qo'llay olishiga B) faqat gaplarning uzunligiga C) faqat chet so'zlarni bilishiga D) faqat ovozning baland-pastligiga To'g'ri javob: A) so'zlovchining lug'at boyligi va til vositalarini xilma-xil qo'llay olishiga ✔ 4. So'z ma'nosiga mos qo'llanmagan (leksik me'yor buzilgan) gapni toping. A) Musobaqada jamoamiz g'alaba qozondi. B) Musobaqada jamoamiz mag'lubiyatni qo'lga kiritdi. C) Musobaqada jamoamiz g'alabani qo'lga kiritdi. D) Musobaqada jamoamiz mag'lubiyatga uchradi. To'g'ri javob: B) Musobaqada jamoamiz mag'lubiyatni qo'lga kiritdi. ✔ 5. Jargon deb qanday so'zlarga aytiladi? A) butun xalq tushunadigan umumiste'mol so'zlarga B) eskirgan tarixiy so'zlarga C) ilmiy atamalarga D) ma'lum ijtimoiy guruh ichida qo'llanadigan, adabiy tilga xos bo'lmagan so'zlarga To'g'ri javob: D) ma'lum ijtimoiy guruh ichida qo'llanadigan, adabiy tilga xos bo'lmagan so'zlarga ✔ Bo'lim (BSB): Nutq uslublari (uslubiyat) 6. Atamalar, aniq ta'riflar va dalillar ko'p qo'llanadigan uslub qaysi? A) so'zlashuv uslubi B) ilmiy uslub C) badiiy uslub D) rasmiy uslub To'g'ri javob: B) ilmiy uslub ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 156 7. Badiiy uslubda qaysi tasviriy vositalar ko'p qo'llanadi? A) qolip ibora, rekvizit, ilova B) atama, ta'rif, qoida C) qisqartma, raqam, jadval D) o'xshatish, sifatlash, jonlantirish To'g'ri javob: D) o'xshatish, sifatlash, jonlantirish✔ 8. Gazeta va jurnal maqolalari, radio-televideniye chiqishlari asosan qaysi uslubda bo'ladi? A) rasmiy uslubda B) so'zlashuv uslubida C) publitsistik uslubda D) ilmiy uslubda To'g'ri javob: C) publitsistik uslubda ✔ 9. O'zbek adabiy tilida qaysi nutq uslublari ajratiladi? A) sodda, qo'shma, murakkab B) darak, so'roq, buyruq, undov C) so'zlashuv, rasmiy, ilmiy, publitsistik, badiiy D) og'zaki, yozma, ichki, tashqi, aralash To'g'ri javob: C) so'zlashuv, rasmiy, ilmiy, publitsistik, badiiy ✔ Bo'lim (BSB): O'zlashtirma gap 10. «Sen qaysi sinfda o'qiysan?» — so'radi mehmon mendan. Gapning o'zlashtirma shaklini toping. A) Mehmon mendan qaysi sinfda o'qiysan so'radi. B) Mehmon qaysi sinfda o'qishini aytdi. C) Mehmon mendan qaysi sinfda o'qiganini so'radim. D) Mehmon mendan qaysi sinfda o'qishimni so'radi. To'g'ri javob: D) Mehmon mendan qaysi sinfda o'qishimni so'radi. ✔ 11. O'zlashtirma gap qaysi turdagi nutqda ko'proq qo'llanadi? A) dialogli sahna asarlarida B) maqol va hikmatlarni aynan keltirishda C) ma'ruzadagi iqtiboslarda D) voqeani hikoya qilib, qisqa bayon etishda To'g'ri javob: D) voqeani hikoya qilib, qisqa bayon etishda ✔ 12. O'zlashtirma gap to'g'ri tuzilgan qatorni toping. A) Onam bozorga boraman aytdi. B) Onam bozorga borib kelishimni aytdi. C) Onam bozorga borib kelishini aytdi. D) Onam: bozorga borishini aytdi. To'g'ri javob: C) Onam bozorga borib kelishini aytdi. ✔ 13. «Men kitob o'qiyapman», — dedi Ali. Gapning to'g'ri o'zlashtirma shaklini toping. A) Ali men kitob o'qiyapman aytdi. B) Ali kitob o'qiyotganini aytdi. C) Ali kitob o'qiyapman deb so'radi. D) Ali kitob o'qiyotganimni aytdi. To'g'ri javob: B) Ali kitob o'qiyotganini aytdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 157 14. O'zlashtirma gapda ko'chirma mazmuni ko'pincha nimaga aylanadi? A) kirish so'zga B) muallif gapining bir bo'lagiga (ko'pincha to'ldiruvchiga) C) alohida undov gapga D) muallif gapining undalmasiga To'g'ri javob: B) muallif gapining bir bo'lagiga (ko'pincha to'ldiruvchiga)✔ 15. O'zlashtirma gapni toping. A) «Ertaga, — dedi do'stim, — Buxoroga ketaman». B) «Ertaga Buxoroga ketaman», — dedi do'stim. C) Do'stim ertaga Buxoroga ketishini aytdi. D) Do'stim dedi: «Ertaga Buxoroga ketaman». To'g'ri javob: C) Do'stim ertaga Buxoroga ketishini aytdi. ✔ 16. «Ertaga imtihon bo'ladi», — dedi ustoz. Ko'chirma gapli qurilmaning o'zlashtirma shaklini toping. A) Ustoz ertaga imtihon bo'lishini aytdi. B) Ustoz: ertaga imtihon bo'ladi, dedi. C) Ustoz ertaga imtihon bo'lishini so'radi. D) Ustoz ertaga imtihon bo'ladi aytdi. To'g'ri javob: A) Ustoz ertaga imtihon bo'lishini aytdi. ✔ Bo'lim (BSB): Tinish belgilari (umumlashtiruvchi takrorlash) 17. So'roq gap kuchli his-hayajon bilan aytilganda oxiriga qaysi belgilar qo'yiladi? A) so'roq va undov belgisi (?!) B) ikki nuqta va tire C) nuqta va vergul D) vergul va tire To'g'ri javob: A) so'roq va undov belgisi (?!) ✔ 18. «Va hokazo» birikmasining qisqartma shakli qanday yoziladi? A) va ho. B) va h.k. C) v.h. D) va x.k. To'g'ri javob: B) va h.k. ✔ 19. Qaysi gap oxiriga so'roq belgisi qo'yiladi? A) Men qaysi kitobni o'qiganimni aytdim B) Siz qaysi kitobni o'qidingiz C) Ustoz qaysi kitobni o'qiganimni so'radi D) Qaysi kitobni o'qiganimni eslolmadim To'g'ri javob: B) Siz qaysi kitobni o'qidingiz ✔ 20. «U bugun kelmaydi shekilli» gapida vergul qayerga qo'yiladi? A) «kelmaydi» so'zidan keyin B) «bugun» so'zidan keyin C) vergul qo'yilmaydi D) «u» so'zidan keyin To'g'ri javob: A) «kelmaydi» so'zidan keyin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 158 21. Kirish so'z gap o'rtasida kelsa, qanday ajratiladi? A) qo'shtirnoq bilan B) ikki tomondan vergul bilan C) faqat oldidan ikki nuqta bilan D) faqat keyinidan tire bilan To'g'ri javob: B) ikki tomondan vergul bilan✔ Bo'lim (BSB): Ko'chirma gap 22. Ko'chirma gapli qurilma qanday qismlardan iborat? A) bosh gap va ergash gap B) ega va kesim C) muallif gapi va ko'chirma gap D) undalma va kirish so'z To'g'ri javob: C) muallif gapi va ko'chirma gap ✔ 23. Tinish belgilari to'g'ri qo'yilgan ko'chirma gapli qurilmani toping. A) «Kitobni o'qib chiqdim», — dedi Anvar. B) Ustoz «dedi: darsni boshlaymiz». C) «Ertaga kelaman» dedi, Sardor. D) Nodira so'radi, qayerga ketyapsan? To'g'ri javob: A) «Kitobni o'qib chiqdim», — dedi Anvar. ✔ 24. Darak mazmunli ko'chirma gap muallif gapidan oldin kelsa, qo'shtirnoqdan keyin qanday belgilar qo'yiladi? A) ikki nuqta B) nuqtali vergul C) nuqta D) vergul va tire To'g'ri javob: D) vergul va tire ✔ 25. So'roq yoki undov mazmunli ko'chirma gap muallif gapidan oldin kelsa, qo'shtirnoqdan keyin qanday belgi qo'yiladi? A) nuqta B) vergul va tire C) faqat tire D) ikki nuqta To'g'ri javob: C) faqat tire ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 159 Ona tili • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nutq madaniyati va nutq odobi 1. So'zlarni to'g'ri talaffuz qilish me'yori qanday ataladi? A) orfoepik me'yor B) punktuatsion me'yor C) leksik me'yor D) orfografik me'yor To'g'ri javob: A) orfoepik me'yor✔ 2. Qaysi so'z shakli adabiy til me'yoriga mos? A) kelvotti B) kelyapti C) keleyapti D) kevotti To'g'ri javob: B) kelyapti ✔ 3. Yaxshi nutqning asosiy sifatlari qaysi qatorda berilgan? A) to'g'rilik, aniqlik, mantiqiylik, soflik, ifodalilik B) murakkablik, sheva so'zlarining ko'pligi C) uzunlik, tezlik, balandlik D) faqat chet so'zlarning ko'pligi To'g'ri javob: A) to'g'rilik, aniqlik, mantiqiylik, soflik, ifodalilik ✔ Bo'lim (BSB): Nutq uslublari (uslubiyat) 4. Rasmiy uslubga xos xususiyatni toping. A) sheva so'zlarining erkin qo'llanishi B) obrazli o'xshatishlar va jonlantirishlar C) qolip iboralar, aniqlik va his-hayajonsiz bayon D) to'liqsiz gaplar va undovlarning ko'pligi To'g'ri javob: C) qolip iboralar, aniqlik va his-hayajonsiz bayon ✔ 5. Bir matnda turli uslub unsurlarining o'rinsiz aralashib ketishi qanday xato hisoblanadi? A) uslubiy xato B) punktuatsion xato C) imloviy xato D) orfoepik xato To'g'ri javob: A) uslubiy xato ✔ 6. Rasmiy arizada qaysi ifoda uslubga mos emas? A) Iltimos, menga ozgina dam bervoringlar-da. B) Ilova: tibbiy ma'lumotnoma. C) Arizamni ko'rib chiqishingizni so'rayman. D) Sizdan ruxsat berishingizni so'rayman. To'g'ri javob: A) Iltimos, menga ozgina dam bervoringlar-da. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 160 7. «Ey, qayoqqa ketyapsan? Bir pas o'tir-da!» gapi qaysi uslubga xos? A) publitsistik B) so'zlashuv C) rasmiy D) ilmiy To'g'ri javob: B) so'zlashuv✔ Bo'lim (BSB): O'zlashtirma gap 8. «Bugun havo issiq bo'ladi», — dedi sinoptik. O'zlashtirma shaklini toping. A) Sinoptik bugun havo issiq bo'ladi aytdi. B) Sinoptik bugun havo issiq bo'lganini so'radi. C) Sinoptik: bugun havo issiq, dedi. D) Sinoptik bugun havo issiq bo'lishini aytdi. To'g'ri javob: D) Sinoptik bugun havo issiq bo'lishini aytdi. ✔ 9. «Qachon kelasan?» — so'radi onam. Gapning o'zlashtirma shaklini toping. A) Onam qachon kelishimni so'radi. B) Onam qachon kelishini so'radim. C) Onam qachon kelganimni aytdi. D) Onam qachon kelasan, so'radi. To'g'ri javob: A) Onam qachon kelishimni so'radi. ✔ 10. «Derazani och», — dedi ustoz menga. Gapning o'zlashtirma shaklini toping. A) Ustoz derazani ochganini aytdi. B) Ustoz menga derazani ochishimni aytdi. C) Ustoz menga: derazani och, dedi. D) Ustoz menga derazani och aytdi. To'g'ri javob: B) Ustoz menga derazani ochishimni aytdi. ✔ 11. «Men sizni kutaman», — dedi Malika menga. Gapning o'zlashtirma shaklini toping. A) Malika sizni kutishini aytdi. B) Malika men sizni kutaman aytdi. C) Malika meni kutishini aytdi. D) Malika meni kutishimni aytdi. To'g'ri javob: C) Malika meni kutishini aytdi. ✔ 12. Ko'chirma gap va o'zlashtirma gapning umumiy jihati nimada? A) ikkalasi ham o'zga shaxs nutqini ifodalaydi B) ikkalasida ham o'zga gapi aynan beriladi C) ikkalasi ham qo'shtirnoq bilan yoziladi D) ikkalasida ham muallif gapi bo'lmaydi To'g'ri javob: A) ikkalasi ham o'zga shaxs nutqini ifodalaydi ✔ 13. «Men ertaga Samarqandga ketaman», — dedi do'stim. To'g'ri tuzilgan o'zlashtirma gapni toping. A) Do'stim ertaga Samarqandga ketaman aytdi. B) Do'stim ertaga Samarqandga ketishini aytdi. C) Do'stim ertaga Samarqandga ketganini so'radi. D) Do'stim ertaga Samarqandga ketishimni aytdi. To'g'ri javob: B) Do'stim ertaga Samarqandga ketishini aytdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 161 14. «Kim keldi?» — so'radi buvim. Gapning o'zlashtirma shaklini toping. A) Buvim kim keldi deb aytdi. B) Buvim: kim keldi, so'radi. C) Buvim kim kelishini aytdim. D) Buvim kim kelganini so'radi. To'g'ri javob: D) Buvim kim kelganini so'radi.✔ Bo'lim (BSB): Tinish belgilari (umumlashtiruvchi takrorlash) 15. Darak gap oxiriga qaysi tinish belgisi qo'yiladi? A) so'roq belgisi B) nuqta C) ikki nuqta D) nuqtali vergul To'g'ri javob: B) nuqta ✔ 16. Qaysi gapda vergul xato qo'yilgan? A) Do'stim, bu yoqqa kel. B) Men, kecha kitob o'qidim. C) Olma, nok va uzum pishdi. D) Afsuski, u kelmadi. To'g'ri javob: B) Men, kecha kitob o'qidim. ✔ 17. Ega bilan kesim orasiga tire qo'yilmaydigan gapni toping. A) Mehnat baxt kaliti. B) Men o'quvchiman. C) Kitob bilim manbai. D) Ilm ziyo manbai. To'g'ri javob: B) Men o'quvchiman. ✔ 18. «Ota-ona», «katta-kichik» so'zlarida qanday belgi qo'llangan? A) qavs B) tire C) chiziqcha (defis) D) vergul To'g'ri javob: C) chiziqcha (defis) ✔ 19. Ro'yxatdagi tartib raqami yoki harfidan keyin (1), a) kabi) qaysi belgi ishlatiladi? A) qo'shtirnoq B) yopiluvchi qavs C) ko'p nuqta D) nuqtali vergul To'g'ri javob: B) yopiluvchi qavs ✔ 20. Asar, gazeta, korxona nomlari (O'tkan kunlar romani kabi) yozuvda qanday beriladi? A) qavs ichida B) tire bilan ajratib C) qo'shtirnoq ichida D) ikki nuqtadan keyin To'g'ri javob: C) qo'shtirnoq ichida ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 162 Bo'lim (BSB): Ko'chirma gap 21. Qaysi gapda ko'chirma gap qatnashgan? A) Bobom mehnat baxt kaliti ekanini aytardi. B) Bobom mehnatni baxt kaliti deb bilardi. C) Bobom mehnat haqida ko'p gapirardi. D) «Mehnat — baxt kaliti», — der edi bobom. To'g'ri javob: D) «Mehnat — baxt kaliti», — der edi bobom.✔ 22. Muallif gapi ko'chirma gapning o'rtasida kelsa, qanday ajratiladi? A) qavs bilan B) ikki tomondan vergul va tire bilan C) ikki nuqta bilan D) qo'shtirnoq bilan To'g'ri javob: B) ikki tomondan vergul va tire bilan ✔ 23. Matnda ko'chirma gap qanday maqsadda qo'llanadi? A) o'zganing so'zini aniq va ta'sirchan yetkazish uchun B) gapni qisqartirish uchun C) imlo qoidasini ko'rsatish uchun D) bog'lovchilarni almashtirish uchun To'g'ri javob: A) o'zganing so'zini aniq va ta'sirchan yetkazish uchun ✔ 24. Ko'chirma gap so'roq gap bo'lsa, so'roq belgisi qayerga qo'yiladi? A) muallif gapidan keyin B) qo'shtirnoqdan keyin C) qo'shtirnoq ichiga, ko'chirmaning oxiriga D) ko'chirmaning boshiga To'g'ri javob: C) qo'shtirnoq ichiga, ko'chirmaning oxiriga ✔ 25. «Men bugun kitob o'qidim», — dedi Zuhra. Ko'chirmadagi «men» olmoshi kimni bildiradi? A) muallifni (hikoyachini) B) Zuhrani C) o'quvchini D) ustozni To'g'ri javob: B) Zuhrani ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 163 Ona tili • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nutq madaniyati va nutq odobi 1. Minnatdorlik bildiruvchi nutq odobi birligini toping. A) marhamat B) xayr C) kechirasiz D) rahmat To'g'ri javob: D) rahmat✔ 2. Nutqning aniqligi nimani talab qiladi? A) fikrga eng mos so'zlarni to'g'ri tanlab qo'llashni B) ko'proq chet so'zlarni ishlatishni C) gapni imkon qadar uzun tuzishni D) so'zlarni takror-takror ishlatishni To'g'ri javob: A) fikrga eng mos so'zlarni to'g'ri tanlab qo'llashni ✔ 3. Rasmiy vaziyatda (masalan, direktor huzurida) qaysi salomlashish o'rinli? A) Ha, salom-chi! B) Assalomu alaykum! C) Qalaysan? D) Salom, nima gap? To'g'ri javob: B) Assalomu alaykum! ✔ 4. Nutqning sofligi deganda nima tushuniladi? A) nutqda adabiy tilga yot unsurlar (keraksiz sheva, jargon, parazit so'zlar) bo'lmasligi B) nutqning faqat yozma shaklda bo'lishi C) nutqning juda tez aytilishi D) nutqda faqat atamalar qo'llanishi To'g'ri javob: A) nutqda adabiy tilga yot unsurlar (keraksiz sheva, jargon, parazit so'zlar) bo'lmasligi ✔ 5. Nutqning o'rinliligi deganda nima tushuniladi? A) nutqda faqat qisqa gaplar bo'lishi B) nutqning qog'ozdan o'qilishi C) nutqning vaziyat, maqsad va tinglovchiga mos bo'lishi D) nutqning faqat rasmiy bo'lishi To'g'ri javob: C) nutqning vaziyat, maqsad va tinglovchiga mos bo'lishi ✔ Bo'lim (BSB): Nutq uslublari (uslubiyat) 6. Badiiy matnda ijobiy qahramon tasvirida qaysi so'zni qo'llash o'rinli? A) turq B) aft C) chehra D) bashara To'g'ri javob: C) chehra ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 164 7. Badiiy uslubning asosiy vazifasi nima? A) faqat aniq ilmiy ma'lumot berish B) rasmiy munosabatlarni hujjatlashtirish C) kundalik ehtiyojlarni qisqa ifodalash D) obrazli tasvir orqali o'quvchiga estetik ta'sir ko'rsatish To'g'ri javob: D) obrazli tasvir orqali o'quvchiga estetik ta'sir ko'rsatish✔ 8. Ariza, buyruq, ma'lumotnoma kabi hujjatlar qaysi uslubda yoziladi? A) so'zlashuv uslubida B) rasmiy uslubda C) badiiy uslubda D) publitsistik uslubda To'g'ri javob: B) rasmiy uslubda ✔ 9. «Oy nurlari daryo yuzida kumushdek jilvalanardi» gapi qaysi uslubga mansub? A) badiiy B) rasmiy C) publitsistik D) ilmiy To'g'ri javob: A) badiiy ✔ 10. Qaysi janr publitsistik uslubga xos? A) tushuntirish xati B) ma'lumotnoma C) reportaj D) g'azal To'g'ri javob: C) reportaj ✔ 11. Obrazlilik, tasviriy vositalarning keng qo'llanishi qaysi uslubga xos? A) rasmiy uslubga B) so'zlashuv uslubiga C) ilmiy uslubga D) badiiy uslubga To'g'ri javob: D) badiiy uslubga ✔ Bo'lim (BSB): O'zlashtirma gap 12. O'zlashtirma gap yozuvda qo'shtirnoqqa olinadimi? A) faqat so'roq bo'lsa olinadi B) olinmaydi C) har doim olinadi D) faqat buyruq bo'lsa olinadi To'g'ri javob: B) olinmaydi ✔ 13. «Kitobni menga qaytar», — dedi akam. Gapning o'zlashtirma shaklini toping. A) Akam kitobni qaytarganini aytdi. B) Akam kitobni unga qaytarishimni aytdi. C) Akam kitobni menga qaytar aytdi. D) Akam kitobni unga qaytarishini so'radim. To'g'ri javob: B) Akam kitobni unga qaytarishimni aytdi. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 165 14. Ko'chirma o'zlashtirmaga aylantirilganda qaysi tinish belgilari tushib qoladi? A) nuqta va vergul B) faqat nuqta C) qo'shtirnoq va tire D) faqat vergul To'g'ri javob: C) qo'shtirnoq va tire✔ 15. Ko'chirmadagi undalma o'zlashtirma gapda odatda qanday holatga keladi? A) o'zgarishsiz undalma bo'lib qoladi B) qo'shtirnoqqa olinadi C) egaga aylanadi D) tushib qoladi yoki to'ldiruvchiga aylanadi To'g'ri javob: D) tushib qoladi yoki to'ldiruvchiga aylanadi ✔ 16. «Ertaga ekskursiyaga boramiz», — dedi sinf rahbari. O'zlashtirma shaklida kesim qanday bo'ladi? A) boringlar dedi B) boramiz dedi C) borishimizni aytdi D) borganimizni so'radi To'g'ri javob: C) borishimizni aytdi ✔ 17. Qaysi holatda o'zlashtirma gapdan foydalanish qulayroq? A) hikmatli so'zni aynan keltirish kerak bo'lganda B) o'zga gapini aynan, ohangi bilan berish kerak bo'lganda C) o'zga gapini so'zma-so'z emas, asosiy mazmunini qisqa yetkazish kerak bo'lganda D) dialog yozish kerak bo'lganda To'g'ri javob: C) o'zga gapini so'zma-so'z emas, asosiy mazmunini qisqa yetkazish kerak bo'lganda ✔ Bo'lim (BSB): Tinish belgilari (umumlashtiruvchi takrorlash) 18. Tinish belgilarining asosiy vazifasi nima? A) yozma nutqda fikrni to'g'ri va aniq ifodalash, ohang va to'xtamni ko'rsatish B) so'zlarning kelib chiqishini ko'rsatish C) tovushlarni harflar bilan belgilash D) so'zlarni bo'g'inga ajratish To'g'ri javob: A) yozma nutqda fikrni to'g'ri va aniq ifodalash, ohang va to'xtamni ko'rsatish ✔ 19. «Akam shifokor bo'ldi, opam — o'qituvchi» gapida tire nima uchun qo'yilgan? A) umumlashtiruvchi so'zdan keyin B) takrorlanmagan (tushirib qoldirilgan) kesim o'rnida C) ega va kesim ot bilan ifodalangani uchun D) ko'chirmadan keyin muallif gapi kelgani uchun To'g'ri javob: B) takrorlanmagan (tushirib qoldirilgan) kesim o'rnida ✔ 20. Qaysi gap oxiriga undov belgisi qo'yiladi? A) Manzarani ko'rdingmi B) Manzara go'zalmi C) Qanday go'zal manzara D) Bu manzara go'zal To'g'ri javob: C) Qanday go'zal manzara ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 166 Bo'lim (BSB): Ko'chirma gap 21. «Bolalar, — dedi ustoz, — ertaga imtihon bo'ladi». Bu qurilmada muallif gapi qayerda joylashgan? A) ko'chirma gapning o'rtasida B) ko'chirma gapdan keyin C) ko'chirma gapdan oldin D) qurilmada muallif gapi yo'q To'g'ri javob: A) ko'chirma gapning o'rtasida✔ 22. Dialog (suhbat) yozilganda har bir replika qanday beriladi? A) yangi satrdan tire bilan B) ikki nuqta bilan C) qo'shtirnoq ichida bir satrda D) qavs ichida To'g'ri javob: A) yangi satrdan tire bilan ✔ 23. «Men albatta kelaman», — dedi Jasur. Bu qurilmada ko'chirma gap qaysi? A) dedi Jasur B) Men albatta kelaman C) Jasur D) albatta kelaman dedi To'g'ri javob: B) Men albatta kelaman ✔ 24. Ko'chirma gap muallif gapidan keyin kelsa, ko'chirma qanday harf bilan boshlanadi? A) bosh harf bilan B) kichik harf bilan C) raqam bilan D) tire bilan To'g'ri javob: A) bosh harf bilan ✔ 25. «Qachon qaytasiz?» — so'radi singlim. Bu gapda tire nima uchun qo'yilgan? A) ko'chirmadan keyin muallif gapi kelgani uchun B) uyushiq bo'laklardan keyin C) ega va kesim orasida D) kirish so'zni ajratish uchun To'g'ri javob: A) ko'chirmadan keyin muallif gapi kelgani uchun ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 167 Adabiyot • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Xalq og'zaki ijodi va «Alpomish» dostoni 1. «Alpomish» dostonida Alpomish qalmoq yurtida qaysi polvonni kurashda yengadi? A) Ultontozni B) Qorajonni C) Kultoyni D) Ko'kaldoshni To'g'ri javob: D) Ko'kaldoshni✔ 2. Alpomish va Barchinoy qaysi elat (urug') vakillari sifatida tasvirlangan? A) Qipchoq B) Nayman C) Mang'it D) Qo'ng'irot To'g'ri javob: D) Qo'ng'irot ✔ 3. Alpomishning sadoqatli otining nomi nima? A) G'irot B) Duldul C) Boychibor D) Jiyronqush To'g'ri javob: C) Boychibor ✔ 4. «Go'ro'g'li» turkumidagi dostonlarda Go'ro'g'lining asrandi o'g'illari kimlar? A) Yodgor va Qorajon B) Kuntug'mish va Ultontoz C) Avazxon va Hasanxon D) Ravshan va Ko'kaldosh To'g'ri javob: C) Avazxon va Hasanxon ✔ 5. Qalmoq yurtida Alpomishga do'st va qadrdon bo'lib qolgan qalmoq botiri kim? A) Ko'kaldosh B) Qorajon C) Ultontoz D) Toychixon To'g'ri javob: B) Qorajon ✔ 6. «Go'ro'g'li» turkumidagi dostonlarda Go'ro'g'li hukmronlik qilgan yurt qanday ataladi? A) Chambil B) Qo'ng'irot C) Bolasog'un D) Boysun To'g'ri javob: A) Chambil ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 168 7. Surxondaryo, Qashqadaryo va Samarqand baxshilari dostonni asosan qaysi cholg'u jo'rligida ijro etadilar? A) Nay B) G'ijjak C) Do'mbira D) Doira To'g'ri javob: C) Do'mbira✔ 8. «Alpomish» dostonidagi voqealar asosan qaysi yurtlarda kechadi? A) Bolasog'un va Koshg'arda B) Hirot va Samarqandda C) Boysun-Qo'ng'irot va qalmoq yurtida D) Chambil va Xorazmda To'g'ri javob: C) Boysun-Qo'ng'irot va qalmoq yurtida ✔ 9. Alpomishning asl ismi qanday bo'lgan? A) Ultonbek B) Boysaribek C) Yodgorbek D) Hakimbek To'g'ri javob: D) Hakimbek ✔ 10. Alpomishni hiyla bilan qalmoqlarga tutib bergan makkora kampir kim? A) Surxayil B) Tovka C) Qaldirg'och D) Oyqiz To'g'ri javob: A) Surxayil ✔ 11. «Alpomish» dostonida Boysarining qalmoq yurtiga ko'chib ketishiga nima sabab bo'ladi? A) Yurtda boshlangan qahatchilik B) Taxt uchun aka-ukalar o'rtasidagi urush C) Zakot masalasidagi kelishmovchilik va haqoratlanish D) Qalmoq shohining taklifi To'g'ri javob: C) Zakot masalasidagi kelishmovchilik va haqoratlanish ✔ Bo'lim (BSB): Yusuf Xos Hojib. «Qutadg'u bilig» 12. «Qutadg'u bilig»ning asosiy mavzusi nima? A) Turkiy so'zlarning izohi B) Payg'ambarlar qissalari C) Ishqiy sarguzashtlar D) Davlatni adolat bilan boshqarish va kishilik odobi To'g'ri javob: D) Davlatni adolat bilan boshqarish va kishilik odobi ✔ 13. «Qutadg'u bilig»da O'gdulmish obrazi nimaning ramzi? A) Aql-zakovatning B) Qanoatning C) Adolatning D) Baxtning To'g'ri javob: A) Aql-zakovatning ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 169 14. «Qutadg'u bilig»da O'gdulmish kimning o'g'li? A) Kuntug'dining B) Oyto'ldining C) O'zg'urmishning D) Bug'roxonning To'g'ri javob: B) Oyto'ldining✔ 15. «Qutadg'u bilig» qaysi yillarda yozib tugallangan? A) 1353-yilda B) 1072–1074-yillarda C) 1069–1070-yillarda D) 1309–1310-yillarda To'g'ri javob: C) 1069–1070-yillarda ✔ Bo'lim (BSB): Qadimgi turkiy yodgorliklar va «Devonu lug'otit turk» 16. «Devonu lug'otit turk»da keltirilgan she'riy namunalar asosan qaysi shaklda? A) To'rtliklar shaklida B) G'azallar shaklida C) Qasidalar shaklida D) Muxammaslar shaklida To'g'ri javob: A) To'rtliklar shaklida ✔ 17. Mahmud Koshg'ariy turkiy qabilalar tili va lahjalarini o'rganish uchun nima qilgan? A) Faqat kitoblardan ko'chirma olgan B) Arab olimlaridan so'rab yozgan C) Turkiy qabilalar yashaydigan yerlarni kezib chiqqan D) Saroy kutubxonasidan chiqmagan To'g'ri javob: C) Turkiy qabilalar yashaydigan yerlarni kezib chiqqan ✔ 18. «Devonu lug'otit turk»ga muallif tomonidan nima ilova qilingan? A) Osmon jismlari jadvali B) Turkiy xalqlar yashagan hududlar xaritasi C) Xoqonlar shajarasi D) Aruz bahrlari jadvali To'g'ri javob: B) Turkiy xalqlar yashagan hududlar xaritasi ✔ 19. Vafot etgan kishiga bag'ishlab aytiladigan motam she'ri qanday ataladi? A) Marsiya B) Hikmat C) Qasida D) Noma To'g'ri javob: A) Marsiya ✔ Bo'lim (BSB): Ahmad Yugnakiy va Ahmad Yassaviy 20. Turkiston shahridagi Ahmad Yassaviy maqbarasi kimning buyrug'i bilan qurilgan? A) Mirzo Ulug'bekning B) Amir Temurning C) Husayn Boyqaroning D) Zahiriddin Boburning To'g'ri javob: B) Amir Temurning ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 170 21. Ahmad Yassaviy Buxoroda kimdan ta'lim olgan? A) Abdurahmon Jomiydan B) Arslonbobdan C) Yusuf Hamadoniydan D) Mahmud Koshg'ariydan To'g'ri javob: C) Yusuf Hamadoniydan✔ 22. Ahmad Yassaviy ijodidagi asosiy she'riy janr qaysi? A) Qasida B) Tuyuq C) Noma D) Hikmat To'g'ri javob: D) Hikmat ✔ 23. Ahmad Yassaviyning she'rlari jamlangan asar qanday nomlanadi? A) «Xazoyin ul-maoniy» B) «Devoni hikmat» C) «Mabdai nur» D) «Hibat ul-haqoyiq» To'g'ri javob: B) «Devoni hikmat» ✔ 24. Ahmad Yassaviy asos solgan tasavvufiy tariqat qanday nomlanadi? A) Kubraviya B) Naqshbandiya C) Qodiriya D) Yassaviya To'g'ri javob: D) Yassaviya ✔ 25. «Hibat ul-haqoyiq» taxminan qaysi davrda yaratilgan? A) XVII asrda B) XII asr oxiri – XIII asr boshlarida C) VIII asrda D) XV asr oxirida To'g'ri javob: B) XII asr oxiri – XIII asr boshlarida ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 171 Adabiyot • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Xalq og'zaki ijodi va «Alpomish» dostoni 1. Ergash Jumanbulbul o'g'li qaysi dostonchilik maktabining yirik vakili? A) Sherobod maktabi B) Bulung'ur maktabi C) Xorazm maktabi D) Qo'rg'on maktabi To'g'ri javob: D) Qo'rg'on maktabi✔ 2. Xalq dostonlarini yod bilib, kuylab ijro etuvchi san'atkor xalq orasida qanday ataladi? A) Mirob B) Masnaviyxon C) Qissaxon D) Baxshi To'g'ri javob: D) Baxshi ✔ 3. Quyidagilardan qaysi biri xalq og'zaki ijodining lirik janriga kiradi? A) Doston B) Ertak C) Rivoyat D) Yor-yor To'g'ri javob: D) Yor-yor ✔ 4. Alpomish qalmoq zindonida necha yil yotadi? A) Uch yil B) To'qqiz yil C) O'n ikki yil D) Yetti yil To'g'ri javob: D) Yetti yil ✔ 5. «Alpomish» dostonida Alpomishning singlisi kim? A) Tovka oyim B) Surxayil C) Qaldirg'och D) Barchinoy To'g'ri javob: C) Qaldirg'och ✔ Bo'lim (BSB): Yusuf Xos Hojib. «Qutadg'u bilig» 6. «Qutadg'u bilig» yaratilgan davrda hukm surgan sulola qaysi? A) Shayboniylar B) Temuriylar C) Somoniylar D) Qoraxoniylar To'g'ri javob: D) Qoraxoniylar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 172 7. Yusuf Xos Hojib qaysi shaharda tug'ilgan? A) Koshg'arda B) Samarqandda C) Yugnakda D) Bolasog'unda To'g'ri javob: D) Bolasog'unda✔ 8. O'zg'urmish Kuntug'di saroyiga xizmatga chaqirilganda qanday yo'l tutadi? A) Yurtni tashlab chet elga ketadi B) Darhol vazirlikni qabul qiladi C) Lashkarboshi bo'lishga rozi bo'ladi D) Rozi bo'lmay, zohidlik hayotini davom ettiradi To'g'ri javob: D) Rozi bo'lmay, zohidlik hayotini davom ettiradi ✔ 9. Yusuf Xos Hojibning zamondoshi bo'lgan mashhur tilshunos olim kim? A) Rabg'uziy B) Ahmad Yugnakiy C) Alisher Navoiy D) Mahmud Koshg'ariy To'g'ri javob: D) Mahmud Koshg'ariy ✔ 10. «Qutadg'u bilig»dagi voqealar asosan qanday usulda bayon qilinadi? A) Sahna asari ko'rinishida B) Muallifning xatlari orqali C) Faqat hikoyachi tilidan D) Qahramonlarning savol-javobli suhbati orqali To'g'ri javob: D) Qahramonlarning savol-javobli suhbati orqali ✔ 11. Davlat (baxt)ni ifodalovchi obrazga «Oyto'ldi» nomi berilishida qanday ma'no bor? A) Baxt doimo o'zgarmasdir B) Baxt ham oy kabi to'lib, so'ng kemayuvchi o'tkinchi narsa C) Baxt faqat kechasi keladi D) Baxt quyoshdan kuchliroq To'g'ri javob: B) Baxt ham oy kabi to'lib, so'ng kemayuvchi o'tkinchi narsa ✔ 12. «Qutadg'u bilig» aruzning qaysi bahrida yozilgan? A) Rajaz B) Mutaqorib C) Ramal D) Hazaj To'g'ri javob: B) Mutaqorib ✔ 13. Pand-nasihat, axloqiy ta'lim berishni maqsad qilgan asar qanday ataladi? A) Hajviy asar B) Didaktik asar C) Lirik asar D) Fantastik asar To'g'ri javob: B) Didaktik asar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 173 14. «Qutadg'u bilig»da Oyto'ldi obrazi qaysi tushunchani ifodalaydi? A) Qanoatni B) Aqlni C) Davlat (baxt, saodat)ni D) Adolatni To'g'ri javob: C) Davlat (baxt, saodat)ni✔ Bo'lim (BSB): Qadimgi turkiy yodgorliklar va «Devonu lug'otit turk» 15. «Devonu lug'otit turk» qaysi yillarda yozilgan? A) 1483–1485-yillarda B) 1069–1070-yillarda C) 1072–1074-yillarda D) 1309–1310-yillarda To'g'ri javob: C) 1072–1074-yillarda ✔ 16. Mahmud Koshg'ariy «Devonu lug'otit turk»ni qaysi tilda yozgan? A) Sug'd tilida B) Arab tilida C) Yunon tilida D) Fors tilida To'g'ri javob: B) Arab tilida ✔ 17. O'rxun-Enasoy yodgorliklari nomi nima bilan bog'liq? A) Ularni yozgan xoqonlar nomi bilan B) Ularni o'qigan olimlar nomi bilan C) Ular topilgan daryolar nomi bilan D) Ular yozilgan yillar nomi bilan To'g'ri javob: C) Ular topilgan daryolar nomi bilan ✔ 18. «Devonu lug'otit turk»ning yagona qo'lyozma nusxasi qayerda topilgan? A) Namanganda B) Venada C) Istanbulda D) Qohirada To'g'ri javob: C) Istanbulda ✔ 19. «Devonu lug'otit turk» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Turkiy maqollar kitobi B) Turk xoqonlari tarixi C) Turkiy so'zlar devoni (to'plami) D) Turk shoirlari devoni To'g'ri javob: C) Turkiy so'zlar devoni (to'plami) ✔ 20. Mahmud Koshg'ariy «Devonu lug'otit turk»ni yozishdan qanday maqsadni ko'zlagan? A) Turkiy xoqonlar tarixini yozish B) Turkiy tilning boyligini ko'rsatish va uni boshqa xalqlarga o'rgatish C) Diniy aqidalarni tushuntirish D) Arab she'riyatini turkiyga tarjima qilish To'g'ri javob: B) Turkiy tilning boyligini ko'rsatish va uni boshqa xalqlarga o'rgatish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 174 21. Qadimgi uyg'ur yozuvidagi «Oltin yorug'» asari qaysi dinga oid? A) Islomga B) Yahudiylikka C) Buddaviylikka D) Xristianlikka To'g'ri javob: C) Buddaviylikka✔ Bo'lim (BSB): Ahmad Yugnakiy va Ahmad Yassaviy 22. Yassaviy hikmatlarining xalq orasida keng tarqalishiga asosiy sabab nima? A) Murakkab ilmiy uslubda yozilgani B) Faqat saroyda o'qilgani C) Sodda turkiy tilda, xalqona ohangda yozilgani D) Arab tilida yozilgani To'g'ri javob: C) Sodda turkiy tilda, xalqona ohangda yozilgani ✔ 23. «Hibat ul-haqoyiq» janriga ko'ra qanday asar? A) Qahramonlik dostoni B) Ta'limiy-didaktik asar C) Tarixiy yilnoma D) Ishqiy qissa To'g'ri javob: B) Ta'limiy-didaktik asar ✔ 24. Ahmad Yassaviy umrining asosiy qismini o'tkazgan va dafn etilgan shahar qaysi? A) Yassi (hozirgi Turkiston) B) Koshg'ar C) Marv D) Buxoro To'g'ri javob: A) Yassi (hozirgi Turkiston) ✔ 25. Ahmad Yassaviy xalq orasida qanday nom bilan ulug'langan? A) Hazrati Turkiston B) Malik ul-kalom C) Shoh Mashrab D) Xos hojib To'g'ri javob: A) Hazrati Turkiston ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 175 Adabiyot • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Xalq og'zaki ijodi va «Alpomish» dostoni 1. «Alpomish» dostonida Alpomishning otasi kim? A) Kultoy B) Boysari C) Boybo'ri D) Toychixon To'g'ri javob: C) Boybo'ri✔ 2. Barchinoy o'ziga sovchi qo'ygan alplarga qanday shart qo'yadi? A) Otasi tanlagan kishiga tegishini B) Uning she'riga javob yozganga tegishini C) Eng boy kuyovga tegishini D) Poyga, kurash va kamon otishda g'olib chiqqanga tegishini To'g'ri javob: D) Poyga, kurash va kamon otishda g'olib chiqqanga tegishini ✔ 3. Fozil Yo'ldosh o'g'li qaysi dostonchilik maktabi vakili hisoblanadi? A) Qo'rg'on maktabi B) Xorazm maktabi C) Bulung'ur maktabi D) Narpay maktabi To'g'ri javob: C) Bulung'ur maktabi ✔ 4. «Alpomish» dostonida Alpomish va Barchinoyning o'g'li kim? A) Ultontoz B) Avaz C) Qorajon D) Yodgor To'g'ri javob: D) Yodgor ✔ 5. «Alpomish» dostonining eng mukammal varianti qaysi baxshidan yozib olingan? A) Po'lkan shoir B) Ergash Jumanbulbul o'g'li C) Fozil Yo'ldosh o'g'li D) Islom shoir Nazar o'g'li To'g'ri javob: C) Fozil Yo'ldosh o'g'li ✔ 6. Alpomish yurtiga qaytgach, tanilmaslik uchun kimning qiyofasiga kiradi? A) Qalmoq savdogarining B) Keksa qul cho'pon Kultoyning C) Boysarining xizmatkorining D) Sayyoh darveshning To'g'ri javob: B) Keksa qul cho'pon Kultoyning ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 176 Bo'lim (BSB): Yusuf Xos Hojib. «Qutadg'u bilig» 7. Yusuf Xos Hojib «Qutadg'u bilig»ni kimga taqdim etgan? A) Xalifa al-Muqtadiga B) Muhammad Xo'jabekka C) Qoraxoniy hukmdor Tavg'ach Bug'roxonga D) Mirzo Ulug'bekka To'g'ri javob: C) Qoraxoniy hukmdor Tavg'ach Bug'roxonga✔ 8. «Qutadg'u bilig» hajmi taxminan qancha? A) 6500 baytdan ortiq B) 20 000 bayt C) 500 baytga yaqin D) 2000 bayt To'g'ri javob: A) 6500 baytdan ortiq ✔ 9. «Qutadg'u bilig»dagi Kuntug'di asarda kim sifatida tasvirlangan? A) Zohid B) Vazir C) Hukmdor (elig) D) Sarkarda To'g'ri javob: C) Hukmdor (elig) ✔ 10. Quyidagilardan qaysi biri «Qutadg'u bilig»ning ma'lum qo'lyozma nusxalaridan biri EMAS? A) Bag'dod nusxasi B) Vena (Hirot) nusxasi C) Namangan nusxasi D) Qohira nusxasi To'g'ri javob: A) Bag'dod nusxasi ✔ 11. Yusuf Xos Hojib bilim haqida qanday fikrni ilgari suradi? A) Bilim faqat hukmdorlarga kerak B) Bilim insonni baxt-saodatga eltuvchi yo'l C) Bilim insonni dunyodan uzoqlashtiradi D) Bilimdan ko'ra boylik afzal To'g'ri javob: B) Bilim insonni baxt-saodatga eltuvchi yo'l ✔ 12. «Qutadg'u bilig»da Kuntug'di obrazi qaysi tushunchaning ramzi? A) Adolatning B) Aqlning C) Davlat (baxt)ning D) Qanoatning To'g'ri javob: A) Adolatning ✔ 13. «Qutadg'u bilig» asosan qaysi she'riy shaklda yozilgan? A) Masnaviy B) Tuyuq C) Muxammas D) G'azal To'g'ri javob: A) Masnaviy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 177 14. «Qutadg'u bilig» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Turkiy so'zlar devoni B) Saodatga yo'llovchi bilim C) Haqiqatlar armug'oni D) Muhabbat kitobi To'g'ri javob: B) Saodatga yo'llovchi bilim✔ Bo'lim (BSB): Qadimgi turkiy yodgorliklar va «Devonu lug'otit turk» 15. Yozma adabiyotning xalq og'zaki ijodidan asosiy farqi nimada? A) Faqat she'riy shaklda bo'ladi B) Faqat baxshilar ijro etadi C) Ko'plab variantlarda tarqaladi D) Muallifi ma'lum va asar yozma shaklda yaratiladi To'g'ri javob: D) Muallifi ma'lum va asar yozma shaklda yaratiladi ✔ 16. «Devonu lug'otit turk»da qaysi afsonaviy qahramon vafotiga bag'ishlangan marsiya keltirilgan? A) Alpomish B) Go'ro'g'li C) Kultegin D) Alp Er To'nga To'g'ri javob: D) Alp Er To'nga ✔ 17. O'rxun yodgorliklarida asosan qaysi davlat tarixi aks etgan? A) Turk xoqonligi B) Temuriylar davlati C) Qoraxoniylar davlati D) Oltin O'rda To'g'ri javob: A) Turk xoqonligi ✔ 18. «Devonu lug'otit turk»ni o'zbek tiliga kim tarjima qilgan? A) Ali Amiriy B) Hamid Olimjon C) Vilhelm Tomsen D) Solih Mutallibov To'g'ri javob: D) Solih Mutallibov ✔ 19. «Devonu lug'otit turk» qaysi shaharda yozib tugallangan? A) Samarqandda B) Buxoroda C) Koshg'arda D) Bag'dodda To'g'ri javob: D) Bag'dodda ✔ 20. Mahmud Koshg'ariy o'z asarini kimga taqdim etgan? A) Tavg'ach Bug'roxonga B) Dod Sipohsolarbekka C) Abbosiy xalifa al-Muqtadiga D) Muhammad Xo'jabekka To'g'ri javob: C) Abbosiy xalifa al-Muqtadiga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 178 Bo'lim (BSB): Ahmad Yugnakiy va Ahmad Yassaviy 21. Rivoyatlarga ko'ra, Ahmad Yassaviy 63 yoshidan so'ng qayerda yashagan? A) Tog'dagi g'orda B) Bag'dod madrasasida C) Yer ostidagi hujrada (chillaxonada) D) Saroyda To'g'ri javob: C) Yer ostidagi hujrada (chillaxonada)✔ 22. Manbalarga ko'ra, Ahmad Yassaviyning otasi kim bo'lgan? A) Shayx Ibrohim B) G'iyosiddin Kichkina C) Burhoniddin D) Shayx Arslonbob To'g'ri javob: A) Shayx Ibrohim ✔ 23. Ahmad Yugnakiy «Hibat ul-haqoyiq»da qaysi illatlarni qattiq qoralaydi? A) Sabr va qanoatni B) Saxovat va kamtarlikni C) Baxillik, kibr va ochko'zlikni D) Ilm va odobni To'g'ri javob: C) Baxillik, kibr va ochko'zlikni ✔ 24. Ahmad Yugnakiy manbalarda qanday nom bilan ham tilga olinadi? A) Malik ul-kalom B) Hakim ota C) Xos hojib D) Adib Ahmad To'g'ri javob: D) Adib Ahmad ✔ 25. Ahmad Yugnakiy taxallusi qaysi joy nomi bilan bog'liq? A) Xorazmdagi Qiyot qishlog'i B) Samarqand atrofidagi Yugnak qishlog'i C) Koshg'ar yaqinidagi Yassi shahri D) Balx yaqinidagi Rabot To'g'ri javob: B) Samarqand atrofidagi Yugnak qishlog'i ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 179 Adabiyot • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Xalq og'zaki ijodi va «Alpomish» dostoni 1. «Go'ro'g'li» turkumidagi dostonlarda Go'ro'g'lining oti qanday ataladi? A) Boychibor B) Duldul C) Raxsh D) G'irot To'g'ri javob: D) G'irot✔ 2. Alpomishning zindondan qutulishiga yordam bergan qalmoq shohining qizi kim? A) Oyparcha B) Surxayil C) Tovka oyim D) Qaldirg'och To'g'ri javob: C) Tovka oyim ✔ 3. Baxshilarning doston ijrosidan oldin tinglovchida kayfiyat uyg'otish uchun aytadigan kichik she'rlari nima deyiladi? A) Chiston B) Fard C) Terma D) Tuyuq To'g'ri javob: C) Terma ✔ 4. «Alpomish» dostonida Barchinoyning otasi kim? A) Toychixon B) Boybo'ri C) Boysari D) Qorajon To'g'ri javob: C) Boysari ✔ 5. Alpomish yurtda yo'qligida Boysun-Qo'ng'irotda hokimiyatni zo'ravonlik bilan egallab olgan kim? A) Qorajon B) Ultontoz C) Kultoy D) Toychixon To'g'ri javob: B) Ultontoz ✔ 6. «Folklor» atamasi qanday ma'noni anglatadi? A) Xalq donoligi B) Xalq qo'shig'i C) Qadimiy yozuv D) Kitobiy ijod To'g'ri javob: A) Xalq donoligi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 180 Bo'lim (BSB): Yusuf Xos Hojib. «Qutadg'u bilig» 7. Yusuf Xos Hojibning mashhur asari qaysi? A) «Devonu lug'otit turk» B) «Qissasi Rabg'uziy» C) «Qutadg'u bilig» D) «Hibat ul-haqoyiq» To'g'ri javob: C) «Qutadg'u bilig»✔ 8. «Qutadg'u bilig» qaysi xalqlarning umumiy adabiy merosi hisoblanadi? A) Turkiy xalqlarning B) Hind xalqlarining C) Slavyan xalqlarining D) Arab xalqlarining To'g'ri javob: A) Turkiy xalqlarning ✔ 9. «Qutadg'u bilig»da O'zg'urmish obrazi qaysi tushunchani ifodalaydi? A) Davlatni B) Qanoat va oqibatni C) Aqlni D) Adolatni To'g'ri javob: B) Qanoat va oqibatni ✔ 10. «Qutadg'u bilig»dagi O'zg'urmish qanday shaxs sifatida tasvirlangan? A) Lashkarboshi B) Boy savdogar C) Tarkidunyo qilgan zohid D) Saroy vaziri To'g'ri javob: C) Tarkidunyo qilgan zohid ✔ Bo'lim (BSB): Qadimgi turkiy yodgorliklar va «Devonu lug'otit turk» 11. O'rxun-Enasoy yozuvini birinchi bo'lib o'qishga muvaffaq bo'lgan olim kim? A) Vilhelm Tomsen B) Ali Amiriy C) Solih Mutallibov D) Mahmud Koshg'ariy To'g'ri javob: A) Vilhelm Tomsen ✔ 12. O'rxun-Enasoy bitiglari qaysi yozuvda bitilgan? A) Qadimgi turkiy runik yozuvda B) Arab yozuvida C) Kirill yozuvida D) Lotin yozuvida To'g'ri javob: A) Qadimgi turkiy runik yozuvda ✔ 13. «Devonu lug'otit turk»da so'zlarga misol sifatida xalq og'zaki ijodining qaysi namunalari keltirilgan? A) Maqollar va qo'shiqlar B) G'azal va qasidalar C) Doston va qissalar D) Muxammas va musaddaslar To'g'ri javob: A) Maqollar va qo'shiqlar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 181 14. To'nyuquq bitigi qahramoni To'nyuquq qanday shaxs bo'lgan? A) Xoqonlarning donishmand maslahatchisi va sarkardasi B) Saroy shoiri C) Arab sayyohi D) Xalq baxshisi To'g'ri javob: A) Xoqonlarning donishmand maslahatchisi va sarkardasi✔ 15. O'rxun-Enasoy yodgorliklarining asosiy qismi qaysi asrga oid? A) V asrga B) VIII asrga C) XI asrga D) XIII asrga To'g'ri javob: B) VIII asrga ✔ 16. O'rxun yodgorliklaridagi Kultegin kim bo'lgan? A) Qoraxoniylar hukmdori B) To'nyuquqning ustozi C) Bilga xoqonning ukasi, mashhur sarkarda D) Uyg'ur xoqonligi asoschisi To'g'ri javob: C) Bilga xoqonning ukasi, mashhur sarkarda ✔ 17. Qadimgi turkiy «bitig» so'zi qanday ma'noni anglatadi? A) Qasida B) Afsona C) Yozuv, yozilgan narsa D) Qo'shiq To'g'ri javob: C) Yozuv, yozilgan narsa ✔ 18. Mahmud Koshg'ariyning mashhur asari qaysi? A) «Hibat ul-haqoyiq» B) «Qutadg'u bilig» C) «Muhabbatnoma» D) «Devonu lug'otit turk» To'g'ri javob: D) «Devonu lug'otit turk» ✔ Bo'lim (BSB): Ahmad Yugnakiy va Ahmad Yassaviy 19. Ahmad Yugnakiy «Hibat ul-haqoyiq»ni kimga bag'ishlagan? A) Dod Sipohsolarbekka B) Tavg'ach Bug'roxonga C) Nosiruddin To'qbug'abekka D) Muhammad Xo'jabekka To'g'ri javob: A) Dod Sipohsolarbekka ✔ 20. Manbalarga ko'ra, Ahmad Yassaviy qaysi shaharda tug'ilgan? A) Samarqandda B) Bolasog'unda C) Sayramda D) Hirotda To'g'ri javob: C) Sayramda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 182 21. Ahmad Yassaviy hikmatlari asosan qaysi vaznda yozilgan? A) Barmoq vaznida B) Aruzning mutaqorib bahrida C) Sarbast shaklida D) Aruzning ramal bahrida To'g'ri javob: A) Barmoq vaznida✔ 22. Ahmad Yassaviy hikmatlarida nafsga qanday munosabat bildiriladi? A) Nafsni tiyish, unga qarshi kurashish targ'ib qilinadi B) Nafs mavzusiga umuman to'xtalmaydi C) Nafs faqat hukmdorlarga xos deyiladi D) Nafs istaklarini qondirish ulug'lanadi To'g'ri javob: A) Nafsni tiyish, unga qarshi kurashish targ'ib qilinadi ✔ 23. Hakim ota nomi bilan mashhur bo'lgan Ahmad Yassaviy shogirdi kim? A) Sulaymon Boqirg'oniy B) Arslonbob C) Adib Ahmad D) Rabg'uziy To'g'ri javob: A) Sulaymon Boqirg'oniy ✔ 24. Ahmad Yugnakiy til odobi haqida qanday fikr bildiradi? A) Tilning odobga aloqasi yo'q B) So'z faqat hukmdorga aytiladi C) Ko'p gapirgan kishi donodir D) Tilni tiyish, so'zni o'ylab gapirish kerak To'g'ri javob: D) Tilni tiyish, so'zni o'ylab gapirish kerak ✔ 25. Ahmad Yassaviy hikmatlarining asosiy mavzusi nima? A) Allohga muhabbat, halollik va nafsni tiyish B) Jang-u jadallarni tasvirlash C) Hukmdorlarni madh etish D) Tabiat manzaralarini kuylash To'g'ri javob: A) Allohga muhabbat, halollik va nafsni tiyish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 183 Adabiyot • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Xalq og'zaki ijodi va «Alpomish» dostoni 1. Bitta dostonning turli baxshilar ijrosidagi bir-biridan farq qiluvchi nusxalari nima deb ataladi? A) Tazmin B) Variant C) Muxammas D) Nazira To'g'ri javob: B) Variant✔ 2. «Ravshan» dostonida Ravshan kimni sevib qoladi? A) Tovka oyimni B) Xolbekani C) Barchinoyni D) Zulxumorni To'g'ri javob: D) Zulxumorni ✔ 3. «Alpomish» dostoni janriga ko'ra qaysi turga mansub? A) Kitobiy doston B) Tarixiy qissa C) Qahramonlik dostoni D) Ishqiy-romanik doston To'g'ri javob: C) Qahramonlik dostoni ✔ 4. «Alpomish» dostoni yaratilganining 1000 yilligi qaysi yili keng nishonlangan? A) 2001-yilda B) 1999-yilda C) 1996-yilda D) 1991-yilda To'g'ri javob: B) 1999-yilda ✔ Bo'lim (BSB): Yusuf Xos Hojib. «Qutadg'u bilig» 5. Shoirga asarini taqdim etgani uchun berilgan «xos hojib» unvoni nimani bildiradi? A) Xon saroyidagi yuqori martabali lavozimni B) Bosh lashkarboshilikni C) Qozi kalon mansabini D) Shoirlar sultonini To'g'ri javob: A) Xon saroyidagi yuqori martabali lavozimni ✔ 6. «Qutadg'u bilig»da Oyto'ldi vafotidan keyin Kuntug'diga kim vazir bo'ladi? A) Yo'llug' tegin B) O'zg'urmish C) O'gdulmish D) Bug'roxon To'g'ri javob: C) O'gdulmish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 184 7. «Qutadg'u bilig» muqaddimasida qaysi fasl madh etiladi? A) Qish B) Bahor C) Kuz D) Yoz To'g'ri javob: B) Bahor✔ 8. Yusuf Xos Hojib «Qutadg'u bilig»ni qaysi shaharda yozib tugatgan? A) Buxoroda B) Bolasog'unda C) Bag'dodda D) Koshg'arda To'g'ri javob: D) Koshg'arda ✔ 9. «Qutadg'u bilig» qaysi tilda yozilgan? A) Sug'd tilida B) Fors tilida C) Arab tilida D) Turkiy tilda To'g'ri javob: D) Turkiy tilda ✔ 10. «Qutadg'u bilig» turkiy adabiyot tarixida qanday o'rin tutadi? A) Ilk turkiy xamsa B) Ilk yirik ta'limiy-didaktik dostonlardan biri C) Ilk turkiy lug'at D) Ilk turkiy tazkira To'g'ri javob: B) Ilk yirik ta'limiy-didaktik dostonlardan biri ✔ Bo'lim (BSB): Qadimgi turkiy yodgorliklar va «Devonu lug'otit turk» 11. Bilga xoqon bitigida ilgari surilgan asosiy g'oya qaysi? A) El-yurt birligi va mustaqilligini asrash B) Savdo-sotiq qoidalarini bayon qilish C) Tabiat go'zalligini tasvirlash D) Ishq-muhabbatni tarannum etish To'g'ri javob: A) El-yurt birligi va mustaqilligini asrash ✔ 12. Daniyalik olim V. Tomsen O'rxun-Enasoy yozuvini qaysi yili o'qigan? A) 1072-yilda B) 1914-yilda C) 1893-yilda D) 1960-yilda To'g'ri javob: C) 1893-yilda ✔ 13. Kultegin va Bilga xoqon bitiglarini bitgan (yozib qoldirgan) shaxs kim? A) Yo'llug' tegin B) Mahmud Koshg'ariy C) To'nyuquq D) Yusuf Xos Hojib To'g'ri javob: A) Yo'llug' tegin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 185 14. O'rxun-Enasoy bitiglarining aksariyati qanday materialga yozilgan? A) Teriga B) Qog'ozga C) Toshga D) Yog'och taxtachaga To'g'ri javob: C) Toshga✔ 15. Mahmud Koshg'ariy qaysi sulola davrida yashagan? A) Shayboniylar B) Mang'itlar C) Qoraxoniylar D) Temuriylar To'g'ri javob: C) Qoraxoniylar ✔ 16. Qadimgi turkiy «Irq bitigi» qanday asar? A) Fol (ta'bir) kitobi B) Ishqiy doston C) Lug'at kitobi D) Tarixiy yilnoma To'g'ri javob: A) Fol (ta'bir) kitobi ✔ Bo'lim (BSB): Ahmad Yugnakiy va Ahmad Yassaviy 17. «Hibat ul-haqoyiq» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Haqiqatlar armug'oni B) Saodatga yo'llovchi bilim C) Ko'ngillarning sevgani D) Ma'nolar xazinasi To'g'ri javob: A) Haqiqatlar armug'oni ✔ 18. «Hibat ul-haqoyiq»dagi «Biliglig biligsiz qachon teng bo'lur» misrasida qanday fikr ilgari suriladi? A) Odamlarning bilimi doim bir xil bo'ladi B) Bilimli kishi bilimsiz kishi bilan teng emas C) Bilimsizlik insonni baxtli qiladi D) Bilim boylikdan kam ahamiyatli To'g'ri javob: B) Bilimli kishi bilimsiz kishi bilan teng emas ✔ 19. Alisher Navoiy Ahmad Yugnakiy haqida qaysi asarida ma'lumot beradi? A) «Mezon ul-avzon»da B) «Farhod va Shirin»da C) «Saddi Iskandariy»da D) «Nasoyim ul-muhabbat»da To'g'ri javob: D) «Nasoyim ul-muhabbat»da ✔ 20. Ahmad Yugnakiyning mashhur asari qaysi? A) «Muhabbatnoma» B) «Devoni hikmat» C) «Qutadg'u bilig» D) «Hibat ul-haqoyiq» To'g'ri javob: D) «Hibat ul-haqoyiq» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 186 21. «Hibat ul-haqoyiq»ning asosiy qismi qaysi she'riy shaklda yozilgan? A) G'azallar B) To'rtliklar C) Muxammaslar D) Tuyuqlar To'g'ri javob: B) To'rtliklar✔ 22. «Hikmat» so'zining lug'aviy ma'nosi nima? A) Maktub, xat B) Madhiya C) Donolik, chuqur ma'noli fikr D) Motam she'ri To'g'ri javob: C) Donolik, chuqur ma'noli fikr ✔ 23. Manbalarga ko'ra, Ahmad Yugnakiy qanday jismoniy nuqsonga ega bo'lgan? A) Oyoqlari yurmagan B) Soqov bo'lgan C) Eshitmas bo'lgan D) Tug'ma ko'zi ojiz bo'lgan To'g'ri javob: D) Tug'ma ko'zi ojiz bo'lgan ✔ 24. «Hibat ul-haqoyiq» aruzning qaysi bahrida yozilgan? A) Hazaj B) Ramal C) Mujtass D) Mutaqorib To'g'ri javob: D) Mutaqorib ✔ 25. Rivoyatlarga ko'ra, Ahmad Yassaviyning ilk ustozi kim bo'lgan? A) Bahouddin Naqshband B) Arslonbob C) Sulaymon Boqirg'oniy D) Yusuf Hamadoniy To'g'ri javob: B) Arslonbob ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 187 Adabiyot • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy hayoti va lirikasi 1. Alisher Navoiy qaysi shaharda tug'ilgan? A) Samarqandda B) Andijonda C) Buxoroda D) Hirotda To'g'ri javob: D) Hirotda✔ 2. Alisher Navoiy turkiy she'rlarida «Navoiy», forsiy she'rlarida qaysi taxallusni qo'llagan? A) Lutfiy B) Amiriy C) Husayniy D) Foniy To'g'ri javob: D) Foniy ✔ 3. Alisher Navoiy qaysi tasavvufiy tariqatga mansub bo'lgan? A) Yassaviya B) Qalandariya C) Naqshbandiya D) Kubraviya To'g'ri javob: C) Naqshbandiya ✔ 4. Ikki tilda barobar ijod qilgan shoir mumtoz adabiyotda qanday ataladi? A) Malik ul-kalom B) Devona C) Zullisonayn D) Xos hojib To'g'ri javob: C) Zullisonayn ✔ 5. Alisher Navoiy qaysi viloyatga hokim etib tayinlangan? A) Astrobodga B) Xorazmga C) Farg'onaga D) Balxga To'g'ri javob: A) Astrobodga ✔ 6. Navoiy bilan bolalikdan birga ulg'aygan, keyinchalik Xuroson hukmdori bo'lgan shaxs kim? A) Zahiriddin Bobur B) Shayboniyxon C) Mirzo Ulug'bek D) Husayn Boyqaro To'g'ri javob: D) Husayn Boyqaro ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 188 7. «Xazoyin ul-maoniy» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Ko'ngillarning sevgani B) Ma'nolar xazinasi C) Yaxshilarning hayratlanishi D) Nafis majlislar To'g'ri javob: B) Ma'nolar xazinasi✔ 8. Alisher Navoiy hayotiga bag'ishlangan «Navoiy» romanining muallifi kim? A) Abdulla Qodiriy B) Cho'lpon C) Oybek D) Pirimqul Qodirov To'g'ri javob: C) Oybek ✔ 9. Alisher Navoiyning turkiy lirik she'rlari jamlangan kulliyoti qanday nomlanadi? A) «Xazoyin ul-maoniy» B) «Majolis un-nafois» C) «Mahbub ul-qulub» D) «Devoni Foniy» To'g'ri javob: A) «Xazoyin ul-maoniy» ✔ Bo'lim (BSB): XIV asr adabiyoti: Rabg'uziy, Xorazmiy, Qutb 10. Mumtoz adabiyotda boshqa tildagi asarni o'z tiliga ijodiy qayta ishlab o'girish qanday ataladi? A) Tazmin B) Taxmis C) Erkin (ijodiy) tarjima D) Talmeh To'g'ri javob: C) Erkin (ijodiy) tarjima ✔ 11. Mumtoz adabiyotda biror voqea yoki shaxs hayotini nasriy yo she'riy yo'l bilan hikoya qiluvchi asar qanday ataladi? A) Tuyuq B) Fard C) Qissa D) Ruboiy To'g'ri javob: C) Qissa ✔ Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy. «Xamsa» va boshqa asarlari 12. «Xamsa»ning to'rtinchi dostoni qaysi? A) «Hayrat ul-abror» B) «Saddi Iskandariy» C) «Layli va Majnun» D) «Sab'ai sayyor» To'g'ri javob: D) «Sab'ai sayyor» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 189 13. «Layli va Majnun» dostonida Layli majburan kimga turmushga beriladi? A) Xusravga B) Ibn Salomga C) Zaydga D) Navfalga To'g'ri javob: B) Ibn Salomga✔ 14. «Lison ut-tayr» dostonida qushlar izlab yo'lga chiqqan qushlar podshohi kim? A) Lochin B) Humo C) Hudhud D) Simurg' To'g'ri javob: D) Simurg' ✔ 15. Navoiyning «Majolis un-nafois» asari qaysi janrga mansub? A) Doston B) Memuar C) Munozara D) Tazkira To'g'ri javob: D) Tazkira ✔ 16. «Xamsa»ning birinchi dostoni qaysi? A) «Saddi Iskandariy» B) «Farhod va Shirin» C) «Hayrat ul-abror» D) «Layli va Majnun» To'g'ri javob: C) «Hayrat ul-abror» ✔ 17. Alisher Navoiy «Xamsa»sining adabiyot tarixidagi ahamiyati nimada? A) Turkiy tildagi birinchi to'liq xamsa ekanida B) Arab tilidagi birinchi xamsa ekanida C) Nasriy yo'lda yozilgan ilk xamsa ekanida D) Faqat tarjima asar ekanida To'g'ri javob: A) Turkiy tildagi birinchi to'liq xamsa ekanida ✔ 18. «Hayrat ul-abror» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Yetti sayyora B) Qush tili C) Ma'nolar xazinasi D) Yaxshilarning hayratlanishi To'g'ri javob: D) Yaxshilarning hayratlanishi ✔ 19. «Mahbub ul-qulub» necha qismdan iborat? A) Ikki qismdan B) Besh qismdan C) Uch qismdan D) Yetti qismdan To'g'ri javob: C) Uch qismdan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 190 20. «Mahbub ul-qulub» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Ma'nolar xazinasi B) Iskandar devori C) Nafis majlislar D) Ko'ngillarning sevgani To'g'ri javob: D) Ko'ngillarning sevgani✔ 21. Shoirlar haqida qisqacha ma'lumot va she'rlaridan namunalar beruvchi asar qanday ataladi? A) Munshaot B) Xamsa C) Devon D) Tazkira To'g'ri javob: D) Tazkira ✔ Bo'lim (BSB): Lutfiy va zamondoshlari 22. Rivoyatlarga ko'ra, keksa Lutfiy yosh Navoiyning g'azalini eshitib nima degan? A) G'azalda xatolar ko'pligini B) Bu g'azalni o'zi yozganini C) O'zining ko'p ming baytini shu g'azalga almashishga rozi ekanini D) Navoiyga she'r yozishni tashlashni maslahat berganini To'g'ri javob: C) O'zining ko'p ming baytini shu g'azalga almashishga rozi ekanini ✔ 23. Atoiy qaysi shaharda yashab ijod qilgan? A) Balxda B) Koshg'arda C) Xivada D) Namanganda To'g'ri javob: A) Balxda ✔ 24. Sakkokiy qasidalarida madh etilgan temuriy hukmdor kim? A) Umarxon B) Husayn Boyqaro C) Mirzo Ulug'bek D) Zahiriddin Bobur To'g'ri javob: C) Mirzo Ulug'bek ✔ 25. Manbalarga ko'ra, Lutfiy qancha umr ko'rgan? A) Qariyb 100 yil B) 45 yil C) 60 yil D) 72 yil To'g'ri javob: A) Qariyb 100 yil ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 191 Adabiyot • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy hayoti va lirikasi 1. Alisher Navoiy o'zining ustozi va piri deb bilgan fors-tojik shoiri kim? A) Nizomiy Ganjaviy B) Xusrav Dehlaviy C) Abdurahmon Jomiy D) Sa'diy Sheroziy To'g'ri javob: C) Abdurahmon Jomiy✔ 2. 1472-yilda Alisher Navoiyga qanday yuksak lavozim berilgan? A) Muhrdorlik B) Mirobbosilik C) Qozilik D) Vazirlik (amirlik) To'g'ri javob: D) Vazirlik (amirlik) ✔ 3. O'zbek adabiy tilining asoschisi deb kim e'tirof etiladi? A) Mahmud Koshg'ariy B) Alisher Navoiy C) Zahiriddin Bobur D) Ahmad Yassaviy To'g'ri javob: B) Alisher Navoiy ✔ 4. Alisher Navoiyning forsiy she'rlari to'plami qanday ataladi? A) «Xazoyin ul-maoniy» B) «Devoni Foniy» C) «Munis ul-ushshoq» D) «Devoni hikmat» To'g'ri javob: B) «Devoni Foniy» ✔ 5. «Navodir ush-shabob» devoni shoir umrining qaysi davriga nisbat berilgan? A) Yigitlik davriga B) Bolalik davriga C) Keksalik davriga D) O'rta yosh davriga To'g'ri javob: A) Yigitlik davriga ✔ Bo'lim (BSB): XIV asr adabiyoti: Rabg'uziy, Xorazmiy, Qutb 6. Rabg'uziy «Qissasi Rabg'uziy»ni kimning iltimosiga ko'ra yozgan? A) Tavg'ach Bug'roxonning B) Dod Sipohsolarbekning C) Nosiruddin To'qbug'abekning D) Muhammad Xo'jabekning To'g'ri javob: C) Nosiruddin To'qbug'abekning ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 192 7. Rabg'uziy qaysi davr ijodkori? A) XV asr oxiri B) XIII asr oxiri – XIV asr boshi C) XI asr D) XVII asr To'g'ri javob: B) XIII asr oxiri – XIV asr boshi✔ 8. Xorazmiy «Muhabbatnoma»ni qayerda yozganini ta'kidlaydi? A) Koshg'arda B) Hirotda C) Sirdaryo bo'yida D) Bag'dodda To'g'ri javob: C) Sirdaryo bo'yida ✔ 9. «Qissasi Rabg'uziy» qaysi yillarda yozilgan? A) 1069–1070-yillarda B) 1411-yilda C) 1309–1310-yillarda D) 1353-yilda To'g'ri javob: C) 1309–1310-yillarda ✔ 10. Sayfi Saroyining «Guliston bit-turkiy» asari kimning asari asosida yaratilgan? A) Attorning «Mantiq ut-tayr»i B) Jomiyning «Bahoriston»i C) Sa'diy Sheroziyning «Guliston»i D) Nizomiyning «Mahzan ul-asror»i To'g'ri javob: C) Sa'diy Sheroziyning «Guliston»i ✔ 11. Xorazmiyning mashhur asari qaysi? A) «Qissasi Rabg'uziy» B) «Gul va Navro'z» C) «Yusuf va Zulayho» D) «Muhabbatnoma» To'g'ri javob: D) «Muhabbatnoma» ✔ Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy. «Xamsa» va boshqa asarlari 12. Navoiyning «Mahbub ul-qulub» asari qaysi yili yozilgan? A) 1469-yilda B) 1483-yilda C) 1500-yilda D) 1441-yilda To'g'ri javob: C) 1500-yilda ✔ 13. Farhod qaysi sehrli narsa orqali o'z taqdirini va Shirinni ko'radi? A) Iskandar ko'zgusi B) Sulaymon uzugi C) Jamshid qadahi D) Simurg' pati To'g'ri javob: A) Iskandar ko'zgusi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 193 14. Navoiy «Lison ut-tayr» dostonini qaysi shoir asariga javob tariqasida yozgan? A) Fariduddin Attorning «Mantiq ut-tayr»iga B) Sa'diyning «Guliston»iga C) Nizomiyning «Haft paykar»iga D) Jomiyning «Tuhfat ul-ahror»iga To'g'ri javob: A) Fariduddin Attorning «Mantiq ut-tayr»iga✔ 15. «Xamsa» necha dostondan iborat? A) Beshta B) Uchta C) To'rtta D) Yettita To'g'ri javob: A) Beshta ✔ 16. «Saddi Iskandariy» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Iskandar saroyi B) Iskandar sayohati C) Iskandar devori D) Iskandar ko'zgusi To'g'ri javob: C) Iskandar devori ✔ 17. Navoiyning maktublari jamlangan to'plam qanday nomlanadi? A) «Arba'in» B) «Nazm ul-javohir» C) «Munshaot» D) «Vaqfiya» To'g'ri javob: C) «Munshaot» ✔ 18. Navoiyning «Nazm ul-javohir» asari kimning hikmatli so'zlari asosida yozilgan? A) Ahmad Yassaviyning B) Luqmoni Hakimning C) Sa'diy Sheroziyning D) Hazrat Alining To'g'ri javob: D) Hazrat Alining ✔ 19. «Xamsa»ning ikkinchi dostoni qaysi? A) «Hayrat ul-abror» B) «Farhod va Shirin» C) «Sab'ai sayyor» D) «Layli va Majnun» To'g'ri javob: B) «Farhod va Shirin» ✔ 20. «Sab'ai sayyor» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Yetti sayyora (yetti gezuvchi) B) Yetti devon C) Yetti ustoz D) Yetti qal'a To'g'ri javob: A) Yetti sayyora (yetti gezuvchi) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 194 Bo'lim (BSB): Lutfiy va zamondoshlari 21. Durbekning «Yusuf va Zulayho» dostoni syujeti qaysi qissaga asoslanadi? A) Farhod va Shirin qissasiga B) Alpomish dostoniga C) Layli va Majnun qissasiga D) Yusuf payg'ambar qissasiga To'g'ri javob: D) Yusuf payg'ambar qissasiga✔ 22. Lutfiyning «Gul va Navro'z» dostoni qaysi yili yozilgan? A) 1411-yilda B) 1353-yilda C) 1483-yilda D) 1309-yilda To'g'ri javob: A) 1411-yilda ✔ 23. Sakkokiy asosan qaysi shaharda yashab ijod qilgan? A) Xivada B) Andijonda C) Samarqandda D) Qo'qonda To'g'ri javob: C) Samarqandda ✔ 24. Lutfiy tuyuqlarining asosiy badiiy belgisi nima? A) Har misrasining bir xil so'z bilan boshlanishi B) Qofiyada tajnisli (shakldosh) so'zlar qo'llanishi C) Faqat ikki misradan iborat bo'lishi D) Qofiyasiz yozilishi To'g'ri javob: B) Qofiyada tajnisli (shakldosh) so'zlar qo'llanishi ✔ 25. Lutfiyning mashhur dostoni qaysi? A) «Gul va Navro'z» B) «Xusrav va Shirin» C) «Yusuf va Zulayho» D) «Muhabbatnoma» To'g'ri javob: A) «Gul va Navro'z» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 195 Adabiyot • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy hayoti va lirikasi 1. Alisher Navoiy taxminan necha yoshida vafot etgan? A) 72 yoshida B) 45 yoshida C) 60 yoshida D) 99 yoshida To'g'ri javob: C) 60 yoshida✔ 2. Alisher Navoiy Hirotda qurdirgan madrasa qanday nomlangan? A) Tillakori B) Sherdor C) Ixlosiya D) Mir Arab To'g'ri javob: C) Ixlosiya ✔ 3. Navoiyning o'zi tartib bergan ilk devoni qaysi? A) «Favoyid ul-kibar» B) «Badoyi' ul-bidoya» C) «Munshaot» D) «Mahbub ul-qulub» To'g'ri javob: B) «Badoyi' ul-bidoya» ✔ 4. Alisher Navoiy qaysi sulola davrida yashab ijod qilgan? A) Temuriylar B) Boburiylar C) Shayboniylar D) Qoraxoniylar To'g'ri javob: A) Temuriylar ✔ 5. 1469-yilda Husayn Boyqaro Navoiyni qaysi lavozimga tayinlagan? A) Astrobod hokimligiga B) Lashkarboshilikka C) Qozi kalonlikka D) Muhrdorlikka To'g'ri javob: D) Muhrdorlikka ✔ Bo'lim (BSB): XIV asr adabiyoti: Rabg'uziy, Xorazmiy, Qutb 6. Mumtoz adabiyotda maktub (xat) shaklida yozilgan she'riy asar qanday ataladi? A) Noma B) Hikmat C) Marsiya D) Tuyuq To'g'ri javob: A) Noma ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 196 7. «Qissasi Rabg'uziy»ning asosiy mazmuni nimadan iborat? A) Payg'ambarlar haqidagi qissalardan B) Turkiy xoqonlar tarixidan C) Turkiy so'zlar izohidan D) Ishqiy nomalardan To'g'ri javob: A) Payg'ambarlar haqidagi qissalardan✔ 8. Rabg'uziy asaridagi Yusuf qissasining asosiy manbai nima? A) «Devonu lug'otit turk» B) Qur'oni karim (Yusuf surasi) C) «Shohnoma» D) Xalq dostoni «Alpomish» To'g'ri javob: B) Qur'oni karim (Yusuf surasi) ✔ Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy. «Xamsa» va boshqa asarlari 9. «Farhod va Shirin» dostonida Farhodning raqibi kim? A) Navfal B) Bahrom C) Eron shohi Xusrav Parviz D) Ibn Salom To'g'ri javob: C) Eron shohi Xusrav Parviz ✔ 10. Navoiydan oldin xamsa yaratgan hindistonlik fors tilli shoir kim? A) Nizomiy Ganjaviy B) Xusrav Dehlaviy C) Hofiz Sheroziy D) Fariduddin Attor To'g'ri javob: B) Xusrav Dehlaviy ✔ 11. Alisher Navoiy «Xamsa»ni qaysi yillarda yaratgan? A) 1483–1485-yillarda B) 1499–1500-yillarda C) 1441–1445-yillarda D) 1469–1472-yillarda To'g'ri javob: A) 1483–1485-yillarda ✔ 12. Navoiyning ustozi Jomiyga bag'ishlangan asari qaysi? A) «Xamsat ul-mutahayyirin» B) «Lison ut-tayr» C) «Majolis un-nafois» D) «Holoti Pahlavon Muhammad» To'g'ri javob: A) «Xamsat ul-mutahayyirin» ✔ 13. «Sab'ai sayyor» dostonining bosh qahramoni kim? A) Farhod B) Qays C) Iskandar D) Bahrom To'g'ri javob: D) Bahrom ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 197 14. Navoiyning tasavvuf shayxlari haqidagi asari qaysi? A) «Tarixi muluki Ajam» B) «Mezon ul-avzon» C) «Nasoyim ul-muhabbat» D) «Sab'ai sayyor» To'g'ri javob: C) «Nasoyim ul-muhabbat»✔ 15. «Farhod va Shirin» dostonida Farhod kimning o'g'li? A) Arab sardorining B) Chin xoqonining C) Armaniston malikasining D) Eron shohining To'g'ri javob: B) Chin xoqonining ✔ 16. Farhod Armanistonda xalq uchun qanday ulug' ish qiladi? A) Kasallarni davolaydi B) Ulkan saroy quradi C) Dushman qo'shinini yolg'iz yengadi D) Tog'ni yorib ariq qazib, suv chiqaradi To'g'ri javob: D) Tog'ni yorib ariq qazib, suv chiqaradi ✔ 17. «Sab'ai sayyor» dostonida Bahromning sevgilisi bo'lgan mohir cholg'uchi kaniz kim? A) Layli B) Dilorom C) Mehinbonu D) Shirin To'g'ri javob: B) Dilorom ✔ 18. «Xamsa»ning beshinchi, yakunlovchi dostoni qaysi? A) «Sab'ai sayyor» B) «Saddi Iskandariy» C) «Lison ut-tayr» D) «Farhod va Shirin» To'g'ri javob: B) «Saddi Iskandariy» ✔ Bo'lim (BSB): Lutfiy va zamondoshlari 19. Temuriylar davrida turkiy adabiyotning yirik markazlari bo'lgan shaharlar qaysilar? A) Bag'dod va Qohira B) Koshg'ar va Bolasog'un C) Samarqand va Hirot D) Xiva va Qo'qon To'g'ri javob: C) Samarqand va Hirot ✔ 20. Lutfiy qaysi janrning yetuk ustasi sifatida mashhur? A) Marsiya B) Noma C) Hikmat D) Tuyuq To'g'ri javob: D) Tuyuq ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 198 21. Lutfiy turkiy tilga o'girgan «Zafarnoma» asarining muallifi kim? A) Abdurahmon Jomiy B) Mirxond C) Nizomiy Ganjaviy D) Sharafuddin Ali Yazdiy To'g'ri javob: D) Sharafuddin Ali Yazdiy✔ 22. «Lutf» so'zidan olingan Lutfiy taxallusi qanday ma'noga ega? A) Qayg'u, hasrat B) Ilm, bilim C) Kurash, jang D) Nafosat, iltifot, mehribonlik To'g'ri javob: D) Nafosat, iltifot, mehribonlik ✔ 23. Lutfiy umrining asosiy qismi o'tgan shahar qaysi? A) Qo'qon B) Samarqand C) Buxoro D) Hirot To'g'ri javob: D) Hirot ✔ 24. Alisher Navoiy Lutfiyni qanday sharafli nom bilan ulug'lagan? A) Malik ul-kalom (so'z mulkining sultoni) B) Hazrati Turkiston C) Xos hojib D) Adib Ahmad To'g'ri javob: A) Malik ul-kalom (so'z mulkining sultoni) ✔ 25. Lutfiy lirikasida qaysi mavzu yetakchi? A) Tarixiy voqealar B) Jang tasviri C) Hajv va tanqid D) Ishq va go'zallik madhi To'g'ri javob: D) Ishq va go'zallik madhi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 199 Adabiyot • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy hayoti va lirikasi 1. «Xazoyin ul-maoniy» necha devondan iborat? A) To'rt devondan B) Besh devondan C) Yetti devondan D) Ikki devondan To'g'ri javob: A) To'rt devondan✔ 2. «Xazoyin ul-maoniy»ning birinchi devoni qaysi? A) «Favoyid ul-kibar» B) «Navodir ush-shabob» C) «G'aroyib us-sig'ar» D) «Badoyi' ul-vasat» To'g'ri javob: C) «G'aroyib us-sig'ar» ✔ 3. Alisher Navoiy qaysi yili vafot etgan? A) 1469-yilda B) 1465-yilda C) 1530-yilda D) 1501-yilda To'g'ri javob: D) 1501-yilda ✔ 4. Navoiy Samarqandda tahsil olganida kimning madrasasida o'qigan? A) Xoja Ahrorning B) Fazlulloh Abullaysiyning C) Mirzo Ulug'bekning D) Abdurahmon Jomiyning To'g'ri javob: B) Fazlulloh Abullaysiyning ✔ 5. Rivoyatlarga ko'ra, Navoiy bolaligida qaysi forsiy dostonni yod olgan? A) Fariduddin Attorning «Mantiq ut-tayr»ini B) Sa'diyning «Bo'ston»ini C) Firdavsiyning «Shohnoma»sini D) Jomiyning «Haft avrang»ini To'g'ri javob: A) Fariduddin Attorning «Mantiq ut-tayr»ini ✔ 6. Alisher Navoiy qachon tug'ilgan? A) 1441-yil 9-fevralda B) 1501-yil 3-yanvarda C) 1440-yil 9-fevralda D) 1483-yil 14-fevralda To'g'ri javob: A) 1441-yil 9-fevralda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 200 7. «Navoiy» taxallusi qaysi so'z bilan bog'liq? A) «Navo» — kuy, ohang B) «Navkar» — xizmatkor C) «Nav» — yangi D) «Navbat» — galma-gal To'g'ri javob: A) «Navo» — kuy, ohang✔ Bo'lim (BSB): XIV asr adabiyoti: Rabg'uziy, Xorazmiy, Qutb 8. «Qissasi Rabg'uziy» qaysi tilda yozilgan? A) Turkiy tilda B) Sug'd tilida C) Arab tilida D) Fors tilida To'g'ri javob: A) Turkiy tilda ✔ 9. Quyidagi qissalardan qaysi biri «Qissasi Rabg'uziy»da mavjud? A) Alpomish qissasi B) Farhod va Shirin qissasi C) Yusuf payg'ambar qissasi D) Bahrom va Dilorom qissasi To'g'ri javob: C) Yusuf payg'ambar qissasi ✔ 10. Sa'diy Sheroziyning «Guliston» asari asli qaysi tilda yozilgan? A) Fors tilida B) Arab tilida C) Turkiy tilda D) Urdu tilida To'g'ri javob: A) Fors tilida ✔ 11. Qutb Xorazmiy turkiy tilga o'girgan mashhur doston qaysi? A) «Yusuf va Zulayho» B) «Gul va Navro'z» C) «Xusrav va Shirin» D) «Layli va Majnun» To'g'ri javob: C) «Xusrav va Shirin» ✔ 12. «Muhabbatnoma»ning asosiy mavzusi nima? A) Tabiat hodisalari B) Payg'ambarlar hayoti C) Davlatni boshqarish D) Ishq, mahbuba go'zalligi va sadoqat To'g'ri javob: D) Ishq, mahbuba go'zalligi va sadoqat ✔ 13. Xorazmiyning «Muhabbatnoma» asari qaysi yili yozilgan? A) 1309-yilda B) 1353-yilda C) 1483-yilda D) 1409-yilda To'g'ri javob: B) 1353-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 201 Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy. «Xamsa» va boshqa asarlari 14. «Farhod va Shirin» dostonida Farhodning sodiq do'sti bo'lgan naqqosh kim? A) Navfal B) Zayd C) Shopur D) Arastu To'g'ri javob: C) Shopur✔ 15. «Xamsa»ning uchinchi dostoni qaysi? A) «Sab'ai sayyor» B) «Layli va Majnun» C) «Farhod va Shirin» D) «Saddi Iskandariy» To'g'ri javob: B) «Layli va Majnun» ✔ 16. Navoiyning «Tarixi muluki Ajam» asari nima haqida? A) Temuriy shahzodalar haqida B) Turkiy xoqonlar haqida C) Arab xalifalari haqida D) Eron (Ajam) podsholari tarixi haqida To'g'ri javob: D) Eron (Ajam) podsholari tarixi haqida ✔ 17. «Hayrat ul-abror» necha maqolatdan iborat? A) 7 maqolatdan B) 40 maqolatdan C) 20 maqolatdan D) 10 maqolatdan To'g'ri javob: C) 20 maqolatdan ✔ 18. «Farhod va Shirin» dostonida Shirin kim? A) Armaniston malikasi Mehinbonuning jiyani B) Eron shohining singlisi C) Chin xoqonining qizi D) Arab qabilasi boshlig'ining qizi To'g'ri javob: A) Armaniston malikasi Mehinbonuning jiyani ✔ 19. Xamsachilik an'anasiga asos solgan shoir kim? A) Xusrav Dehlaviy B) Abdurahmon Jomiy C) Nizomiy Ganjaviy D) Sa'diy Sheroziy To'g'ri javob: C) Nizomiy Ganjaviy ✔ 20. Navoiyning «Muhokamat ul-lug'atayn» asarida qaysi masala tahlil qilinadi? A) Eron shohlari tarixi B) Payg'ambarlar tarixi C) Turkiy va fors tillarining qiyosi D) Aruz vaznining qoidalari To'g'ri javob: C) Turkiy va fors tillarining qiyosi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 202 Bo'lim (BSB): Lutfiy va zamondoshlari 21. Biror shaxsni yoki voqeani madh etuvchi yirik hajmli she'riy janr qaysi? A) Tuyuq B) Chiston C) Fard D) Qasida To'g'ri javob: D) Qasida✔ 22. XV asr boshida turkiy tilda «Yusuf va Zulayho» dostonini yozgan shoir kim? A) Lutfiy B) Atoiy C) Sakkokiy D) Durbek To'g'ri javob: D) Durbek ✔ 23. Yaqiniyning «O'q va yoy» asari qaysi janrda yozilgan? A) Hikmat B) Tuyuq C) Marsiya D) Munozara To'g'ri javob: D) Munozara ✔ 24. «Gul va Navro'z» dostonida Navro'z kim sifatida tasvirlangan? A) Jodugar B) Shahzoda C) Savdogar D) Bog'bon To'g'ri javob: B) Shahzoda ✔ 25. Alisher Navoiy Lutfiy haqidagi fikrlarini qaysi tazkirasida bayon qilgan? A) «Mahbub ul-qulub»da B) «Mezon ul-avzon»da C) «Saddi Iskandariy»da D) «Majolis un-nafois»da To'g'ri javob: D) «Majolis un-nafois»da ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 203 Adabiyot • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy hayoti va lirikasi 1. Husayn Boyqaro she'rlarida qanday taxallus qo'llagan? A) Husayniy B) Foniy C) Amiriy D) Feruz To'g'ri javob: A) Husayniy✔ 2. «Xazoyin ul-maoniy»dagi keksalik davri she'rlari jamlangan devon qaysi? A) «G'aroyib us-sig'ar» B) «Badoyi' ul-vasat» C) «Favoyid ul-kibar» D) «Navodir ush-shabob» To'g'ri javob: C) «Favoyid ul-kibar» ✔ 3. «Xazoyin ul-maoniy»da eng ko'p o'rin egallagan janr qaysi? A) Qasida B) G'azal C) Tuyuq D) Ruboiy To'g'ri javob: B) G'azal ✔ 4. Alisher Navoiy g'azallaridagi asosiy g'oya nima? A) Jang-u jadal tasviri B) Ilohiy va insoniy ishq, insonparvarlik C) Faqat hukmdorlarni madh etish D) Hajv va kulgi To'g'ri javob: B) Ilohiy va insoniy ishq, insonparvarlik ✔ 5. Navoiyning zamondoshi bo'lgan mashhur musavvir (miniatyurachi) kim? A) Sultonali Mashhadiy B) Abdurahmon Jomiy C) Mahmud Koshg'ariy D) Kamoliddin Behzod To'g'ri javob: D) Kamoliddin Behzod ✔ 6. Navoiyning forsiy taxallusi «Foniy» qanday ma'noni bildiradi? A) Oshiq, devona B) Nafis, latif C) O'tkinchi, fano bo'luvchi D) Kuy bag'ishlovchi To'g'ri javob: C) O'tkinchi, fano bo'luvchi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 204 7. Alisher Navoiyning otasi kim bo'lgan? A) Rahmonqulibiy B) Umarshayx Mirzo C) Erniyozbek D) G'iyosiddin Kichkina To'g'ri javob: D) G'iyosiddin Kichkina✔ Bo'lim (BSB): XIV asr adabiyoti: Rabg'uziy, Xorazmiy, Qutb 8. «Qissasi Rabg'uziy» qanday shaklda yozilgan? A) Dramatik asar shaklida B) Nasriy, orasida she'riy parchalar bilan C) Faqat to'rtliklardan iborat D) Faqat g'azallardan iborat To'g'ri javob: B) Nasriy, orasida she'riy parchalar bilan ✔ 9. Xorazmiy «Muhabbatnoma»ni kimga bag'ishlagan? A) Mirzo Ulug'bekka B) Oltin O'rda amiri Muhammad Xo'jabekka C) Nosiruddin To'qbug'abekka D) Husayn Boyqaroga To'g'ri javob: B) Oltin O'rda amiri Muhammad Xo'jabekka ✔ 10. Rabg'uziy taxallusi nima bilan bog'liq? A) Otasining ismi bilan B) Bir qushning nomi bilan C) Rabot o'g'uz degan joy nomi bilan D) Shoirning kasbi bilan To'g'ri javob: C) Rabot o'g'uz degan joy nomi bilan ✔ 11. Nosiruddin Burhoniddin Rabg'uziyning mashhur asari qaysi? A) «Qissasi Rabg'uziy» B) «Muhabbatnoma» C) «Gulshan ul-asror» D) «Xusrav va Shirin» To'g'ri javob: A) «Qissasi Rabg'uziy» ✔ 12. «Qissasi Rabg'uziy»dagi mashhur she'riy parcha qaysi fasl tasviriga bag'ishlangan? A) Bahor (Navro'z) B) Qish C) Yoz D) Kuz To'g'ri javob: A) Bahor (Navro'z) ✔ 13. Qutb Xorazmiy «Xusrav va Shirin»ni qaysi shoirning dostoni asosida yaratgan? A) Nizomiy Ganjaviyning B) Sa'diy Sheroziyning C) Fariduddin Attorning D) Abdurahmon Jomiyning To'g'ri javob: A) Nizomiy Ganjaviyning ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 205 14. «Muhabbatnoma» o'zbek adabiyotida qaysi janrning ilk namunasi sanaladi? A) Tuyuq janrining B) Noma janrining C) Memuar janrining D) Tazkira janrining To'g'ri javob: B) Noma janrining✔ 15. Nizomiyning «Mahzan ul-asror» dostoniga javob tariqasida «Gulshan ul-asror»ni yozgan turkiy shoir kim? A) Sakkokiy B) Haydar Xorazmiy C) Qutb D) Rabg'uziy To'g'ri javob: B) Haydar Xorazmiy ✔ Bo'lim (BSB): Alisher Navoiy. «Xamsa» va boshqa asarlari 16. «Layli va Majnun» dostonida Majnunga yordam berish uchun Layli qabilasiga qarshi jang qilgan arab sardori kim? A) Shopur B) Ibn Salom C) Navfal D) Bahrom To'g'ri javob: C) Navfal ✔ 17. «Farhod va Shirin» dostonida Farhodning halokatiga nima sabab bo'ladi? A) Xusrav yuborgan kampirning «Shirin o'ldi» degan yolg'on xabari B) Ajdaho bilan olishuvda yaralanishi C) Chin xoqonining g'azabi D) Tog'dan qulab tushishi To'g'ri javob: A) Xusrav yuborgan kampirning «Shirin o'ldi» degan yolg'on xabari ✔ 18. Navoiyning «Arba'in» asari nimadan iborat? A) Qirq maktubdan B) Qirq hadisning she'riy tarjimasidan C) Qirq hikoyatdan D) Qirq g'azaldan To'g'ri javob: B) Qirq hadisning she'riy tarjimasidan ✔ 19. Navoiyning aruz ilmiga bag'ishlangan asari qaysi? A) «Majolis un-nafois» B) «Munshaot» C) «Muhokamat ul-lug'atayn» D) «Mezon ul-avzon» To'g'ri javob: D) «Mezon ul-avzon» ✔ 20. «Sab'ai sayyor» dostonida Bahrom qurdirgan yetti qasrda kimlar hikoya aytib beradi? A) Yetti baxshi B) Yetti musofir C) Yetti shahzoda D) Yetti donishmand vazir To'g'ri javob: B) Yetti musofir ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 206 21. «Layli va Majnun» dostonida Majnunning asl ismi nima? A) Zayd B) Qays C) Ibn Salom D) Navfal To'g'ri javob: B) Qays✔ 22. Mashhur «Shayx San'on» hikoyati Navoiyning qaysi dostonida keltirilgan? A) «Layli va Majnun»da B) «Farhod va Shirin»da C) «Lison ut-tayr»da D) «Saddi Iskandariy»da To'g'ri javob: C) «Lison ut-tayr»da ✔ 23. «Saddi Iskandariy» dostonida Iskandarning ustozi va maslahatchisi kim? A) Navfal B) Arastu C) Ibn Salom D) Shopur To'g'ri javob: B) Arastu ✔ Bo'lim (BSB): Lutfiy va zamondoshlari 24. Ikki narsa yoki tushunchaning o'zaro bahsi asosiga qurilgan asar qanday ataladi? A) Qasida B) Munozara C) Noma D) Tazkira To'g'ri javob: B) Munozara ✔ 25. Atoiy ijodida qaysi janr yetakchi o'rin tutadi? A) Hikmat B) Noma C) Memuar D) G'azal To'g'ri javob: D) G'azal ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 207 Adabiyot • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): XVII–XVIII asrlar adabiyoti: Mashrab, Turdi, So'fi Olloyor 1. Turdi qaysi taxallus bilan ham ijod qilgan? A) Amiriy B) Foniy C) Farog'iy D) Komila To'g'ri javob: C) Farog'iy✔ 2. Mashrab ijodida qanday ruh ustun? A) Kulgi va hazil B) Befarqlik va loqaydlik C) Saroyga xushomad D) Isyonkorlik va erkinlikka intilish To'g'ri javob: D) Isyonkorlik va erkinlikka intilish ✔ 3. Mashrabning asl ismi nima? A) Muhammad Rizo B) Boborahim C) Muhammad Sharif D) Shermuhammad To'g'ri javob: B) Boborahim ✔ 4. Mashrab Koshg'arda kimga murid tushgan? A) Xoja Ahrorga B) Mulla Bozor oxundga C) Ofoq Xo'jaga D) Yusuf Hamadoniyga To'g'ri javob: C) Ofoq Xo'jaga ✔ 5. «Sabot ul-ojizin» eski maktablarda qanday vazifani bajargan? A) O'quv qo'llanma sifatida o'qitilgan B) Lug'at sifatida ishlatilgan C) Tarix darsligi bo'lgan D) Aruz qo'llanmasi bo'lgan To'g'ri javob: A) O'quv qo'llanma sifatida o'qitilgan ✔ 6. Mashrab lirikasining asosiy g'oyasi nima? A) Tabiat hodisalarining ilmiy tavsifi B) Ilohiy ishq va ma'naviy poklik C) Hukmdorlar madhi D) Jang tasviri To'g'ri javob: B) Ilohiy ishq va ma'naviy poklik ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 208 7. Xo'janazar Huvaydoning mashhur asari qaysi? A) «Sabot ul-ojizin» B) «Muhabbatnoma» C) «Rohati dil» D) «Mabdai nur» To'g'ri javob: C) «Rohati dil»✔ 8. Jamiyatdagi illat va kamchiliklarni kulgi orqali keskin fosh etuvchi asar qanday ataladi? A) Munojot B) Hajv C) Madhiya D) Marsiya To'g'ri javob: B) Hajv ✔ Bo'lim (BSB): Qo'qon adabiy muhiti: Nodira, Uvaysiy, Gulxaniy 9. «Maymun bilan Najjor» masalida qanday fikr ilgari suriladi? A) Do'st yo'qotish oson B) Mehnatsiz ham boylikka erishish mumkin C) Bilmagan ishga aralashganning oqibati yomon bo'ladi D) Kuchli doim haq bo'ladi To'g'ri javob: C) Bilmagan ishga aralashganning oqibati yomon bo'ladi ✔ 10. Gulxaniyning mashhur asari qaysi? A) «Zarbulmasal» B) «Sabot ul-ojizin» C) «Majmuai shoiron» D) «Mabdai nur» To'g'ri javob: A) «Zarbulmasal» ✔ 11. Uvaysiyning asl ismi nima? A) Mahzuna B) Jahon otin C) Mohlaroyim D) Zebunniso To'g'ri javob: B) Jahon otin ✔ 12. Uvaysiy qaysi shaharda tug'ilgan? A) Xivada B) Marg'ilonda C) Namanganda D) Andijonda To'g'ri javob: B) Marg'ilonda ✔ 13. Uvaysiy Qo'qon saroyida shoiralikdan tashqari qanday faoliyat bilan ham shug'ullangan? A) Saroy tarixchisi bo'lgan B) Xon qo'shiniga sarkardalik qilgan C) Qizlarga savod o'rgatgan otinoyi bo'lgan D) Tabiblik bilan mashhur bo'lgan To'g'ri javob: C) Qizlarga savod o'rgatgan otinoyi bo'lgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 209 14. Nodira qaysi yili va qayerda tug'ilgan? A) 1809-yilda Xivada B) 1780-yilda Qo'qonda C) 1792-yilda Andijonda D) 1792-yilda Marg'ilonda To'g'ri javob: C) 1792-yilda Andijonda✔ 15. Uvaysiy qaysi janrning mohir ustasi sifatida mashhur? A) Noma B) Chiston C) Hikmat D) Tuyuq To'g'ri javob: B) Chiston ✔ 16. Nodira ijodida qaysi janrlar ko'p uchraydi? A) Doston va qissa B) G'azal va muxammas C) Tuyuq va hikmat D) Noma va munozara To'g'ri javob: B) G'azal va muxammas ✔ 17. Umarxon vafotidan so'ng Qo'qon taxtiga o'tirgan Nodiraning o'g'li kim? A) Sherali B) Muhammad Alixon (Madalixon) C) Humoyun D) Olimxon To'g'ri javob: B) Muhammad Alixon (Madalixon) ✔ Bo'lim (BSB): Zahiriddin Muhammad Bobur hayoti va lirikasi 18. Boburni Movarounnahrdan siqib chiqargan raqib hukmdor kim? A) Ibrohim Lodiy B) Sulton Ahmad Mirzo C) Muhammad Shayboniyxon D) Husayn Boyqaro To'g'ri javob: C) Muhammad Shayboniyxon ✔ 19. Bobur vasiyatiga ko'ra uning xoki keyinchalik qaysi shaharga ko'chirib dafn etilgan? A) Kobulga B) Hirotga C) Samarqandga D) Andijonga To'g'ri javob: A) Kobulga ✔ 20. Boburdan keyin taxtga o'tirgan o'g'li kim? A) Akbar B) Shoh Jahon C) Komron D) Humoyun To'g'ri javob: D) Humoyun ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 210 21. Bobur qaysi yili va qayerda vafot etgan? A) 1526-yilda Panipatda B) 1501-yilda Hirotda C) 1530-yilda Agrada D) 1530-yilda Kobulda To'g'ri javob: C) 1530-yilda Agrada✔ Bo'lim (BSB): «Boburnoma» 22. Bobur «Boburnoma»da o'z xatolari va mag'lubiyatlarini ham yashirmaydi. Bu asarning qaysi fazilatini ko'rsatadi? A) Afsonaviylikni B) Mubolag'ali madhni C) Hajviy ruhni D) Xolislik va haqqoniylikni To'g'ri javob: D) Xolislik va haqqoniylikni ✔ 23. «Boburnoma»da muallif voqealarni kimning tilidan hikoya qiladi? A) O'g'li Humoyun tilidan B) Birinchi shaxs — o'z tilidan C) Uchinchi shaxs — kotib tilidan D) Saroy tarixchisi tilidan To'g'ri javob: B) Birinchi shaxs — o'z tilidan ✔ 24. «Boburnoma» qaysi fanlar uchun qimmatli manba hisoblanadi? A) Faqat matematika B) Faqat astronomiya C) Faqat tibbiyot D) Tarix, geografiya, etnografiya va botanika To'g'ri javob: D) Tarix, geografiya, etnografiya va botanika ✔ 25. «Boburnoma» tarixiy asar bo'lishi bilan birga badiiy asar sifatida ham qadrlanishiga sabab nima? A) Unda faqat afsonalar keltirilgani B) Jonli tabiat tasvirlari va yorqin inson portretlari C) To'liq aruz vaznida yozilgani D) Arab tilidagi iqtiboslarga boyligi To'g'ri javob: B) Jonli tabiat tasvirlari va yorqin inson portretlari ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 211 Adabiyot • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): XVII–XVIII asrlar adabiyoti: Mashrab, Turdi, So'fi Olloyor 1. «Sabot ul-ojizin» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Ojizlarning saboti (tayanchi) B) Haqiqatlar armug'oni C) Qush tili D) Ko'ngillarning sevgani To'g'ri javob: A) Ojizlarning saboti (tayanchi)✔ 2. Abulg'oziy Bahodirxonning turkiy xalqlar tarixiga oid asari qaysi? A) «Boburnoma» B) «Shajarai turk» C) «Firdavs ul-iqbol» D) «Riyoz ud-davla» To'g'ri javob: B) «Shajarai turk» ✔ 3. Mashrabning tasavvufiy mazmundagi dostoni qaysi? A) «Mabdai nur» B) «Rohati dil» C) «Zarbulmasal» D) «Sabot ul-ojizin» To'g'ri javob: A) «Mabdai nur» ✔ 4. So'fi Olloyorning fors tilidagi asari qaysi? A) «Murod ul-orifin» B) «Bahoriston» C) «Devoni Foniy» D) «Guliston» To'g'ri javob: A) «Murod ul-orifin» ✔ 5. Turdi o'z she'rlarida qaysi hukmdorni tanqid qilgan? A) Umarxonni B) Muhammad Rahimxonni C) Subhonqulixonni D) Husayn Boyqaroni To'g'ri javob: C) Subhonqulixonni ✔ Bo'lim (BSB): Qo'qon adabiy muhiti: Nodira, Uvaysiy, Gulxaniy 6. «Nodira» taxallusi qanday ma'noni anglatadi? A) Qayg'uli B) Yashirin C) Dono D) Nodir, noyob To'g'ri javob: D) Nodir, noyob ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 212 7. «Zarbulmasal» asosan qanday shaklda yozilgan? A) Dramatik asar shaklida B) Nasrda, orasida she'riy parchalar bilan C) Faqat g'azallardan iborat D) Faqat ruboiylardan iborat To'g'ri javob: B) Nasrda, orasida she'riy parchalar bilan✔ 8. «Zarbulmasal»ning asosiy g'oyasi nima? A) Ishqiy sarguzashtni tasvirlash B) Hukmdorni madh etish C) Tabiat go'zalligini kuylash D) Zulm va yurt vayronagarchiligini qoralash To'g'ri javob: D) Zulm va yurt vayronagarchiligini qoralash ✔ 9. «Zarbulmasal»da o'g'liga Boyo'g'lining qizini olib bermoqchi bo'lgan qush kim? A) Yapaloqqush B) Kulonkir C) Hudhud D) Ko'rqush To'g'ri javob: A) Yapaloqqush ✔ 10. Quyidagilardan qaysi biri Nodiraning taxalluslaridan biri? A) Uvaysiy B) Komila C) Dilshod D) Mahzuna To'g'ri javob: B) Komila ✔ 11. Nodira qaysi tillarda ijod qilgan? A) Faqat arab tilida B) Arab va turk tillarida C) O'zbek va fors-tojik tillarida D) Rus va o'zbek tillarida To'g'ri javob: C) O'zbek va fors-tojik tillarida ✔ 12. Quyidagilardan qaysi biri Uvaysiyning dostonlaridan biri? A) «Shahzoda Husayn» B) «Rohati dil» C) «Mabdai nur» D) «Gul va Navro'z» To'g'ri javob: A) «Shahzoda Husayn» ✔ 13. Nodiraning turmush o'rtog'i kim bo'lgan? A) Xiva xoni Muhammad Rahimxon B) Qo'qon xoni Umarxon C) Subhonqulixon D) Buxoro amiri Nasrullo To'g'ri javob: B) Qo'qon xoni Umarxon ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 213 14. Umarxon topshirig'i bilan tuzilgan Qo'qon shoirlari tazkirasi qanday nomlanadi? A) «Majmuai shoiron» B) «Firdavs ul-iqbol» C) «Majolis un-nafois» D) «Nasoyim ul-muhabbat» To'g'ri javob: A) «Majmuai shoiron»✔ 15. «Zarbulmasal»da Yapaloqqush Boyo'g'li huzuriga kimni sovchi qilib yuboradi? A) Ko'rqushni B) Hudhudni C) Zag'izg'onni D) Kordonqushni To'g'ri javob: A) Ko'rqushni ✔ 16. «Zarbulmasal»da Boyo'g'li qiziga qalin sifatida nima so'raydi? A) Bog'-rog'larni B) Oltin va kumushni C) Yuzta tuyani D) Vayrona bo'lgan qishloqlarni To'g'ri javob: D) Vayrona bo'lgan qishloqlarni ✔ 17. Nodiraning asl ismi nima? A) Qutlug' Nigorxonim B) Gulbadanbegim C) Mohlaroyim D) Jahon otin To'g'ri javob: C) Mohlaroyim ✔ Bo'lim (BSB): Zahiriddin Muhammad Bobur hayoti va lirikasi 18. Bobur ota tomonidan Amir Temurning nechanchi avlodi hisoblanadi? A) Beshinchi avlodi B) Yettinchi avlodi C) Ikkinchi avlodi D) Uchinchi avlodi To'g'ri javob: A) Beshinchi avlodi ✔ 19. Bobur ona tomonidan kimning avlodiga borib taqaladi? A) Amir Temurning B) Chingizxonning C) Husayn Boyqaroning D) Abulxayrxonning To'g'ri javob: B) Chingizxonning ✔ 20. Bobur nazmga o'girgan «Volidiya» risolasi kimning asari? A) Xoja Ubaydulloh Ahrorning B) Ahmad Yassaviyning C) Abdurahmon Jomiyning D) Alisher Navoiyning To'g'ri javob: A) Xoja Ubaydulloh Ahrorning ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 214 21. Panipat jangida Bobur kimning qo'shinini yenggan? A) Shayboniyxonning B) Rano Sangoning C) Sulton Ibrohim Lodiyning D) Husayn Boyqaroning To'g'ri javob: C) Sulton Ibrohim Lodiyning✔ Bo'lim (BSB): «Boburnoma» 22. «Boburnoma» janriga ko'ra qanday asar? A) Didaktik masnaviy B) Tazkira C) Tarixiy-memuar asar D) Ishqiy doston To'g'ri javob: C) Tarixiy-memuar asar ✔ 23. «Boburnoma»ning Hindiston qismida nimalar keng tasvirlangan? A) Hindiston tabiati, hayvonot va o'simlik dunyosi, xalq urf-odatlari B) Turkiy xoqonlar shajarasi C) Xorazm shaharlari D) Faqat saroy ziyofatlari To'g'ri javob: A) Hindiston tabiati, hayvonot va o'simlik dunyosi, xalq urf-odatlari ✔ 24. «Boburnoma»da Samarqanddagi qaysi ilmiy inshoot tasvirlangan? A) Registon maydoni B) Bibixonim masjidi C) Mirzo Ulug'bek rasadxonasi D) Shohizinda majmuasi To'g'ri javob: C) Mirzo Ulug'bek rasadxonasi ✔ 25. «Boburnoma» qaysi voqea bayoni bilan boshlanadi? A) Boburning tug'ilishi B) Panipat jangi C) Boburning 12 yoshida Farg'ona taxtiga o'tirishi D) Kobulning egallanishi To'g'ri javob: C) Boburning 12 yoshida Farg'ona taxtiga o'tirishi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 215 Adabiyot • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): XVII–XVIII asrlar adabiyoti: Mashrab, Turdi, So'fi Olloyor 1. Turdi ijodida qaysi yo'nalish yetakchi? A) Tarixiy memuar B) Ijtimoiy hajv va tanqid C) Diniy qissa D) Ishqiy lirika To'g'ri javob: B) Ijtimoiy hajv va tanqid✔ 2. Mashrabning Namangandagi ustozi kim bo'lgan? A) Ofoq Xo'ja B) Mulla Bozor oxund C) Sulaymon Boqirg'oniy D) Fazlulloh Abullaysiy To'g'ri javob: B) Mulla Bozor oxund ✔ 3. Turdi qaysi xonlik hududida yashab ijod qilgan? A) Buxoro xonligida B) Boburiylar davlatida C) Qo'qon xonligida D) Xiva xonligida To'g'ri javob: A) Buxoro xonligida ✔ 4. Turdi Farog'iy qaysi asr shoiri? A) XVII asr B) XIX asr C) XII asr D) XIV asr To'g'ri javob: A) XVII asr ✔ Bo'lim (BSB): Qo'qon adabiy muhiti: Nodira, Uvaysiy, Gulxaniy 5. Uvaysiyning mashhur chistonlaridan biri qaysi meva haqida? A) Qovun B) Uzum C) Olma D) Anor To'g'ri javob: D) Anor ✔ 6. «Majmuai shoiron» tazkirasini kim tuzgan? A) Alisher Navoiy B) Fazliy Namangoniy C) Munis D) Gulxaniy To'g'ri javob: B) Fazliy Namangoniy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 216 7. Nodira (1792–1842) necha yil umr ko'rgan? A) 42 yil B) 48 yil C) 50 yil D) 55 yil To'g'ri javob: C) 50 yil✔ 8. Hayvonlar, qushlar timsolida inson xulqidagi illatlarni ko'rsatuvchi qisqa ibratli asar qanday ataladi? A) Tuyuq B) Marsiya C) Masal D) Qasida To'g'ri javob: C) Masal ✔ 9. Nodira qaysi yili kimning buyrug'i bilan qatl etilgan? A) 1822-yilda Umarxon buyrug'i bilan B) 1842-yilda Xiva xoni buyrug'i bilan C) 1711-yilda Mahmudbiy buyrug'i bilan D) 1842-yilda Buxoro amiri Nasrullo buyrug'i bilan To'g'ri javob: D) 1842-yilda Buxoro amiri Nasrullo buyrug'i bilan ✔ 10. Chiston qanday janr? A) She'riy topishmoq B) Motam she'ri C) Pand-nasihat masnaviysi D) Madhiya To'g'ri javob: A) She'riy topishmoq ✔ 11. Nodiraning homiyligida Qo'qonda qurilgan madrasa qanday nomlangan? A) Sherdor madrasasi B) Ixlosiya madrasasi C) Mir Arab madrasasi D) Mohlaroyim madrasasi To'g'ri javob: D) Mohlaroyim madrasasi ✔ 12. Umarxon vafotidan keyin Nodira qanday faoliyat olib borgan? A) Qo'qondan Hindistonga ko'chib ketgan B) Davlat ishlarida o'g'liga ko'mak bergan, ilm-fan va adabiyotga homiylik qilgan C) Ijodni butunlay tashlagan D) Faqat savdo bilan shug'ullangan To'g'ri javob: B) Davlat ishlarida o'g'liga ko'mak bergan, ilm-fan va adabiyotga homiylik qilgan ✔ Bo'lim (BSB): Zahiriddin Muhammad Bobur hayoti va lirikasi 13. Bobur necha yoshida Farg'ona taxtiga o'tirgan? A) 18 yoshida B) 21 yoshida C) 7 yoshida D) 12 yoshida To'g'ri javob: D) 12 yoshida ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 217 14. 1526-yilda Bobur Hindistonda qaysi jangda g'alaba qozongan? A) Panipat jangida B) Kanva jangida C) Sariqamish jangida D) Talas jangida To'g'ri javob: A) Panipat jangida✔ 15. Bobur hayotiga bag'ishlangan «Yulduzli tunlar» romanining muallifi kim? A) Abdulla Qodiriy B) Oybek C) Odil Yoqubov D) Pirimqul Qodirov To'g'ri javob: D) Pirimqul Qodirov ✔ 16. «Bobur» so'zi qanday ma'noni anglatadi? A) Burgut B) Arslon C) Yo'lbars D) Lochin To'g'ri javob: C) Yo'lbars ✔ 17. Bobur nazariy asarlaridan biri qaysi ilmga bag'ishlangan risola? A) Tibbiyotga B) Aruz ilmiga C) Musiqa ilmiga D) Astronomiyaga To'g'ri javob: B) Aruz ilmiga ✔ 18. Bobur Kobulni qaysi yili egallagan? A) 1526-yilda B) 1494-yilda C) 1512-yilda D) 1504-yilda To'g'ri javob: D) 1504-yilda ✔ 19. Boburning otasi kim bo'lgan? A) Farg'ona hokimi Umarshayx Mirzo B) Husayn Boyqaro C) Muhammad Shayboniyxon D) Sulton Ahmad Mirzo To'g'ri javob: A) Farg'ona hokimi Umarshayx Mirzo ✔ 20. Bobur ixtiro qilgan yozuv qanday nomlangan? A) «Xatti Navoiy» B) «Xatti Boburiy» C) «Xatti kufiy» D) «Xatti nasta'liq» To'g'ri javob: B) «Xatti Boburiy» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 218 21. Bobur ayniqsa qaysi she'riy janrda yuksak mahorat ko'rsatgan? A) Ruboiy B) Noma C) Hikmat D) Qasida To'g'ri javob: A) Ruboiy✔ 22. Boburning shariat asoslari (fiqh)ga bag'ishlangan she'riy asari qaysi? A) «Xatti Boburiy» B) «Volidiya» C) «Humoyunnoma» D) «Mubayyin» To'g'ri javob: D) «Mubayyin» ✔ Bo'lim (BSB): «Boburnoma» 23. Akbarshoh davrida «Boburnoma»ni fors tiliga kim tarjima qilgan? A) Abdurrahim Xonixonon B) Gulbadanbegim C) Abulg'oziy Bahodirxon D) Humoyun To'g'ri javob: A) Abdurrahim Xonixonon ✔ 24. «Boburnoma» voqealari bo'yicha qanday qismlarga ajraladi? A) Bolalik, yigitlik va keksalik qismlariga B) Muqaddima, xotima va ilova qismlariga C) Hirot, Samarqand va Buxoro qismlariga D) Farg'ona (Movarounnahr), Kobul va Hindiston qismlariga To'g'ri javob: D) Farg'ona (Movarounnahr), Kobul va Hindiston qismlariga ✔ 25. «Boburnoma»ni ingliz tiliga to'liq tarjima qilib, 1922-yilda nashr ettirgan sharqshunos kim? A) Annette Beveridj B) Vasiliy Bartold C) Vilhelm Tomsen D) Annemari Shimmel To'g'ri javob: A) Annette Beveridj ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 219 Adabiyot • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): XVII–XVIII asrlar adabiyoti: Mashrab, Turdi, So'fi Olloyor 1. Mashrab o'zini qaysi mashhur so'fiyning izdoshi deb bilgan? A) Ahmad Yassaviyning B) Najmiddin Kubroning C) Mansur Hallojning D) Bahouddin Naqshbandning To'g'ri javob: C) Mansur Hallojning✔ 2. Turdi she'rlarida asosan qaysi tabaqa vakillarining manmanligi va nizolari tanqid qilinadi? A) Beklar va amaldorlarning B) Baxshilarning C) Dehqonlarning D) Hunarmandlarning To'g'ri javob: A) Beklar va amaldorlarning ✔ 3. Mashrabni qatl ettirgan hukmdor kim? A) Subhonqulixon B) Umarxon C) Buxoro amiri Nasrullo D) Balx hokimi Mahmudbiy Qatag'on To'g'ri javob: D) Balx hokimi Mahmudbiy Qatag'on ✔ 4. Abulg'oziy Bahodirxon qaysi xonlikning hukmdori bo'lgan? A) Xiva xonligining B) Buxoro xonligining C) Qoraxoniylar davlatining D) Qo'qon xonligining To'g'ri javob: A) Xiva xonligining ✔ 5. Turdi qaysi qurilish munosabati bilan xalqdan pul yig'ilganini hajv ostiga olgan? A) Ixlosiya madrasasi qurilishi B) Subhonqulixon madrasasi qurilishi C) Ulug'bek rasadxonasi qurilishi D) Mohlaroyim madrasasi qurilishi To'g'ri javob: B) Subhonqulixon madrasasi qurilishi ✔ 6. Mashrab ijodida qaysi janrlar yetakchi o'rin tutadi? A) Tuyuq va chiston B) G'azal va muxammas C) Noma va munozara D) Qasida va marsiya To'g'ri javob: B) G'azal va muxammas ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 220 7. «Qalandar» so'zi qanday ma'noni bildiradi? A) Yirik yer egasi B) Dunyo molidan voz kechgan darbadar darvesh C) Qal'a boshlig'i D) Saroy shoiri To'g'ri javob: B) Dunyo molidan voz kechgan darbadar darvesh✔ 8. So'fi Olloyor qaysi davrda yashagan? A) XII asr B) XIX asr oxiri C) XV asr D) XVII asr oxiri – XVIII asr boshi To'g'ri javob: D) XVII asr oxiri – XVIII asr boshi ✔ 9. Mashrab she'rlarida kimlar keskin tanqid qilinadi? A) Oddiy dehqonlar B) Hunarmandlar C) Bolalar D) Riyokor zohid va shayxlar To'g'ri javob: D) Riyokor zohid va shayxlar ✔ 10. So'fi Olloyorning eng mashhur asari qaysi? A) «Sabot ul-ojizin» B) «Firdavs ul-iqbol» C) «Rohati dil» D) «Mabdai nur» To'g'ri javob: A) «Sabot ul-ojizin» ✔ 11. Abulg'oziy Bahodirxon o'z tarixiy asarlarini qanday tilda yozishga intilgan? A) Fors tilida B) Hamma tushunadigan sodda turkiy tilda C) Lotin tilida D) Murakkab arab tilida To'g'ri javob: B) Hamma tushunadigan sodda turkiy tilda ✔ Bo'lim (BSB): Qo'qon adabiy muhiti: Nodira, Uvaysiy, Gulxaniy 12. Gulxaniy qaysi hukmdor saroyida ijod qilgan? A) Muhammad Rahimxon B) Qo'qon xoni Umarxon C) Husayn Boyqaro D) Subhonqulixon To'g'ri javob: B) Qo'qon xoni Umarxon ✔ 13. Nodiraning otasi kim bo'lgan? A) Erniyozbek B) Umarshayx Mirzo C) Andijon hokimi Rahmonqulibiy D) Olimxon To'g'ri javob: C) Andijon hokimi Rahmonqulibiy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 221 14. Quyidagilardan qaysi biri «Zarbulmasal» ichidagi masallardan biri? A) «Ninachi va Chumoli» B) «Bo'ri va Qo'zichoq» C) «Qarg'a va Tulki» D) «Toshbaqa bilan Chayon» To'g'ri javob: D) «Toshbaqa bilan Chayon»✔ 15. «Gulxaniy» taxallusi nima bilan bog'liq? A) Shoirning hammom gulxanida (o'txonasida) ishlagani bilan B) Bog'bonlik qilgani bilan C) Gulxan qishlog'ida tug'ilgani bilan D) Gullarni sevgani bilan To'g'ri javob: A) Shoirning hammom gulxanida (o'txonasida) ishlagani bilan ✔ 16. Nodira lirikasida qaysi mavzular yetakchi? A) Hajv va tanqid B) Tabiiy fanlar C) Hijron, sadoqat va vafodorlik D) Jang va g'alabalar To'g'ri javob: C) Hijron, sadoqat va vafodorlik ✔ Bo'lim (BSB): Zahiriddin Muhammad Bobur hayoti va lirikasi 17. Mashhur Tojmahal maqbarasini qurdirgan boburiy hukmdor kim? A) Bobur B) Akbar C) Shoh Jahon D) Humoyun To'g'ri javob: C) Shoh Jahon ✔ 18. Bobur lirikasida qaysi mavzu alohida o'rin tutadi? A) Vatan sog'inchi va g'urbat iztiroblari B) Hajv va kulgi C) Payg'ambarlar qissalari D) Hukmdorlarni madh etish To'g'ri javob: A) Vatan sog'inchi va g'urbat iztiroblari ✔ Bo'lim (BSB): «Boburnoma» 19. «Boburnoma»ning tili va uslubiga xos xususiyat qaysi? A) Murakkab, arabiy so'zlarga to'la B) Sodda, ravon, jonli xalq tiliga yaqin C) Qofiyali nasr (saj') bilan to'liq yozilgan D) Faqat she'riy shaklda To'g'ri javob: B) Sodda, ravon, jonli xalq tiliga yaqin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 222 20. Muallifning o'zi boshidan kechirgan voqealar va ko'rgan-kechirganlari haqidagi asar qanday ataladi? A) Tazkira B) Memuar C) Munozara D) Qasida To'g'ri javob: B) Memuar✔ 21. «Boburnoma»ning boshqa nomi bo'lgan «Vaqoye'» so'zi qanday ma'noni bildiradi? A) Qasidalar B) Vasiyatlar C) Voqealar D) Yurishlar xaritasi To'g'ri javob: C) Voqealar ✔ 22. «Boburnoma»da Husayn Boyqaro davridagi qaysi shaharning madaniy hayoti batafsil tasvirlangan? A) Xivaning B) Qo'qonning C) Hirotning D) Bag'dodning To'g'ri javob: C) Hirotning ✔ 23. Quyidagilardan qaysi biri «Boburnoma»ning boshqa nomlaridan biri? A) «Shajarai turk» B) «Zafarnoma» C) «Vaqoye'» D) «Majolis un-nafois» To'g'ri javob: C) «Vaqoye'» ✔ 24. Bobur «Boburnoma»da zamondosh shoirlar she'rlariga baho beradi. Bu asarning qaysi jihatini ko'rsatadi? A) Diniy ahamiyatini B) Harbiy nizomligini C) Lug'at vazifasini D) Adabiy-tanqidiy ahamiyatini To'g'ri javob: D) Adabiy-tanqidiy ahamiyatini ✔ 25. «Boburnoma»da tasvirlangan 1527-yildagi Rano Sango ustidan qozonilgan g'alaba qaysi jangda bo'lgan? A) Axsi jangida B) Panipat jangida C) Kanva jangida D) Sariqamish jangida To'g'ri javob: C) Kanva jangida ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 223 Adabiyot • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): XVII–XVIII asrlar adabiyoti: Mashrab, Turdi, So'fi Olloyor 1. Abulg'oziy Bahodirxonning «Shajarai tarokima» asari kimlarning shajarasi haqida? A) Uyg'urlarning B) Tatarlarning C) Turkmanlarning D) Qozoqlarning To'g'ri javob: C) Turkmanlarning✔ 2. Boborahim Mashrab qaysi shaharda tug'ilgan? A) Andijonda B) Namanganda C) Xivada D) Marg'ilonda To'g'ri javob: B) Namanganda ✔ 3. Turdining «To'qson ikki bovli o'zbek yurtidur» degan misrasida qanday g'oya ilgari surilgan? A) O'zbek urug'larini birlik va ahillikka chaqirish B) Ilohiy ishqni tarannum etish C) Tabiat go'zalligini kuylash D) Xonni madh etish To'g'ri javob: A) O'zbek urug'larini birlik va ahillikka chaqirish ✔ 4. «Qissai Mashrab» qanday asar? A) Mashrab haqidagi rivoyatlar asosidagi xalq kitobi B) Mashrab devonining forsiy tarjimasi C) Mashrabning o'zi yozgan memuar D) Mashrabga bag'ishlangan tazkira To'g'ri javob: A) Mashrab haqidagi rivoyatlar asosidagi xalq kitobi ✔ 5. Boborahim Mashrab qaysi yili va qayerda qatl etilgan? A) 1842-yilda Qo'qonda B) 1501-yilda Hirotda C) 1711-yilda Balxda D) 1711-yilda Koshg'arda To'g'ri javob: C) 1711-yilda Balxda ✔ 6. Majlisiy qalamiga mansub mashhur doston qaysi? A) «Qissai Sayfulmuluk» B) «Rohati dil» C) «Gul va Navro'z» D) «Yusuf va Zulayho» To'g'ri javob: A) «Qissai Sayfulmuluk» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 224 7. Mashrab umrining ko'p qismini qanday o'tkazgan? A) Qalandar sifatida turli yurtlarni kezib B) Madrasada mudarrislik qilib C) Xon saroyida vazir bo'lib D) Savdo karvonlarida savdogar bo'lib To'g'ri javob: A) Qalandar sifatida turli yurtlarni kezib✔ 8. Xalq orasida Mashrab qanday nom bilan mashhur bo'lgan? A) Malik ul-kalom B) Hazrati Turkiston C) Adib Mashrab D) Devona Mashrab To'g'ri javob: D) Devona Mashrab ✔ 9. «Sabot ul-ojizin» qanday mazmundagi asar? A) Islom aqidalari va axloqni o'rgatuvchi tasavvufiy-ta'limiy asar B) Xiva xonligi tarixi C) Hajviy masallar to'plami D) Ishqiy sarguzasht doston To'g'ri javob: A) Islom aqidalari va axloqni o'rgatuvchi tasavvufiy-ta'limiy asar ✔ Bo'lim (BSB): Qo'qon adabiy muhiti: Nodira, Uvaysiy, Gulxaniy 10. «Zarbulmasal» so'zi qanday ma'noni anglatadi? A) Maqol, matal keltirish B) Hayvonlar majlisi C) Ibratli vasiyat D) Qushlar tili To'g'ri javob: A) Maqol, matal keltirish ✔ 11. Nodira saroyida yashab ijod qilgan, uning homiyligidan bahramand bo'lgan shoira kim? A) Zebunniso B) Mehinbonu C) Gulbadanbegim D) Uvaysiy To'g'ri javob: D) Uvaysiy ✔ 12. Qo'qon xoni Umarxon she'rlarida qaysi taxallusni qo'llagan? A) Foniy B) Feruz C) Husayniy D) Amiriy To'g'ri javob: D) Amiriy ✔ 13. Uvaysiy qaysi davrda yashab ijod qilgan? A) XVII asr boshi B) XX asr C) XVIII asr oxiri – XIX asr o'rtalari D) XV asr To'g'ri javob: C) XVIII asr oxiri – XIX asr o'rtalari ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 225 Bo'lim (BSB): Zahiriddin Muhammad Bobur hayoti va lirikasi 14. «Humoyunnoma» asarining muallifi bo'lgan Boburning qizi kim? A) Gulbadanbegim B) Nodirabegim C) Zebunniso D) Qutlug' Nigorxonim To'g'ri javob: A) Gulbadanbegim✔ 15. Umarshayx Mirzo qanday halok bo'lgan? A) Panipat jangida B) Axsi qal'asidagi kaptarxona bilan jarga qulab C) Kasallikdan Kobulda D) Samarqand qamalida To'g'ri javob: B) Axsi qal'asidagi kaptarxona bilan jarga qulab ✔ 16. Bobur Hindistonda qaysi sulolaga asos solgan? A) Shayboniylar sulolasiga B) Temuriylar sulolasiga C) Lodiylar sulolasiga D) Boburiylar sulolasiga To'g'ri javob: D) Boburiylar sulolasiga ✔ 17. Bobur ruboiylari aruzning qaysi bahrida yozilgan? A) Mutaqorib B) Rajaz C) Hazaj D) Mutadorik To'g'ri javob: C) Hazaj ✔ 18. Bobur ruboiysidagi «Jonimdin o'zga yori vafodor topmadim» misrasida qanday holat ifodalangan? A) Bahor quvonchi B) Yolg'izlik va vafosizlikdan iztirob C) Hukmdorni madh etish D) G'alaba shodligi To'g'ri javob: B) Yolg'izlik va vafosizlikdan iztirob ✔ 19. Zahiriddin Muhammad Bobur qachon va qayerda tug'ilgan? A) 1483-yil 14-fevralda Samarqandda B) 1494-yilda Axsida C) 1441-yil 9-fevralda Hirotda D) 1483-yil 14-fevralda Andijonda To'g'ri javob: D) 1483-yil 14-fevralda Andijonda ✔ 20. Boburning onasi kim bo'lgan? A) Mohlaroyim B) Qutlug' Nigorxonim C) Gulbadanbegim D) Mehinbonu To'g'ri javob: B) Qutlug' Nigorxonim ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 226 21. Boburning nevarasi, Hindistonning mashhur hukmdori kim? A) Akbar B) Humoyun C) Komron D) Ibrohim Lodiy To'g'ri javob: A) Akbar✔ Bo'lim (BSB): «Boburnoma» 22. «Boburnoma»da voqealar qanday tartibda bayon qilingan? A) Alifbo tartibida B) Mavzular bo'yicha, yillarga bog'lanmagan holda C) Yilma-yil, xronologik tartibda D) Teskari tartibda, oxiridan boshiga To'g'ri javob: C) Yilma-yil, xronologik tartibda ✔ 23. Bobur «Boburnoma»da qaysi buyuk shoir ijodiga yuksak baho bergan? A) Alisher Navoiyga B) Boborahim Mashrabga C) Turdi Farog'iyga D) Muhammad Rizo Ogahiyga To'g'ri javob: A) Alisher Navoiyga ✔ 24. «Boburnoma»da qaysi yillar voqealari bayon qilingan? A) 1494–1529-yillar B) 1483–1530-yillar C) 1441–1501-yillar D) 1504–1526-yillar To'g'ri javob: A) 1494–1529-yillar ✔ 25. «Boburnoma» qaysi tilda yozilgan? A) Urdu tilida B) Fors tilida C) Arab tilida D) Turkiy (eski o'zbek) tilda To'g'ri javob: D) Turkiy (eski o'zbek) tilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 227 Adabiyot • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Mumtoz she'riy janrlar 1. Allohga iltijo, yolvorish mazmunidagi she'r qanday ataladi? A) Chiston B) Qasida C) Munojot D) Na't To'g'ri javob: C) Munojot✔ 2. G'azalning so'nggi bayti qanday ataladi? A) Fard B) Maqta' C) Bayt ul-g'azal D) Matla' To'g'ri javob: B) Maqta' ✔ 3. Har bandi olti misradan iborat she'r qanday ataladi? A) Musaddas B) Musamman C) Murabba' D) Muxammas To'g'ri javob: A) Musaddas ✔ 4. G'azaldagi matla'dan keyingi, ikkala misrasi ham qofiyalangan ikkinchi bayt qanday ataladi? A) Bayt ul-g'azal B) Husni matla' C) Fard D) Maqta' To'g'ri javob: B) Husni matla' ✔ 5. G'azalning birinchi bayti qanday ataladi? A) Matla' B) Radif C) Husni matla' D) Maqta' To'g'ri javob: A) Matla' ✔ 6. Soqiyga murojaat shaklida yozilgan, may va bazm obrazlari orqali falsafiy fikr bildiriladigan she'r qanday ataladi? A) Noma B) Hikmat C) Soqiynoma D) Munojot To'g'ri javob: C) Soqiynoma ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 228 7. Ruboiy asosan aruzning qaysi bahri shajaralarida yoziladi? A) Mutaqorib B) Ramal C) Rajaz D) Hazaj To'g'ri javob: D) Hazaj✔ 8. Ruboiy necha misradan iborat bo'ladi? A) Besh misradan B) Ikki misradan C) Olti misradan D) To'rt misradan To'g'ri javob: D) To'rt misradan ✔ 9. Shoirning boshqa shoir misrasini o'z she'ri tarkibida keltirishi qanday ataladi? A) Taxmis B) Nazira C) Tazmin D) Talmeh To'g'ri javob: C) Tazmin ✔ Bo'lim (BSB): Aruz vazni asoslari 10. Tuyuqlar asosan aruzning qaysi bahrida yoziladi? A) Ramal B) Hazaj C) Rajaz D) Mutaqorib To'g'ri javob: A) Ramal ✔ 11. Ramali musaddasi mahzuf vaznidagi misrada (foilotun foilotun foilun) nechta hijo bor? A) 10 ta B) 12 ta C) 9 ta D) 11 ta To'g'ri javob: D) 11 ta ✔ 12. Aruz ilmiga asos solgan olim kim? A) Xalil ibn Ahmad B) Zahiriddin Bobur C) Alisher Navoiy D) Mahmud Koshg'ariy To'g'ri javob: A) Xalil ibn Ahmad ✔ 13. «Foilotun» ruknining «foilun»ga qisqarishi kabi oxirgi ruknning qisqargan shakli qanday ataladi? A) Musaddas B) Mahzuf C) Musamman D) Solim To'g'ri javob: B) Mahzuf ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 229 Bo'lim (BSB): Badiiy san'atlar 14. Istiorani tashbehdan farqlovchi asosiy belgi nima? A) Istiora faqat zid so'zlardan tuziladi B) Istiorada o'xshatiluvchi narsa va o'xshatish vositasi tushirib qoldiriladi C) Istiora faqat maqollarda uchraydi D) Istiorada albatta «-dek» qo'shimchasi bo'ladi To'g'ri javob: B) Istiorada o'xshatiluvchi narsa va o'xshatish vositasi tushirib qoldiriladi✔ 15. Ikki ma'noli so'z qo'llanib, yaqin ma'no orqali uzoq ma'noga ishora qilinadigan san'at qaysi? A) Iyhom B) Tanosub C) Tashbeh D) Tazod To'g'ri javob: A) Iyhom ✔ 16. Mumtoz she'riyatda «nargis» so'zi ko'pincha nimaga nisbatan istiora sifatida qo'llanadi? A) Labga B) Yuzga C) Ko'zga D) Qomatga To'g'ri javob: C) Ko'zga ✔ 17. Biror hodisaning haqiqiy sababini emas, unga go'zal, xayoliy sabab ko'rsatish san'ati qanday ataladi? A) Takrir B) Talmeh C) Husni ta'lil D) Tazod To'g'ri javob: C) Husni ta'lil ✔ 18. Tashbehdagi «-dek, -day, kabi, singari» so'z va qo'shimchalari qaysi unsur hisoblanadi? A) Mushabbahun bih (o'xshatilgan narsa) B) Mushabbah (o'xshatiluvchi) C) Adoti tashbeh (o'xshatish vositasi) D) Vajhi shabah (o'xshatish asosi) To'g'ri javob: C) Adoti tashbeh (o'xshatish vositasi) ✔ 19. Ma'no jihatdan bir-biriga yaqin, o'zaro bog'liq tushunchalarni keltirish san'ati qanday ataladi? A) Tanosub B) Tazod C) Tajnis D) Ruju' To'g'ri javob: A) Tanosub ✔ Bo'lim (BSB): Xorazm adabiy muhiti: Munis va Ogahiy 20. Ogahiy (1809–1874) necha yil umr ko'rgan? A) 65 yil B) 70 yil C) 55 yil D) 60 yil To'g'ri javob: A) 65 yil ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 230 21. Ogahiy fors tilidan taxminan nechta asarni o'zbek tiliga tarjima qilgan? A) 100 dan ortiq B) 50 dan ortiq C) 3 ta D) 20 ga yaqin To'g'ri javob: D) 20 ga yaqin✔ 22. Munis va Ogahiy qaysi shahar adabiy muhitida ijod qilgan? A) Xiva B) Buxoro C) Qo'qon D) Hirot To'g'ri javob: A) Xiva ✔ 23. Ogahiy Nizomiy Ganjaviyning qaysi dostonini tarjima qilgan? A) «Iskandarnoma» B) «Haft paykar» C) «Mahzan ul-asror» D) «Xusrav va Shirin» To'g'ri javob: B) «Haft paykar» ✔ 24. Ogahiy o'zbek tiliga tarjima qilgan Kaykovusning pand-nasihat asari qaysi? A) «Guliston» B) «Ravzat us-safo» C) «Bo'ston» D) «Qobusnoma» To'g'ri javob: D) «Qobusnoma» ✔ 25. «Munis» taxallusi qanday ma'noni anglatadi? A) Do'st, hamdam B) Ogoh, xabardor C) O'tkinchi D) Nodir, noyob To'g'ri javob: A) Do'st, hamdam ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 231 Adabiyot • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Mumtoz she'riy janrlar 1. Matla'si bo'lmagan, faqat juft misralari o'zaro qofiyalanadigan janr qaysi? A) G'azal B) Ruboiy C) Qit'a D) Masnaviy To'g'ri javob: C) Qit'a✔ 2. Boshqa shoir she'riga uning vazni va qofiyasida yozilgan javob she'r qanday ataladi? A) Nazira B) Taxmis C) Tazmin D) Marsiya To'g'ri javob: A) Nazira ✔ 3. Har bir bayti o'zaro mustaqil qofiyalanadigan (aa, bb, vv) she'riy shakl qaysi? A) Masnaviy B) G'azal C) Tuyuq D) Qit'a To'g'ri javob: A) Masnaviy ✔ 4. Qofiyadan keyin takrorlanib keladigan so'z yoki so'z birikmasi qanday ataladi? A) Turoq B) Rukn C) Matla' D) Radif To'g'ri javob: D) Radif ✔ 5. Ikki misradan tashkil topgan she'riy birlik qanday ataladi? A) Rukn B) Turoq C) Band D) Bayt To'g'ri javob: D) Bayt ✔ 6. Payg'ambarimiz (s.a.v.) madhiga bag'ishlangan she'r qanday ataladi? A) Na't B) Hamd C) Soqiynoma D) Marsiya To'g'ri javob: A) Na't ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 232 Bo'lim (BSB): Aruz vazni asoslari 7. Mutaqoribi musammani mahzuf vaznidagi misrada (fa'ulun fa'ulun fa'ulun fa'al) nechta hijo bor? A) 11 ta B) 13 ta C) 12 ta D) 10 ta To'g'ri javob: A) 11 ta✔ 8. «Mafoiylun» ruknining chizmasi qaysi? A) V – V – (qisqa, cho'ziq, qisqa, cho'ziq) B) – V – – (cho'ziq, qisqa, cho'ziq, cho'ziq) C) V – – – (qisqa, cho'ziq, cho'ziq, cho'ziq) D) – – V – (cho'ziq, cho'ziq, qisqa, cho'ziq) To'g'ri javob: C) V – – – (qisqa, cho'ziq, cho'ziq, cho'ziq) ✔ 9. Aruzda «musaddas» atamasi nimani bildiradi? A) Baytda sakkiz rukn kelishini B) Bandning olti misradan iboratligini C) Misrada olti hijo bo'lishini D) Baytda olti rukn (har misrada uchtadan) kelishini To'g'ri javob: D) Baytda olti rukn (har misrada uchtadan) kelishini ✔ 10. Aruz chizmasida cho'ziq hijo qanday belgi bilan ko'rsatiladi? A) # (panjara) belgisi B) V belgisi C) + (qo'shuv) belgisi D) – (chiziqcha) belgisi To'g'ri javob: D) – (chiziqcha) belgisi ✔ 11. Ochiq hijo qanday tovush bilan tugaydi? A) Sonor undosh bilan B) Unli tovush bilan C) Undosh tovush bilan D) Ikki undosh bilan To'g'ri javob: B) Unli tovush bilan ✔ Bo'lim (BSB): Badiiy san'atlar 12. Aqlan ham, odatda ham mumkin bo'lmagan haddan ziyod bo'rttirish qanday ataladi? A) Ig'roq B) Tazod C) Tabli' D) G'uluv To'g'ri javob: D) G'uluv ✔ 13. «Gul, bulbul, bog', chaman» so'zlari bir baytda keltirilsa, qaysi san'at yuzaga keladi? A) Tajnis B) Tazod C) Ruju' D) Tanosub To'g'ri javob: D) Tanosub ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 233 14. Mumtoz she'rda yor nomini aytmay, uni «sarv» deb atash qaysi san'atga misol bo'ladi? A) Tazod B) Ruju' C) Istiora D) Takrir To'g'ri javob: C) Istiora✔ 15. «Oy yorning yuzidan uyalib bulut ortiga yashirindi» degan tasvirda qaysi san'at qo'llangan? A) Irsoli masal B) Tajnis C) Tazod D) Husni ta'lil To'g'ri javob: D) Husni ta'lil ✔ 16. Biror narsani bila turib, bilmaganga olish san'ati qanday ataladi? A) Tajohuli orif B) Tanosub C) Irsoli masal D) Husni ta'lil To'g'ri javob: A) Tajohuli orif ✔ 17. Narsa-hodisa belgisini bo'rttirib tasvirlash san'ati qanday ataladi? A) Mubolag'a B) Tazod C) Tajohuli orif D) Tanosub To'g'ri javob: A) Mubolag'a ✔ 18. She'rda maqol yoki hikmatli so'z keltirish san'ati qanday ataladi? A) Iyhom B) Talmeh C) Irsoli masal D) Tazmin To'g'ri javob: C) Irsoli masal ✔ Bo'lim (BSB): Xorazm adabiy muhiti: Munis va Ogahiy 19. Ogahiy Abdurahmon Jomiyning qaysi dostonini o'zbek tiliga o'girgan? A) «Bahoriston» B) «Yusuf va Zulayho» C) «Layli va Majnun» D) «Tuhfat ul-ahror» To'g'ri javob: B) «Yusuf va Zulayho» ✔ 20. Munisning to'liq ismi qanday? A) Muhammad Sharif B) Shermuhammad Avazbiy o'g'li C) Muhammad Rizo Erniyozbek o'g'li D) Xo'janazar To'g'ri javob: B) Shermuhammad Avazbiy o'g'li ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 234 21. Munisning «Firdavs ul-iqbol» asari nima haqida? A) Xiva xonligi tarixi haqida B) Payg'ambarlar qissalari haqida C) Xattotlik qoidalari haqida D) Aruz ilmi haqida To'g'ri javob: A) Xiva xonligi tarixi haqida✔ 22. Munisning «Savodi ta'lim» asari qaysi sohaga bag'ishlangan? A) Astronomiyaga B) Husnixat (xattotlik)ka C) Tibbiyotga D) Musiqaga To'g'ri javob: B) Husnixat (xattotlik)ka ✔ 23. Ogahiyning tarixiy asarlaridan yana biri qaysi? A) «Shajarai tarokima» B) «Firdavs ul-iqbol» C) «Tarixi muluki Ajam» D) «Gulshani davlat» To'g'ri javob: D) «Gulshani davlat» ✔ 24. Ogahiyning to'liq ismi qanday? A) Shermuhammad Avazbiy o'g'li B) Muhammad Sharif C) Boborahim D) Muhammad Rizo Erniyozbek o'g'li To'g'ri javob: D) Muhammad Rizo Erniyozbek o'g'li ✔ 25. Ogahiy lirikasida qaysi buyuk shoir an'analari davom ettirilgan? A) Alisher Navoiy B) Yusuf Xos Hojib C) Ahmad Yassaviy D) Mahmud Koshg'ariy To'g'ri javob: A) Alisher Navoiy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 235 Adabiyot • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Mumtoz she'riy janrlar 1. Boshqa shoir g'azalining har bir baytiga uch misradan qo'shib muxammas yaratish qanday ataladi? A) Nazira B) Tazmin C) Talmeh D) Taxmis To'g'ri javob: D) Taxmis✔ 2. G'azalning eng go'zal, eng mazmunli bayti qanday ataladi? A) Matla' B) Husni matla' C) Bayt ul-g'azal D) Radif To'g'ri javob: C) Bayt ul-g'azal ✔ 3. Har bandi oxirida bir xil bayt takrorlanib keladigan she'r qanday ataladi? A) Masnaviy B) Qit'a C) Tarji'band D) Tarkibband To'g'ri javob: C) Tarji'band ✔ 4. Bir baytdan iborat mustaqil she'r qanday ataladi? A) Qit'a B) Tuyuq C) Murabba' D) Fard To'g'ri javob: D) Fard ✔ Bo'lim (BSB): Aruz vazni asoslari 5. She'r misrasini hijolarga va ruknlarga ajratib, vaznini aniqlash qanday ataladi? A) Taxmis B) Tazod C) Tashbeh D) Taqte' To'g'ri javob: D) Taqte' ✔ 6. «Fa'ulun» ruknining chizmasi qaysi? A) – V – (cho'ziq, qisqa, cho'ziq) B) V V – (qisqa, qisqa, cho'ziq) C) – – V (cho'ziq, cho'ziq, qisqa) D) V – – (qisqa, cho'ziq, cho'ziq) To'g'ri javob: D) V – – (qisqa, cho'ziq, cho'ziq) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 236 7. Rajaz bahrining asosiy rukni qaysi? A) Fa'ulun B) Mustaf'ilun C) Foilotun D) Mafoiylun To'g'ri javob: B) Mustaf'ilun✔ 8. Muayyan ruknlarning takroridan hosil bo'lgan aruz vazni turkumi qanday ataladi? A) Bahr B) Turoq C) Misra D) Qofiya To'g'ri javob: A) Bahr ✔ 9. «Mustaf'ilun» ruknining chizmasi qaysi? A) – – V – (cho'ziq, cho'ziq, qisqa, cho'ziq) B) V – – – (qisqa, cho'ziq, cho'ziq, cho'ziq) C) – V – – (cho'ziq, qisqa, cho'ziq, cho'ziq) D) V – V – (qisqa, cho'ziq, qisqa, cho'ziq) To'g'ri javob: A) – – V – (cho'ziq, cho'ziq, qisqa, cho'ziq) ✔ 10. Mutaqorib bahrining asosiy rukni qaysi? A) Mafoiylun B) Foilun C) Fa'ulun D) Mustaf'ilun To'g'ri javob: C) Fa'ulun ✔ Bo'lim (BSB): Badiiy san'atlar 11. Mashhur tarixiy voqea, afsona yoki qissaga ishora qilish san'ati qanday ataladi? A) Istiora B) Tashbeh C) Talmeh D) Takrir To'g'ri javob: C) Talmeh ✔ 12. «Yuzing oydek yorug'» o'xshatishida mushabbah (o'xshatiluvchi narsa) qaysi? A) -dek B) Yorug' C) Oy D) Yuz To'g'ri javob: D) Yuz ✔ 13. Ma'nosi bir-biriga zid so'z yoki tushunchalarni qo'llash san'ati qanday ataladi? A) Tajnis B) Tazod C) Tashbeh D) Tanosub To'g'ri javob: B) Tazod ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 237 14. Avval bir necha narsa sanalib, keyin ularga tegishli belgilar shu tartibda keltiriladigan san'at qaysi? A) Laff va nashr B) Tanosub C) Tazod D) Tashbeh To'g'ri javob: A) Laff va nashr✔ 15. Shoir aytgan fikridan qaytib, uni kuchliroq ifoda bilan almashtirishi qanday san'at? A) Tazod B) Tajnis C) Ruju' D) Takrir To'g'ri javob: C) Ruju' ✔ 16. Mumtoz poetikada mubolag'aning nechta turi farqlanadi? A) Yettita B) Beshta C) Ikkita D) Uchta To'g'ri javob: D) Uchta ✔ 17. Oshiq o'zini «Farhoddek tog' yoruvchi» deb ta'riflagan baytda qaysi san'at mavjud? A) Talmeh B) Tazod C) Tajnis D) Laff va nashr To'g'ri javob: A) Talmeh ✔ Bo'lim (BSB): Xorazm adabiy muhiti: Munis va Ogahiy 18. Shermuhammad Munis qaysi yillarda yashagan? A) 1792–1842-yillarda B) 1778–1829-yillarda C) 1809–1874-yillarda D) 1653–1711-yillarda To'g'ri javob: B) 1778–1829-yillarda ✔ 19. Munis she'rlari jamlangan devon qanday nomlanadi? A) «Xazoyin ul-maoniy» B) «Devoni Foniy» C) «Munis ul-ushshoq» D) «Ta'viz ul-oshiqin» To'g'ri javob: C) «Munis ul-ushshoq» ✔ 20. Munis tugatolmay qolgan «Firdavs ul-iqbol» asarini kim yakunlagan? A) Gulxaniy B) Ogahiy C) Kamil Xorazmiy D) Feruz To'g'ri javob: B) Ogahiy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 238 21. Munis tarjima qila boshlagan, Ogahiy davom ettirgan «Ravzat us-safo» asarining muallifi kim? A) Mirxond B) Kaykovus C) Sa'diy Sheroziy D) Nizomiy Ganjaviy To'g'ri javob: A) Mirxond✔ 22. Ogahiy mirob sifatida qanday ish bilan shug'ullangan? A) Qo'shinni boshqarish B) Sud ishlarini yuritish C) Soliq yig'ish D) Suv taqsimoti va ariq-kanallarni boshqarish To'g'ri javob: D) Suv taqsimoti va ariq-kanallarni boshqarish ✔ 23. Munis va Ogahiy ijodida tarixnavislikning ahamiyati nimada? A) Xiva xonligi tarixini izchil yoritib bergan B) Hindiston tarixini yozgan C) Arab xalifaligi tarixini yozgan D) Faqat afsonalarni to'plagan To'g'ri javob: A) Xiva xonligi tarixini izchil yoritib bergan ✔ 24. Ogahiy Hiloliyning qaysi dostonini o'zbek tiliga tarjima qilgan? A) «Gul va Navro'z» B) «Haft paykar» C) «Mantiq ut-tayr» D) «Shoh va gado» To'g'ri javob: D) «Shoh va gado» ✔ 25. Ogahiy ijodi qaysi sohalarni qamrab oladi? A) Faqat tarjimonlik B) She'riyat, tarixnavislik va tarjimonlik C) Faqat tibbiyot D) Faqat she'riyat To'g'ri javob: B) She'riyat, tarixnavislik va tarjimonlik ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 239 Adabiyot • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Mumtoz she'riy janrlar 1. Har bandi besh misradan iborat she'r qanday ataladi? A) Muxammas B) Musamman C) Murabba' D) Musaddas To'g'ri javob: A) Muxammas✔ 2. G'azalning maqta'ida odatda nima keltiriladi? A) Homiyning ismi B) Shoirning taxallusi C) She'r yozilgan sana D) Vaznning nomi To'g'ri javob: B) Shoirning taxallusi ✔ 3. Misralar oxiridagi ohangdosh so'zlar qanday ataladi? A) Turoq B) Afoyil C) Radif D) Qofiya To'g'ri javob: D) Qofiya ✔ 4. Har bandi to'rt misradan iborat she'r mumtoz adabiyotda qanday ataladi? A) Muxammas B) Musaddas C) Musamman D) Murabba' To'g'ri javob: D) Murabba' ✔ Bo'lim (BSB): Aruz vazni asoslari 5. Aruz chizmasida qisqa hijo qanday belgi bilan ko'rsatiladi? A) V belgisi B) – (chiziqcha) belgisi C) + (qo'shuv) belgisi D) = (tenglik) belgisi To'g'ri javob: A) V belgisi ✔ 6. Aruzda hech qanday o'zgarishga uchramagan asl rukn qanday ataladi? A) Muzohaf rukn B) Maqsur rukn C) Mahzuf rukn D) Solim rukn To'g'ri javob: D) Solim rukn ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 240 7. Aruzda «musamman» atamasi nimani bildiradi? A) Baytda olti rukn kelishini B) She'rning sakkiz baytdan iboratligini C) Baytda sakkiz rukn (har misrada to'rttadan) kelishini D) Misrada sakkiz hijo bo'lishini To'g'ri javob: C) Baytda sakkiz rukn (har misrada to'rttadan) kelishini✔ 8. Yopiq hijo qanday tovush bilan tugaydi? A) Faqat «a» unlisi bilan B) Undosh tovush bilan C) Unli tovush bilan D) Faqat «i» unlisi bilan To'g'ri javob: B) Undosh tovush bilan ✔ 9. Hazaj bahrining asosiy rukni qaysi? A) Fa'ulun B) Mafoiylun C) Mustaf'ilun D) Foilotun To'g'ri javob: B) Mafoiylun ✔ 10. Aruz vazni nimaga asoslanadi? A) So'zlar sonining tengligiga B) Misralardagi hijolar sonining tengligiga C) Qisqa va cho'ziq hijolarning muayyan tartibda kelishiga D) Urg'uli bo'g'inlarning sanog'iga To'g'ri javob: C) Qisqa va cho'ziq hijolarning muayyan tartibda kelishiga ✔ 11. Barmoq vaznidagi misraning ritmik bo'laklari qanday ataladi? A) Rukn B) Radif C) Turoq D) Bahr To'g'ri javob: C) Turoq ✔ Bo'lim (BSB): Badiiy san'atlar 12. «Kecha-kunduz», «oq-qora», «do'st-dushman» kabi juftliklar asosida qurilgan baytda qaysi san'at qo'llangan? A) Intoq B) Tazod C) Iyhom D) Talmeh To'g'ri javob: B) Tazod ✔ 13. Baytda bir misra savol, ikkinchisi javob tarzida qurilishi qaysi san'at? A) Talmeh B) Savol-javob C) Laff va nashr D) Tazod To'g'ri javob: B) Savol-javob ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 241 14. Aqlan mumkin, ammo odatda yuz bermaydigan bo'rttirish mubolag'aning qaysi turi? A) Tajnis B) Ig'roq C) Tabli' D) G'uluv To'g'ri javob: B) Ig'roq✔ 15. Bir narsani boshqa narsaga o'xshatish san'ati qanday ataladi? A) Talmeh B) Tazod C) Tashbeh D) Tajnis To'g'ri javob: C) Tashbeh ✔ 16. Bir so'z yoki iborani ta'sirchanlik uchun qayta-qayta qo'llash san'ati qanday ataladi? A) Tazod B) Takrir C) Iyhom D) Tajnis To'g'ri javob: B) Takrir ✔ 17. Jonsiz narsalarga inson xususiyatlarini ko'chirish (jonlantirish) san'ati qanday ataladi? A) Tazod B) Tajnis C) Tashxis D) Talmeh To'g'ri javob: C) Tashxis ✔ 18. Aqlan ham, odatda ham mumkin bo'lgan bo'rttirish mubolag'aning qaysi turi? A) Tabli' B) G'uluv C) Iyhom D) Ig'roq To'g'ri javob: A) Tabli' ✔ Bo'lim (BSB): Xorazm adabiy muhiti: Munis va Ogahiy 19. Xiva xoni Muhammad Rahimxon II she'rlarida qaysi taxallusni qo'llagan? A) Amiriy B) Munis C) Feruz D) Husayniy To'g'ri javob: C) Feruz ✔ 20. Ogahiy she'rlari jamlangan devon qanday nomlanadi? A) «Ta'viz ul-oshiqin» B) «Mabdai nur» C) «Munis ul-ushshoq» D) «Badoyi' ul-bidoya» To'g'ri javob: A) «Ta'viz ul-oshiqin» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 242 21. Feruz davrida Xivada qanday muhim madaniy yangilik joriy etilgan? A) Toshbosma (litografiya) ochilgan B) Birinchi rasadxona qurilgan C) Universitet ochilgan D) Birinchi teatr ochilgan To'g'ri javob: A) Toshbosma (litografiya) ochilgan✔ 22. Munis Xiva xonligida qanday lavozimda xizmat qilgan? A) Mirob B) Qozi C) Lashkarboshi D) Vazir To'g'ri javob: A) Mirob ✔ 23. Ogahiy lirikasida ijtimoiy mavzu qanday aks etgan? A) Faqat xonlar madh etiladi B) Zamona nohaqligi va amaldorlar zulmi tanqid qilinadi C) Ijtimoiy mavzu umuman uchramaydi D) Faqat tabiat tasvirlanadi To'g'ri javob: B) Zamona nohaqligi va amaldorlar zulmi tanqid qilinadi ✔ 24. «Ta'viz ul-oshiqin» nomi qanday ma'noni anglatadi? A) Oshiqlar bog'i B) Ko'ngillar sevgani C) Ma'nolar xazinasi D) Oshiqlar tumori To'g'ri javob: D) Oshiqlar tumori ✔ 25. Quyidagilardan qaysi biri Ogahiyning tarixiy asarlaridan biri? A) «Shajarai turk» B) «Majolis un-nafois» C) «Boburnoma» D) «Riyoz ud-davla» To'g'ri javob: D) «Riyoz ud-davla» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 243 Adabiyot • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Mumtoz she'riy janrlar 1. G'azalning qofiyalanish tartibi qaysi? A) aa, bb, vv, gg ... B) aaba, vvgv ... C) aa, ba, va, ga ... D) ab, ab, ab ... To'g'ri javob: C) aa, ba, va, ga ...✔ 2. Biror ism yoki so'z maxsus usulda yashirilgan she'r qanday ataladi? A) Marsiya B) Na't C) Fard D) Muammo To'g'ri javob: D) Muammo ✔ 3. Bandlar oxiridagi yakunlovchi baytlar har xil bo'lgan bandli she'r qanday ataladi? A) Ruboiy B) Tarkibband C) Tarji'band D) Mustazod To'g'ri javob: B) Tarkibband ✔ 4. Bir shoirning she'rlari muayyan tartibda jamlangan to'plam qanday ataladi? A) Xamsa B) Memuar C) Tazkira D) Devon To'g'ri javob: D) Devon ✔ 5. Tuyuqning qofiyalanish tartibi qaysi? A) abba B) aaba C) abab D) aabb To'g'ri javob: B) aaba ✔ 6. Har bandi sakkiz misradan iborat she'r qanday ataladi? A) Musaddas B) Murabba' C) Musamman D) Muxammas To'g'ri javob: C) Musamman ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 244 7. Har misrasidan keyin qisqa qo'shimcha misra qo'shib boriladigan she'r qanday ataladi? A) Fard B) Taxmis C) Muxammas D) Mustazod To'g'ri javob: D) Mustazod✔ Bo'lim (BSB): Aruz vazni asoslari 8. Asl ruknlarda yuz beradigan o'zgarishlar aruzda qanday ataladi? A) Tajnis B) Zihof C) Tazod D) Taqte' To'g'ri javob: B) Zihof ✔ 9. Aruzda qisqa va cho'ziq hijolarning muayyan tartibidan tashkil topgan vazn bo'lagi qanday ataladi? A) Rukn B) Radif C) Bayt D) Turoq To'g'ri javob: A) Rukn ✔ 10. Barmoq vazni nimaga asoslanadi? A) Ruknlarning almashinuviga B) Misralardagi hijolar sonining tengligiga C) Qofiyaning yo'qligiga D) Qisqa va cho'ziq hijolar tartibiga To'g'ri javob: B) Misralardagi hijolar sonining tengligiga ✔ 11. «Foilotun» ruknining chizmasi qaysi? A) – V – – (cho'ziq, qisqa, cho'ziq, cho'ziq) B) – – V – (cho'ziq, cho'ziq, qisqa, cho'ziq) C) – V – (cho'ziq, qisqa, cho'ziq) D) V – – – (qisqa, cho'ziq, cho'ziq, cho'ziq) To'g'ri javob: A) – V – – (cho'ziq, qisqa, cho'ziq, cho'ziq) ✔ 12. Hazaji musaddasi solim vaznidagi bir baytda (har misrada mafoiylun ×3) jami nechta hijo bor? A) 16 ta B) 12 ta C) 24 ta D) 32 ta To'g'ri javob: C) 24 ta ✔ 13. Ramal bahrining asosiy rukni qaysi? A) Foilotun B) Fa'ulun C) Mustaf'ilun D) Mafoiylun To'g'ri javob: A) Foilotun ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 245 14. Hazaji musammani solim vaznidagi bir misrada (mafoiylun ×4) nechta hijo bor? A) 8 ta B) 16 ta C) 14 ta D) 12 ta To'g'ri javob: B) 16 ta✔ 15. «Fa'ala» o'zagi asosida yasalgan, aruz ruknlarini ifodalovchi shartli so'zlar tizimi qanday ataladi? A) Taqte' B) Afoyil C) Tazmin D) Tajnis To'g'ri javob: B) Afoyil ✔ Bo'lim (BSB): Badiiy san'atlar 16. Hayvon, qush yoki jonsiz narsalarni inson kabi so'zlatish san'ati qanday ataladi? A) Ruju' B) Tajnis C) Intoq D) Tazod To'g'ri javob: C) Intoq ✔ 17. Mumtoz she'riyatda «la'l» so'zi ko'pincha qaysi a'zoga nisbatan istiora sifatida qo'llanadi? A) Soch B) Qosh C) Lab D) Ko'z To'g'ri javob: C) Lab ✔ 18. Shakli bir xil, ma'nosi har xil so'zlarni qo'llash san'ati qanday ataladi? A) Tashbeh B) Tajnis C) Tazod D) Tanosub To'g'ri javob: B) Tajnis ✔ Bo'lim (BSB): Xorazm adabiy muhiti: Munis va Ogahiy 19. Ogahiy qayerda tug'ilgan? A) Marg'ilonda B) Namanganda C) Andijonda D) Xiva yaqinidagi Qiyot qishlog'ida To'g'ri javob: D) Xiva yaqinidagi Qiyot qishlog'ida ✔ 20. Shermuhammad Munis Ogahiyga qarindoshlik jihatdan kim bo'ladi? A) O'g'li B) Tog'asi C) Otasi D) Akasi To'g'ri javob: B) Tog'asi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 246 21. Muhammad Rizo Ogahiy qaysi yillarda yashagan? A) 1778–1829-yillarda B) 1441–1501-yillarda C) 1809–1874-yillarda D) 1792–1842-yillarda To'g'ri javob: C) 1809–1874-yillarda✔ 22. Munis vafotidan so'ng (1829) Ogahiy qaysi lavozimga tayinlangan? A) Mirob B) Qozi C) Muhrdor D) Vazir To'g'ri javob: A) Mirob ✔ 23. Ogahiy Sa'diy Sheroziyning qaysi asarini o'zbek tiliga tarjima qilgan? A) «Mahzan ul-asror» B) «Shohnoma» C) «Guliston» D) «Mantiq ut-tayr» To'g'ri javob: C) «Guliston» ✔ 24. «Ogahiy» taxallusi qanday ma'noni anglatadi? A) Kuy bag'ishlovchi B) Ogoh, xabardor C) O'tkinchi D) Do'st, hamdam To'g'ri javob: B) Ogoh, xabardor ✔ 25. Kamil Xorazmiy musiqa sohasida qanday ish bilan mashhur? A) Shashmaqomni Hindistonga olib borgan B) Birinchi doira yasagan C) Opera yozgan D) Xorazm tanbur chizig'i (nota yozuvi)ni yaratgan To'g'ri javob: D) Xorazm tanbur chizig'i (nota yozuvi)ni yaratgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 247 Ingliz tili • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Present Perfect vs Past Simple 1. My grandfather ____ in 1958. A) born B) is born C) has been born D) was born To'g'ri javob: D) was born✔ 2. «Did you enjoy the concert?» — «Yes, it ____ amazing.» A) has been B) were C) is been D) was To'g'ri javob: D) was ✔ 3. ____ you ever ____ plov with quail eggs? A) Have ... ate B) Did ... ate C) Do ... eaten D) Have ... eaten To'g'ri javob: D) Have ... eaten ✔ 4. Mum ____ dinner. Come and eat! A) has just cooked B) is just cooked C) just cooking D) has just cook To'g'ri javob: A) has just cooked ✔ 5. We ____ a great film last night. A) had watch B) watch C) have watched D) watched To'g'ri javob: D) watched ✔ 6. She ____ her keys, so she can't open the door now. A) loses B) has lose C) have lost D) has lost To'g'ri javob: D) has lost ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 248 Bo'lim (BSB): Grammar — Present Simple & Continuous 7. She ____ coffee; she prefers tea. A) isn't liking B) don't like C) doesn't like D) not likes To'g'ri javob: C) doesn't like✔ 8. ____ your father work in a hospital? A) Is B) Do C) Does D) Are To'g'ri javob: C) Does ✔ 9. Kamola and her friend ____ at the same school. A) studies B) study C) studying D) is studying To'g'ri javob: B) study ✔ 10. This week my parents ____ with my grandmother in Samarkand. A) staying B) stays C) are staying D) is staying To'g'ri javob: C) are staying ✔ 11. Mmm, I ____ the smell of fresh bread! A) like B) likes C) liking D) am liking To'g'ri javob: A) like ✔ 12. Look! The children ____ in the garden. A) plays B) are playing C) played D) play To'g'ri javob: B) are playing ✔ 13. Aziz usually ____ breakfast at 7 o'clock. A) having B) have C) has D) is having To'g'ri javob: C) has ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 249 Bo'lim (BSB): Vocabulary — Personal Life & Relationships 14. An «easy-going» person is ____. A) very strict with others B) always busy and tired C) very shy with strangers D) relaxed and not easily worried To'g'ri javob: D) relaxed and not easily worried✔ 15. A person you know but who is not a close friend is an ____. A) stepbrother B) acquaintance C) best friend D) twin To'g'ri javob: B) acquaintance ✔ 16. A person who likes giving things and money to others is ____. A) selfish B) generous C) mean D) jealous To'g'ri javob: B) generous ✔ 17. She ____ friends easily because she is very sociable. A) takes B) does C) makes D) gets To'g'ri javob: C) makes ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Travel & Holidays 18. A person who travels to a place for pleasure is a ____. A) tourist B) guide C) pilot D) driver To'g'ri javob: A) tourist ✔ 19. You need a ____ to travel to another country. A) brochure B) passport C) receipt D) timetable To'g'ri javob: B) passport ✔ 20. When you pay and leave a hotel at the end of your stay, you ____. A) look out B) check in C) check out D) take in To'g'ri javob: C) check out ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 250 Bo'lim (BSB): Reading — Travel & Personal Life 21. Read: «Ulug'bek and his twin brother look the same, but they are very different. Ulug'bek loves sport, and his brother prefers reading.» How are the twins different? A) They live in different cities. B) They look very different. C) They like different activities. D) They are different ages. To'g'ri javob: C) They like different activities.✔ 22. Read: «Laylo is an only child. She has no brothers or sisters, but she has twelve cousins!» What does «an only child» mean in the text? A) a child who lives alone B) a child with many cousins C) a child with no brothers or sisters D) the youngest child in a family To'g'ri javob: C) a child with no brothers or sisters ✔ 23. Read: «Aziza is saving money for a trip to London. She works in a café on Saturdays and doesn't spend money on sweets.» Why is Aziza saving money? A) to buy a phone B) to travel to London C) to open a café D) to buy sweets To'g'ri javob: B) to travel to London ✔ 24. Read: «The hotel was cheap but very dirty. The food was cold and the staff were rude. We will never stay there again.» How did the writer feel about the hotel? A) proud B) grateful C) disappointed D) excited To'g'ri javob: C) disappointed ✔ 25. Read: «Kamron's family has a pet cat called Momo. Kamron feeds her in the morning, and his sister plays with her after school.» Who feeds the cat? A) Kamron B) Kamron's sister C) nobody D) Kamron's mother To'g'ri javob: A) Kamron ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 251 Ingliz tili • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Present Perfect vs Past Simple 1. Shakespeare ____ many famous plays. A) writes B) has written C) wrote D) has wrote To'g'ri javob: C) wrote✔ 2. I ____ my homework already, so I can go out. A) did done B) have done C) have did D) has done To'g'ri javob: B) have done ✔ 3. Which sentence with «ago» is correct? A) I saw that film two days ago. B) I have seen that film two days ago. C) I seen that film two days ago. D) I have saw that film two days ago. To'g'ri javob: A) I saw that film two days ago. ✔ 4. Which time expression goes with the Past Simple? A) so far B) three days ago C) yet D) since Monday To'g'ri javob: B) three days ago ✔ 5. It's the first time I ____ a camel. A) ride B) rode C) have ridden D) have rode To'g'ri javob: C) have ridden ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Present Simple & Continuous 6. ____ it often rain in autumn in your town? A) Has B) Do C) Does D) Is To'g'ri javob: C) Does ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 252 7. «What ____ she do?» — «She's a teacher.» A) do B) are C) does D) is To'g'ri javob: C) does✔ 8. Be quiet, please. The baby ____. A) is sleeping B) slept C) sleep D) sleeps To'g'ri javob: A) is sleeping ✔ 9. Which sentence uses a stative verb correctly? A) I knowing the answer now. B) I am knowing the answer now. C) I know the answer now. D) I am know the answer now. To'g'ri javob: C) I know the answer now. ✔ 10. Why ____ you wearing a coat? It's warm today. A) is B) do C) does D) are To'g'ri javob: D) are ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Personal Life & Relationships 11. Which word does NOT describe a person's character? A) polite B) kind C) brave D) tall To'g'ri javob: D) tall ✔ 12. The opposite of «patient» is ____. A) nonpatient B) dispatient C) impatient D) unpatient To'g'ri javob: C) impatient ✔ 13. Who looks ____ your little sister when your parents are at work? A) for B) at C) after D) up To'g'ri javob: C) after ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 253 14. I ____ an argument with my sister yesterday, but we made up later. A) had B) did C) made D) took To'g'ri javob: A) had✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Travel & Holidays 15. You put your clothes in a ____ when you travel. A) ticket B) suitcase C) wallet D) purse To'g'ri javob: B) suitcase ✔ 16. They travelled to Samarkand ____ train. A) on B) in C) with D) by To'g'ri javob: D) by ✔ 17. At the airport you wait for your plane in the ____. A) departure lounge B) bus stop C) platform D) harbour To'g'ri javob: A) departure lounge ✔ 18. The word «abroad» means ____. A) high in the mountains B) at home with family C) in or to a foreign country D) near the sea To'g'ri javob: C) in or to a foreign country ✔ 19. At a railway station, passengers get on trains from the ____. A) cockpit B) runway C) harbour D) platform To'g'ri javob: D) platform ✔ 20. A ____ ticket lets you travel to a place and come back again. A) return B) first C) single D) one-way To'g'ri javob: A) return ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 254 21. Small things you buy to remember a trip are called ____. A) brochures B) souvenirs C) luggage D) tickets To'g'ri javob: B) souvenirs✔ Bo'lim (BSB): Reading — Travel & Personal Life 22. Read: «Nigora and Madina had an argument about a book, but the next day they apologised to each other and made up.» What happened the next day? A) The girls argued again. B) They bought a new book. C) They stopped talking. D) The girls became friends again. To'g'ri javob: D) The girls became friends again. ✔ 23. Read: «We wanted to go to the mountains by car, but it started snowing heavily. So we stayed at home and played board games.» Why didn't they go to the mountains? A) Because they were ill. B) Because the car was broken. C) Because of the heavy snow. D) Because they had no money. To'g'ri javob: C) Because of the heavy snow. ✔ 24. Read: «My uncle is a very generous man. On every holiday he brings presents for all his nephews and nieces.» What does the uncle do on holidays? A) He stays in bed. B) He brings presents. C) He works late. D) He travels abroad. To'g'ri javob: B) He brings presents. ✔ 25. Read: «I usually spend my holidays in the village. I help my grandfather in the garden and swim in the river with my cousins.» Where does the writer usually spend holidays? A) in the village B) at the seaside C) abroad D) in a big city To'g'ri javob: A) in the village ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 255 Ingliz tili • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Present Perfect vs Past Simple 1. I ____ to Bukhara three times in my life. A) am been B) have been C) have went D) was been To'g'ri javob: B) have been✔ 2. We ____ each other since we were children. A) have known B) are knowing C) know D) knew To'g'ri javob: A) have known ✔ 3. «Where's Timur?» — «He ____ to the shop. He'll be back in ten minutes.» A) have gone B) has been C) has gone D) is go To'g'ri javob: C) has gone ✔ 4. Last summer we ____ to Khiva by train. A) are travelling B) travelled C) travel D) have travelled To'g'ri javob: B) travelled ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Present Simple & Continuous 5. Water ____ at 100 degrees Celsius. A) boil B) boils C) is boiling D) boiled To'g'ri javob: B) boils ✔ 6. My brother never ____ his room on Sundays. A) clean B) cleaning C) is cleaning D) cleans To'g'ri javob: D) cleans ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 256 7. The Earth ____ around the Sun. A) goes B) go C) going D) is going To'g'ri javob: A) goes✔ 8. My sister ____ to school by bus every day. A) go B) goes C) going D) is going To'g'ri javob: B) goes ✔ 9. Nodira ____ three languages: Uzbek, Russian and English. A) speaking B) is speaking C) speak D) speaks To'g'ri javob: D) speaks ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Personal Life & Relationships 10. Lola is very ____: she always works hard and never misses her homework. A) rude B) lazy C) careless D) hard-working To'g'ri javob: D) hard-working ✔ 11. My father's father is my ____. A) grandfather B) father-in-law C) stepfather D) great-grandfather To'g'ri javob: A) grandfather ✔ 12. My best friend and I have a lot ____ common. A) on B) at C) in D) with To'g'ri javob: C) in ✔ 13. Someone who always tells the truth is ____. A) honest B) lazy C) shy D) generous To'g'ri javob: A) honest ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 257 14. Bekzod and I ____ well; we never argue. A) get off B) get over C) get up D) get on To'g'ri javob: D) get on✔ 15. A person who thinks only about himself is ____. A) helpful B) selfish C) friendly D) modest To'g'ri javob: B) selfish ✔ 16. My hobby is ____ stamps and old coins. A) taking B) doing C) making D) collecting To'g'ri javob: D) collecting ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Travel & Holidays 17. We ____ a room at the hotel two weeks before the trip. A) took B) did C) booked D) made To'g'ri javob: C) booked ✔ 18. Where do you usually sleep when you go camping? A) in a hotel room B) in a tent C) in a hostel D) in a cottage To'g'ri javob: B) in a tent ✔ 19. A ____ is a holiday trip on a large ship. A) flight B) hike C) cruise D) ride To'g'ri javob: C) cruise ✔ 20. Registan Square is a famous ____ in Samarkand. A) landmark B) motorway C) harbour D) airport To'g'ri javob: A) landmark ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 258 21. The plane took ____ at 6 a.m. and landed two hours later. A) out B) up C) on D) off To'g'ri javob: D) off✔ Bo'lim (BSB): Reading — Travel & Personal Life 22. Read: «We have just come back from the Aral Sea region. It was a sad trip: we saw old ships lying in the sand far from the water.» What did the travellers see? A) a new port B) many fishermen at work C) a large blue sea D) old ships in the sand To'g'ri javob: D) old ships in the sand ✔ 23. Read: «Tom is visiting Uzbekistan for the first time. He has already tried plov and samsa, but he hasn't seen Samarkand yet.» What hasn't Tom done yet? A) tried samsa B) tried plov C) visited Samarkand D) come to Uzbekistan To'g'ri javob: C) visited Samarkand ✔ 24. Read: «Our flight to Istanbul was at 7 a.m., so we got up at 4. We were very tired, but we were happy to begin our holiday.» Why did the family get up at 4 a.m.? A) They wanted to see the sunrise. B) They had an early flight. C) They had to go to work. D) Their alarm clock was broken. To'g'ri javob: B) They had an early flight. ✔ 25. Read: «Zarina has been to Paris twice. The first time she visited the Eiffel Tower; the second time she went to the Louvre museum.» How many times has Zarina been to Paris? A) never B) once C) three times D) two times To'g'ri javob: D) two times ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 259 Ingliz tili • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Present Perfect vs Past Simple 1. I haven't finished my project ____. A) just B) already C) yet D) ever To'g'ri javob: C) yet✔ 2. When ____ you ____ from your trip? A) do ... came back B) did ... came back C) did ... come back D) have ... come back To'g'ri javob: C) did ... come back ✔ 3. I have known Sardor ____ five years. A) since B) ago C) during D) for To'g'ri javob: D) for ✔ 4. What is the past participle of «go»? A) gone B) went C) going D) goed To'g'ri javob: A) gone ✔ 5. He hasn't called me ____ Monday. A) ago B) from C) for D) since To'g'ri javob: D) since ✔ 6. What is the past participle of «write»? A) wrote B) writing C) written D) writed To'g'ri javob: C) written ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 260 7. They ____ in this house since 2015. A) live B) have lived C) lived D) are live To'g'ri javob: B) have lived✔ 8. How long ____ you ____ your best friend? A) are ... knowing B) have ... known C) have ... knew D) do ... know To'g'ri javob: B) have ... known ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Present Simple & Continuous 9. These days more and more young people ____ online. A) shopped B) shops C) is shopping D) are shopping To'g'ri javob: D) are shopping ✔ 10. How often ____ you visit your cousins? A) are B) is C) does D) do To'g'ri javob: D) do ✔ 11. I ____ my homework right now, so I can't talk. A) does B) am doing C) did D) do To'g'ri javob: B) am doing ✔ 12. Listen! Someone ____ at the door. A) knocks B) knock C) is knocking D) knocked To'g'ri javob: C) is knocking ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Personal Life & Relationships 13. A «reliable» person is someone who ____. A) is always late B) tells funny jokes C) you can always trust D) talks too much To'g'ri javob: C) you can always trust ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 261 14. Your uncle's son is your ____. A) grandson B) nephew C) brother-in-law D) cousin To'g'ri javob: D) cousin✔ 15. Someone who gets angry very easily is ____. A) easy-going B) calm C) bad-tempered D) cheerful To'g'ri javob: C) bad-tempered ✔ 16. Which phrasal verb means «to stop being friends after an argument»? A) fall out B) fall over C) fall behind D) fall down To'g'ri javob: A) fall out ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Travel & Holidays 17. A ____ flight goes from one place to another without stopping. A) cancelled B) connecting C) direct D) delayed To'g'ri javob: C) direct ✔ 18. «Sightseeing» means ____. A) visiting interesting places as a tourist B) buying presents for friends C) flying a plane D) sleeping in a tent To'g'ri javob: A) visiting interesting places as a tourist ✔ 19. Before getting on a plane, you must ____ at the airport desk. A) check out B) check up C) check over D) check in To'g'ri javob: D) check in ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 262 Bo'lim (BSB): Reading — Travel & Personal Life 20. Read: «In Chimgan you can ski in winter and go hiking in summer. Many families from Tashkent go there at weekends.» What can you do in Chimgan in summer? A) go hiking B) visit a museum C) swim in the sea D) go skiing To'g'ri javob: A) go hiking✔ 21. Read: «Our guide spoke three languages and knew every street of Bukhara. Thanks to him, our tour was really interesting.» Why was the tour interesting? A) because of the food B) because of the hotel C) because of the weather D) because of the guide To'g'ri javob: D) because of the guide ✔ 22. Read: «The train was full, so we had to stand for two hours. Next time we will buy our tickets online in advance.» What will they do next time? A) buy tickets earlier B) sit on the floor C) travel by plane D) stay at home To'g'ri javob: A) buy tickets earlier ✔ 23. Read: «The museum opens at 10 a.m. and closes at 6 p.m. It is closed on Mondays. Tickets for pupils are free.» When can you NOT visit the museum? A) on Saturday B) on Monday C) at 11 a.m. D) at 5 p.m. To'g'ri javob: B) on Monday ✔ 24. Read: «Dilshod is quite shy. He doesn't talk much in class, but he is very kind and always helps his classmates with maths.» Which statement is true? A) Dilshod helps others with maths. B) Dilshod is bad at maths. C) Dilshod talks a lot in class. D) Dilshod is unkind to his classmates. To'g'ri javob: A) Dilshod helps others with maths. ✔ 25. Read: «We took a taxi from the airport to the city centre. It took forty minutes because the traffic was very heavy.» Why did the trip take forty minutes? A) The airport was very far. B) The taxi driver got lost. C) The taxi broke down. D) There was a lot of traffic. To'g'ri javob: D) There was a lot of traffic. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 263 Ingliz tili • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Present Perfect vs Past Simple 1. Dilnoza has ____ left; you've missed her by a minute. A) yet B) just C) ago D) ever To'g'ri javob: B) just✔ 2. This is the best book I ____ read. A) ever had B) was ever C) have ever D) did ever To'g'ri javob: C) have ever ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Present Simple & Continuous 3. Choose the correct question. A) Where do your uncle live? B) Where does your uncle lives? C) Where does your uncle live? D) Where your uncle lives? To'g'ri javob: C) Where does your uncle live? ✔ 4. Which sentence describes a temporary situation? A) My uncle works in a bank. B) The shop opens at nine. C) I live in Tashkent. D) I'm living with my aunt until our flat is ready. To'g'ri javob: D) I'm living with my aunt until our flat is ready. ✔ 5. Which verb is NOT usually used in the continuous form? A) belong B) cook C) write D) run To'g'ri javob: A) belong ✔ 6. At the moment we ____ for the bus. A) wait B) are waiting C) waited D) waits To'g'ri javob: B) are waiting ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 264 Bo'lim (BSB): Vocabulary — Personal Life & Relationships 7. Your brother's daughter is your ____. A) aunt B) niece C) nephew D) cousin To'g'ri javob: B) niece✔ 8. They ____ married in 2010. A) did B) got C) took D) made To'g'ri javob: B) got ✔ 9. Which word is the opposite of «shy»? A) quiet B) nervous C) polite D) confident To'g'ri javob: D) confident ✔ 10. In my free time I like to ____ time with my family. A) spend B) do C) take D) make To'g'ri javob: A) spend ✔ 11. My mother's sister is my ____. A) niece B) aunt C) uncle D) cousin To'g'ri javob: B) aunt ✔ 12. My little brother ____ our father; they have the same eyes and smile. A) looks for B) takes off C) looks after D) takes after To'g'ri javob: D) takes after ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Travel & Holidays 13. We missed the bus because we ____ late this morning. A) got over B) got off C) got up D) got by To'g'ri javob: C) got up ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 265 14. The bags and cases you take on a journey are your ____. A) uniform B) furniture C) luggage D) jewellery To'g'ri javob: C) luggage✔ 15. I usually go to school ____ foot. A) with B) by C) on D) in To'g'ri javob: C) on ✔ 16. We must be at the station by 9:00 because our train ____ at 9:15. A) leaving B) left C) is leave D) leaves To'g'ri javob: D) leaves ✔ 17. We went ____ a trip to the mountains last weekend. A) by B) on C) in D) at To'g'ri javob: B) on ✔ 18. Our flight was ____ because of the storm, so we left five hours later. A) delayed B) landed C) booked D) cancelled To'g'ri javob: A) delayed ✔ 19. The ____ showed us around the old city and told us about its history. A) customer B) passenger C) pilot D) guide To'g'ri javob: D) guide ✔ Bo'lim (BSB): Reading — Travel & Personal Life 20. Read: «My best friend Shahzod moved to another city last year. We still talk every evening online, and in summer he visits me.» How do the friends keep in touch? A) They talk online. B) They write paper letters. C) They never talk. D) They meet every day at school. To'g'ri javob: A) They talk online. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 266 21. Read: «Every Sunday my grandparents invite the whole family for lunch. My grandmother cooks plov, and my grandfather tells funny stories.» Who cooks on Sundays? A) the mother B) the writer C) the grandfather D) the grandmother To'g'ri javob: D) the grandmother✔ 22. Read: «Malika has two brothers. The older one, Anvar, is a doctor. The younger one, Botir, is still at school.» What does Anvar do? A) He is a pupil. B) He is a teacher. C) He is a doctor. D) He is a driver. To'g'ri javob: C) He is a doctor. ✔ 23. Read: «Bobur's parents are both teachers. His mother teaches English, and his father teaches history at the same school.» What subject does Bobur's father teach? A) English B) history C) maths D) biology To'g'ri javob: B) history ✔ 24. Read: «Last summer Jasur went to Khiva with his parents. They stayed in a small hotel near the old city walls. Jasur liked the minarets most of all.» Where did Jasur's family stay? A) on a train B) in a tent C) in a small hotel D) with their relatives To'g'ri javob: C) in a small hotel ✔ 25. Read: «I forgot my passport at home, so I almost missed my flight. Luckily, my brother brought it to the airport in time.» Who helped the writer? A) a pilot B) the writer's brother C) a police officer D) the writer's friend To'g'ri javob: B) the writer's brother ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 267 Ingliz tili • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Conditionals (0, 1, 2) 1. Complete the second conditional: «If I ____ (not / have) homework, I would go to the cinema.» A) wouldn't have B) didn't have C) don't have D) won't have To'g'ri javob: B) didn't have✔ 2. Plants die if they ____ water. A) wouldn't get B) won't get C) don't get D) didn't get To'g'ri javob: C) don't get ✔ 3. Unless you ____ now, you will miss the film. A) left B) leave C) don't leave D) will leave To'g'ri javob: B) leave ✔ 4. Which sentence is a first conditional? A) If I had wings, I would fly. B) If I were rich, I would buy a car. C) If you hurry, you will catch the train. D) If you heat water, it boils. To'g'ri javob: C) If you hurry, you will catch the train. ✔ 5. If you mix blue and yellow, you ____ green. A) getting B) got C) get D) would got To'g'ri javob: C) get ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Future Forms & Past Continuous 6. Which sentence expresses a spontaneous decision? A) The concert starts at seven. B) Oh, the phone's ringing! I'll answer it. C) We are flying to Dubai on Monday. D) I'm going to study medicine next year. To'g'ri javob: B) Oh, the phone's ringing! I'll answer it. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 268 7. What ____ you doing at 8 p.m. yesterday? A) were B) did C) are D) was To'g'ri javob: A) were✔ Bo'lim (BSB): Word Formation — Nouns & Adjectives 8. Always wear a helmet for your own ____. (SAFE) A) safe B) unsafe C) safety D) safely To'g'ri javob: C) safety ✔ 9. Which prefix makes the opposite of «happy»? A) un- B) im- C) dis- D) in- To'g'ri javob: A) un- ✔ 10. Choose the noun formed from «improve». A) improveness B) improvation C) improvity D) improvement To'g'ri javob: D) improvement ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Environment 11. Animals that may soon disappear completely are ____ species. A) wild B) endangered C) extinct D) domestic To'g'ri javob: B) endangered ✔ 12. Which of these is the main gas responsible for the greenhouse effect? A) carbon dioxide B) helium C) oxygen D) nitrogen To'g'ri javob: A) carbon dioxide ✔ 13. Which action helps the environment? A) using public transport B) burning rubbish C) leaving lights on D) buying more plastic bags To'g'ri javob: A) using public transport ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 269 14. Energy from the sun is ____ energy. A) solar B) wind C) fossil D) nuclear To'g'ri javob: A) solar✔ 15. Smoke from factories causes air ____. A) population B) pollution C) protection D) production To'g'ri javob: B) pollution ✔ 16. A long period without rain is called a ____. A) drought B) storm C) flood D) hurricane To'g'ri javob: A) drought ✔ 17. People should ____ animals and plants that are in danger. A) protect B) destroy C) hunt D) ignore To'g'ri javob: A) protect ✔ 18. Please don't ____ litter in the park. A) fall B) lie C) lose D) drop To'g'ri javob: D) drop ✔ Bo'lim (BSB): Reading — Environment & Nature 19. Read: «Every year people throw millions of plastic bottles into the sea. Many fish and birds die because they eat plastic.» Why do many fish and birds die? A) They eat plastic. B) The water is too cold. C) People hunt them. D) There is no food in the sea. To'g'ri javob: A) They eat plastic. ✔ 20. Read: «The Zaamin National Park was created to protect the forests and animals of the mountains. Hunting is not allowed there.» What is NOT allowed in the park? A) taking photos B) hunting C) camping in special places D) walking To'g'ri javob: B) hunting ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 270 21. Read: «Pandas eat almost only bamboo. When forests are cut down, pandas lose their food and their homes.» What happens when forests are cut down? A) Pandas find new food. B) Pandas lose food and homes. C) More bamboo grows. D) Pandas move to cities. To'g'ri javob: B) Pandas lose food and homes.✔ 22. Read: «My grandmother never throws away food. She gives old bread to the birds and uses vegetable peels in her garden.» What does the grandmother do with old bread? A) gives it to the birds B) eats it for dinner C) sells it D) throws it away To'g'ri javob: A) gives it to the birds ✔ 23. Read: «Bees are very important. They carry pollen from flower to flower, and without them many fruits and vegetables could not grow.» Why are bees important? A) They make flowers beautiful. B) They help plants grow fruit. C) They eat harmful insects. D) They make the air clean. To'g'ri javob: B) They help plants grow fruit. ✔ 24. Read: «Some shops in Tashkent now give paper bags instead of plastic ones. Customers can also bring their own cloth bags.» What are shops giving now? A) no bags at all B) plastic bags C) paper bags D) free cloth bags To'g'ri javob: C) paper bags ✔ 25. Read: «Dinara turns off her computer at night instead of leaving it on stand-by. Her family's electricity bill is now lower.» What is the result of Dinara's habit? A) The family pays less for electricity. B) She sleeps better. C) The family uses more energy. D) Her computer works faster. To'g'ri javob: A) The family pays less for electricity. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 271 Ingliz tili • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Conditionals (0, 1, 2) 1. I'll lend you my bike if you ____ careful with it. A) will be B) are C) would be D) were To'g'ri javob: B) are✔ 2. If it rains tomorrow, we ____ at home. A) stayed B) would stayed C) stay to D) will stay To'g'ri javob: D) will stay ✔ 3. Which sentence is a second conditional? A) If I lived by the sea, I would swim every day. B) If you study, you will pass. C) If it snows, we will make a snowman. D) If you press this button, the light comes on. To'g'ri javob: A) If I lived by the sea, I would swim every day. ✔ 4. I ____ you if I knew the answer, but I don't. A) told B) tell C) would tell D) will tell To'g'ri javob: C) would tell ✔ 5. If you heat ice, it ____. A) melts B) would melting C) melted D) will melted To'g'ri javob: A) melts ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Future Forms & Past Continuous 6. We ____ our grandparents next Sunday; we have already bought the tickets. A) visited B) were visiting C) are visiting D) visit To'g'ri javob: C) are visiting ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 272 7. They ____ football when it started to rain. A) were playing B) played C) was playing D) are playing To'g'ri javob: A) were playing✔ 8. Don't worry, I ____ tell anyone your secret. A) didn't B) wasn't C) won't D) am not going To'g'ri javob: C) won't ✔ 9. «I'm thirsty.» — «Wait, I ____ you some water.» A) get going B) am getting to C) got D) will get To'g'ri javob: D) will get ✔ 10. Shall I ____ the window? It's hot in here. A) open B) to open C) opening D) opened To'g'ri javob: A) open ✔ 11. I ____ my friend while I was walking in the park. A) met B) am meeting C) meet D) was meeting To'g'ri javob: A) met ✔ Bo'lim (BSB): Word Formation — Nouns & Adjectives 12. Electric cars are more ____ than old petrol cars. (ECONOMY) A) economist B) economical C) economics D) economize To'g'ri javob: B) economical ✔ 13. Which prefix makes the opposite of «possible»? A) im- B) un- C) dis- D) in- To'g'ri javob: A) im- ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 273 14. Choose the adjective formed from «nature». A) natural B) naturous C) naturish D) natureful To'g'ri javob: A) natural✔ 15. Which prefix makes the opposite of «agree»? A) mis- B) dis- C) im- D) un- To'g'ri javob: B) dis- ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Environment 16. Animals that no longer exist anywhere, like dinosaurs, are ____. A) rare B) extinct C) tame D) endangered To'g'ri javob: B) extinct ✔ 17. Which is a renewable source of energy? A) wind B) coal C) oil D) gas To'g'ri javob: A) wind ✔ 18. «Environmentally friendly» means ____. A) used only once B) very expensive C) not harmful to nature D) made of plastic To'g'ri javob: C) not harmful to nature ✔ 19. Things like plastic bottles and old food that we throw away are ____. A) rubbish B) nature C) resources D) recycling To'g'ri javob: A) rubbish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 274 Bo'lim (BSB): Reading — Environment & Nature 20. Read: «Last spring there was a terrible flood in the village. Many houses were damaged, but nobody was hurt.» What happened in the village? A) There was no rain for months. B) A fire destroyed the village. C) Water damaged many houses. D) Many people were hurt. To'g'ri javob: C) Water damaged many houses.✔ 21. Read: «Batteries contain dangerous chemicals. You should not throw them in the normal bin; take them to a special collection point.» Where should you take old batteries? A) to a special collection point B) to a shop window C) to the river D) to the normal bin To'g'ri javob: A) to a special collection point ✔ 22. Read: «In big cities cars produce a lot of smoke. That is why many people now ride bicycles or use the metro.» Why do many people ride bicycles? A) to reduce air pollution B) because cars are too slow C) to get to the countryside D) because the metro is closed To'g'ri javob: A) to reduce air pollution ✔ 23. Read: «Wind turbines produce clean electricity, but some people say they are noisy and spoil the view of the countryside.» What is a disadvantage of wind turbines, according to the text? A) They pollute the air. B) They use a lot of oil. C) They can be noisy. D) They are very small. To'g'ri javob: C) They can be noisy. ✔ 24. Read: «Scientists say that if the Earth gets warmer, ice in the Arctic will melt and sea levels will rise.» What will happen if the ice melts? A) There will be more ice. B) The Earth will get colder. C) Sea levels will rise. D) Seas will become smaller. To'g'ri javob: C) Sea levels will rise. ✔ 25. Read: «The Aral Sea was once one of the largest lakes in the world. Because too much river water was used for cotton fields, it became much smaller.» Why did the Aral Sea become smaller? A) Too much river water was used for farming. B) It rained too much. C) People built hotels on it. D) The sea froze. To'g'ri javob: A) Too much river water was used for farming. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 275 Ingliz tili • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Conditionals (0, 1, 2) 1. If you don't water flowers, they ____. A) would die B) will died C) died D) die To'g'ri javob: D) die✔ 2. What would you do if you ____ a famous singer? A) were B) would be C) are D) will be To'g'ri javob: A) were ✔ 3. If I were you, I ____ to the doctor. A) go B) will go C) would go D) went To'g'ri javob: C) would go ✔ 4. If my friend ____ tomorrow, I will show her our school. A) came B) comes C) would come D) will come To'g'ri javob: B) comes ✔ 5. If she ____ hard, she will pass the exam. A) studied B) will study C) studies D) study To'g'ri javob: C) studies ✔ 6. If I ____ a lot of money, I would travel around the world. A) will have B) would have C) had D) have To'g'ri javob: C) had ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 276 7. If cats are hungry, they ____ loudly. A) will miaowed B) miaowed C) miaow D) would miaow To'g'ri javob: C) miaow✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Future Forms & Past Continuous 8. Maybe it ____ sunny tomorrow. A) be B) was C) is being D) will be To'g'ri javob: D) will be ✔ 9. I think robots ____ most housework in the future. A) will do B) did C) are doing D) do doing To'g'ri javob: A) will do ✔ 10. «Are you free on Friday?» — «No, I ____ my dentist at 4 o'clock.» A) am seeing B) was seeing C) saw D) see to To'g'ri javob: A) am seeing ✔ Bo'lim (BSB): Word Formation — Nouns & Adjectives 11. Riding a bike without a helmet is ____. (CARE) A) careless B) careful C) careness D) caring To'g'ri javob: A) careless ✔ 12. A person who visits a museum is a ____. A) visiter B) visitor C) visitant D) visitist To'g'ri javob: B) visitor ✔ 13. The ____ of the city is growing every year. (POPULATE) A) populous B) population C) populating D) populatement To'g'ri javob: B) population ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 277 14. We must stop the ____ of rare animals. (DESTROY) A) destroyment B) destroying C) destruction D) destroyness To'g'ri javob: C) destruction✔ 15. Choose the adjective formed from «danger». A) dangerful B) dangery C) dangerous D) endanger To'g'ri javob: C) dangerous ✔ 16. I was ____ when I heard the news about the competition. (EXCITE) A) excites B) excitement C) excited D) exciting To'g'ri javob: C) excited ✔ 17. Choose the noun formed from «friend» meaning «a close relationship between friends». A) friendhood B) friendship C) friendment D) friendness To'g'ri javob: B) friendship ✔ 18. Choose the adjective formed from «beauty». A) beautiless B) beautiful C) beautyful D) beautious To'g'ri javob: B) beautiful ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Environment 19. The ozone ____ protects the Earth from harmful sun rays. A) lake B) line C) layer D) level To'g'ri javob: C) layer ✔ 20. The natural home of an animal or plant is its ____. A) habitat B) cage C) farm D) zoo To'g'ri javob: A) habitat ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 278 21. The increase in the Earth's average temperature is called global ____. A) burning B) heating up C) cooling D) warming To'g'ri javob: D) warming✔ Bo'lim (BSB): Reading — Environment & Nature 22. Read: «Camels can live in the desert because they need very little water. They can walk for days without drinking.» Why can camels live in the desert? A) They sleep all day. B) They eat sand. C) They live underground. D) They need little water. To'g'ri javob: D) They need little water. ✔ 23. Read: «The snow leopard lives high in the mountains of Central Asia. There are only a few thousand left, so it is protected by law.» Why is the snow leopard protected? A) It lives in cities. B) There are very few left. C) It eats farm animals. D) It is dangerous to people. To'g'ri javob: B) There are very few left. ✔ 24. Read: «Every year on 22 April people around the world celebrate Earth Day. They clean parks, plant trees and learn how to protect the planet.» What do people do on Earth Day? A) clean parks and plant trees B) go to the cinema C) stay at home all day D) buy new cars To'g'ri javob: A) clean parks and plant trees ✔ 25. Read: «Akmal never leaves the lights on when he goes out of a room. He also takes short showers to save water.» What kind of person is Akmal? A) He is very lazy. B) He cares about the environment. C) He doesn't like water. D) He is afraid of the dark. To'g'ri javob: B) He cares about the environment. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 279 Ingliz tili • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Conditionals (0, 1, 2) 1. If he ____ his phone, he would call you. A) has B) had C) would have D) will have To'g'ri javob: B) had✔ 2. What will you do if your parents ____ you a dog? A) will buy B) buy C) would buy D) bought To'g'ri javob: B) buy ✔ 3. If people don't recycle, there ____ more and more rubbish. A) is being B) will be C) were D) would be To'g'ri javob: B) will be ✔ 4. If you ____ a magnet near iron, it attracts the iron. A) put B) will put C) would put D) puts To'g'ri javob: A) put ✔ 5. If we ____ the bus, we will be late. A) miss B) missed C) will miss D) would miss To'g'ri javob: A) miss ✔ 6. If we ____ more trees, the air would be cleaner. A) plant B) will plant C) planted D) would plant To'g'ri javob: C) planted ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 280 Bo'lim (BSB): Grammar — Future Forms & Past Continuous 7. He ____ when he cut his finger. A) cooked B) was cooking C) is cooking D) cooks To'g'ri javob: B) was cooking✔ 8. What ____ you ____ do after school? Have you decided? A) do ... going B) will ... going to C) are ... going to D) were ... go To'g'ri javob: C) are ... going to ✔ 9. What were the pupils doing when the head teacher came in? They ____ loudly. A) talk B) are talking C) talked D) were talking To'g'ri javob: D) were talking ✔ 10. I was doing my homework ____ my brother was playing computer games. A) for B) while C) when did D) during To'g'ri javob: B) while ✔ 11. The sun ____ and the birds were singing when we woke up. A) was shining B) shone C) were shining D) is shining To'g'ri javob: A) was shining ✔ 12. Choose the correct sentence with an interrupted action. A) When the phone was ringing, I had a shower. B) When the phone ring, I was having a shower. C) When the phone rang, I were having a shower. D) When the phone rang, I was having a shower. To'g'ri javob: D) When the phone rang, I was having a shower. ✔ Bo'lim (BSB): Word Formation — Nouns & Adjectives 13. Choose the noun formed from «free». A) freeship B) freedom C) freement D) freeness To'g'ri javob: B) freedom ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 281 14. Choose the noun formed from «kind». A) kindion B) kindity C) kindness D) kindment To'g'ri javob: C) kindness✔ 15. The film was very ____; I almost fell asleep. (BORE) A) bores B) bored C) boring D) boredom To'g'ri javob: C) boring ✔ 16. Plastic bags are very ____ to sea animals. (HARM) A) harmless B) harmous C) harmful D) harmy To'g'ri javob: C) harmful ✔ 17. Choose the adjective formed from «help». A) helpable B) helpous C) helpive D) helpful To'g'ri javob: D) helpful ✔ 18. A person who plays the piano is a ____. A) pianer B) pianor C) pianist D) pianoist To'g'ri javob: C) pianist ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Environment 19. When a river overflows and covers the land with water, it is a ____. A) earthquake B) volcano C) drought D) flood To'g'ri javob: D) flood ✔ 20. We should ____ water: turn off the tap while brushing your teeth. A) save B) lose C) waste D) spend To'g'ri javob: A) save ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 282 21. Cutting down forests is called ____. A) erosion B) pollution C) deforestation D) recycling To'g'ri javob: C) deforestation✔ 22. A ____ is a large area of land covered with trees. A) forest B) valley C) desert D) field To'g'ri javob: A) forest ✔ 23. Rain that contains harmful chemicals from factories is called ____ rain. A) acid B) toxic C) dirty D) sour To'g'ri javob: A) acid ✔ Bo'lim (BSB): Reading — Environment & Nature 24. Read: «Our town started a new rule: rubbish must be sorted into three bins — paper, plastic and food waste.» How many bins are used for sorting? A) two B) four C) three D) one To'g'ri javob: C) three ✔ 25. Read: «It hasn't rained for three months. The fields are dry, and farmers are worried about their crops.» Why are farmers worried? A) There is a drought. B) It is too cold. C) Prices are too high. D) There is a flood. To'g'ri javob: A) There is a drought. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 283 Ingliz tili • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Grammar — Conditionals (0, 1, 2) 1. Where would you live if you ____ choose any country? A) could B) would C) will D) can To'g'ri javob: A) could✔ 2. If I ____ taller, I would play basketball. A) would be B) am C) will be D) were To'g'ri javob: D) were ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Future Forms & Past Continuous 3. The train ____ at 8:30 tomorrow morning, according to the timetable. A) is leave B) leaves C) left D) has left To'g'ri javob: B) leaves ✔ 4. This time yesterday we ____ over the Kyzylkum desert. A) were flying B) flew C) fly D) are flying To'g'ri javob: A) were flying ✔ 5. While my mother was cooking, my father ____ the newspaper. A) reads B) is reading C) was reading D) were reading To'g'ri javob: C) was reading ✔ 6. Look at those dark clouds! It ____ rain. A) goes to B) will be C) is going to D) is raining to To'g'ri javob: C) is going to ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 284 7. I ____ TV when the lights went out. A) am watching B) was watching C) watched D) were watching To'g'ri javob: B) was watching✔ 8. The film ____ at 7 p.m., so let's meet at 6:45. A) starts B) has started C) was starting D) started To'g'ri javob: A) starts ✔ 9. She has bought paint. She ____ her room. A) paints B) painted C) will painting D) is going to paint To'g'ri javob: D) is going to paint ✔ 10. By the year 2050 people ____ on Mars, some scientists say. A) will live B) are lived C) were living D) lived To'g'ri javob: A) will live ✔ Bo'lim (BSB): Word Formation — Nouns & Adjectives 11. Choose the noun formed from «protect». A) protectment B) protection C) protectness D) protecty To'g'ri javob: B) protection ✔ 12. Choose the adjective formed from «comfort». A) comfortable B) comfortful C) comfortous D) comfortive To'g'ri javob: A) comfortable ✔ 13. Choose the noun formed from «pollute». A) pollutement B) pollution C) pollutive D) polluty To'g'ri javob: B) pollution ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 285 14. Choose the noun formed from «decide». A) decision B) decideness C) decidation D) decidement To'g'ri javob: A) decision✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Environment 15. The Aral Sea is an example of an environmental ____. A) invention B) success C) holiday D) disaster To'g'ri javob: D) disaster ✔ 16. Coal, oil and gas are called ____ fuels. A) solar B) green C) fossil D) renewable To'g'ri javob: C) fossil ✔ 17. Which word is NOT connected with weather disasters? A) tornado B) recycling C) hurricane D) flood To'g'ri javob: B) recycling ✔ 18. Volunteers ____ up rubbish on the river bank last Saturday. A) got B) picked C) made D) took To'g'ri javob: B) picked ✔ 19. Collecting used paper, glass and plastic so they can be used again is ____. A) littering B) rubbish C) recycling D) wasting To'g'ri javob: C) recycling ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 286 Bo'lim (BSB): Reading — Environment & Nature 20. Read: «In our school we collect old paper every month. Last year we collected two tonnes and saved many trees.» What does the school collect? A) old clothes B) old paper C) batteries D) plastic bottles To'g'ri javob: B) old paper✔ 21. Read: «Sherzod walks to school instead of asking his father to drive him. He says it keeps him fit and helps the planet.» How does walking help Sherzod? A) It keeps him fit. B) It saves his father money on food. C) It makes him late. D) It makes him tired all day. To'g'ri javob: A) It keeps him fit. ✔ 22. Read: «Ten years ago this river was full of fish. Now factories pour waste into it, and the fish have disappeared.» Why have the fish disappeared? A) People caught them all. B) Factory waste polluted the river. C) The river dried up. D) Birds ate them. To'g'ri javob: B) Factory waste polluted the river. ✔ 23. Read: «Solar panels turn sunlight into electricity. They are popular in Uzbekistan because there are more than 300 sunny days a year in many regions.» Why are solar panels popular in Uzbekistan? A) There is no other energy. B) There is a lot of sunshine. C) They are very cheap to build. D) It is often cloudy. To'g'ri javob: B) There is a lot of sunshine. ✔ 24. Read: «Glass can be recycled again and again without losing quality. Recycling one bottle saves enough energy to power a lamp for hours.» What is special about glass? A) It is made from plastic. B) It produces energy. C) It cannot be recycled. D) It can be recycled many times. To'g'ri javob: D) It can be recycled many times. ✔ 25. Read: «On Saturday our class planted fifty trees near the school. Our teacher said that each tree will give oxygen for many years.» What did the class do on Saturday? A) They planted trees. B) They visited a forest. C) They cut trees. D) They bought oxygen. To'g'ri javob: A) They planted trees. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 287 Ingliz tili • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Technology & Media 1. The latest version of an app is called an ____. A) upgrade fee B) update C) upload D) outbox To'g'ri javob: B) update✔ 2. Someone who spends too much time online and cannot stop may have an internet ____. A) admission B) addiction C) address D) addition To'g'ri javob: B) addiction ✔ 3. You need a ____ to type text into a computer. A) screen B) printer C) speaker D) keyboard To'g'ri javob: D) keyboard ✔ 4. Short videos and photos on Instagram are posted on ____ media. A) public B) social C) home D) mass To'g'ri javob: B) social ✔ 5. Which of these is a piece of hardware? A) a browser B) a mouse C) a website D) an app To'g'ri javob: B) a mouse ✔ 6. The title of a newspaper article in large letters is a ____. A) front B) headline C) caption line D) heading line To'g'ri javob: B) headline ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 288 Bo'lim (BSB): Vocabulary — Culture & Traditions 7. People ____ fireworks to celebrate the New Year. A) let in B) let off C) let out D) let down To'g'ri javob: B) let off✔ 8. Bright silk fabric from Margilan is called ____. A) wool B) cotton C) atlas D) denim To'g'ri javob: C) atlas ✔ 9. Thanksgiving is a traditional holiday in the ____. A) China B) USA C) India D) UK To'g'ri javob: B) USA ✔ 10. A ____ is a large public event with music, dancing and food, often held every year. A) lecture B) meeting C) rehearsal D) festival To'g'ri javob: D) festival ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Passive Voice 11. «Harry Potter» books ____ by J. K. Rowling. A) are writing B) were written C) have written D) wrote To'g'ri javob: B) were written ✔ 12. The thief ____ by the police yesterday. A) was catched B) caught C) is catch D) was caught To'g'ri javob: D) was caught ✔ 13. Who ____ «Mona Lisa» painted by? A) is B) has C) did D) was To'g'ri javob: D) was ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 289 14. The Registan ensemble ____ many centuries ago. A) was built B) built C) is built D) has build To'g'ri javob: A) was built✔ Bo'lim (BSB): Reading — Technology & Culture 15. Read: «In India, people celebrate Diwali, the festival of lights. They light small lamps and candles in their homes.» What do people do during Diwali? A) plant trees B) light lamps and candles C) wear masks D) throw tomatoes To'g'ri javob: B) light lamps and candles ✔ 16. Read: «In Britain people often talk about the weather. It is a polite way to start a conversation with someone you don't know well.» Why do British people often talk about the weather? A) The weather is always bad. B) They have nothing else to do. C) It's a polite way to start a conversation. D) They want to become scientists. To'g'ri javob: C) It's a polite way to start a conversation. ✔ 17. Read: «In Uzbek families the youngest son traditionally lives with his parents and looks after them when they are old.» Who traditionally looks after the parents? A) the youngest son B) the grandchildren C) the neighbours D) the oldest daughter To'g'ri javob: A) the youngest son ✔ 18. Read: «Japanese people take off their shoes before entering a house. Guests are given special slippers to wear inside.» What do guests wear inside Japanese homes? A) their own shoes B) nothing on their feet C) boots D) special slippers To'g'ri javob: D) special slippers ✔ 19. Read: «Robots now work in many factories. They can build cars faster than people and never get tired.» What is an advantage of robots in factories? A) They can talk to customers. B) They are cheaper than food. C) They make cars slowly. D) They never get tired. To'g'ri javob: D) They never get tired. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 290 20. Read: «The first computers were as large as a room. Today a smartphone in your pocket is much more powerful than those early machines.» What does the text say about the first computers? A) They were in every home. B) They were very fast. C) They were smaller than phones. D) They were very large. To'g'ri javob: D) They were very large.✔ 21. Read: «Online lessons became very popular in 2020. Pupils studied at home and talked to teachers through video calls.» How did pupils talk to teachers? A) at school B) by radio C) through video calls D) by letters To'g'ri javob: C) through video calls ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Modal Verbs 22. ____ we take photos inside the museum? — No, you can't. A) Should B) Can C) Must D) Will To'g'ri javob: B) Can ✔ 23. I ____ finish my essay last night because my computer broke. A) shouldn't B) couldn't C) can't D) mustn't To'g'ri javob: B) couldn't ✔ 24. The museum is free. You ____ pay for a ticket. A) aren't must B) mustn't C) can't D) don't have to To'g'ri javob: D) don't have to ✔ 25. I'm not sure, but he ____ have forgotten about our meeting. A) has B) must to C) can D) might To'g'ri javob: D) might ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 291 Ingliz tili • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Technology & Media 1. To ____ a file means to copy it from the internet to your computer. A) upload B) download C) update D) uninstall To'g'ri javob: B) download✔ 2. You can send a written message with a picture to a friend by ____. A) television B) email C) newspaper D) radio To'g'ri javob: B) email ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Culture & Traditions 3. Our grandparents pass down family ____ to the younger generation. A) traditions B) transports C) transfers D) tractors To'g'ri javob: A) traditions ✔ 4. A traditional Uzbek quilted robe is called a ____. A) chapan B) do'ppi C) sari D) kimono To'g'ri javob: A) chapan ✔ 5. «Hospitality» means ____. A) working in a hospital B) travelling a lot C) being afraid of strangers D) being friendly and generous to guests To'g'ri javob: D) being friendly and generous to guests ✔ 6. People in many countries decorate a ____ for Christmas and New Year. A) fir tree B) oak tree C) palm tree D) apple tree To'g'ri javob: A) fir tree ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 292 7. Which city is famous for its blue domes, Registan and the Shah-i-Zinda complex? A) Tashkent B) Termez C) Samarkand D) Nukus To'g'ri javob: C) Samarkand✔ 8. A ____ is a celebration when people get married. A) birthday B) wedding C) graduation D) funeral To'g'ri javob: B) wedding ✔ 9. Which of these is a traditional Uzbek musical instrument? A) bagpipes B) guitar C) violin D) doira To'g'ri javob: D) doira ✔ 10. Embroidered decorative wall hangings from Uzbekistan are called ____. A) suzani B) doira C) chapan D) atlas To'g'ri javob: A) suzani ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Passive Voice 11. Choose the passive form of «They clean the classroom every day». A) The classroom is cleaned every day. B) The classroom is cleaning every day. C) The classroom was cleaned every day. D) The classroom cleans every day. To'g'ri javob: A) The classroom is cleaned every day. ✔ 12. Choose the passive form of «Somebody stole my bike». A) My bike has stealing. B) My bike was stolen. C) My bike stole. D) My bike is stolen. To'g'ri javob: B) My bike was stolen. ✔ 13. Many trees ____ by the storm last night. A) destroyed B) was destroyed C) were destroyed D) are destroying To'g'ri javob: C) were destroyed ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 293 14. The telephone ____ by Alexander Graham Bell. A) invented B) is invented C) has invented D) was invented To'g'ri javob: D) was invented✔ Bo'lim (BSB): Reading — Technology & Culture 15. Read: «Some people say that the internet makes us lonely. Others think it helps us stay in touch with friends who live far away.» What is the text about? A) how to build a computer B) different opinions about the internet C) the history of the telephone D) how to make friends at school To'g'ri javob: B) different opinions about the internet ✔ 16. Read: «Bekzod bought a smartwatch. It counts his steps, checks his heart rate and shows messages from his phone.» What can Bekzod's smartwatch NOT do, according to the text? A) count steps B) show messages C) check his heart rate D) make coffee To'g'ri javob: D) make coffee ✔ 17. Read: «In China, red is the colour of good luck. That is why people often give money in red envelopes during the New Year.» Why do Chinese people use red envelopes? A) Red is a lucky colour. B) It is the colour of the flag only. C) Red envelopes are easy to find. D) Red paper is cheaper. To'g'ri javob: A) Red is a lucky colour. ✔ 18. Read: «In Scotland, men sometimes wear a kilt, a kind of skirt, at weddings and festivals.» When do Scottish men sometimes wear a kilt? A) when they play football B) at work every day C) at school D) at weddings and festivals To'g'ri javob: D) at weddings and festivals ✔ 19. Read: «Madina's new phone has a great camera, but the battery doesn't last long. She has to charge it twice a day.» What is the problem with Madina's phone? A) The battery doesn't last long. B) It is too expensive. C) The camera is bad. D) The screen is broken. To'g'ri javob: A) The battery doesn't last long. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 294 20. Read: «Doctors say that using a phone just before sleeping is bad for you. The bright light from the screen makes it harder to fall asleep.» Why is using a phone before bed bad? A) The screen light makes sleeping harder. B) Phones are too loud. C) You may lose your phone. D) It makes your eyes blue. To'g'ri javob: A) The screen light makes sleeping harder.✔ 21. Read: «The Silk Road was not one road but a network of routes. Merchants carried silk, spices and paper between East and West.» What did merchants carry along the Silk Road? A) silk, spices and paper B) oil and gas C) computers D) cars and trains To'g'ri javob: A) silk, spices and paper ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Modal Verbs 22. My grandfather ____ swim when he was five. A) can B) must C) should D) could To'g'ri javob: D) could ✔ 23. You ____ eat so many sweets. They are bad for your teeth. A) don't have to B) needn't C) couldn't D) shouldn't To'g'ri javob: D) shouldn't ✔ 24. Pupils ____ stand up when the teacher enters the classroom in many schools. A) can to B) must to C) has to D) have to To'g'ri javob: D) have to ✔ 25. The phone is ringing. It ____ be Mum — she said she would call. A) can't B) must C) mustn't D) needn't To'g'ri javob: B) must ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 295 Ingliz tili • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Technology & Media 1. To ____ a photo means to remove it completely. A) share B) delete C) download D) save To'g'ri javob: B) delete✔ 2. A ____ is a secret word you use to enter your account. A) password B) message C) username D) website To'g'ri javob: A) password ✔ 3. A small program on a smartphone is called an ____. A) arm B) ad C) aim D) app To'g'ri javob: D) app ✔ 4. You should never share your personal ____ with strangers online. A) informations B) informing C) information D) inform To'g'ri javob: C) information ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Culture & Traditions 5. Halloween is celebrated on 31 ____. A) March B) May C) October D) December To'g'ri javob: C) October ✔ 6. In Japan, it is polite to ____ when you greet someone. A) shout B) wave C) clap D) bow To'g'ri javob: D) bow ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 296 7. Uzbek people traditionally serve ____ to guests first as a sign of respect. A) ice cream B) soup C) tea D) juice To'g'ri javob: C) tea✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Passive Voice 8. The window ____ by the boys last week. A) broke B) has broke C) was broken D) is broken To'g'ri javob: C) was broken ✔ 9. Cotton ____ in Uzbekistan. A) is growing B) is grown C) grows up D) grew To'g'ri javob: B) is grown ✔ 10. Smoking is not ____ in this building. A) allowing B) allows C) allowed D) allow To'g'ri javob: C) allowed ✔ 11. My car ____ at the moment, so I'm taking the bus. A) was repaired B) is being repaired C) is repairing D) repairs To'g'ri javob: B) is being repaired ✔ 12. The results of the test ____ tomorrow. A) announce B) will be announced C) will announce D) were announced To'g'ri javob: B) will be announced ✔ 13. This letter ____ yesterday. A) is sent B) was sent C) has sent D) sent To'g'ri javob: B) was sent ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 297 14. The homework must ____ by Friday. A) done B) doing C) do D) be done To'g'ri javob: D) be done✔ 15. This museum ____ every day by hundreds of tourists. A) is visited B) is visiting C) visits D) visited To'g'ri javob: A) is visited ✔ 16. Choose the correct passive sentence. A) The cake eaten by the children. B) The cake was eat by the children. C) The cake was eaten by the children. D) The cake was ate by the children. To'g'ri javob: C) The cake was eaten by the children. ✔ Bo'lim (BSB): Reading — Technology & Culture 17. Read: «At an Uzbek wedding, hundreds of guests are invited. There is a lot of food, music and dancing that continues until late at night.» Which statement is true? A) Uzbek weddings have many guests. B) There is no music at the wedding. C) Only family members are invited. D) The wedding ends at lunchtime. To'g'ri javob: A) Uzbek weddings have many guests. ✔ 18. Read: «Never open emails from people you don't know. They may contain viruses that can damage your computer.» Why shouldn't you open emails from strangers? A) They are always in English. B) They are too long. C) They may contain viruses. D) They are very boring. To'g'ri javob: C) They may contain viruses. ✔ 19. Read: «Rustam spends four hours a day playing computer games. His parents say he should spend more time outside with friends.» What do Rustam's parents want? A) They want him to play more games. B) They want him to sleep less. C) They want him to go outside more. D) They want to buy him a new computer. To'g'ri javob: C) They want him to go outside more. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 298 20. Read: «Ali posted a funny video of his cat on the internet. In one day, more than a million people watched it.» What happened to Ali's video? A) It became very popular. B) Nobody watched it. C) It was deleted. D) His cat was lost. To'g'ri javob: A) It became very popular.✔ 21. Read: «Our school has a radio club. Every Friday pupils prepare a short news programme and play music during the break.» When does the radio club broadcast its programme? A) once a month B) every day C) on Mondays D) every Friday To'g'ri javob: D) every Friday ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Modal Verbs 22. I'm not sure where Lola is. She ____ be in the library. A) can't B) must C) might D) has to To'g'ri javob: C) might ✔ 23. You ____ wear a uniform at our school. It's a rule. A) must B) can C) might D) could To'g'ri javob: A) must ✔ 24. ____ I open the window, please? A) Have B) May C) Should to D) Must To'g'ri javob: B) May ✔ 25. Doctors say people ____ drink about two litres of water a day. A) can't B) should C) mustn't D) couldn't To'g'ri javob: B) should ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 299 Ingliz tili • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Technology & Media 1. A ____ is a person who writes for a newspaper. A) journalist B) director C) presenter D) programmer To'g'ri javob: A) journalist✔ 2. Robots and computers that can «think» and learn use artificial ____. A) information B) intelligent C) invention D) intelligence To'g'ri javob: D) intelligence ✔ 3. To keep a document so you can open it later, you ____ it. A) save B) delete C) close D) print To'g'ri javob: A) save ✔ 4. Messages that try to sell you products are called ____. A) interviews B) advertisements C) articles D) headlines To'g'ri javob: B) advertisements ✔ 5. My phone battery is low. I need to ____ it. A) charge B) load C) switch D) change To'g'ri javob: A) charge ✔ 6. Wi-Fi lets you connect to the internet ____. A) without cables B) only at school C) only at night D) with a long wire To'g'ri javob: A) without cables ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 300 7. Something that is used by many people and spreads very fast online is said to go ____. A) viral B) digital C) wireless D) online To'g'ri javob: A) viral✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Culture & Traditions 8. People usually give each other ____ on birthdays. A) promises B) prizes C) prices D) presents To'g'ri javob: D) presents ✔ 9. The national dish of Uzbekistan that is cooked with rice, carrots and meat is ____. A) pizza B) sushi C) plov D) borscht To'g'ri javob: C) plov ✔ 10. A ____ is a traditional Uzbek skullcap. A) atlas B) chapan C) suzani D) do'ppi To'g'ri javob: D) do'ppi ✔ 11. A ____ is a well-known story from the past, often about heroes, that may not be true. A) legend B) diary C) recipe D) report To'g'ri javob: A) legend ✔ 12. Navruz is celebrated in Uzbekistan on ____. A) 1 September B) 8 December C) 1 January D) 21 March To'g'ri javob: D) 21 March ✔ 13. In Britain, people often eat Christmas ____ on 25 December. A) sumalak B) sushi C) plov D) pudding To'g'ri javob: D) pudding ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 301 Bo'lim (BSB): Grammar — Passive Voice 14. In the passive voice, the main verb is always in the form of the ____. A) infinitive B) -ing form C) past simple D) past participle To'g'ri javob: D) past participle✔ 15. Two new bridges ____ in the city since 2020. A) are building B) have been built C) were built D) have built To'g'ri javob: B) have been built ✔ Bo'lim (BSB): Reading — Technology & Culture 16. Read: «Doppi are traditional Uzbek caps. Each region has its own design, for example the black- and-white doppi from Chust is famous.» What is special about doppi? A) They are all the same colour. B) They come from Japan. C) Each region has its own design. D) They are only worn by women. To'g'ri javob: C) Each region has its own design. ✔ 17. Read: «Our class made a short film about our town's history. We used a smartphone camera and edited the film on a laptop.» What did the class use to edit the film? A) a printer B) a laptop C) a television D) a smartphone camera To'g'ri javob: B) a laptop ✔ 18. Read: «Bukhara is more than 2,500 years old. Its old centre, with mosques, madrasas and markets, attracts thousands of tourists every year.» What attracts tourists to Bukhara? A) its beaches B) its old centre C) its modern factories D) its high mountains To'g'ri javob: B) its old centre ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Modal Verbs 19. Which sentence gives advice? A) You can use my pen. B) You might be right. C) You must stop at a red light. D) You should see a doctor. To'g'ri javob: D) You should see a doctor. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 302 20. You ____ bring any food; there will be lunch at the party. A) can't B) needn't C) mustn't D) shouldn't to To'g'ri javob: B) needn't✔ 21. Choose the sentence about obligation. A) I could read at four. B) It might snow tonight. C) You may sit down. D) Drivers must wear seat belts. To'g'ri javob: D) Drivers must wear seat belts. ✔ 22. When I was a child, I ____ climb trees very fast. A) should B) could C) can D) might To'g'ri javob: B) could ✔ 23. He ____ be at home now; I saw him at the stadium two minutes ago. A) must B) can't C) should D) has to To'g'ri javob: B) can't ✔ 24. It's very cold outside. You ____ put on a warm jacket. A) better have B) have better C) had better D) had better to To'g'ri javob: C) had better ✔ 25. ____ you help me with this bag, please? A) Need B) Must C) Should D) Could To'g'ri javob: D) Could ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 303 Ingliz tili • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Technology & Media 1. To find information on the internet, you use a search ____. A) engine B) machine C) tool D) motor To'g'ri javob: A) engine✔ 2. A ____ is a TV or radio show where the latest events are reported. A) news programme B) soap opera C) quiz show D) cartoon To'g'ri javob: A) news programme ✔ 3. Which device do you use to print documents on paper? A) router B) monitor C) printer D) scanner To'g'ri javob: C) printer ✔ 4. Before you can use a new program, you must ____ it on your computer. A) plug B) invent C) install D) discover To'g'ri javob: C) install ✔ 5. To ____ the computer, press this button. A) put on B) turn up C) switch on D) switch in To'g'ri javob: C) switch on ✔ 6. A person who creates computer programs is a ____. A) programmer B) journalist C) designer D) engineer To'g'ri javob: A) programmer ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 304 Bo'lim (BSB): Vocabulary — Culture & Traditions 7. «Custom» means ____. A) a traditional way of doing something B) a new kind of food C) a kind of holiday trip D) a modern building To'g'ri javob: A) a traditional way of doing something✔ 8. The ancient trade route between China and Europe that passed through Uzbekistan was the Great ____ Road. A) Spice B) Silk C) Gold D) Cotton To'g'ri javob: B) Silk ✔ 9. Independence Day in Uzbekistan is celebrated on ____. A) 1 October B) 1 September C) 9 May D) 21 March To'g'ri javob: B) 1 September ✔ 10. The traditional dish cooked for Navruz from wheat sprouts is ____. A) sumalak B) shashlik C) manti D) plov To'g'ri javob: A) sumalak ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Passive Voice 11. Rice ____ with chopsticks in many Asian countries. A) eats B) ate C) is eating D) is eaten To'g'ri javob: D) is eaten ✔ 12. A new school ____ in our district next year. A) is built B) was built C) will build D) will be built To'g'ri javob: D) will be built ✔ 13. Choose the active form of «The song was sung by Sevara». A) Sevara sings the song. B) Sevara has sung the song. C) Sevara sang the song. D) Sevara was singing the song. To'g'ri javob: C) Sevara sang the song. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 305 14. English ____ in many countries. A) is speak B) speaks C) is spoken D) spoken To'g'ri javob: C) is spoken✔ 15. Paper ____ from wood. A) is making B) made C) makes D) is made To'g'ri javob: D) is made ✔ 16. The match ____ because of the rain. A) was cancel B) was cancelled C) cancelled D) is cancel To'g'ri javob: B) was cancelled ✔ Bo'lim (BSB): Reading — Technology & Culture 17. Read: «My grandfather didn't have a mobile phone when he was young. He wrote letters to his family, and they took weeks to arrive.» How did the grandfather communicate with his family? A) by writing letters B) by video call C) by email D) by mobile phone To'g'ri javob: A) by writing letters ✔ 18. Read: «During Navruz families clean their houses, cook sumalak and visit their relatives. People believe it is the start of a new year.» What do families do during Navruz? A) They decorate a fir tree. B) They stay in bed. C) They go to school. D) They visit relatives. To'g'ri javob: D) They visit relatives. ✔ 19. Read: «Kamila reads e-books on her tablet. She says it is convenient because she can carry hundreds of books in her bag.» Why does Kamila like e-books? A) They are more colourful. B) They are printed on paper. C) She can carry many books easily. D) Her teacher asked her to. To'g'ri javob: C) She can carry many books easily. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 306 Bo'lim (BSB): Grammar — Modal Verbs 20. You ____ talk during the exam. It's not allowed. A) needn't B) mustn't C) don't have to D) couldn't To'g'ri javob: B) mustn't✔ 21. It's Sunday tomorrow, so I ____ get up early. A) can't B) shouldn't to C) mustn't D) don't have to To'g'ri javob: D) don't have to ✔ 22. Choose the correct sentence with «can». A) She cans speak three languages. B) She can speaks three languages. C) She can to speak three languages. D) She can speak three languages. To'g'ri javob: D) She can speak three languages. ✔ 23. Which modal verb expresses ability? A) can B) must C) may D) should To'g'ri javob: A) can ✔ 24. You look tired. You ____ go to bed early. A) can't B) mustn't C) should D) needn't to To'g'ri javob: C) should ✔ 25. Next year we ____ to choose our own subjects. A) could B) can C) must D) will be able To'g'ri javob: D) will be able ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 307 Ingliz tili • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Jobs & Careers 1. A person who answers phones and greets visitors at a hotel desk is a ____. A) receptionist B) cleaner C) manager D) cashier To'g'ri javob: A) receptionist✔ 2. A person who designs buildings is an ____. A) actor B) architect C) athlete D) accountant To'g'ri javob: B) architect ✔ 3. A person who has no job is ____. A) employer B) unemployed C) employed D) employee To'g'ri javob: B) unemployed ✔ 4. To be a good teacher, you need to be ____. A) rude B) impatient C) lazy D) patient To'g'ri javob: D) patient ✔ 5. A person who writes software and apps is a software ____. A) developer B) farmer C) builder D) driver To'g'ri javob: A) developer ✔ 6. A ____ job is one where you work only some hours of the week. A) full-time B) overtime C) part-time D) night-time To'g'ri javob: C) part-time ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 308 Bo'lim (BSB): Vocabulary — Health & Lifestyle 7. If you feel ill, you should ____ an appointment with the doctor. A) get up B) take C) make D) do To'g'ri javob: C) make✔ 8. Junk food contains too much ____ and salt. A) water B) fibre C) fat D) vitamin C To'g'ri javob: C) fat ✔ 9. I ____ my leg while playing football, so I can't walk. A) pained B) broke up C) hurt D) felt To'g'ri javob: C) hurt ✔ 10. Which of these is a healthy habit? A) eating fast food every day B) skipping breakfast C) sitting at a computer all day D) getting enough sleep To'g'ri javob: D) getting enough sleep ✔ 11. When you have the flu, you should stay in ____ and drink a lot of water. A) bed B) the gym C) school D) the kitchen To'g'ri javob: A) bed ✔ 12. Doing regular ____ keeps your body strong and fit. A) homework B) shopping C) sleeping late D) exercise To'g'ri javob: D) exercise ✔ 13. The opposite of «healthy» is ____. A) unhealthy B) nonhealthy C) dishealthy D) inhealthy To'g'ri javob: A) unhealthy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 309 Bo'lim (BSB): Grammar — Relative Clauses 14. I have a friend ____ lives in London. A) whose B) where C) which D) who To'g'ri javob: D) who✔ 15. Choose the correct sentence with a relative pronoun. A) The cake who my mum made was delicious. B) The cake whose my mum made was delicious. C) The cake that my mum made was delicious. D) The cake where my mum made was delicious. To'g'ri javob: C) The cake that my mum made was delicious. ✔ Bo'lim (BSB): Word Formation & Reading — Health & Careers 16. Read: «Kamila wants to work abroad in the future. That's why she is learning English and German at a language centre.» Why is Kamila learning languages? A) She wants to become a teacher. B) Her school requires it. C) Her friends speak them. D) She wants to work abroad. To'g'ri javob: D) She wants to work abroad. ✔ 17. Choose the noun formed from «invent» meaning a person. A) invention B) inventer C) inventor D) inventist To'g'ri javob: C) inventor ✔ 18. Read: «Firefighters do a dangerous job. They put out fires and rescue people from burning buildings and car accidents.» What do firefighters do? A) They treat animals. B) They make cars. C) They build houses. D) They rescue people. To'g'ri javob: D) They rescue people. ✔ 19. Choose the noun formed from «ill». A) illity B) illness C) illment D) illhood To'g'ri javob: B) illness ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 310 20. A person who acts in films is an ____. (ACT) A) actist B) action C) acter D) actor To'g'ri javob: D) actor✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Reported Speech 21. «Can you speak English?» the man asked me. → The man asked me ____ speak English. A) could I B) that I can C) if I could D) if can I To'g'ri javob: C) if I could ✔ 22. Anvar said, «I will help you.» → Anvar said that he ____ help me. A) shall B) will C) would D) can To'g'ri javob: C) would ✔ 23. «Please help me,» my sister said. → My sister asked me ____ her. A) helping B) to help C) helped D) help To'g'ri javob: B) to help ✔ 24. «This is my bag,» Nodir said. → Nodir said that ____ was his bag. A) here B) these C) this D) that To'g'ri javob: D) that ✔ 25. In reported speech, «tomorrow» usually changes to ____. A) yesterday B) the day before C) today D) the next day To'g'ri javob: D) the next day ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 311 Ingliz tili • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Jobs & Careers 1. People who work with you in the same company are your ____. A) employers B) clients C) colleagues D) customers To'g'ri javob: C) colleagues✔ 2. A ____ makes and changes clothes for people. A) tailor B) carpenter C) farmer D) butcher To'g'ri javob: A) tailor ✔ 3. She ____ as a nurse at the city hospital. A) makes B) works C) takes D) does To'g'ri javob: B) works ✔ 4. When you want a job, you send a CV and fill in an application ____. A) paper B) letter box C) page card D) form To'g'ri javob: D) form ✔ 5. The money you get every month for your work is your ____. A) fee B) salary C) fare D) price To'g'ri javob: B) salary ✔ 6. After school, Sevinch wants to ____ medicine at university. A) study B) learn by C) cure D) teach To'g'ri javob: A) study ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 312 Bo'lim (BSB): Vocabulary — Health & Lifestyle 7. Vegetables and fruit contain a lot of ____. A) salt B) vitamins C) sugar D) fat To'g'ri javob: B) vitamins✔ 8. An animal doctor is called a ____. A) vet B) dentist C) nurse D) surgeon To'g'ri javob: A) vet ✔ 9. When your nose is running and you are sneezing, you have a ____. A) cold B) burn C) cut D) bruise To'g'ri javob: A) cold ✔ 10. If you cut your finger, you should put a ____ on it. A) blanket B) pill C) plaster D) pillow To'g'ri javob: C) plaster ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Relative Clauses 11. Which relative pronoun can be used for both people and things? A) where B) who C) that D) which To'g'ri javob: C) that ✔ 12. I remember the day ____ we first met. A) where B) who C) when D) whose To'g'ri javob: C) when ✔ 13. A doctor is a person ____ treats sick people. A) who B) where C) whose D) which To'g'ri javob: A) who ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 313 Bo'lim (BSB): Word Formation & Reading — Health & Careers 14. He is a very ____ driver; he never breaks the rules. (CARE) A) caring B) careless C) carefully D) careful To'g'ri javob: D) careful✔ 15. Read: «Drinking enough water is important. When you are thirsty, your body is already starting to lose water.» According to the text, what does thirst show? A) You need to sleep. B) You have eaten too much. C) You are very healthy. D) Your body is losing water. To'g'ri javob: D) Your body is losing water. ✔ 16. Choose the adjective formed from «profession». A) professive B) professional C) professionful D) professed To'g'ri javob: B) professional ✔ 17. Read: «Madina works as a nurse. Her job is hard because she often works at night, but she feels happy when her patients get better.» What makes Madina happy? A) her high salary B) working at night C) when her patients get better D) long holidays To'g'ri javob: C) when her patients get better ✔ 18. Choose the noun formed from «employ» meaning a person who works for someone. A) employment B) employee C) employer D) unemployed To'g'ri javob: B) employee ✔ 19. Read: «Sardor had a toothache, so he went to the dentist. The dentist said he must eat fewer sweets and brush his teeth twice a day.» What did the dentist advise? A) to stop drinking water B) to eat fewer sweets C) to brush once a week D) to eat more sweets To'g'ri javob: B) to eat fewer sweets ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 314 Bo'lim (BSB): Grammar — Reported Speech 20. «I don't know the answer,» Aziz said. → Aziz said that he ____ the answer. A) not knew B) don't know C) didn't know D) doesn't know To'g'ri javob: C) didn't know✔ 21. Tom said, «I am tired.» → Tom said that he ____ tired. A) were B) has been C) is D) was To'g'ri javob: D) was ✔ 22. «We are watching TV,» they said. → They said that they ____ TV. A) have watched B) are watching C) watched D) were watching To'g'ri javob: D) were watching ✔ 23. He said, «I can swim.» → He said that he ____ swim. A) will B) can C) could D) may To'g'ri javob: C) could ✔ 24. Which is the correct reported question? A) She asked me how old am I. B) She asked me how old was I. C) She asked me how old I am was. D) She asked me how old I was. To'g'ri javob: D) She asked me how old I was. ✔ 25. She ____ me that she was busy. A) talked B) spoke C) said D) told To'g'ri javob: D) told ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 315 Ingliz tili • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Jobs & Careers 1. Someone who repairs cars is a ____. A) plumber B) farmer C) chef D) mechanic To'g'ri javob: D) mechanic✔ 2. The person or company you work for is your ____. A) colleague B) employer C) employee D) customer To'g'ri javob: B) employer ✔ 3. A ____ grows crops and keeps animals. A) farmer B) miner C) vet D) gardener To'g'ri javob: A) farmer ✔ 4. To «apply for a job» means to ____. A) leave it B) ask for it officially C) do it badly D) lose it To'g'ri javob: B) ask for it officially ✔ 5. A ____ fixes water pipes in houses. A) pilot B) tailor C) plumber D) baker To'g'ri javob: C) plumber ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Health & Lifestyle 6. You should go to the ____ to buy medicine. A) stationer's B) bakery C) pharmacy D) library To'g'ri javob: C) pharmacy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 316 7. Too much sugar can cause bad ____. A) teeth B) hair C) eyes D) ears To'g'ri javob: A) teeth✔ 8. I've got a ____; I ate too many sweets and now my stomach hurts. A) earache B) headache C) stomach ache D) sore throat To'g'ri javob: C) stomach ache ✔ 9. If you have a high temperature, you probably have a ____. A) fever B) toothache C) backache D) broken leg To'g'ri javob: A) fever ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Relative Clauses 10. Here is the photo ____ shows my whole family. A) where B) which C) who D) whose To'g'ri javob: B) which ✔ 11. In which sentence can the relative pronoun be left out? A) This is the bike that I bought. B) This is the girl who won the prize. C) This is the man who lives next door. D) This is the dog that bit me. To'g'ri javob: A) This is the bike that I bought. ✔ 12. Mr Karimov, ____ teaches us physics, is very strict. A) who B) which C) whose D) that To'g'ri javob: A) who ✔ 13. The girl ____ bag is red is my cousin. A) who B) whom C) which D) whose To'g'ri javob: D) whose ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 317 14. The boy ____ father is a pilot wants to fly too. A) which B) whose C) who D) that To'g'ri javob: B) whose✔ 15. The phone ____ I bought last week is already broken. A) who B) where C) whose D) that To'g'ri javob: D) that ✔ 16. That's the school ____ my father studied. A) where B) whose C) which D) who To'g'ri javob: A) where ✔ Bo'lim (BSB): Word Formation & Reading — Health & Careers 17. My brother wants to be an ____. He likes electricity. (ELECTRIC) A) electricer B) electrician C) electricist D) electrical To'g'ri javob: B) electrician ✔ 18. Read: «Every morning my grandfather walks for an hour. He is 75, but he is still healthy and active.» Why is the grandfather still healthy? A) He takes many pills. B) He eats a lot of sweets. C) He walks every day. D) He sleeps all day. To'g'ri javob: C) He walks every day. ✔ 19. Read: «Lola is studying to become an architect. She is good at drawing and maths, and she dreams of designing a new school.» What does Lola dream of? A) teaching maths B) building cars C) designing a new school D) becoming an artist To'g'ri javob: C) designing a new school ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 318 20. Read: «Shohruh works from home as a web designer. He likes it because he doesn't waste time travelling, but sometimes he feels lonely.» What is a disadvantage of Shohruh's job? A) He travels too much. B) He sometimes feels lonely. C) He earns too little. D) He has no computer. To'g'ri javob: B) He sometimes feels lonely.✔ 21. Regular exercise is good for your ____. (HEALTHY) A) healthy B) healthful C) healthily D) health To'g'ri javob: D) health ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Reported Speech 22. She said, «I like ice cream.» → She said that she ____ ice cream. A) like B) is liking C) likes D) liked To'g'ri javob: D) liked ✔ 23. «Open the door!» the teacher said to me. → The teacher told me ____ the door. A) to open B) opening C) opened D) open To'g'ri javob: A) to open ✔ 24. My mum said, «I have finished the work.» → My mum said that she ____ the work. A) have finished B) finished C) has finished D) had finished To'g'ri javob: D) had finished ✔ 25. «Don't be late!» Dad said to us. → Dad told us ____ late. A) not to be B) to not being C) not be D) don't be To'g'ri javob: A) not to be ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 319 Ingliz tili • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Jobs & Careers 1. My uncle runs his own ____; he sells furniture. A) company man B) busyness C) business D) job centre To'g'ri javob: C) business✔ 2. You go to a job ____ to meet the employer and answer questions. A) meeting point B) interview C) exam paper D) party To'g'ri javob: B) interview ✔ 3. A ____ works in a court and decides if someone is guilty. A) journalist B) police officer C) judge D) lawyer To'g'ri javob: C) judge ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Health & Lifestyle 4. My throat hurts. I've got a sore ____. A) arm B) throat C) head D) back To'g'ri javob: B) throat ✔ 5. I'm trying to ____ weight, so I don't eat cakes anymore. A) win B) drop down C) lose D) miss To'g'ri javob: C) lose ✔ 6. «Get well soon!» is what you say to someone who is ____. A) angry B) lost C) ill D) late To'g'ri javob: C) ill ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 320 7. A doctor who does operations is a ____. A) dentist B) surgeon C) pharmacist D) vet To'g'ri javob: B) surgeon✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Relative Clauses 8. She is the writer ____ books are popular with teenagers. A) where B) whose C) who D) which To'g'ri javob: B) whose ✔ 9. Samarkand is the city ____ Amir Temur made his capital. A) whose B) where C) which D) who To'g'ri javob: B) where ✔ 10. Do you know the man ____ is talking to our teacher? A) whose B) who C) where D) which To'g'ri javob: B) who ✔ 11. A thermometer is an instrument ____ measures temperature. A) who B) whose C) which D) where To'g'ri javob: C) which ✔ 12. A refrigerator is a machine ____ keeps food cold. A) where B) who C) that D) whose To'g'ri javob: C) that ✔ 13. Is this the café ____ you met your friend? A) whose B) where C) who D) which To'g'ri javob: B) where ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 321 14. The song ____ won the competition was very beautiful. A) where B) whose C) who D) that To'g'ri javob: D) that✔ Bo'lim (BSB): Word Formation & Reading — Health & Careers 15. A person who teaches is a ____. (TEACH) A) teachor B) teacher C) teachist D) teaching To'g'ri javob: B) teacher ✔ 16. Read: «Fast food is quick and cheap, but it contains a lot of fat and salt. Eating it every day can make people overweight.» What can happen if you eat fast food every day? A) You will save time and be healthier. B) You will lose weight. C) You will become a chef. D) You can become overweight. To'g'ri javob: D) You can become overweight. ✔ 17. Choose the adjective formed from «success». A) successful B) successly C) succeeding D) successous To'g'ri javob: A) successful ✔ 18. Read: «To get a job at the bank, Jasur sent his CV and had an interview. A week later, they called him and offered him the job.» What happened a week after the interview? A) Jasur opened a bank. B) Jasur sent his CV. C) Jasur was offered the job. D) Jasur lost his job. To'g'ri javob: C) Jasur was offered the job. ✔ 19. Read: «Aziz wants to become a vet because he loves animals. Every weekend he helps at an animal shelter.» Why does Aziz want to be a vet? A) He doesn't like people. B) He loves animals. C) Vets earn a lot. D) His father is a vet. To'g'ri javob: B) He loves animals. ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 322 20. Choose the noun formed from «manage». A) managing B) management C) managety D) manageness To'g'ri javob: B) management✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Reported Speech 21. «What time is it?» he asked. → He asked what time ____. A) was it B) it is being C) it was D) is it To'g'ri javob: C) it was ✔ 22. In reported speech, «today» usually changes to ____. A) tomorrow B) that day C) yesterday D) this day before To'g'ri javob: B) that day ✔ 23. «I must leave now,» she said. → She said that she ____ leave then. A) has to B) had to C) have to D) must to To'g'ri javob: B) had to ✔ 24. Lola said, «I saw a great film yesterday.» → Lola said that she had seen a great film ____. A) tomorrow B) yesterday before C) the next day D) the day before To'g'ri javob: D) the day before ✔ 25. «Where did you go?» my friend asked. → My friend asked me where I ____. A) did go B) have went C) go D) had gone To'g'ri javob: D) had gone ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 323 Ingliz tili • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Vocabulary — Jobs & Careers 1. The person who manages a team or a shop is the ____. A) manager B) trainee C) volunteer D) customer To'g'ri javob: A) manager✔ 2. A person who cooks in a restaurant is a ____. A) receptionist B) cashier C) waiter D) chef To'g'ri javob: D) chef ✔ 3. A ____ works without being paid, to help other people. A) businessman B) volunteer C) worker D) manager To'g'ri javob: B) volunteer ✔ 4. A person who works with money and checks a company's accounts is an ____. A) architect B) electrician C) engineer D) accountant To'g'ri javob: D) accountant ✔ 5. A ____ makes things from wood, like tables and doors. A) tailor B) dentist C) carpenter D) pilot To'g'ri javob: C) carpenter ✔ Bo'lim (BSB): Vocabulary — Health & Lifestyle 6. A ____ is a person who looks after patients in hospital and helps doctors. A) judge B) waiter C) pilot D) nurse To'g'ri javob: D) nurse ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 324 7. The doctor gave me a ____ for some medicine. A) receipt B) ticket C) prescription D) passport To'g'ri javob: C) prescription✔ 8. A ____ is a doctor who looks after your teeth. A) vet B) nurse C) dentist D) surgeon To'g'ri javob: C) dentist ✔ 9. Smoking is ____ for your lungs. A) healthy B) helpful C) useful D) harmful To'g'ri javob: D) harmful ✔ 10. She goes ____ every morning: she runs three kilometres in the park. A) sailing B) swimming C) jogging D) skating To'g'ri javob: C) jogging ✔ 11. To stay healthy, you should eat a ____ diet. A) heavy B) balanced C) sweet D) fast To'g'ri javob: B) balanced ✔ Bo'lim (BSB): Grammar — Relative Clauses 12. This is the book ____ I told you about. A) which B) who C) where D) whose To'g'ri javob: A) which ✔ 13. The hotel ____ we stayed had a swimming pool. A) where B) who C) which D) what To'g'ri javob: A) where ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 325 14. Footballers ____ play for the national team train every day. A) whose B) which C) where D) who To'g'ri javob: D) who✔ 15. A dictionary is a book ____ gives the meanings of words. A) which B) whose C) who D) where To'g'ri javob: A) which ✔ 16. A pilot is someone ____ flies planes. A) which B) who C) what D) where To'g'ri javob: B) who ✔ 17. The film ____ we watched last night was boring. A) which B) where C) who D) whose To'g'ri javob: A) which ✔ Bo'lim (BSB): Word Formation & Reading — Health & Careers 18. Read: «Doctors recommend sleeping eight to ten hours a night for teenagers. Without enough sleep, it is hard to concentrate at school.» What happens without enough sleep? A) You grow faster. B) It's difficult to concentrate. C) You become stronger. D) You get better marks. To'g'ri javob: B) It's difficult to concentrate. ✔ 19. Read: «When I had the flu, I stayed at home for a week. I drank hot tea with lemon and took the medicine the doctor prescribed.» How long did the writer stay at home? A) a week B) two days C) a day D) a month To'g'ri javob: A) a week ✔ 20. A person who works in science is a ____. (SCIENCE) A) scientific B) scientor C) scientist D) sciencer To'g'ri javob: C) scientist ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 326 Bo'lim (BSB): Grammar — Reported Speech 21. «Where do you live?» she asked. → She asked me where ____. A) do I live B) I live did C) did I live D) I lived To'g'ri javob: D) I lived✔ 22. In reported speech, «here» usually changes to ____. A) where B) there C) then D) that To'g'ri javob: B) there ✔ 23. He ____ that he lived in Tashkent. A) told B) spoke C) asked D) said To'g'ri javob: D) said ✔ 24. «Are you hungry?» Mum asked. → Mum asked ____ I was hungry. A) do B) what C) that D) if To'g'ri javob: D) if ✔ 25. «I'm going to buy a car,» Sardor said. → Sardor said that he ____ buy a car. A) is going to B) will going to C) was going to D) going to To'g'ri javob: C) was going to ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 327 Tarix • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Xiva xonligi XIX asrning birinchi yarmida 1. Olloqulixon Xiva xonligini qaysi yillarda boshqargan? A) 1845–1855-yillarda B) 1806–1825-yillarda C) 1864–1910-yillarda D) 1825–1842-yillarda To'g'ri javob: D) 1825–1842-yillarda✔ 2. Eltuzar o'zini Xiva xoni deb e'lon qilgan yil qaysi? A) 1842-yil B) 1804-yil C) 1825-yil D) 1770-yil To'g'ri javob: B) 1804-yil ✔ 3. Qo'ng'irotlar sulolasidan birinchi bo'lib xon unvonini olgan hukmdor kim? A) Muhammad Rahimxon I B) Muhammad Aminxon C) Olloqulixon D) Eltuzarxon To'g'ri javob: D) Eltuzarxon ✔ 4. Muhammad Rahimxon I Xiva xonligini qaysi yillarda boshqargan? A) 1804–1806-yillarda B) 1825–1842-yillarda C) 1806–1825-yillarda D) 1845–1855-yillarda To'g'ri javob: C) 1806–1825-yillarda ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi XIX asrning birinchi yarmida 5. Buxoro amirligida bosh vazir vazifasini bajargan amaldor qanday atalgan? A) Mirzaboshi B) Qushbegi C) Qozikalon D) Mirshab To'g'ri javob: B) Qushbegi ✔ 6. Amir Nasrullo hukmronligi qaysi yili tugagan? A) 1860-yilda B) 1842-yilda C) 1853-yilda D) 1868-yilda To'g'ri javob: A) 1860-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 328 7. Masjid, madrasa kabi diniy muassasalarga xayr-ehson qilingan yerlar qanday atalgan? A) Vaqf yerlar B) Mulk yerlar C) Amlok yerlar D) Tanho yerlar To'g'ri javob: A) Vaqf yerlar✔ 8. Buxoro amirligida oliy qozi qanday nomlangan? A) Qozikalon B) Rais C) Devonbegi D) Qushbegi To'g'ri javob: A) Qozikalon ✔ 9. Buxoro amirligida amirning qarorgohi joylashgan qadimiy qal'a qanday nomlangan? A) O'rda B) Ichan qal'a C) Ko'ksaroy D) Ark To'g'ri javob: D) Ark ✔ 10. Buxoro amirligining poytaxti qaysi shahar bo'lgan? A) Buxoro B) Samarqand C) Qarshi D) Karmana To'g'ri javob: A) Buxoro ✔ 11. Buxoro amirligi ma'muriy jihatdan qanday birliklarga bo'lingan? A) Bekliklarga B) Guberniyalarga C) Okruglarga D) Uyezdlarga To'g'ri javob: A) Bekliklarga ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Qo'qon xonligi XIX asrning birinchi yarmida 12. Olimxon Toshkentni qaysi yili Qo'qon xonligiga qo'shib olgan? A) 1809-yilda B) 1822-yilda C) 1798-yilda D) 1842-yilda To'g'ri javob: A) 1809-yilda ✔ 13. Qo'qon xonligida kuchaygan o'troq aholi va ko'chmanchi qipchoqlar o'rtasidagi kurash xonlikka qanday ta'sir qilgan? A) Iqtisodiyotni tez yuksaltirgan B) Davlatni zaiflashtirgan C) Xonlikni birlashtirgan D) Chet el bosqinini to'xtatgan To'g'ri javob: B) Davlatni zaiflashtirgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 329 14. Toshkent Qo'qon xonligiga qaysi hukmdor davrida qo'shib olingan? A) Xudoyorxon B) Olimxon C) Sheralixon D) Umarxon To'g'ri javob: B) Olimxon✔ 15. Muhammad Alixon (Madalixon) Qo'qon xonligini qaysi yillarda boshqargan? A) 1822–1842-yillarda B) 1865–1875-yillarda C) 1842–1845-yillarda D) 1810–1822-yillarda To'g'ri javob: A) 1822–1842-yillarda ✔ 16. Umarxon davrida Qo'qonda vujudga kelgan adabiy muhitning o'ziga xosligi nimada edi? A) Asosan gazetalar chop etilgan B) Faqat rus tilida ijod qilingan C) Saroyda ko'plab shoirlar to'planib, majlislar o'tkazilgan D) She'riyat taqiqlangan To'g'ri javob: C) Saroyda ko'plab shoirlar to'planib, majlislar o'tkazilgan ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Sanoat inqilobi va industrial jamiyat 17. Benzin dvigatelli avtomobilni yaratganlardan biri bo'lgan nemis ixtirochisi kim? A) Karl Bens B) Samuel Morze C) Jeyms Uatt D) Jorj Stefenson To'g'ri javob: A) Karl Bens ✔ 18. Universal bug' mashinasini takomillashtirgan ixtirochi kim? A) Jeyms Uatt B) Tomas Edison C) Jorj Stefenson D) Robert Fulton To'g'ri javob: A) Jeyms Uatt ✔ 19. «Jenni» deb atalgan yigiruv mashinasini kim ixtiro qilgan? A) Jeyms Xargrivs B) Jeyms Uatt C) Aleksandr Bell D) Robert Fulton To'g'ri javob: A) Jeyms Xargrivs ✔ 20. Konveyer usulida avtomobil ishlab chiqarishni joriy qilgan amerikalik sanoatchi kim? A) Tomas Edison B) Jon Rokfeller C) Karl Bens D) Genri Ford To'g'ri javob: D) Genri Ford ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 330 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Napoleon imperiyasi va Vena kongressi 21. Napoleon urushlaridan keyin Yevropaning yangi siyosiy xaritasini belgilagan anjuman qaysi? A) Vena kongressi B) Berlin kongressi C) Parij kommunasi D) Frankfurt parlamenti To'g'ri javob: A) Vena kongressi✔ 22. Napoleon qo'shini uzil-kesil tor-mor etilgan Vaterloo jangi qaysi yili bo'lgan? A) 1812-yilda B) 1815-yilda C) 1821-yilda D) 1813-yilda To'g'ri javob: B) 1815-yilda ✔ 23. 1812-yilgi Vatan urushida rus armiyasining bosh qo'mondoni kim bo'lgan? A) Aleksandr Suvorov B) Mixail Kutuzov C) Aleksey Brusilov D) Pyotr Bagration To'g'ri javob: B) Mixail Kutuzov ✔ 24. Napoleon Rossiyaga qaysi yili bostirib kirgan? A) 1815-yilda B) 1812-yilda C) 1807-yilda D) 1805-yilda To'g'ri javob: B) 1812-yilda ✔ 25. 1812-yilda Napoleon armiyasi Moskvani egallagandan keyin nima sodir bo'lgan? A) Shahar yong'inda katta zarar ko'rgan va Napoleon chekinishga majbur bo'lgan B) Rossiya va Fransiya ittifoq tuzgan C) Napoleon Moskvada taxtga o'tirgan D) Rossiya darhol taslim bo'lgan To'g'ri javob: A) Shahar yong'inda katta zarar ko'rgan va Napoleon chekinishga majbur bo'lgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 331 Tarix • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Xiva xonligi XIX asrning birinchi yarmida 1. Muhammad Aminxon Xivani qaysi yillarda boshqargan? A) 1825–1842-yillarda B) 1864–1910-yillarda C) 1806–1825-yillarda D) 1845–1855-yillarda To'g'ri javob: D) 1845–1855-yillarda✔ 2. Muhammad Aminxon qaysi yurish chog'ida halok bo'lgan? A) Saraxs yaqinida turkmanlarga qarshi yurishda B) Rossiyaga qarshi yurishda C) Buxoroga qarshi yurishda D) Qo'qonga qarshi yurishda To'g'ri javob: A) Saraxs yaqinida turkmanlarga qarshi yurishda ✔ 3. Xiva xonligining sug'orma dehqonchiligida suv qaysi inshootlar orqali dalalarga yetkazilgan? A) Kanal va ariqlar orqali B) Artezian quduqlari orqali C) Quvurli suv tarmoqlari orqali D) Suv omborlari orqali To'g'ri javob: A) Kanal va ariqlar orqali ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi XIX asrning birinchi yarmida 4. Mang'itlar sulolasidan Buxoro hukmdorlari qaysi unvonni qo'llagan? A) Sulton B) Shoh C) Xon D) Amir To'g'ri javob: D) Amir ✔ 5. Amir Haydardan keyin taxtni egallab, juda qisqa muddat hukmronlik qilgan uning o'g'illaridan biri kim? A) Shohmurod B) Muzaffar C) Abdulahad D) Mir Husayn To'g'ri javob: D) Mir Husayn ✔ 6. XIX asr birinchi yarmida Buxoro savdogarlari Rossiya bilan savdoni asosan qanday yo'l bilan olib borgan? A) Karvon yo'llari orqali B) Temir yo'l orqali C) Dengiz kemalari orqali D) Avtomobil yo'llari orqali To'g'ri javob: A) Karvon yo'llari orqali ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 332 7. Buxoro amirligida aholining shariat qoidalariga rioya qilishini nazorat qilgan amaldor kim? A) Rais B) Devonbegi C) Mirshab D) Inoq To'g'ri javob: A) Rais✔ 8. Buxoro amirligida beklikni boshqargan hokim qanday atalgan? A) Qushbegi B) Xon C) Volost boshlig'i D) Bek To'g'ri javob: D) Bek ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Qo'qon xonligi XIX asrning birinchi yarmida 9. Qo'qon xonligida ming, qipchoq, qirg'iz kabi urug'larning bo'lishi qanday jamiyatni ko'rsatadi? A) O'troq va ko'chmanchi aholi aralash yashagan jamiyatni B) Faqat dengizchilardan iborat jamiyatni C) Faqat shahar aholisidan iborat jamiyatni D) Faqat sanoat ishchilaridan iborat jamiyatni To'g'ri javob: A) O'troq va ko'chmanchi aholi aralash yashagan jamiyatni ✔ 10. Qo'qon xonligiga (Ming sulolasi hokimiyatiga) kim asos solgan? A) Norbo'tabiy B) Umarxon C) Shohruhbiy D) Olimxon To'g'ri javob: C) Shohruhbiy ✔ 11. XIX asr o'rtalarida Qo'qon xonligida katta ta'sirga ega bo'lgan qipchoqlar sardori kim edi? A) Alimqul B) Abdurahmon oftobachi C) Musulmonqul D) Po'latxon To'g'ri javob: C) Musulmonqul ✔ 12. Qo'qon xonligini qaysi sulola boshqargan? A) Qo'ng'irotlar B) Minglar C) Mang'itlar D) Temuriylar To'g'ri javob: B) Minglar ✔ 13. Xudoyorxon necha marta Qo'qon taxtiga chiqqan? A) Besh marta B) Ikki marta C) Uch marta D) Bir marta To'g'ri javob: C) Uch marta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 333 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Sanoat inqilobi va industrial jamiyat 14. Angliyada ishchilarning umumiy saylov huquqi uchun «Xalq xartiyasi» asosida olib borgan harakati qanday nomlangan? A) Anarxizm B) Bonapartizm C) Luddizm D) Chartizm To'g'ri javob: D) Chartizm✔ 15. Korxonalar ishlab chiqarish va mulkni to'liq birlashtirib, yagona boshqaruvga bo'ysungan monopoliya shakli qanday ataladi? A) Kartel B) Tred-yunion C) Sindikat D) Trest To'g'ri javob: D) Trest ✔ 16. Korxonalar mahsulotni birgalikda sotish uchun tuzgan, ishlab chiqarishda esa mustaqil qolgan birlashma qanday ataladi? A) Konsern B) Sindikat C) Trest D) Manufaktura To'g'ri javob: B) Sindikat ✔ 17. Angliyada ishchilarning kasaba uyushmalari qanday atalgan? A) Sindikatlar B) Gildiyalar C) Kommunalar D) Tred-yunionlar To'g'ri javob: D) Tred-yunionlar ✔ 18. «Kommunistik partiya manifesti»ning mualliflari kimlar? A) Adam Smit va David Rikardo B) Karl Marks va Fridrix Engels C) Sen-Simon va Furye D) Bismark va Vilgelm I To'g'ri javob: B) Karl Marks va Fridrix Engels ✔ 19. Telegraf alifbosini (nuqta va tire belgilari) yaratgan ixtirochi kim? A) Samuel Morze B) Tomas Edison C) Aleksandr Bell D) Gulyelmo Markoni To'g'ri javob: A) Samuel Morze ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 334 20. Fabrikasida ishchilar uchun yaxshi sharoit yaratib, ideal jamiyat g'oyasini amalda sinab ko'rgan ingliz utopik sotsialisti kim? A) Jeyms Uatt B) Robert Ouen C) Adam Smit D) Karl Marks To'g'ri javob: B) Robert Ouen✔ 21. Sanoat inqilobining mohiyati nimadan iborat? A) Mustamlakalarni ozod qilish B) Qo'l mehnatidan mashinali ishlab chiqarishga o'tish C) Qishloq xo'jaligidan butunlay voz kechish D) Monarxiyani respublika bilan almashtirish To'g'ri javob: B) Qo'l mehnatidan mashinali ishlab chiqarishga o'tish ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Napoleon imperiyasi va Vena kongressi 22. Vena kongressi qarori bilan Fransiyada qaysi sulola hokimiyati qayta tiklangan? A) Burbonlar B) Romanovlar C) Gogentsollernlar D) Gabsburglar To'g'ri javob: A) Burbonlar ✔ 23. 1805-yilda Trafalgar yonidagi dengiz jangida qaysi davlat floti g'alaba qozongan? A) Ispaniya B) Angliya C) Fransiya D) Rossiya To'g'ri javob: B) Angliya ✔ 24. 1814-yilda taxtdan voz kechgan Napoleon qaysi orolga surgun qilingan? A) Sitsiliya oroliga B) Elba oroliga C) Muqaddas Yelena oroliga D) Korsika oroliga To'g'ri javob: B) Elba oroliga ✔ 25. 1815-yilda Rossiya, Avstriya va Prussiya tuzgan ittifoq qanday atalgan? A) Muqaddas ittifoq B) Uchlar ittifoqi C) Reyn ittifoqi D) Antanta To'g'ri javob: A) Muqaddas ittifoq ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 335 Tarix • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Xiva xonligi XIX asrning birinchi yarmida 1. XIX asrda Xiva xonligini qaysi sulola boshqargan? A) Minglar B) Qo'ng'irotlar C) Shayboniylar D) Mang'itlar To'g'ri javob: B) Qo'ng'irotlar✔ 2. Xiva xonligida aholining kanal qazish va tozalash ishlariga majburiy jalb etilishi qanday atalgan? A) Qazuv B) Zakot C) Xiroj D) Boj To'g'ri javob: A) Qazuv ✔ 3. Qo'ng'irotlar sulolasining Xivada hokimiyatga kelishiga asos solgan inoq kim edi? A) Shohmurod B) Eltuzar inoq C) Muhammad Amin inoq D) Muhammad Rahimbiy To'g'ri javob: C) Muhammad Amin inoq ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi XIX asrning birinchi yarmida 4. Amir Haydar Buxoro amirligini qaysi yillarda boshqargan? A) 1785–1800-yillarda B) 1800–1826-yillarda C) 1827–1860-yillarda D) 1860–1885-yillarda To'g'ri javob: B) 1800–1826-yillarda ✔ 5. Amir Nasrullodan keyin Buxoro taxtiga kim chiqqan? A) Amir Olimxon B) Amir Abdulahad C) Amir Haydar D) Amir Muzaffar To'g'ri javob: D) Amir Muzaffar ✔ 6. Amir Nasrullo hukmronligi davrida qaysi beklik amirga uzoq vaqt bo'ysunmay kelgan? A) Shahrisabz B) G'ijduvon C) Qorako'l D) Karmana To'g'ri javob: A) Shahrisabz ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 336 7. XIX asrda Buxoro amirligini qaysi sulola boshqargan? A) Ashtarxoniylar B) Qo'ng'irotlar C) Minglar D) Mang'itlar To'g'ri javob: D) Mang'itlar✔ 8. Amir Nasrullo 1842-yilda qaysi xonlikka yurish qilib, uning poytaxtini egallagan? A) Qrim xonligiga B) Qozon xonligiga C) Qo'qon xonligiga D) Xiva xonligiga To'g'ri javob: C) Qo'qon xonligiga ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Qo'qon xonligi XIX asrning birinchi yarmida 9. 1842-yilda Qo'qonni Buxoro amiri egallaganidan keyin Qo'qon taxtiga kim o'tirgan? A) Xudoyorxon B) Malla xon C) Olimxon D) Sheralixon To'g'ri javob: D) Sheralixon ✔ 10. «Komila» va «Maknuna» taxalluslari bilan ham ijod qilgan Qo'qon shoirasi kim? A) Zebunniso B) Nodira C) Uvaysiy D) Dilshodi Barno To'g'ri javob: B) Nodira ✔ 11. Umarxonning rafiqasi, mashhur shoira kim bo'lgan? A) Nodira B) Anbar otin C) Uvaysiy D) Mahzuna To'g'ri javob: A) Nodira ✔ 12. Qo'qon xonligining asosiy hududi qaysi vodiyda joylashgan? A) Farg'ona vodiysida B) Zarafshon vodiysida C) Qashqadaryo vohasida D) Xorazm vohasida To'g'ri javob: A) Farg'ona vodiysida ✔ 13. Ming sulolasidan birinchi bo'lib xon unvonini qabul qilgan Qo'qon hukmdori kim? A) Madalixon B) Norbo'tabiy C) Olimxon D) Shohruhbiy To'g'ri javob: C) Olimxon ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 337 14. Qo'qon xonligi sharqda qaysi davlat bilan chegaradosh bo'lgan? A) Xitoy (Sinszyan hududi) B) Eron C) Hindiston D) Usmonli imperiyasi To'g'ri javob: A) Xitoy (Sinszyan hududi)✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Sanoat inqilobi va industrial jamiyat 15. Dunyodagi birinchi ommaviy temir yo'l (Stokton – Darlington) qaysi yili ochilgan? A) 1769-yilda B) 1869-yilda C) 1807-yilda D) 1825-yilda To'g'ri javob: D) 1825-yilda ✔ 16. Birinchi bug' kemasi «Klermont»ni kim qurgan? A) Robert Fulton B) Edmund Kartrayt C) Jeyms Xargrivs D) Jorj Stefenson To'g'ri javob: A) Robert Fulton ✔ 17. Elektr cho'g'lanma lampasini takomillashtirib, keng tarqatgan amerikalik ixtirochi kim? A) Tomas Edison B) Aleksandr Bell C) Genri Ford D) Robert Fulton To'g'ri javob: A) Tomas Edison ✔ 18. Sanoat inqilobi natijasida jamiyatda qaysi ikki yangi asosiy ijtimoiy guruh shakllangan? A) Quldorlar va qullar B) Feodallar va krepostnoy dehqonlar C) Sanoat burjuaziyasi va yollanma ishchilar D) Ritsarlar va ruhoniylar To'g'ri javob: C) Sanoat burjuaziyasi va yollanma ishchilar ✔ 19. XIX asr oxirida ishlab chiqarishda elektr energiyasi, neft va kimyoning keng qo'llanishi qanday nomlanadi? A) Neolit inqilobi B) Ikkinchi sanoat inqilobi C) Agrar inqilob D) Tijorat inqilobi To'g'ri javob: B) Ikkinchi sanoat inqilobi ✔ 20. Sanoat inqilobi birinchi bo'lib qaysi mamlakatda boshlangan? A) Germaniyada B) Angliyada C) Fransiyada D) AQShda To'g'ri javob: B) Angliyada ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 338 21. Telefonni ixtiro qilgan olim kim? A) Aleksandr Bell B) Jeyms Uatt C) Samuel Morze D) Rudolf Dizel To'g'ri javob: A) Aleksandr Bell✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Napoleon imperiyasi va Vena kongressi 22. Napoleon tug'ilgan orol qaysi? A) Korsika B) Krit C) Sardiniya D) Elba To'g'ri javob: A) Korsika ✔ 23. Napoleon urushlarining Yevropa xalqlari uchun muhim natijalaridan biri nima bo'lgan? A) Ko'plab mamlakatlarda feodal tartiblar zaiflashgan B) Sanoat inqilobi to'xtab qolgan C) Yevropada monarxiyalar butunlay tugatilgan D) Fransiya butun Yevropani abadiy egallab olgan To'g'ri javob: A) Ko'plab mamlakatlarda feodal tartiblar zaiflashgan ✔ 24. 1804-yilda Fransiyada qabul qilingan va «Napoleon kodeksi» deb nom olgan hujjat qanday hujjat edi? A) Diniy farmon B) Savdo shartnomasi C) Fuqarolik kodeksi D) Harbiy nizom To'g'ri javob: C) Fuqarolik kodeksi ✔ 25. Napoleon Angliyani iqtisodiy jihatdan bo'g'ish uchun 1806-yilda qanday choraga qo'l urgan? A) Angliya bilan ittifoq tuzgan B) Kontinental qamal e'lon qilgan C) Angliyaga qo'shin tushirgan D) Angliyaga mustamlakalarini sotgan To'g'ri javob: B) Kontinental qamal e'lon qilgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 339 Tarix • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Xiva xonligi XIX asrning birinchi yarmida 1. Kalta minor nima sababdan oxiriga yetkazilmagan? A) Zilziladan qulab tushgani uchun B) Rossiya qo'shini buzib tashlagani uchun C) Uni qurdirgan xon halok bo'lgani uchun D) Unga g'isht topilmagani uchun To'g'ri javob: C) Uni qurdirgan xon halok bo'lgani uchun✔ 2. Kalta minor qurilishini boshlagan Xiva xoni kim? A) Isfandiyorxon B) Olloqulixon C) Muhammad Aminxon D) Eltuzarxon To'g'ri javob: C) Muhammad Aminxon ✔ 3. Xiva shahrining tashqi qismi qanday nomlangan? A) Dishan qal'a B) Rabot C) Ichan qal'a D) Ko'hna Ark To'g'ri javob: A) Dishan qal'a ✔ 4. XIX asrda Xiva xonligining poytaxti qaysi shahar edi? A) Urganch B) Qo'ng'irot C) Xiva D) Hazorasp To'g'ri javob: C) Xiva ✔ 5. Olloqulixon davrida Xivada qurilgan mashhur saroy qaysi? A) Xudoyorxon O'rdasi B) Oqsaroy C) Sitorai Mohi Xossa D) Toshhovli To'g'ri javob: D) Toshhovli ✔ 6. Xiva xonligi aholisining hayoti asosan qaysi daryo suviga bog'liq bo'lgan? A) Amudaryo B) Zarafshon C) Sirdaryo D) Chirchiq To'g'ri javob: A) Amudaryo ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 340 7. Xiva shahrining devor bilan o'ralgan ichki qismi qanday ataladi? A) Ichan qal'a B) Dishan qal'a C) Ark D) Shahriston To'g'ri javob: A) Ichan qal'a✔ 8. Muhammad Rahimxon I davrida Xiva xonligiga qo'shib olingan shimoliy hudud qaysi? A) Orol bo'yi (Qo'ng'irot hududi) B) Farg'ona vodiysi C) Zarafshon vodiysi D) Toshkent vohasi To'g'ri javob: A) Orol bo'yi (Qo'ng'irot hududi) ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi XIX asrning birinchi yarmida 9. Buxoro amirligida yer egaligining qaysi turi davlat (amir) tasarrufidagi yerlarni anglatgan? A) Vaqf yerlar B) Amlok yerlar C) Tanho yerlar D) Mulki xolis To'g'ri javob: B) Amlok yerlar ✔ 10. Buxoro amirligida tungi tartib-intizomni saqlagan amaldor qanday atalgan? A) Mirshab B) Mehtar C) Rais D) Qushbegi To'g'ri javob: A) Mirshab ✔ 11. Amir Nasrullo Buxoro taxtini qaysi yili egallagan? A) 1800-yilda B) 1860-yilda C) 1827-yilda D) 1842-yilda To'g'ri javob: C) 1827-yilda ✔ 12. Buxoro amirligida moliya va soliq ishlariga mas'ul amaldor kim bo'lgan? A) Mirshab B) Devonbegi C) Rais D) Qozikalon To'g'ri javob: B) Devonbegi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 341 Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Qo'qon xonligi XIX asrning birinchi yarmida 13. XIX asr boshida Qo'qon xonligi qaysi qo'shni davlat bilan Jizzax, O'ratepa va Xo'jand uchun ko'p marta urushgan? A) Xiva xonligi bilan B) Buxoro amirligi bilan C) Afg'oniston bilan D) Eron bilan To'g'ri javob: B) Buxoro amirligi bilan✔ 14. Umarxon she'rlarida qaysi taxallusdan foydalangan? A) Feruz B) Munis C) Amiriy D) Nodira To'g'ri javob: C) Amiriy ✔ 15. Norbo'tabiy Qo'qon hukmdori bo'lgan davr qaysi asrga to'g'ri keladi? A) XVI asr boshiga B) XIX asr oxiriga C) XVIII asrning ikkinchi yarmiga D) XX asr boshiga To'g'ri javob: C) XVIII asrning ikkinchi yarmiga ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Sanoat inqilobi va industrial jamiyat 16. Po'lat ishlab chiqarishning arzon usulini (konverterda) ixtiro qilgan ingliz muhandisi kim? A) Robert Ouen B) Jeyms Uatt C) Aleksandr Bell D) Genri Bessemer To'g'ri javob: D) Genri Bessemer ✔ 17. «Kommunistik partiya manifesti» qaysi yili e'lon qilingan? A) 1871-yilda B) 1905-yilda C) 1848-yilda D) 1825-yilda To'g'ri javob: C) 1848-yilda ✔ 18. «Raketa» parovozini yaratgan ingliz muhandisi kim? A) Robert Fulton B) Samuel Morze C) Jeyms Uatt D) Jorj Stefenson To'g'ri javob: D) Jorj Stefenson ✔ 19. Mexanik to'quv dastgohini ixtiro qilgan kishi kim? A) Tomas Edison B) Jorj Stefenson C) Samuel Morze D) Edmund Kartrayt To'g'ri javob: D) Edmund Kartrayt ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 342 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Napoleon imperiyasi va Vena kongressi 20. 1813-yildagi «xalqlar jangi» qaysi shahar yonida bo'lib o'tgan? A) Leypsig B) Vaterloo C) Austerlis D) Borodino To'g'ri javob: A) Leypsig✔ 21. Vena kongressi qaysi yillarda bo'lib o'tgan? A) 1789–1791-yillarda B) 1814–1815-yillarda C) 1830–1831-yillarda D) 1870–1871-yillarda To'g'ri javob: B) 1814–1815-yillarda ✔ 22. Muqaddas ittifoqning asosiy maqsadi nima edi? A) Yevropada inqiloblarning oldini olish va monarxiyalarni saqlash B) Krepostnoylikni bekor qilish C) Respublikalar tuzish D) Mustamlakalarni ozod qilish To'g'ri javob: A) Yevropada inqiloblarning oldini olish va monarxiyalarni saqlash ✔ 23. Vaterloo jangidan keyin Napoleon qaysi orolga surgun qilingan va o'sha yerda vafot etgan? A) Elba oroliga B) Muqaddas Yelena oroliga C) Kipr oroliga D) Mal'ta oroliga To'g'ri javob: B) Muqaddas Yelena oroliga ✔ 24. 1805-yildagi «uch imperator jangi» deb atalgan jang qaysi? A) Borodino jangi B) Austerlis jangi C) Leypsig jangi D) Vaterloo jangi To'g'ri javob: B) Austerlis jangi ✔ 25. 1812-yilgi urushdagi eng yirik jang qaysi? A) Poltava jangi B) Sedan jangi C) Austerlis jangi D) Borodino jangi To'g'ri javob: D) Borodino jangi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 343 Tarix • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Xiva xonligi XIX asrning birinchi yarmida 1. Xiva xonligida davlat ishlarini muhokama qilgan oliy kengash qanday atalgan? A) Senat B) Devon C) Qurultoy D) Duma To'g'ri javob: B) Devon✔ 2. Xiva xonligi XIX asrning birinchi yarmida qaysi qo'shni hududdagi qabilalar bilan tez-tez urushlar olib borgan? A) Turkman qabilalari bilan B) Fin qabilalari bilan C) Yapon qabilalari bilan D) Arab qabilalari bilan To'g'ri javob: A) Turkman qabilalari bilan ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi XIX asrning birinchi yarmida 3. XIX asr boshida Buxoro amirligi aholisining asosiy mashg'uloti qaysi bo'lgan? A) Dehqonchilik va chorvachilik B) Kon sanoati C) Mashinasozlik D) Dengiz savdosi To'g'ri javob: A) Dehqonchilik va chorvachilik ✔ 4. 1842-yilda Buxoroda Amir Nasrullo buyrug'i bilan qatl etilgan ikki ingliz zobiti kimlar edi? A) Perovskiy va Chernyayev B) Kaufman va Skobelev C) Livingston va Kuk D) Stoddart va Konolli To'g'ri javob: D) Stoddart va Konolli ✔ 5. 1842-yilda Amir Nasrullo tomonidan qatl ettirilgan Qo'qon xoni kim edi? A) Muhammad Alixon (Madalixon) B) Xudoyorxon C) Umarxon D) Olimxon To'g'ri javob: A) Muhammad Alixon (Madalixon) ✔ 6. Amir Nasrullo davrida tuzilgan doimiy (muntazam) qo'shin askarlari qanday atalgan? A) Navkarlar B) Mirshablar C) Sarbozlar D) Yasovullar To'g'ri javob: C) Sarbozlar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 344 Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Qo'qon xonligi XIX asrning birinchi yarmida 7. XIX asr birinchi yarmida O'rta Osiyodagi uchta davlat to'g'ri ko'rsatilgan qatorni toping. A) Buxoro xonligi, Qozon xonligi, Qrim xonligi B) Xorazmshohlar, Qoraxoniylar, Somoniylar C) Temuriylar, Shayboniylar, Ashtarxoniylar D) Buxoro amirligi, Xiva xonligi, Qo'qon xonligi To'g'ri javob: D) Buxoro amirligi, Xiva xonligi, Qo'qon xonligi✔ 8. Qo'qon xonligida ip va mato tayyorlash uchun asosiy xomashyo bo'lgan qaysi ekin keng yetishtirilgan? A) Sholi B) Qand lavlagi C) Paxta D) Kartoshka To'g'ri javob: C) Paxta ✔ 9. Qo'qon xonligining poytaxti qaysi shahar bo'lgan? A) Qo'qon B) Marg'ilon C) Namangan D) Andijon To'g'ri javob: A) Qo'qon ✔ 10. Sheralixondan keyin 1845-yilda Qo'qon taxtiga chiqqan uning o'g'li kim? A) Xudoyorxon B) Madalixon C) Olimxon D) Umarxon To'g'ri javob: A) Xudoyorxon ✔ 11. Umarxon Qo'qon xonligini qaysi yillarda boshqargan? A) 1810–1822-yillarda B) 1822–1842-yillarda C) 1845–1858-yillarda D) 1798–1810-yillarda To'g'ri javob: A) 1810–1822-yillarda ✔ 12. Qo'qon xonligida Toshkentni boshqargan oliy amaldor qanday atalgan? A) Beklarbegi B) Mirshab C) Inoq D) Qushbegi To'g'ri javob: A) Beklarbegi ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Sanoat inqilobi va industrial jamiyat 13. Sanoat inqilobi davrida temir yo'llarning rivojlanishi nimaga olib kelgan? A) Dengiz savdosi butunlay to'xtagan B) Ko'mir qazib olish kamaygan C) Shaharlar aholisi qisqargan D) Yuk va yo'lovchi tashish tezlashgan, savdo kengaygan To'g'ri javob: D) Yuk va yo'lovchi tashish tezlashgan, savdo kengaygan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 345 14. XIX asrda Angliya ko'p sanoat mahsuloti ishlab chiqargani uchun qanday nom bilan atalgan? A) «Yevropaning non ombori» B) «Okeanlar bekasi» C) «Dunyo ustaxonasi» D) «Sharq darvozasi» To'g'ri javob: C) «Dunyo ustaxonasi»✔ 15. Bir xil mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar narx va bozorni bo'lib olish to'g'risida kelishib tuzgan, lekin mustaqilligini saqlab qolgan birlashma qanday ataladi? A) Konsern B) Trest C) Kooperativ D) Kartel To'g'ri javob: D) Kartel ✔ 16. Angliyada mashinalarni sindirib, ularga qarshi kurashgan ishchilar harakati qanday atalgan? A) Luddizm B) Liberalizm C) Chartizm D) Tred-yunionizm To'g'ri javob: A) Luddizm ✔ 17. Sanoat inqilobi davrida aholining shaharlarga ko'chib, shaharlar tez o'sishi jarayoni qanday ataladi? A) Militarizatsiya B) Monopolizatsiya C) Kolonizatsiya D) Urbanizatsiya To'g'ri javob: D) Urbanizatsiya ✔ 18. Bug' mashinasi uchun asosiy yoqilg'i nima bo'lgan? A) Benzin B) Toshko'mir C) Elektr energiyasi D) Tabiiy gaz To'g'ri javob: B) Toshko'mir ✔ 19. Aka-uka Raytlar birinchi boshqariladigan samolyot parvozini qaysi yili amalga oshirgan? A) 1885-yilda B) 1914-yilda C) 1903-yilda D) 1869-yilda To'g'ri javob: C) 1903-yilda ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Napoleon imperiyasi va Vena kongressi 20. 1807-yilda Fransiya va Rossiya o'rtasida qaysi tinchlik shartnomasi tuzilgan? A) Brest shartnomasi B) Parij shartnomasi C) Tilzit shartnomasi D) Vena shartnomasi To'g'ri javob: C) Tilzit shartnomasi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 346 21. Trafalgar jangida ingliz flotiga qo'mondonlik qilgan admiral kim? A) Artur Vellington B) Fyodor Ushakov C) Mixail Kutuzov D) Goratsio Nelson To'g'ri javob: D) Goratsio Nelson✔ 22. Napoleon Bonapart o'zini Fransiya imperatori deb e'lon qilgan yil qaysi? A) 1799-yil B) 1812-yil C) 1804-yil D) 1815-yil To'g'ri javob: C) 1804-yil ✔ 23. Vena kongressida yetakchi rol o'ynagan Avstriya tashqi ishlar vaziri kim? A) Talleyran B) Kamillo Kavur C) Otto fon Bismark D) Klemens Metternix To'g'ri javob: D) Klemens Metternix ✔ 24. Napoleon Bonapart 1799-yilda davlat to'ntarishi natijasida Fransiyada qanday lavozimni egallagan? A) Imperator B) Prezident C) Qirol D) Birinchi konsul To'g'ri javob: D) Birinchi konsul ✔ 25. Napoleonning Elbadan qaytib, qayta hokimiyatni qo'lga olgan davri qanday nomlanadi? A) «Ming kun» B) «Yuz kun» C) «Qirq kun» D) «Yetti yil» To'g'ri javob: B) «Yuz kun» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 347 Tarix • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Rossiya imperiyasining O'rta Osiyoni bosib olishi 1. Rossiya imperiyasining O'rta Osiyoga bostirib kirishining asosiy sabablaridan biri nima edi? A) Mahalliy aholiga mustaqillik berish B) Xomashyo manbalari va savdo bozorlarini egallash C) Angliyaga yordam berish D) Islom madaniyatini o'rganish To'g'ri javob: B) Xomashyo manbalari va savdo bozorlarini egallash✔ 2. Samarqand ostonasida 1868-yilda bo'lgan jang qaysi tepalik yonida bo'lib o'tgan? A) Cho'ponota B) Irjar C) Ko'histon D) Afrosiyob To'g'ri javob: A) Cho'ponota ✔ 3. Xivaga qarshi 1873-yilgi yurishga bosh bo'lgan general-gubernator kim? A) N. A. Kryzhanovskiy B) K. P. fon Kaufman C) M. G. Chernyayev D) V. A. Perovskiy To'g'ri javob: B) K. P. fon Kaufman ✔ 4. 1864-yilda Chimkent va Avliyootani egallagan rus qo'mondoni kim? A) M. G. Chernyayev B) A. P. Yermolov C) K. P. Kaufman D) V. A. Perovskiy To'g'ri javob: A) M. G. Chernyayev ✔ 5. 1868-yilda rus garnizoni qamal qilingan va mahalliy aholi qo'zg'olon ko'targan shahar qaysi? A) Xiva B) Samarqand C) Buxoro D) Toshkent To'g'ri javob: B) Samarqand ✔ 6. 1868-yilgi tinchlik shartnomasiga ko'ra Buxoro amirligi qanday holatga tushgan? A) To'liq mustaqil bo'lgan B) Angliya protektoratiga o'tgan C) Xiva xonligiga qo'shib yuborilgan D) Rossiyaga qaram (vassal) davlatga aylangan To'g'ri javob: D) Rossiyaga qaram (vassal) davlatga aylangan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 348 7. O'rta Osiyo xonliklarining Rossiya bosqiniga qarshi tura olmaganining asosiy sabablaridan biri nima? A) Dengizga chiqish yo'lining borligi B) Aholining juda ko'pligi C) Yevropa davlatlarining yordami D) O'zaro nizolar va harbiy-texnik qoloqlik To'g'ri javob: D) O'zaro nizolar va harbiy-texnik qoloqlik✔ 8. Toshkentni bosib olgan rus qo'shiniga kim qo'mondonlik qilgan? A) K. P. Kaufman B) V. A. Perovskiy C) M. G. Chernyayev D) D. I. Romanovskiy To'g'ri javob: C) M. G. Chernyayev ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asrda xonliklar madaniyati 9. Ogahiy ijodida tarixiy asarlardan tashqari qaysi soha ham muhim o'rin tutgan? A) Me'morlik B) Haykaltaroshlik C) Badiiy tarjima D) Rassomlik To'g'ri javob: C) Badiiy tarjima ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asrda Buyuk Britaniya va Fransiya 10. Fransiyada 1830-yilgi Iyul inqilobi natijasida qirol bo'lgan va «burjua qiroli» deb atalgan kim? A) Lyudovik XVIII B) Napoleon III C) Lui Filipp D) Karl X To'g'ri javob: C) Lui Filipp ✔ 11. Britaniya mustamlakalari orasida «Britaniya tojining gavhari» deb atalgan mamlakat qaysi? A) Kanada B) Hindiston C) Misr D) Avstraliya To'g'ri javob: B) Hindiston ✔ 12. Lui Napoleon o'zini imperator Napoleon III deb e'lon qilgan yil qaysi? A) 1830-yil B) 1852-yil C) 1848-yil D) 1870-yil To'g'ri javob: B) 1852-yil ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 349 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Germaniya va Italiyaning birlashuvi 13. «Yosh Italiya» tashkilotiga asos solgan italyan inqilobchisi kim? A) Viktor Emmanuil II B) Juzeppe Matstsini C) Kamillo Kavur D) Juzeppe Garibaldi To'g'ri javob: B) Juzeppe Matstsini✔ 14. Italiyani birlashtirishda yetakchilik qilgan qirollik qaysi? A) Papa viloyati B) Venetsiya respublikasi C) Neapol qirolligi D) Sardiniya (Pyemont) qirolligi To'g'ri javob: D) Sardiniya (Pyemont) qirolligi ✔ 15. Germaniyani «temir va qon» bilan birlashtirish siyosatini olib borgan Prussiya bosh vaziri kim? A) Kamillo Kavur B) Klemens Metternix C) Otto fon Bismark D) Vilgelm II To'g'ri javob: C) Otto fon Bismark ✔ 16. 1864-yilda Prussiya va Avstriya birgalikda qaysi davlatga qarshi urush olib borgan? A) Shvetsiya B) Italiya C) Fransiya D) Daniya To'g'ri javob: D) Daniya ✔ 17. 1861-yilda e'lon qilingan Italiya qirolligining birinchi qiroli kim bo'lgan? A) Vilgelm I B) Umberto I C) Viktor Emmanuil II D) Napoleon III To'g'ri javob: C) Viktor Emmanuil II ✔ 18. 1866-yilda Prussiya qaysi davlat bilan urushda g'alaba qozonib, nemis yerlarini birlashtirishda yetakchilikni qo'lga oldi? A) Daniya B) Avstriya C) Rossiya D) Fransiya To'g'ri javob: B) Avstriya ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Rossiya imperiyasi 19. Aleksandr I Rossiya imperiyasini qaysi yillarda boshqargan? A) 1855–1881-yillarda B) 1801–1825-yillarda C) 1825–1855-yillarda D) 1796–1801-yillarda To'g'ri javob: B) 1801–1825-yillarda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 350 20. Rossiya–Yaponiya urushida rus flotining halokatli mag'lubiyati qaysi jangda yuz bergan? A) Tsusima jangida B) Sinop jangida C) Yutland jangida D) Trafalgar jangida To'g'ri javob: A) Tsusima jangida✔ 21. 1877–1878-yillardagi Rus–turk urushi natijasida qaysi xalq Usmonli hukmronligidan ozod bo'lishga erishgan? A) Polyaklar B) Finlar C) Bolgarlar D) Gruzinlar To'g'ri javob: C) Bolgarlar ✔ 22. Rossiyada krepostnoylik huquqini bekor qilgan imperator kim? A) Aleksandr III B) Nikolay I C) Nikolay II D) Aleksandr II To'g'ri javob: D) Aleksandr II ✔ 23. 1864-yilda Rossiyada joylarda mahalliy xo'jalik ishlarini boshqarish uchun tuzilgan organlar qanday atalgan? A) Dumalar B) Kommunalar C) Sovetlar D) Zemstvolar To'g'ri javob: D) Zemstvolar ✔ 24. 1874-yilgi harbiy islohot Rossiyada nimani joriy etgan? A) Umumiy harbiy majburiyatni B) Yollanma armiyani C) Rekrut to'plashni D) Harbiy posyolkalarni To'g'ri javob: A) Umumiy harbiy majburiyatni ✔ 25. 1891-yilda qurilishi boshlangan va Rossiyaning Yevropa qismini Uzoq Sharq bilan bog'lagan temir yo'l qaysi? A) Buyuk Sibir temir yo'li B) Bag'dod temir yo'li C) Orenburg–Toshkent temir yo'li D) Zakaspiy temir yo'li To'g'ri javob: A) Buyuk Sibir temir yo'li ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 351 Tarix • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Rossiya imperiyasining O'rta Osiyoni bosib olishi 1. Toshkentga 1864-yilda Chernyayev qo'shinining birinchi hujumi qanday yakunlangan? A) Muvaffaqiyatsiz tugagan, ruslar chekingan B) Shahar butunlay vayron qilingan C) Shahar darhol taslim bo'lgan D) Shartnoma bilan ittifoq tuzilgan To'g'ri javob: A) Muvaffaqiyatsiz tugagan, ruslar chekingan✔ 2. Qo'qon xonligi tugatilgach, uning hududida qanday ma'muriy birlik tuzilgan? A) Yettisuv viloyati B) Farg'ona viloyati C) Zarafshon okrugi D) Sirdaryo viloyati To'g'ri javob: B) Farg'ona viloyati ✔ 3. Toshkent mudofaasiga rahbarlik qilib, 1865-yilda jangda halok bo'lgan Qo'qon sarkardasi kim? A) Alimqul B) Musulmonqul C) Po'latxon D) Abdurahmon oftobachi To'g'ri javob: A) Alimqul ✔ 4. 1868-yilda Samarqand va unga yaqin hududlardan tuzilgan ma'muriy birlik qanday atalgan? A) Kaspiyorti viloyati B) Sirdaryo viloyati C) Amudaryo bo'limi D) Zarafshon okrugi To'g'ri javob: D) Zarafshon okrugi ✔ 5. Samarqand bosib olingan paytda Buxoro amiri kim edi? A) Amir Abdulahad B) Amir Haydar C) Amir Muzaffar D) Amir Nasrullo To'g'ri javob: C) Amir Muzaffar ✔ 6. 1864-yilda rus qo'shinlari qaysi shaharni ham egallagan (Verevkin qo'mondonligida)? A) Qo'qonni B) Samarqandni C) Turkiston shahrini D) Xivani To'g'ri javob: C) Turkiston shahrini ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 352 Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asrda xonliklar madaniyati 7. «Firdavs ul-iqbol» nomli Xiva tarixiga oid asarni yozishni boshlagan tarixchi va shoir kim? A) Gulxaniy B) Muhammad Rizo Ogahiy C) Ahmad Donish D) Shermuhammad Munis To'g'ri javob: D) Shermuhammad Munis✔ 8. Xiva me'morchiligida minora va binolarning sirti ko'pincha qanday bezak bilan qoplangan? A) Oltin qoplama bilan B) Sirli koshin va naqshlar bilan C) Marmar haykallar bilan D) Mozaik oyna bilan To'g'ri javob: B) Sirli koshin va naqshlar bilan ✔ 9. Gulxaniyning «Zarbulmasal» asari qaysi janrga yaqin? A) Dramatik tragediya B) Masal va maqollarga boy majoziy nasr C) Tarixiy xronika D) Ilmiy risola To'g'ri javob: B) Masal va maqollarga boy majoziy nasr ✔ 10. Umarxon topshirig'i bilan Qo'qon shoirlarining she'rlarini to'plab, «Majmuai shoiron» tazkirasini tuzgan kim? A) Bayoniy B) Munis C) Gulxaniy D) Fazliy Namangoniy To'g'ri javob: D) Fazliy Namangoniy ✔ 11. XIX asrda xonliklarda yozilgan tarixiy asarlarning muhim ahamiyati nimada? A) Ular rus tilida yozilgan B) Ular o'sha davr voqealari haqida qimmatli manba hisoblanadi C) Ular faqat ertaklardan iborat D) Ular Yevropada chop etilgan darsliklardir To'g'ri javob: B) Ular o'sha davr voqealari haqida qimmatli manba hisoblanadi ✔ 12. XIX asrda xonliklarda bolalar savod chiqargan boshlang'ich o'quv yurti qanday atalgan? A) Eski maktab B) Universitet C) Gimnaziya D) Litsey To'g'ri javob: A) Eski maktab ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 353 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asrda Buyuk Britaniya va Fransiya 13. XIX asrda Fransiya Afrikaning qaysi mamlakatini 1830-yildan boshlab bosib olib, mustamlakaga aylantirgan? A) Janubiy Afrika B) Efiopiya C) Jazoir D) Misr To'g'ri javob: C) Jazoir✔ 14. XIX asr oxirida Buyuk Britaniya mustamlakalarining keng hududlarda joylashganini ifodalovchi ibora qaysi? A) «Xalqlar qamoqxonasi» B) «Quyosh botmaydigan imperiya» C) «Dunyoning tomi» D) «Yevropaning kasal odami» To'g'ri javob: B) «Quyosh botmaydigan imperiya» ✔ 15. XIX asrda bir necha marta Angliya bosh vaziri bo'lgan liberallar yetakchisi kim? A) Benjamin Dizraeli B) Uinston Cherchill C) Uilyam Gladston D) Artur Vellington To'g'ri javob: C) Uilyam Gladston ✔ 16. 1845–1849-yillarda kartoshka hosilining nobud bo'lishi natijasida katta ochlik yuz bergan mamlakat qaysi? A) Irlandiya B) Daniya C) Gollandiya D) Shotlandiya To'g'ri javob: A) Irlandiya ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Germaniya va Italiyaning birlashuvi 17. 1834-yilda nemis davlatlari o'rtasida tuzilgan va birlashuvga iqtisodiy zamin yaratgan ittifoq qaysi? A) Reyn ittifoqi B) Bojxona ittifoqi C) Uchlar ittifoqi D) Muqaddas ittifoq To'g'ri javob: B) Bojxona ittifoqi ✔ 18. Germaniya imperiyasi qaysi yili e'lon qilingan? A) 1866-yilda B) 1888-yilda C) 1848-yilda D) 1871-yilda To'g'ri javob: D) 1871-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 354 19. Germaniya imperiyasi qayerda e'lon qilingan? A) Berlin ratushasida B) Vena saroyida C) Frankfurt soborida D) Versal saroyida To'g'ri javob: D) Versal saroyida✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Rossiya imperiyasi 20. 1861-yilgi islohotga ko'ra ozod qilingan dehqonlar yerni qanday shartda olgan? A) Pomeshchikka to'lov (sotib olish) evaziga B) Faqat harbiy xizmat evaziga C) Mutlaqo tekinga D) Yerni umuman ololmagan holda To'g'ri javob: A) Pomeshchikka to'lov (sotib olish) evaziga ✔ 21. Rossiya–Yaponiya urushi qaysi yillarda bo'lgan? A) 1894–1895-yillarda B) 1914–1918-yillarda C) 1877–1878-yillarda D) 1904–1905-yillarda To'g'ri javob: D) 1904–1905-yillarda ✔ 22. Rossiyada krepostnoylik huquqi qaysi yili bekor qilingan? A) 1856-yilda B) 1881-yilda C) 1861-yilda D) 1825-yilda To'g'ri javob: C) 1861-yilda ✔ 23. Rossiyada oltin rubl joriy etilgan pul islohoti (1897) qaysi davlat arbobi nomi bilan bog'liq? A) P. A. Stolipin B) K. P. Pobedonossev C) A. M. Gorchakov D) S. Y. Vitte To'g'ri javob: D) S. Y. Vitte ✔ 24. 1917-yil Fevral inqilobi natijasida Rossiyada nima sodir bo'lgan? A) Rossiya Yaponiyaga urush e'lon qilgan B) Nikolay II taxtdan voz kechgan, monarxiya ag'darilgan C) Davlat dumasi birinchi marta chaqirilgan D) Krepostnoylik bekor qilingan To'g'ri javob: B) Nikolay II taxtdan voz kechgan, monarxiya ag'darilgan ✔ 25. Qrim urushida Rossiyaga qarshi Usmonli imperiyasi bilan birga qaysi davlatlar urushgan? A) AQSh va Yaponiya B) Germaniya va Avstriya C) Italiya va Ispaniya D) Angliya va Fransiya To'g'ri javob: D) Angliya va Fransiya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 355 Tarix • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Rossiya imperiyasining O'rta Osiyoni bosib olishi 1. Farg'ona viloyatining birinchi harbiy gubernatori kim bo'lgan? A) K. P. Kaufman B) M. G. Chernyayev C) A. N. Kuropatkin D) M. D. Skobelev To'g'ri javob: D) M. D. Skobelev✔ 2. 1866-yilda rus qo'shinlari egallagan shaharlar qatorini ko'rsating. A) Samarqand, Kattaqo'rg'on, Urgut B) Qo'qon, Andijon, Namangan C) Xo'jand, O'ratepa, Jizzax D) Xiva, Urganch, Hazorasp To'g'ri javob: C) Xo'jand, O'ratepa, Jizzax ✔ 3. Samarqand rus qo'shinlari tomonidan qaysi yili egallangan? A) 1868-yilda B) 1865-yilda C) 1873-yilda D) 1866-yilda To'g'ri javob: A) 1868-yilda ✔ 4. 1873-yilda Rossiya qo'shinlari Xivani egallagandan keyin xonlikda qaysi tartib rasman bekor qilingan? A) Xonlik unvoni B) Dehqonchilik C) Qullik va qul savdosi D) Islom dini To'g'ri javob: C) Qullik va qul savdosi ✔ 5. 1866-yilda Buxoro amiri qo'shini rus qo'shinlaridan qaysi jangda yengilgan? A) Irjar jangida B) Zirabuloq jangida C) Cho'ponota jangida D) Gandimiyon jangida To'g'ri javob: A) Irjar jangida ✔ 6. Toshkent rus qo'shinlari tomonidan qaysi yili bosib olingan? A) 1865-yilda B) 1864-yilda C) 1867-yilda D) 1868-yilda To'g'ri javob: A) 1865-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 356 7. 1853-yilda Oqmachit qal'asini egallagan rus qo'mondoni kim? A) M. D. Skobelev B) K. P. Kaufman C) V. A. Perovskiy D) M. G. Chernyayev To'g'ri javob: C) V. A. Perovskiy✔ 8. 1873–1876-yillarda Qo'qon xonligida Xudoyorxon va chor ma'muriyatiga qarshi ko'tarilgan qo'zg'olonga kim rahbarlik qilgan? A) Musulmonqul B) Alimqul C) Dukchi eshon D) Po'latxon (Mulla Isoq) To'g'ri javob: D) Po'latxon (Mulla Isoq) ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asrda xonliklar madaniyati 9. Munisning xattotlik san'atiga bag'ishlangan risolasi qanday nomlangan? A) «Majmuai shoiron» B) «Zarbulmasal» C) «Navodir ul-vaqoe» D) «Savodi ta'lim» To'g'ri javob: D) «Savodi ta'lim» ✔ 10. Munis boshlagan «Firdavs ul-iqbol» asarini davom ettirgan uning jiyani kim? A) Bayoniy B) Muhammad Rizo Ogahiy C) Komil Xorazmiy D) Feruz To'g'ri javob: B) Muhammad Rizo Ogahiy ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asrda Buyuk Britaniya va Fransiya 11. Parij kommunasi taxminan necha kun hokimiyatda bo'lgan? A) 72 kun B) 100 kun C) 15 kun D) 365 kun To'g'ri javob: A) 72 kun ✔ 12. 1848-yilda Fransiya prezidenti etib saylangan, keyinchalik imperator bo'lgan shaxs kim? A) Leon Gambetta B) Adolf Tyer C) Lui Filipp D) Lui Napoleon Bonapart To'g'ri javob: D) Lui Napoleon Bonapart ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 357 13. 1851-yilda Londonda «Billur saroy»da qanday tadbir o'tkazilgan? A) Vena kongressi B) Birinchi Butunjahon sanoat ko'rgazmasi C) Birinchi Xalqaro tinchlik konferensiyasi D) Birinchi zamonaviy Olimpiya o'yinlari To'g'ri javob: B) Birinchi Butunjahon sanoat ko'rgazmasi✔ 14. XIX asr ikkinchi yarmida Angliyada hokimiyat uchun kurashgan ikki asosiy partiya qaysilar? A) Bolsheviklar va mensheviklar B) Konservatorlar va liberallar C) Respublikachilar va demokratlar D) Yakobinlar va jirondachilar To'g'ri javob: B) Konservatorlar va liberallar ✔ 15. 1832-yilda Angliyada o'tkazilgan islohot nimaga oid edi? A) Mustamlakalarni ozod qilishga B) Parlament saylov tizimiga C) Krepostnoylikni bekor qilishga D) Qirollikni tugatishga To'g'ri javob: B) Parlament saylov tizimiga ✔ 16. Fransiyada Uchinchi respublika qachon e'lon qilingan? A) 1852-yil dekabrda B) 1848-yil fevralda C) 1815-yil iyunda D) 1870-yil sentabrda To'g'ri javob: D) 1870-yil sentabrda ✔ 17. 1894-yilda Fransiyada josuslikda nohaq ayblangan zobit bilan bog'liq mashhur ish qanday nomlanadi? A) Bulanje ishi B) Panama ishi C) Dreyfus ishi D) Lesseps ishi To'g'ri javob: C) Dreyfus ishi ✔ 18. 1830-yilgi inqilob natijasida qaysi davlat Niderlandiyadan ajralib, mustaqil bo'ldi? A) Lyuksemburg B) Shveytsariya C) Daniya D) Belgiya To'g'ri javob: D) Belgiya ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Germaniya va Italiyaning birlashuvi 19. Italiyani birlashtirish siyosatini diplomatik yo'l bilan olib borgan Sardiniya bosh vaziri kim? A) Juzeppe Garibaldi B) Klemens Metternix C) Juzeppe Matstsini D) Kamillo Kavur To'g'ri javob: D) Kamillo Kavur ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 358 20. Germaniya imperiyasining birinchi imperatori (kayzeri) kim bo'lgan? A) Vilgelm I B) Fridrix II C) Napoleon III D) Vilgelm II To'g'ri javob: A) Vilgelm I✔ 21. Germaniyani birlashtirishda yetakchi rol o'ynagan davlat qaysi? A) Saksoniya B) Bavariya C) Prussiya D) Avstriya To'g'ri javob: C) Prussiya ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Rossiya imperiyasi 22. Rossiyada Davlat dumasi birinchi marta qaysi yili ish boshlagan? A) 1917-yilda B) 1906-yilda C) 1861-yilda D) 1905-yil yanvarida To'g'ri javob: B) 1906-yilda ✔ 23. Dekabristlar qo'zg'olonidan keyin taxtga chiqqan Rossiya imperatori kim? A) Pavel I B) Nikolay I C) Aleksandr I D) Aleksandr II To'g'ri javob: B) Nikolay I ✔ 24. 1905-yil 17-oktabr manifesti nimani va'da qilgan? A) Krepostnoylikni tiklashni B) Fuqarolik erkinliklari va qonun chiqaruvchi Davlat dumasini C) Monarxiyani butunlay tugatishni D) Yerlarni chet elliklarga sotishni To'g'ri javob: B) Fuqarolik erkinliklari va qonun chiqaruvchi Davlat dumasini ✔ 25. Qrim urushi qaysi yillarda bo'lib o'tgan? A) 1904–1905-yillarda B) 1812–1814-yillarda C) 1877–1878-yillarda D) 1853–1856-yillarda To'g'ri javob: D) 1853–1856-yillarda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 359 Tarix • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Rossiya imperiyasining O'rta Osiyoni bosib olishi 1. Egallab olingan Oqmachit qal'asi keyinchalik qanday nom bilan atalgan? A) Perovsk B) Verniy C) Kaufman D) Skobelev To'g'ri javob: A) Perovsk✔ 2. Xiva xonligi rus qo'shinlari tomonidan qaysi yili bosib olingan? A) 1865-yilda B) 1873-yilda C) 1868-yilda D) 1876-yilda To'g'ri javob: B) 1873-yilda ✔ 3. Rossiya imperiyasi Sirdaryo quyi oqimida 1847-yilda qurgan istehkom qanday nomlangan? A) Raim B) Kazalinsk C) Verniy D) Perovsk To'g'ri javob: A) Raim ✔ 4. XIX asrda O'rta Osiyo uchun Rossiya bilan raqobat qilgan Yevropa davlati qaysi? A) Gollandiya B) Portugaliya C) Buyuk Britaniya D) Ispaniya To'g'ri javob: C) Buyuk Britaniya ✔ 5. Qo'qon xonligining so'nggi xoni kim edi? A) Malla xon B) Nasriddinbek C) Xudoyorxon D) Sheralixon To'g'ri javob: B) Nasriddinbek ✔ 6. Gandimiyon shartnomasini imzolagan Xiva xoni kim? A) Isfandiyorxon B) Muhammad Rahimxon II (Feruz) C) Muhammad Aminxon D) Olloqulixon To'g'ri javob: B) Muhammad Rahimxon II (Feruz) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 360 7. Gandimiyon shartnomasiga ko'ra Xiva xonligi qaysi hududni Rossiyaga bergan? A) Amudaryoning o'ng qirg'og'idagi yerlarni B) Zarafshon vodiysini C) Farg'ona vodiysini D) Toshkent vohasini To'g'ri javob: A) Amudaryoning o'ng qirg'og'idagi yerlarni✔ 8. 1868-yilda Buxoro amirligi qo'shinining uzil-kesil mag'lubiyatga uchragan jangi qaysi? A) Ko'k-tepa jangi B) Zirabuloq jangi C) Irjar jangi D) Borodino jangi To'g'ri javob: B) Zirabuloq jangi ✔ 9. Qo'qon xonligi rasman tugatilgan yil qaysi? A) 1865-yil B) 1873-yil C) 1868-yil D) 1876-yil To'g'ri javob: D) 1876-yil ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asrda xonliklar madaniyati 10. Qo'qon adabiy muhitida ijod qilgan, «Bulbul» va boshqa she'rlari bilan tanilgan shoira Uvaysiyning asl ismi nima? A) Mohlaroyim B) Jahonotin C) Anbar D) Zebunniso To'g'ri javob: B) Jahonotin ✔ 11. XIX asrda Buxoro, Xiva va Qo'qonda keng tarqalgan hunarmandchilik turlaridan biri qaysi? A) Avtomobilsozlik B) Samolyotsozlik C) Kemasozlik D) Kulolchilik va zardo'zlik To'g'ri javob: D) Kulolchilik va zardo'zlik ✔ 12. Xivadagi Muhammad Aminxon madrasasi o'z davrida qanday xususiyati bilan ajralib turgan? A) Yog'ochdan qurilgan yagona madrasa bo'lgan B) Xivadagi eng katta madrasa bo'lgan C) Unda faqat rus tili o'qitilgan D) Yer ostida qurilgan To'g'ri javob: B) Xivadagi eng katta madrasa bo'lgan ✔ 13. XIX asrda xonliklarda oliy diniy va dunyoviy bilim beruvchi o'quv yurti qanday nomlangan? A) Madrasa B) Akademiya C) Kollej D) Maktabxona To'g'ri javob: A) Madrasa ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 361 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asrda Buyuk Britaniya va Fransiya 14. Parij kommunasining tor-mor etilishi bilan yakunlangan 1871-yil may oyining so'nggi kunlari qanday nomlanadi? A) «Qonli hafta» B) «Yuz kun» C) «Termidor to'ntarishi» D) «Qonli yakshanba» To'g'ri javob: A) «Qonli hafta»✔ 15. XX asr boshida Angliyada ishchilar manfaatlarini himoya qilish uchun tashkil topgan partiya qaysi? A) Vig partiyasi B) Leyboristlar partiyasi C) Tori partiyasi D) Konservatorlar partiyasi To'g'ri javob: B) Leyboristlar partiyasi ✔ 16. 1848–1849-yillarda Yevropaning ko'plab mamlakatlarida yuz bergan inqiloblar qanday nom bilan mashhur? A) «Baxmal inqilob» B) «Xalqlar bahori» C) «Qizil terror» D) «Shonli inqilob» To'g'ri javob: B) «Xalqlar bahori» ✔ 17. XIX asrda Angliya bosh vaziri bo'lgan Benjamin Dizraeli qaysi partiya yetakchisi edi? A) Konservatorlar partiyasiga B) Leyboristlar partiyasiga C) Chartistlar partiyasiga D) Liberallar partiyasiga To'g'ri javob: A) Konservatorlar partiyasiga ✔ 18. 1871-yilda Parijda ishchilar va shahar aholisi tomonidan tuzilgan hukumat qanday atalgan? A) Direktoriya B) Milliy majlis C) Konvent D) Parij kommunasi To'g'ri javob: D) Parij kommunasi ✔ 19. 1848-yilgi Fevral inqilobidan so'ng Fransiyada qanday davlat tuzumi o'rnatilgan? A) Uchinchi respublika B) Ikkinchi respublika C) Konstitutsiyaviy monarxiya D) Birinchi imperiya To'g'ri javob: B) Ikkinchi respublika ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 362 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Germaniya va Italiyaning birlashuvi 20. 1867-yilda Prussiya boshchiligida tuzilgan nemis davlatlari birlashmasi qanday atalgan? A) Shimoliy Germaniya ittifoqi B) Germaniya Federativ Respublikasi C) Reyn ittifoqi D) Muqaddas Rim imperiyasi To'g'ri javob: A) Shimoliy Germaniya ittifoqi✔ 21. Fransiya–Prussiya urushi qaysi yillarda bo'lib o'tgan? A) 1870–1871-yillarda B) 1866–1867-yillarda C) 1877–1878-yillarda D) 1853–1856-yillarda To'g'ri javob: A) 1870–1871-yillarda ✔ 22. 1860-yilda «Mingtalik» (qizil ko'ylaklilar) otryadi bilan Sitsiliyani ozod qilgan italyan qahramoni kim? A) Otto fon Bismark B) Kamillo Kavur C) Juzeppe Garibaldi D) Juzeppe Matstsini To'g'ri javob: C) Juzeppe Garibaldi ✔ 23. Germaniya va Italiyaning birlashuvi Yevropa uchun qanday oqibatga olib kelgan? A) Fransiya Yevropaning yagona yetakchisiga aylangan B) Yevropada yangi kuchli davlatlar paydo bo'lgan C) Yevropada urushlar abadiy to'xtagan D) Avstriya hududi ikki baravar kengaygan To'g'ri javob: B) Yevropada yangi kuchli davlatlar paydo bo'lgan ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Rossiya imperiyasi 24. Dehqonlarga jamoadan chiqib, xutor va otrub xo'jaliklari tuzishga ruxsat bergan agrar islohot muallifi kim? A) S. Y. Vitte B) M. M. Speranskiy C) P. A. Stolipin D) A. F. Kerenskiy To'g'ri javob: C) P. A. Stolipin ✔ 25. Aleksandr II 1881-yilda qaysi tashkilot a'zolari tomonidan o'ldirilgan? A) Bolsheviklar partiyasi B) «Xalq irodasi» C) «Yer va ozodlik» D) «Shimoliy jamiyat» To'g'ri javob: B) «Xalq irodasi» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 363 Tarix • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Rossiya imperiyasining O'rta Osiyoni bosib olishi 1. Rossiya va Angliya o'rtasida O'rta Osiyo uchun olib borilgan raqobat tarixda qanday nom olgan? A) «Afyun urushi» B) «Yuz yillik urush» C) «Sovuq urush» D) «Katta o'yin» To'g'ri javob: D) «Katta o'yin»✔ 2. Gandimiyon shartnomasiga ko'ra Xiva Rossiyaga qancha tovon to'lashi belgilangan? A) 10 million rubl B) 100 ming rubl C) 500 ming rubl D) 2 million 200 ming rubl To'g'ri javob: D) 2 million 200 ming rubl ✔ 3. Qo'qon xonligining Oqmachit qal'asi qaysi yili rus qo'shinlari tomonidan egallangan? A) 1865-yilda B) 1853-yilda C) 1847-yilda D) 1864-yilda To'g'ri javob: B) 1853-yilda ✔ 4. 1873-yilda Xiva xonligi bilan tuzilgan shartnoma qanday nomlangan? A) Ayg'un shartnomasi B) Gandimiyon shartnomasi C) Parij shartnomasi D) Tilzit shartnomasi To'g'ri javob: B) Gandimiyon shartnomasi ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asrda xonliklar madaniyati 5. Xiva xonligida yashab ijod qilgan, «Shajarai Xorazmshohiy» asari muallifi bo'lgan tarixchi kim? A) Fazliy B) Munis C) Bayoniy D) Gulxaniy To'g'ri javob: C) Bayoniy ✔ 6. XIX asrning birinchi yarmida xonliklarda kitoblar qanday usulda ko'paytirilgan? A) Fotonusxa olingan B) Faqat bosmaxonada chop etilgan C) Xattotlar tomonidan qo'lda ko'chirilgan D) Mashinkada yozilgan To'g'ri javob: C) Xattotlar tomonidan qo'lda ko'chirilgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 364 7. Xorazm tanbur chizig'i nomli musiqiy yozuv (nota) tizimini yaratgan kim? A) Ogahiy B) Komil Xorazmiy C) Bayoniy D) Munis To'g'ri javob: B) Komil Xorazmiy✔ 8. «Zarbulmasal» asarining muallifi kim? A) Ogahiy B) Muqimiy C) Gulxaniy D) Furqat To'g'ri javob: C) Gulxaniy ✔ 9. Shoira Nodiraning asl ismi nima bo'lgan? A) Mohlaroyim B) Mahzuna C) Jahonotin D) Dilshod To'g'ri javob: A) Mohlaroyim ✔ 10. Qo'qon adabiy muhitida ijod qilgan shoiralar to'g'ri ko'rsatilgan qatorni toping. A) Behbudiy, Avloniy, Fitrat B) Nodira, Uvaysiy, Mahzuna C) Lutfiy, Atoiy, Sakkokiy D) Munis, Ogahiy, Bayoniy To'g'ri javob: B) Nodira, Uvaysiy, Mahzuna ✔ 11. Toshhovli saroyi qaysi shaharda joylashgan? A) Xivada B) Qo'qonda C) Buxoroda D) Samarqandda To'g'ri javob: A) Xivada ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asrda Buyuk Britaniya va Fransiya 12. 1846-yilda Angliyada g'allaga yuqori boj solgan qaysi qonunlar bekor qilingan? A) G'alla qonunlari B) Fabrika qonunlari C) Kambag'allar qonunlari D) Navigatsiya qonunlari To'g'ri javob: A) G'alla qonunlari ✔ 13. 1904-yilda Angliya va Fransiya o'rtasida tuzilgan kelishuv qanday nomlangan? A) «Samimiy kelishuv» (Antanta) B) Muqaddas ittifoq C) Uchlar ittifoqi D) Bojxona ittifoqi To'g'ri javob: A) «Samimiy kelishuv» (Antanta) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 365 14. Qirolicha Viktoriya Buyuk Britaniyani qaysi yillarda boshqargan? A) 1815–1848-yillarda B) 1837–1901-yillarda C) 1901–1936-yillarda D) 1801–1837-yillarda To'g'ri javob: B) 1837–1901-yillarda✔ 15. XIX asrda Angliyaning siyosiy tuzumi qanday bo'lgan? A) Harbiy diktatura B) Mutlaq monarxiya C) Prezidentlik respublikasi D) Parlamentli monarxiya To'g'ri javob: D) Parlamentli monarxiya ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Germaniya va Italiyaning birlashuvi 16. Fransiya–Prussiya urushida fransuz armiyasi qaysi jangda katta mag'lubiyatga uchrab, imperator asir olingan? A) Verden jangida B) Vaterloo jangida C) Marna jangida D) Sedan jangida To'g'ri javob: D) Sedan jangida ✔ 17. 1871-yilgi Frankfurt tinchlik shartnomasiga ko'ra Fransiya Germaniyaga qaysi viloyatlarni bergan? A) Savoyya va Nitstsani B) Elzas va Lotaringiyani C) Normandiya va Bretanni D) Bavariya va Saksoniyani To'g'ri javob: B) Elzas va Lotaringiyani ✔ 18. Italiya birlashuviga to'sqinlik qilgan, shimoliy Italiya yerlarini egallab turgan davlat qaysi edi? A) Usmonli imperiyasi B) Avstriya imperiyasi C) Buyuk Britaniya D) Rossiya imperiyasi To'g'ri javob: B) Avstriya imperiyasi ✔ 19. Rim qaysi yili Italiya qirolligi tarkibiga qo'shilgan va birlashuv yakunlangan? A) 1815-yilda B) 1861-yilda C) 1870-yilda D) 1848-yilda To'g'ri javob: C) 1870-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 366 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Rossiya imperiyasi 20. 1825-yil 14-dekabrda Peterburgdagi Senat maydonida qo'zg'olon ko'targan zodagon-zobitlar qanday atalgan? A) Slavyanofillar B) Dekabristlar C) Bolsheviklar D) Narodniklar To'g'ri javob: B) Dekabristlar✔ 21. Rossiya imperiyasining so'nggi imperatori kim bo'lgan? A) Aleksandr II B) Aleksandr III C) Nikolay I D) Nikolay II To'g'ri javob: D) Nikolay II ✔ 22. 1905-yil 9-yanvarda Peterburgda tinch namoyishchilarning o'qqa tutilishi tarixda qanday nom olgan? A) «Yuz kun» B) «Qonli yakshanba» C) «Qora seshanba» D) «Qonli hafta» To'g'ri javob: B) «Qonli yakshanba» ✔ 23. Qrim urushidagi qaysi shahar mudofaasi 349 kun davom etgan? A) Kiyev B) Sevastopol C) Moskva D) Odessa To'g'ri javob: B) Sevastopol ✔ 24. Rossiya–Yaponiya urushi qaysi shartnoma bilan tugagan? A) Nankin shartnomasi B) Brest shartnomasi C) Portsmut shartnomasi D) Shimonoseki shartnomasi To'g'ri javob: C) Portsmut shartnomasi ✔ 25. Qrim urushi qaysi tinchlik shartnomasi bilan yakunlangan? A) 1807-yilgi Tilzit shartnomasi B) 1856-yilgi Parij shartnomasi C) 1905-yilgi Portsmut shartnomasi D) 1878-yilgi Berlin shartnomasi To'g'ri javob: B) 1856-yilgi Parij shartnomasi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 367 Tarix • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Mustamlaka davrida iqtisodiyot va xalq qo'zg'olonlari 1. Andijon qo'zg'olonchilari qaysi joyda joylashgan rus harbiy qismiga hujum qilishgan? A) Xiva Ichan qal'asiga B) Samarqand arkiga C) Andijon kazarmalariga D) Toshkent qal'asiga To'g'ri javob: C) Andijon kazarmalariga✔ 2. Andijon qo'zg'oloni qaysi yili bo'lgan? A) 1876-yilda B) 1916-yilda C) 1892-yilda D) 1898-yilda To'g'ri javob: D) 1898-yilda ✔ 3. Chor Rossiyasi Turkistonni asosan qaysi xomashyo bazasiga aylantirishga intilgan? A) Ko'mir B) Neft C) Oltin D) Paxta To'g'ri javob: D) Paxta ✔ 4. Zakaspiy temir yo'li qaysi shaharga 1888-yilda yetib kelgan? A) Toshkentga B) Andijonga C) Samarqandga D) Xivaga To'g'ri javob: C) Samarqandga ✔ 5. 1898-yilgi Andijon qo'zg'oloniga kim rahbarlik qilgan? A) Alimqul B) Namoz Pirimqulov C) Dukchi eshon (Muhammad Ali xalfa) D) Po'latxon To'g'ri javob: C) Dukchi eshon (Muhammad Ali xalfa) ✔ 6. XIX asr oxirida Farg'ona vodiysi qaysi ekin bo'yicha Turkistonning asosiy hududiga aylangan? A) Qand lavlagi B) Paxta C) Bug'doy D) Sholi To'g'ri javob: B) Paxta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 368 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — AQSh va Lotin Amerikasi XIX asrda 7. Quldorlikning dahshatlarini ko'rsatgan «Tom amakining kulbasi» romani muallifi kim? A) Mark Tven B) Teodor Drayzer C) Garriyet Bicher-Stou D) Jek London To'g'ri javob: C) Garriyet Bicher-Stou✔ 8. AQShda Fuqarolar urushining asosiy sababi nima edi? A) Meksika bilan chegara bahsi B) Yaponiya bilan savdo raqobati C) Janubdagi quldorlik masalasidagi kelishmovchilik D) Angliyadan mustaqillik uchun kurash To'g'ri javob: C) Janubdagi quldorlik masalasidagi kelishmovchilik ✔ 9. Fuqarolar urushidagi burilish nuqtasi bo'lgan 1863-yilgi jang qaysi? A) Saratoga jangi B) Vaterloo jangi C) Yorktaun jangi D) Gettisberg jangi To'g'ri javob: D) Gettisberg jangi ✔ 10. Lotin Amerikasida birinchi bo'lib mustaqillikka erishgan davlat qaysi? A) Meksika B) Gaiti C) Argentina D) Braziliya To'g'ri javob: B) Gaiti ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston general-gubernatorligi va mustamlaka boshqaruvi 11. Turkiston o'lkasidagi boshqaruv tizimi o'z mohiyatiga ko'ra qanday nomlangan? A) Xalq respublikasi boshqaruvi B) Parlamentli boshqaruv C) Diniy-xonlik boshqaruvi D) Harbiy-xalq boshqaruvi To'g'ri javob: D) Harbiy-xalq boshqaruvi ✔ 12. Birinchi rus-tuzem maktabi qaysi shaharda ochilgan? A) Toshkentda B) Samarqandda C) Xivada D) Buxoroda To'g'ri javob: A) Toshkentda ✔ 13. 1870-yildan Toshkentda o'zbek tilida chiqa boshlagan rasmiy gazeta qaysi? A) «Oyina» B) «Turkiston viloyatining gazeti» C) «Taraqqiy» D) «Sadoi Turkiston» To'g'ri javob: B) «Turkiston viloyatining gazeti» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 369 14. Turkiston general-gubernatorligining ma'muriy markazi qaysi shahar bo'lgan? A) Samarqand B) Qo'qon C) Toshkent D) Verniy To'g'ri javob: C) Toshkent✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Osiyo mamlakatlari 15. XIX asrda Yevropada zaiflashgan Usmonli imperiyasi qanday nom bilan atala boshlagan? A) «Yevropaning kasal odami» B) «Dunyo ustaxonasi» C) «Yevropa jandarmi» D) «Quyosh botmaydigan imperiya» To'g'ri javob: A) «Yevropaning kasal odami» ✔ 16. 1911-yilgi inqilob natijasida Xitoyda qaysi sulola hukmronligi tugagan? A) Xan sulolasi B) Sin (manchjur) sulolasi C) Min sulolasi D) Tan sulolasi To'g'ri javob: B) Sin (manchjur) sulolasi ✔ 17. Meydzi islohotlariga qadar Yaponiyada haqiqiy hokimiyat kimning qo'lida bo'lgan? A) Bosh vazirning B) Syogunning C) Prezidentning D) Parlamentning To'g'ri javob: B) Syogunning ✔ 18. Angliya va Xitoy o'rtasidagi Birinchi «afyun» urushi qaysi yillarda bo'lgan? A) 1856–1860-yillarda B) 1840–1842-yillarda C) 1899–1901-yillarda D) 1894–1895-yillarda To'g'ri javob: B) 1840–1842-yillarda ✔ 19. 1899–1901-yillarda Xitoyda chet elliklarga qarshi ko'tarilgan qo'zg'olon qanday nomlanadi? A) Sipohiylar qo'zg'oloni B) Taypin qo'zg'oloni C) Meydzi qo'zg'oloni D) Ixetuan (bokschilar) qo'zg'oloni To'g'ri javob: D) Ixetuan (bokschilar) qo'zg'oloni ✔ 20. Birinchi «afyun» urushi natijasida Angliyaga qaysi orol berilgan? A) Tayvan B) Singapur C) Sixalin D) Gonkong To'g'ri javob: D) Gonkong ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 370 21. Yaponiyada 1868-yildan boshlangan islohotlar davri qanday nomlanadi? A) Meydzi davri B) Tokugava davri C) Edo davri D) Xeyan davri To'g'ri javob: A) Meydzi davri✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi va Xiva xonligi Rossiya protektorati ostida 22. Protektorat davrida Buxoro amiri va Xiva xoni qaysi masalalarda o'z hokimiyatini saqlab qolgan? A) Boshqa davlatlar bilan urush e'lon qilishda B) Chet el bilan mustaqil shartnoma tuzishda C) Ichki boshqaruv masalalarida D) Tashqi siyosatda To'g'ri javob: C) Ichki boshqaruv masalalarida ✔ 23. 1870-yilda rus qo'shinlari tomonidan egallanib, keyin Buxoro amiriga topshirilgan bekliklar qaysilar? A) Kitob va Shahrisabz B) Hazorasp va Xonqa C) Andijon va O'sh D) Xo'jand va O'ratepa To'g'ri javob: A) Kitob va Shahrisabz ✔ 24. 1873-yilgi qo'shimcha shartnomaga ko'ra Buxoro amirligida qaysi tartib taqiqlangan? A) Karvon savdosi B) Paxta yetishtirish C) Qul savdosi D) Madrasalarda o'qish To'g'ri javob: C) Qul savdosi ✔ 25. Xiva xonligida islohotlar tarafdori bo'lgan yoshlar harakati qanday atalgan? A) Yosh italiyaliklar B) Luddchilar C) Yosh xivaliklar D) Chartistlar To'g'ri javob: C) Yosh xivaliklar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 371 Tarix • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Mustamlaka davrida iqtisodiyot va xalq qo'zg'olonlari 1. Zakaspiy temir yo'li Toshkent va Andijonga qaysi yili yetkazilgan? A) 1906-yilda B) 1899-yilda C) 1888-yilda D) 1875-yilda To'g'ri javob: B) 1899-yilda✔ 2. Andijon qo'zg'oloni bostirilgandan keyin chor ma'muriyati qanday chora ko'rgan? A) Turkistonga mustaqillik bergan B) Paxta ekishni taqiqlagan C) Rahbarlarni qatl etib, mahalliy aholiga nisbatan nazoratni kuchaytirgan D) Soliqlarni butunlay bekor qilgan To'g'ri javob: C) Rahbarlarni qatl etib, mahalliy aholiga nisbatan nazoratni kuchaytirgan ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — AQSh va Lotin Amerikasi XIX asrda 3. Atlantika va Tinch okeanlarini bog'lagan Panama kanali qaysi yili ochilgan? A) 1903-yilda B) 1869-yilda C) 1898-yilda D) 1914-yilda To'g'ri javob: D) 1914-yilda ✔ 4. AQShda Fuqarolar urushi qaysi yillarda bo'lgan? A) 1846–1848-yillarda B) 1775–1783-yillarda C) 1861–1865-yillarda D) 1898–1899-yillarda To'g'ri javob: C) 1861–1865-yillarda ✔ 5. Gaitida qullarning ozodlik kurashiga boshchilik qilgan rahbar kim? A) Tussen-Luvertyur B) Xose San-Martin C) Migel Idalgo D) Simon Bolivar To'g'ri javob: A) Tussen-Luvertyur ✔ 6. Braziliya 1822-yilda mustaqillikka erishgach, qanday davlatga aylangan? A) Imperiyaga B) AQSh shtatiga C) Respublikaga D) Ispaniya mustamlakasiga To'g'ri javob: A) Imperiyaga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 372 7. 1898-yilgi Ispaniya–Amerika urushi natijasida AQSh qaysi hududlarni qo'lga kiritgan? A) Filippin, Puerto-Riko va Guam B) Kuba va Yamayka C) Alyaska va Gavayi D) Kanada va Meksika To'g'ri javob: A) Filippin, Puerto-Riko va Guam✔ 8. 1860-yilda AQSh prezidenti etib saylangan, quldorlikka qarshi bo'lgan siyosatchi kim? A) Teodor Ruzvelt B) Jorj Vashington C) Avraam Linkoln D) Tomas Jefferson To'g'ri javob: C) Avraam Linkoln ✔ 9. AQSh Rossiyadan Alyaskani qaysi yili sotib olgan? A) 1823-yilda B) 1898-yilda C) 1803-yilda D) 1867-yilda To'g'ri javob: D) 1867-yilda ✔ 10. AQSh konstitutsiyasining qaysi tuzatishi 1865-yilda butun mamlakatda quldorlikni bekor qilgan? A) 13-tuzatish B) 5-tuzatish C) 19-tuzatish D) 1-tuzatish To'g'ri javob: A) 13-tuzatish ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston general-gubernatorligi va mustamlaka boshqaruvi 11. Turkiston general-gubernatorligi tarkibidagi viloyatlardan biri bo'lmagan hududni toping. A) Buxoro amirligi B) Yettisuv viloyati C) Sirdaryo viloyati D) Farg'ona viloyati To'g'ri javob: A) Buxoro amirligi ✔ 12. Tashkil etilgan paytda Turkiston general-gubernatorligi qaysi ikki viloyatdan iborat bo'lgan? A) Sirdaryo va Yettisuv B) Farg'ona va Samarqand C) Farg'ona va Sirdaryo D) Samarqand va Kaspiyorti To'g'ri javob: A) Sirdaryo va Yettisuv ✔ 13. Zarafshon okrugi asosida Samarqand viloyati qaysi yili tuzilgan? A) 1876-yilda B) 1868-yilda C) 1887-yilda D) 1899-yilda To'g'ri javob: C) 1887-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 373 14. Toshkent bosib olingach, shaharda ruslar yashaydigan yangi qism qanday nom olgan? A) Shahriston B) Ichan qal'a C) Eski shahar D) Yangi shahar To'g'ri javob: D) Yangi shahar✔ 15. Turkiston general-gubernatorligidagi viloyatlarni kim boshqargan? A) Harbiy gubernatorlar B) Saylangan prezidentlar C) Qozikalonlar D) Mahalliy beklar To'g'ri javob: A) Harbiy gubernatorlar ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Osiyo mamlakatlari 16. Shimonoseki shartnomasiga (1895) ko'ra Yaponiya Xitoydan qaysi orolni olgan? A) Xaynan B) Sixalin C) Gonkong D) Tayvan To'g'ri javob: D) Tayvan ✔ 17. 1905–1911-yillarda Eronda qanday inqilob bo'lib o'tgan? A) Konstitutsiyaviy (mashrutiyat) inqilobi B) Islom inqilobi C) Sinxay inqilobi D) Sanoat inqilobi To'g'ri javob: A) Konstitutsiyaviy (mashrutiyat) inqilobi ✔ 18. 1885-yilda tashkil topgan va keyinchalik Hindiston mustaqilligi uchun kurashga boshchilik qilgan tashkilot qaysi? A) Vafd partiyasi B) Hindiston Milliy kongressi C) Ost-Indiya kompaniyasi D) Gomindan To'g'ri javob: B) Hindiston Milliy kongressi ✔ 19. 1850–1864-yillarda Xitoyda bo'lib o'tgan yirik dehqonlar urushi qanday nomlanadi? A) Taypin qo'zg'oloni B) Sinxay inqilobi C) Ixetuan qo'zg'oloni D) Sipohiylar qo'zg'oloni To'g'ri javob: A) Taypin qo'zg'oloni ✔ 20. Yaponiyada birinchi konstitutsiya qaysi yili qabul qilingan? A) 1889-yilda B) 1905-yilda C) 1853-yilda D) 1868-yilda To'g'ri javob: A) 1889-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 374 21. 1839-yilda Usmonli imperiyasida boshlangan islohotlar davri qanday nomlanadi? A) Tanzimot B) Restavratsiya C) Meydzi D) Islohoti jadid To'g'ri javob: A) Tanzimot✔ 22. Usmonli imperiyasida birinchi konstitutsiya qaysi yili qabul qilingan? A) 1876-yilda B) 1839-yilda C) 1923-yilda D) 1908-yilda To'g'ri javob: A) 1876-yilda ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi va Xiva xonligi Rossiya protektorati ostida 23. Buxoro amirligi hududida temir yo'l bo'yida barpo etilgan rus posyolkasi qaysi? A) Petro-Aleksandrovsk B) Yangi Buxoro (Kogon) C) Perovsk D) Skobelev To'g'ri javob: B) Yangi Buxoro (Kogon) ✔ 24. Muhammad Rahimxon II (Feruz) Xiva xonligini qaysi yillarda boshqargan? A) 1910–1918-yillarda B) 1864–1910-yillarda C) 1825–1842-yillarda D) 1845–1855-yillarda To'g'ri javob: B) 1864–1910-yillarda ✔ 25. Protektorat deganda nima tushuniladi? A) Boshqa davlat bilan to'liq qo'shilib ketish B) Faqat diniy rahbar boshqaradigan davlat C) To'liq mustaqil, hech kimga qaram bo'lmagan davlat D) Ichki boshqaruvni saqlab, tashqi siyosatda kuchli davlatga qaram bo'lish To'g'ri javob: D) Ichki boshqaruvni saqlab, tashqi siyosatda kuchli davlatga qaram bo'lish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 375 Tarix • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Mustamlaka davrida iqtisodiyot va xalq qo'zg'olonlari 1. Turkiston dehqonlari to'laydigan soliqlarning mustamlaka davridagi umumiy holati qanday bo'lgan? A) Soliqlar og'irlashib, pul shaklida undirila boshlagan B) Soliqlar faqat Buxoro amiriga to'langan C) Soliqlar butunlay bekor qilingan D) Soliqlar faqat don bilan to'langan To'g'ri javob: A) Soliqlar og'irlashib, pul shaklida undirila boshlagan✔ 2. Paxta maydonlarining kengayishi natijasida Turkistonda qanday muammo kelib chiqqan? A) Sug'oriladigan yerlar yo'qolgan B) G'alla ekinlari qisqarib, don tashqaridan keltirila boshlagan C) Paxta yetishtirish butunlay to'xtagan D) Aholi soni keskin kamaygan To'g'ri javob: B) G'alla ekinlari qisqarib, don tashqaridan keltirila boshlagan ✔ 3. 1898-yilgi Andijon qo'zg'olonining asosiy xususiyati nimada edi? A) U Xiva xoni tomonidan uyushtirilgan edi B) U ishchilarning iqtisodiy ish tashlashi edi C) U Buxoro amiriga qarshi edi D) U mustamlakachilikka qarshi ozodlik kurashi edi To'g'ri javob: D) U mustamlakachilikka qarshi ozodlik kurashi edi ✔ 4. Chor hukumati Turkistonda dehqonlarning tortib olingan yerlariga kimlarni joylashtirgan? A) Nemis olimlarini B) Rossiyadan ko'chirilgan muhojir dehqonlarni C) Ingliz fermerlarini D) Xitoy savdogarlarini To'g'ri javob: B) Rossiyadan ko'chirilgan muhojir dehqonlarni ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — AQSh va Lotin Amerikasi XIX asrda 5. Lotin Amerikasida «Ozod qiluvchi» (Libertador) deb nom olgan va Venesuela, Kolumbiya kabi mamlakatlarni ozod qilgan sarkarda kim? A) Emiliano Sapata B) Simon Bolivar C) Migel Idalgo D) Xose San-Martin To'g'ri javob: B) Simon Bolivar ✔ 6. Qaysi Lotin Amerikasi davlati Simon Bolivar nomi bilan atalgan? A) Ekvador B) Kolumbiya C) Boliviya D) Venesuela To'g'ri javob: C) Boliviya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 376 7. Argentina, Chili va Peruning mustaqillik uchun kurashiga rahbarlik qilgan sarkarda kim? A) Xose San-Martin B) Benito Xuares C) Simon Bolivar D) Tussen-Luvertyur To'g'ri javob: A) Xose San-Martin✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston general-gubernatorligi va mustamlaka boshqaruvi 8. Turkiston general-gubernatoriga berilgan cheksiz vakolatlar sababli mahalliy aholi uni qanday atagan? A) «Shayx ul-islom» B) «Yarim podsho» C) «Oq podsho» D) «Amir ul-mo'minin» To'g'ri javob: B) «Yarim podsho» ✔ 9. XIX asr oxiriga kelib Turkiston general-gubernatorligi tarkibida nechta viloyat bo'lgan? A) Beshta B) Ikkita C) Sakkizta D) Uchta To'g'ri javob: A) Beshta ✔ 10. Chor hukumati Turkistonga Rossiyaning ichki guberniyalaridan dehqonlarni ko'chirib keltirish siyosatini nima maqsadda olib borgan? A) O'lkada o'z tayanchini kuchaytirish uchun B) Mahalliy aholiga yer berish uchun C) Paxtachilikni qisqartirish uchun D) O'lkani mustaqil qilish uchun To'g'ri javob: A) O'lkada o'z tayanchini kuchaytirish uchun ✔ 11. Chor hukumatining Turkistondagi milliy siyosatining asosiy maqsadi nima edi? A) O'lkada demokratik saylovlar o'tkazish B) O'lkani Rossiyaning xomashyo bazasiga aylantirish va ruslashtirish C) Mahalliy hunarmandchilikni qo'llab-quvvatlash D) Mahalliy xalqlarni mustaqillikka tayyorlash To'g'ri javob: B) O'lkani Rossiyaning xomashyo bazasiga aylantirish va ruslashtirish ✔ 12. Turkiston general-gubernatorligida volost boshqaruvchilari va qishloq oqsoqollari qanday tayinlangan? A) Mahalliy aholi orasidan saylanib, ma'muriyat tomonidan tasdiqlangan B) Buxoro amiri tomonidan tayinlangan C) Peterburgdan yuborilgan D) Merosga ko'ra o'tgan To'g'ri javob: A) Mahalliy aholi orasidan saylanib, ma'muriyat tomonidan tasdiqlangan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 377 13. Uyezdlar o'z navbatida qanday quyi birliklarga bo'lingan? A) Bekliklarga B) Volostlarga C) Okruglarga D) Guberniyalarga To'g'ri javob: B) Volostlarga✔ 14. Turkiston general-gubernatorligining birinchi general-gubernatori kim? A) A. N. Kuropatkin B) M. G. Chernyayev C) M. D. Skobelev D) K. P. fon Kaufman To'g'ri javob: D) K. P. fon Kaufman ✔ 15. Turkiston general-gubernatorligida rasmiy ish yuritish tili qaysi bo'lgan? A) Ingliz tili B) Fors tili C) Arab tili D) Rus tili To'g'ri javob: D) Rus tili ✔ 16. Turkiston general-gubernatorligidagi qo'shinlar qaysi harbiy tuzilma tarkibida bo'lgan? A) Qrim harbiy okrugi B) Turkiston harbiy okrugi C) Sibir kazak qo'shini D) Kavkaz harbiy okrugi To'g'ri javob: B) Turkiston harbiy okrugi ✔ 17. 1886-yilda qabul qilingan va o'lka boshqaruvini tartibga solgan hujjat qanday nomlangan? A) «Fuqarolik kodeksi» B) «Turkiston o'lkasini boshqarish to'g'risida Nizom» C) «Huquqlar to'g'risidagi bill» D) «17-oktabr manifesti» To'g'ri javob: B) «Turkiston o'lkasini boshqarish to'g'risida Nizom» ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Osiyo mamlakatlari 18. 1911-yilda Xitoyda monarxiyani ag'dargan inqilob qanday nomlanadi? A) Madaniy inqilob B) Meydzi inqilobi C) Taypin inqilobi D) Sinxay inqilobi To'g'ri javob: D) Sinxay inqilobi ✔ 19. 1894–1895-yillarda Yaponiya qaysi davlat bilan urushib, g'alaba qozongan? A) Koreya B) AQSh C) Xitoy D) Rossiya To'g'ri javob: C) Xitoy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 378 20. 1853-yilda AQSh kemalari bilan Yaponiyaga kelib, uni chet ellarga «ochishga» majbur qilgan kommodor kim? A) Robert Fulton B) Metyu Perri C) Jorj Dyui D) Jeyms Kuk To'g'ri javob: B) Metyu Perri✔ 21. Sipohiylar qo'zg'olonidan keyin, 1858-yilda Hindiston boshqaruvi kimga o'tgan? A) Fransiyaga B) Bevosita Britaniya tojiga C) Hindiston Milliy kongressiga D) Mahalliy maharajalar ittifoqiga To'g'ri javob: B) Bevosita Britaniya tojiga ✔ 22. Birinchi «afyun» urushini yakunlagan shartnoma qaysi? A) Nankin shartnomasi B) Portsmut shartnomasi C) Shimonoseki shartnomasi D) Pekin shartnomasi To'g'ri javob: A) Nankin shartnomasi ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi va Xiva xonligi Rossiya protektorati ostida 23. 1886-yilda Buxoroda Rossiyaning qanday muassasasi ochilgan? A) Rus universiteti B) Rus parlamenti C) Rus siyosiy agentligi D) Rus patriarxiyasi To'g'ri javob: C) Rus siyosiy agentligi ✔ 24. 1868-yildan keyin Buxoro amirligi Rossiyaga nisbatan qanday maqomda bo'lgan? A) Angliya mustamlakasi B) Rossiyaning oddiy guberniyasi C) To'liq mustaqil davlat D) Protektorat (vassal) davlat To'g'ri javob: D) Protektorat (vassal) davlat ✔ 25. XX asr boshida Buxoroda islohotlar talab qilgan yoshlar harakati qanday nomlangan? A) Yosh buxoroliklar B) Yosh turklar C) Narodniklar D) Dekabristlar To'g'ri javob: A) Yosh buxoroliklar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 379 Tarix • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Mustamlaka davrida iqtisodiyot va xalq qo'zg'olonlari 1. 1892-yilda Toshkentda ko'tarilgan qo'zg'olon qanday nom bilan tarixga kirgan? A) «Vabo qo'zg'oloni» B) «Mardikorlar qo'zg'oloni» C) «Non qo'zg'oloni» D) «Qonli yakshanba» To'g'ri javob: A) «Vabo qo'zg'oloni»✔ 2. Mustamlaka davridagi xalq qo'zg'olonlarining mag'lubiyatga uchrashining asosiy sababi nima edi? A) Ular tarqoq bo'lib, yaxshi qurollanmagan edi B) Ularni Rossiya qo'llab-quvvatlagan edi C) Ularda hech qanday maqsad bo'lmagan D) Ular faqat bir kun davom etgan To'g'ri javob: A) Ular tarqoq bo'lib, yaxshi qurollanmagan edi ✔ 3. Turkistondan Rossiyaga asosan qanday mahsulot olib ketilgan va o'rniga nima keltirilgan? A) Neft olib ketilgan, oltin keltirilgan B) Tayyor mashinalar olib ketilgan, paxta keltirilgan C) Hech qanday savdo bo'lmagan D) Xomashyo olib ketilgan, tayyor sanoat mollari keltirilgan To'g'ri javob: D) Xomashyo olib ketilgan, tayyor sanoat mollari keltirilgan ✔ 4. Mustamlaka davrida Turkistondagi qaysi tarmoq rus kapitali uchun eng foydali hisoblangan? A) Mashinasozlik B) Samolyotsozlik C) Paxtani qayta ishlash va sotish D) Kemasozlik To'g'ri javob: C) Paxtani qayta ishlash va sotish ✔ 5. Rossiyadan arzon fabrika mollari kirib kelishi mahalliy hunarmandchilikka qanday ta'sir qilgan? A) Hunarmandlar daromadi ikki barobar oshgan B) Hunarmandchilik davlat sanoatiga aylangan C) Hech qanday ta'sir qilmagan D) Ko'plab hunarmandlar inqirozga uchragan To'g'ri javob: D) Ko'plab hunarmandlar inqirozga uchragan ✔ 6. 1892-yilgi Toshkent qo'zg'oloniga qaysi voqea sabab bo'lgan? A) Mardikorlikka olish farmoni B) Temir yo'l qurilishining to'xtatilishi C) Birinchi jahon urushining boshlanishi D) Vabo epidemiyasi paytidagi ma'muriyatning qo'pol cheklovlari To'g'ri javob: D) Vabo epidemiyasi paytidagi ma'muriyatning qo'pol cheklovlari ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 380 7. Mustamlaka davrida Turkistonda qaysi chet el kompaniyalari va banklari faoliyat ko'rsatgan? A) Faqat Yaponiya firmalari B) Faqat Xitoy banklari C) Faqat AQSh kompaniyalari D) Asosan Rossiya banklari va savdo-sanoat firmalari To'g'ri javob: D) Asosan Rossiya banklari va savdo-sanoat firmalari✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — AQSh va Lotin Amerikasi XIX asrda 8. 1863-yilda qullarni ozod qilish to'g'risidagi hujjatni kim e'lon qilgan? A) Robert Li B) Jefferson Devis C) Uliss Grant D) Avraam Linkoln To'g'ri javob: D) Avraam Linkoln ✔ 9. Avraam Linkoln qaysi yili halok bo'lgan? A) 1865-yilda B) 1863-yilda C) 1877-yilda D) 1861-yilda To'g'ri javob: A) 1865-yilda ✔ 10. 1846–1848-yillardagi urush natijasida AQSh qaysi davlatdan katta hududlarni (shu jumladan Kaliforniyani) tortib olgan? A) Braziliya B) Kanada C) Ispaniya D) Meksika To'g'ri javob: D) Meksika ✔ 11. 1810-yilda Meksikada mustaqillik uchun qo'zg'olonni boshlagan ruhoniy kim? A) Xose San-Martin B) Simon Bolivar C) Migel Idalgo D) Pancho Vilya To'g'ri javob: C) Migel Idalgo ✔ 12. 1803-yilda AQSh Fransiyadan qaysi hududni sotib olgan? A) Kaliforniya B) Alyaska C) Luiziana D) Florida To'g'ri javob: C) Luiziana ✔ 13. Fuqarolar urushida shimolliklar armiyasiga qo'mondonlik qilgan general kim? A) Jorj Vashington B) Uliss Grant C) Robert Li D) Jefferson Devis To'g'ri javob: B) Uliss Grant ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 381 Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston general-gubernatorligi va mustamlaka boshqaruvi 14. 1870-yilda Toshkentda tashkil etilgan madaniy muassasa qaysi? A) Turkiston universiteti B) Turkiston xalq kutubxonasi C) Milliy teatr D) O'zbekiston Fanlar akademiyasi To'g'ri javob: B) Turkiston xalq kutubxonasi✔ 15. Chor ma'muriyati rus-tuzem maktablarini ochishdan qanday maqsadni ko'zlagan? A) Mahalliy aholi orasidan o'ziga sodiq tarjimon va amaldorlar tayyorlashni B) Mahalliy tillarni davlat tiliga aylantirishni C) Islom ilmlarini rivojlantirishni D) Milliy mustaqillik g'oyasini tarqatishni To'g'ri javob: A) Mahalliy aholi orasidan o'ziga sodiq tarjimon va amaldorlar tayyorlashni ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Osiyo mamlakatlari 16. 1857–1859-yillarda Hindistonda inglizlarga qarshi bo'lgan yirik qo'zg'olon qanday nomlanadi? A) Ixetuan qo'zg'oloni B) Sipohiylar qo'zg'oloni C) Mahdiylar qo'zg'oloni D) Taypin qo'zg'oloni To'g'ri javob: B) Sipohiylar qo'zg'oloni ✔ 17. 1908-yilda Usmonli imperiyasida inqilob qilib, konstitutsiyani tiklagan harakat qaysi? A) Yosh buxoroliklar B) Dekabristlar C) Yosh turklar D) Yosh italiyaliklar To'g'ri javob: C) Yosh turklar ✔ 18. XIX asrda va XX asr boshida Eronni qaysi sulola boshqargan? A) Qojarlar B) Afshoriylar C) Pahlaviylar D) Safaviylar To'g'ri javob: A) Qojarlar ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi va Xiva xonligi Rossiya protektorati ostida 19. Buxoro amirligining so'nggi amiri kim bo'lgan? A) Amir Nasrullo B) Amir Olimxon C) Amir Abdulahad D) Amir Muzaffar To'g'ri javob: B) Amir Olimxon ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 382 20. Xivada pochta, kasalxona va yangi usuldagi maktab ochilishiga homiylik qilgan islohotchi vazir kim? A) Junaidxon B) Islomxo'ja C) Ogahiy D) Bayoniy To'g'ri javob: B) Islomxo'ja✔ 21. Protektorat davrida Buxoro amirligidan Rossiyaga ko'p miqdorda chiqarilgan mashhur mahsulot qaysi? A) Oltin va olmos B) Qorako'l teri va paxta C) Choy va qahva D) Neft va gaz To'g'ri javob: B) Qorako'l teri va paxta ✔ 22. Xivadagi eng baland minora kimning nomi bilan ataladi? A) Sayid Allovuddin B) Kalta minor (Muhammad Aminxon) C) Islomxo'ja D) Olloqulixon To'g'ri javob: C) Islomxo'ja ✔ 23. Buxoro amirligi va Xiva xonligining tashqi siyosati 1868/1873-yillardan keyin kimning nazoratida bo'lgan? A) Rossiya imperiyasining B) Buyuk Britaniyaning C) Eronning D) Usmonli imperiyasining To'g'ri javob: A) Rossiya imperiyasining ✔ 24. Amudaryo bo'limining ma'muriy markazi qayerda joylashgan? A) Petro-Aleksandrovsk (To'rtko'l) B) Urganch C) Xiva D) Nukus To'g'ri javob: A) Petro-Aleksandrovsk (To'rtko'l) ✔ 25. Feruzdan keyin 1910-yilda Xiva taxtiga chiqqan xon kim? A) Olloqulixon B) Sayid Abdullaxon C) Isfandiyorxon D) Muhammad Aminxon To'g'ri javob: C) Isfandiyorxon ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 383 Tarix • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Mustamlaka davrida iqtisodiyot va xalq qo'zg'olonlari 1. XIX asr oxirida Turkistonda paxtachilikni rivojlantirish uchun qaysi navlar keng joriy etilgan? A) Xitoy choy navlari B) Hind sholi navlari C) Amerika paxta navlari D) Misr kartoshka navlari To'g'ri javob: C) Amerika paxta navlari✔ 2. XX asr boshida Samarqand atrofida boylar va amaldorlarga qarshi kurash olib borgan xalq qahramoni kim? A) Musulmonqul B) Namoz Pirimqulov C) Alimqul D) Dukchi eshon To'g'ri javob: B) Namoz Pirimqulov ✔ 3. Orenburg–Toshkent temir yo'li qaysi yili ishga tushgan? A) 1888-yilda B) 1906-yilda C) 1916-yilda D) 1899-yilda To'g'ri javob: B) 1906-yilda ✔ 4. Turkistonda mustamlaka davrida eng ko'p qurilgan sanoat korxonalari qaysilar edi? A) Paxta tozalash zavodlari B) Kemasozlik zavodlari C) Samolyot zavodlari D) Avtomobil zavodlari To'g'ri javob: A) Paxta tozalash zavodlari ✔ 5. Mustamlaka davrida Turkiston qishloqlarida ko'plab dehqonlar yersiz qolib, kimlarga aylangan? A) Pomeshchiklarga B) Sanoatchilarga C) Bankirlarga D) Chorakorlar va mardikorlarga To'g'ri javob: D) Chorakorlar va mardikorlarga ✔ 6. Temir yo'llarning qurilishi chor hukumatiga qanday imkon bergan? A) Mahalliy hunarmandchilikni himoya qilish B) Turkistonni Rossiyadan ajratish C) Paxtani tez olib ketish va qo'shinlarni tez ko'chirish D) Karvon savdosini kuchaytirish To'g'ri javob: C) Paxtani tez olib ketish va qo'shinlarni tez ko'chirish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 384 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — AQSh va Lotin Amerikasi XIX asrda 7. Fuqarolar urushida AQShdan ajralib chiqqan janubiy shtatlar ittifoqi qanday nomlangan? A) Konfederatsiya B) Antanta C) Federatsiya D) Ittifoq kengashi To'g'ri javob: A) Konfederatsiya✔ 8. Braziliya qaysi Yevropa davlatining mustamlakasi bo'lgan? A) Ispaniya B) Portugaliya C) Angliya D) Fransiya To'g'ri javob: B) Portugaliya ✔ 9. 1862-yilgi Gomsted aktiga ko'ra fuqarolar nimaga ega bo'lgan? A) Bepul oliy ta'limga B) Harbiy xizmatdan ozod bo'lishga C) G'arbdagi yerlardan arzon yoki deyarli tekin yer uchastkasiga D) Umumiy saylov huquqiga To'g'ri javob: C) G'arbdagi yerlardan arzon yoki deyarli tekin yer uchastkasiga ✔ 10. 1823-yilda e'lon qilingan va «Amerika – amerikaliklar uchun» shiori bilan mashhur bo'lgan siyosiy hujjat qaysi? A) Gomsted akti B) Ozodlik proklamatsiyasi C) Monro doktrinasi D) Mustaqillik deklaratsiyasi To'g'ri javob: C) Monro doktrinasi ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston general-gubernatorligi va mustamlaka boshqaruvi 11. Turkistondagi birinchi rus-tuzem maktabi qaysi yili ochilgan? A) 1901-yilda B) 1913-yilda C) 1867-yilda D) 1884-yilda To'g'ri javob: D) 1884-yilda ✔ 12. 1873-yilda Xivadan olingan Amudaryo o'ng qirg'og'i hududida qanday ma'muriy birlik tuzilgan? A) Farg'ona viloyati B) Amudaryo bo'limi C) Zarafshon okrugi D) Kaspiyorti viloyati To'g'ri javob: B) Amudaryo bo'limi ✔ 13. Viloyatlar qanday kichik ma'muriy birliklarga bo'lingan? A) Bekliklarga B) Provinsiyalarga C) Shtatlarga D) Uyezdlarga To'g'ri javob: D) Uyezdlarga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 385 14. Kaufman qabri va uning nomidagi xiyobon qaysi shaharda bo'lgan? A) Orenburgda B) Peterburgda C) Toshkentda D) Samarqandda To'g'ri javob: C) Toshkentda✔ 15. Turkiston general-gubernatorligi Rossiya imperiyasida qanday maqomga ega bo'lgan? A) Mustaqil davlat B) Ittifoqdosh respublika C) Protektorat xonlik D) Mustamlaka o'lka To'g'ri javob: D) Mustamlaka o'lka ✔ 16. XIX asr oxirida Turkiston general-gubernatorligiga qo'shilgan, markazi Ashxobod bo'lgan viloyat qaysi? A) Sirdaryo viloyati B) Samarqand viloyati C) Yettisuv viloyati D) Kaspiyorti viloyati To'g'ri javob: D) Kaspiyorti viloyati ✔ 17. Turkiston general-gubernatorligi qaysi yili tashkil etilgan? A) 1876-yilda B) 1867-yilda C) 1865-yilda D) 1868-yilda To'g'ri javob: B) 1867-yilda ✔ 18. K. P. fon Kaufman Turkiston general-gubernatori lavozimida qaysi yillarda bo'lgan? A) 1865–1867-yillarda B) 1882–1884-yillarda C) 1867–1882-yillarda D) 1898–1916-yillarda To'g'ri javob: C) 1867–1882-yillarda ✔ 19. Mustamlaka ma'muriyati mahalliy sud ishlarini qanday tashkil etgan? A) Ingliz sudlarini joriy etgan B) Saylanadigan qozilar va biylar sudlarini saqlab, ularni nazorat qilgan C) Sudlarni butunlay bekor qilgan D) Sud ishlarini Buxoro amiriga topshirgan To'g'ri javob: B) Saylanadigan qozilar va biylar sudlarini saqlab, ularni nazorat qilgan ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida Osiyo mamlakatlari 20. Hindistonni XIX asr o'rtalarigacha amalda qaysi tashkilot boshqargan? A) Britaniya parlamentining Hindiston bo'limi B) Hindiston Milliy kongressi C) Musulmonlar ligasi D) Ost-Indiya kompaniyasi To'g'ri javob: D) Ost-Indiya kompaniyasi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 386 21. Meydzi islohotlari natijasida Yaponiyada qanday o'zgarish sodir bo'lgan? A) Yaponiya tashqi dunyodan butunlay yopilgan B) Yaponiya tez modernizatsiya qilinib, kuchli davlatga aylangan C) Yaponiyada imperator hokimiyati tugatilgan D) Yaponiya Xitoyning mustamlakasiga aylangan To'g'ri javob: B) Yaponiya tez modernizatsiya qilinib, kuchli davlatga aylangan✔ 22. Xitoy respublikasining birinchi muvaqqat prezidenti va «uch xalq tamoyili» muallifi kim? A) Li Xunchjan B) Mao Szedun C) Sun Yatsen D) Yuan Shikay To'g'ri javob: C) Sun Yatsen ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Buxoro amirligi va Xiva xonligi Rossiya protektorati ostida 23. Xivada birinchi toshbosma (litografiya) qaysi xon davrida tashkil etilgan? A) Muhammad Rahimxon II (Feruz) B) Eltuzarxon C) Olloqulixon D) Isfandiyorxon To'g'ri javob: A) Muhammad Rahimxon II (Feruz) ✔ 24. Amir Abdulahad Buxoro amirligini qaysi yillarda boshqargan? A) 1885–1910-yillarda B) 1827–1860-yillarda C) 1860–1885-yillarda D) 1910–1920-yillarda To'g'ri javob: A) 1885–1910-yillarda ✔ 25. Buxoro yaqinida qurilgan Sitorai Mohi Xossa saroyi qaysi amir davrida yakunlangan? A) Amir Olimxon B) Amir Haydar C) Amir Nasrullo D) Amir Shohmurod To'g'ri javob: A) Amir Olimxon ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 387 Tarix • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Birinchi jahon urushi 1. 1916-yildagi Birinchi jahon urushining eng yirik dengiz jangi qaysi? A) Yutland jangi B) Sinop jangi C) Trafalgar jangi D) Tsusima jangi To'g'ri javob: A) Yutland jangi✔ 2. 1882-yilda Germaniya, Avstriya-Vengriya va Italiya tuzgan harbiy-siyosiy blok qanday nomlangan? A) Uchlar ittifoqi B) Millatlar Ligasi C) Muqaddas ittifoq D) Antanta To'g'ri javob: A) Uchlar ittifoqi ✔ 3. Italiya 1915-yilda qaysi tomonda urushga kirgan? A) Usmonli imperiyasi tomonida B) Germaniya tomonida C) Avstriya-Vengriya tomonida D) Antanta tomonida To'g'ri javob: D) Antanta tomonida ✔ 4. 1915-yilda nemis suvosti kemasi tomonidan cho'ktirilgan va ko'plab amerikaliklar halok bo'lgan yo'lovchi kemasi qaysi? A) «Avrora» B) «Potyomkin» C) «Titanik» D) «Luzitaniya» To'g'ri javob: D) «Luzitaniya» ✔ 5. Birinchi jahon urushini to'xtatgan Kompyen sulhi qachon imzolangan? A) 1918-yil 11-noyabrda B) 1919-yil 28-iyunda C) 1917-yil 6-aprelda D) 1918-yil 3-martda To'g'ri javob: A) 1918-yil 11-noyabrda ✔ 6. 1916-yilda Somma jangida inglizlar birinchi marta qanday harbiy texnikani qo'llagan? A) Tanklarni B) Suvosti kemalarini C) Samolyotlarni D) Pulemyotlarni To'g'ri javob: A) Tanklarni ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 388 7. Germaniya Birinchi jahon urushida Fransiyaga hujum qilish uchun qaysi betaraf davlat hududidan o'tgan? A) Belgiya B) Daniya C) Gollandiya D) Shveytsariya To'g'ri javob: A) Belgiya✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Jadidchilik harakati 8. Ismoilbek Gaspirali 1883-yildan Bog'chasaroyda chiqargan gazeta qanday nomlangan? A) «Tarjimon» B) «Oyina» C) «Xurshid» D) «Taraqqiy» To'g'ri javob: A) «Tarjimon» ✔ 9. Jadidlarning matbuotga katta e'tibor berishining sababi nima edi? A) Matbuot katta daromad keltirardi B) Maktablar butunlay yopilgan edi C) Gazeta va jurnallar orqali xalqni ma'rifatli qilish mumkin edi D) Chor hukumati buni talab qilgan To'g'ri javob: C) Gazeta va jurnallar orqali xalqni ma'rifatli qilish mumkin edi ✔ 10. «Padarkush» dramasining asosiy g'oyasi nima? A) Urushda g'alaba qozonish B) Ilmsizlik va johillik fojiaga olib keladi C) Xon saroyidagi hayot D) Savdoda boyish yo'llari To'g'ri javob: B) Ilmsizlik va johillik fojiaga olib keladi ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston XX asr boshida va 1916-yil qo'zg'oloni 11. 1907-yil 3-iyun qonuni Turkiston mahalliy aholisiga qanday ta'sir qilgan? A) Uni harbiy xizmatga majburan chaqirgan B) Uni soliqlardan to'liq ozod qilgan C) Unga to'liq mustaqillik bergan D) Uni Davlat dumasiga deputat saylash huquqidan mahrum qilgan To'g'ri javob: D) Uni Davlat dumasiga deputat saylash huquqidan mahrum qilgan ✔ 12. 1917-yil martida Toshkentda tuzilgan mahalliy musulmonlar tashkiloti qaysi? A) «Yer va ozodlik» B) «Sho'roi Islomiya» C) «Yosh turklar» D) «Xalq irodasi» To'g'ri javob: B) «Sho'roi Islomiya» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 389 13. 1916-yilgi qo'zg'olonni bostirish uchun Turkiston general-gubernatori etib tayinlangan general kim? A) M. D. Skobelev B) M. G. Chernyayev C) A. N. Kuropatkin D) K. P. Kaufman To'g'ri javob: C) A. N. Kuropatkin✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asr oxiri – XX asr boshida madaniyat 14. Qo'qonlik shoira Anbar otinning ijtimoiy-falsafiy risolasi qanday nomlangan? A) «Munozara» B) «Firdavs ul-iqbol» C) «Navodir ul-vaqoe» D) «Qarolar falsafasi» To'g'ri javob: D) «Qarolar falsafasi» ✔ 15. Muqimiyning Qo'qondan Shohimardongacha bo'lgan safar taassurotlari aks etgan hajviy asari qaysi? A) «Padarkush» B) «Sayohatnoma» C) «Zarbulmasal» D) «Navodir ul-vaqoe» To'g'ri javob: B) «Sayohatnoma» ✔ 16. XX asr boshida Xivada yashab ijod qilgan, ma'rifatparvarlik g'oyalarini kuylagan shoir kim? A) Muqimiy B) Avaz O'tar C) Zavqiy D) Berdaq To'g'ri javob: B) Avaz O'tar ✔ 17. Birinchi o'zbek fotografi va kinooperatori hisoblangan xivalik kim? A) Xudoybergan Devonov B) Avaz O'tar C) Islomxo'ja D) Komil Xorazmiy To'g'ri javob: A) Xudoybergan Devonov ✔ 18. «Tanobchilar» satirik she'rining muallifi kim? A) Ogahiy B) Muqimiy C) Gulxaniy D) Furqat To'g'ri javob: B) Muqimiy ✔ 19. Shashmaqom tarkibiga kiruvchi maqomlardan biri qaysi? A) Lazgi B) Dutor C) Katta ashula D) Buzruk To'g'ri javob: D) Buzruk ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 390 20. Furqatning ilm-fan va ta'limni ulug'lagan she'rlaridan biri qaysi? A) «Tanobchilar» B) «Padarkush» C) «Zarbulmasal» D) «Ilm xosiyati» To'g'ri javob: D) «Ilm xosiyati»✔ 21. Buxoro mumtoz musiqasining olti maqomdan iborat turkumi qanday ataladi? A) Yalla B) Doston C) Shashmaqom D) Lapar To'g'ri javob: C) Shashmaqom ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida fan va madaniyat 22. «Oliver Tvist» romanini yozgan ingliz yozuvchisi kim? A) Mark Tven B) Valter Skott C) Charlz Dikkens D) Viktor Gyugo To'g'ri javob: C) Charlz Dikkens ✔ 23. Nisbiylik nazariyasini yaratgan olim kim? A) Maykl Faradey B) Isaak Nyuton C) Dmitriy Mendeleyev D) Albert Eynshteyn To'g'ri javob: D) Albert Eynshteyn ✔ 24. XIX asrning 70-yillarida Fransiyada paydo bo'lgan, Klod Mone asari nomidan olingan rassomchilik yo'nalishi qaysi? A) Gotika B) Barokko C) Impressionizm D) Klassitsizm To'g'ri javob: C) Impressionizm ✔ 25. 1895-yilda tibbiyotda keng qo'llanila boshlagan nurlarni kashf etgan olim kim? A) Maykl Faradey B) Tomas Edison C) Nils Bor D) Vilgelm Rentgen To'g'ri javob: D) Vilgelm Rentgen ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 391 Tarix • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Birinchi jahon urushi 1. 1916-yildagi qaysi jang uzoq davom etib, ikki tomondan katta talofat bergani uchun «go'sht maydalagich» deb atalgan? A) Verden jangi B) Marna jangi C) Tannenberg jangi D) Sedan jangi To'g'ri javob: A) Verden jangi✔ 2. Germaniyaning ikki frontda urushdan qochish uchun Fransiyani tezda tor-mor etish rejasi qanday nomlangan? A) Barbarossa rejasi B) Dauez rejasi C) Marshall rejasi D) Shliffen rejasi To'g'ri javob: D) Shliffen rejasi ✔ 3. 1915–1916-yillarda Dardanell bo'g'ozini egallash uchun Antanta tomonidan o'tkazilgan muvaffaqiyatsiz operatsiya qanday nomlanadi? A) Galipoli operatsiyasi B) Brusilov operatsiyasi C) Marna operatsiyasi D) Verden operatsiyasi To'g'ri javob: A) Galipoli operatsiyasi ✔ 4. 1914-yil avgustida Sharqiy Prussiyada rus armiyasi qaysi jangda og'ir mag'lubiyatga uchragan? A) Tannenberg jangida B) Ipr jangida C) Marna jangida D) Galipoli jangida To'g'ri javob: A) Tannenberg jangida ✔ 5. Usmonli imperiyasi Birinchi jahon urushida qaysi tomonda qatnashgan? A) Betaraf bo'lgan B) Rossiya tomonida C) Germaniya tomonida D) Antanta tomonida To'g'ri javob: C) Germaniya tomonida ✔ 6. 1916-yilda rus qo'shinlarining Janubi-g'arbiy frontdagi muvaffaqiyatli hujumi kimning nomi bilan ataladi? A) Brusilov yorib o'tishi B) Suvorov yurishi C) Skobelev hujumi D) Kutuzov yorib o'tishi To'g'ri javob: A) Brusilov yorib o'tishi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 392 Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Jadidchilik harakati 7. Hamza Hakimzoda Niyoziy jadidchilik harakatida qaysi shaharda yangi usul maktab ochgan? A) Qo'qonda B) Termizda C) Buxoroda D) Xivada To'g'ri javob: A) Qo'qonda✔ 8. 1914-yilda Toshkentda Ubaydulla Xo'jayev muharrirligida chiqqan gazeta qaysi? A) «Sadoi Farg'ona» B) «Xurshid» C) «Sadoi Turkiston» D) «Tarjimon» To'g'ri javob: C) «Sadoi Turkiston» ✔ 9. Abdulla Avloniyning «Turkiy guliston yoxud axloq» asari qaysi sohaga bag'ishlangan? A) Harbiy san'at B) Astronomiya C) Tibbiyot D) Tarbiya va axloq To'g'ri javob: D) Tarbiya va axloq ✔ 10. Toshkent jadidlarining yetakchisi, «Adibi avval» alifbe darsligi muallifi kim? A) Mahmudxo'ja Behbudiy B) Ishoqxon Ibrat C) Munavvar qori Abdurashidxonov D) Abdurauf Fitrat To'g'ri javob: C) Munavvar qori Abdurashidxonov ✔ 11. «Jadid» so'zi qanday ma'noni anglatadi? A) Yangi B) Ozod C) Ilmli D) Eski To'g'ri javob: A) Yangi ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston XX asr boshida va 1916-yil qo'zg'oloni 12. XX asr boshida Turkistonda mahalliy ziyolilarning siyosiy faolligi oshishiga qaysi omil ta'sir qilgan? A) Qo'qon xonligining tiklanishi B) 1905-yilgi Rossiya inqilobi va matbuotning rivoji C) Buxoro amirligining kuchayishi D) Krepostnoylikning joriy etilishi To'g'ri javob: B) 1905-yilgi Rossiya inqilobi va matbuotning rivoji ✔ 13. 1905–1907-yillardagi Rossiya inqilobi davrida Turkistonda qaysi ishchilar ish tashlashlarda faol qatnashgan? A) Avtomobil zavodi ishchilari B) Ko'mir koni ishchilari C) Kemasozlik zavodi ishchilari D) Temir yo'l ustaxonalari ishchilari To'g'ri javob: D) Temir yo'l ustaxonalari ishchilari ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 393 14. Birinchi jahon urushi yillarida Turkistondan front uchun asosan nimalar olib ketilgan? A) Tank va to'plar B) Kemalar va samolyotlar C) Neft va temir rudasi D) Paxta, oziq-ovqat va chorva mollari To'g'ri javob: D) Paxta, oziq-ovqat va chorva mollari✔ 15. Turkiston aholisini front orqasidagi ishlarga safarbar etish to'g'risidagi podsho farmoni qachon chiqqan? A) 1916-yil 25-iyunda B) 1914-yil 1-avgustda C) 1905-yil 9-yanvarda D) 1917-yil 2-martda To'g'ri javob: A) 1916-yil 25-iyunda ✔ 16. 1916-yilgi qo'zg'olonning asosiy sababi nima edi? A) Mardikorlikka olish to'g'risidagi podsho farmoni B) Krepostnoylikning bekor qilinishi C) Qo'qon xonligining tugatilishi D) Temir yo'l qurilishi To'g'ri javob: A) Mardikorlikka olish to'g'risidagi podsho farmoni ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asr oxiri – XX asr boshida madaniyat 17. Muqimiy va Furqat ijodida qaysi yo'nalish kuchli bo'lgan? A) Ilmiy-fantastik yo'nalish B) Faqat diniy-tasavvufiy yo'nalish C) Faqat qahramonlik dostonlari D) Hayotiy-realistik va hajviy yo'nalish To'g'ri javob: D) Hayotiy-realistik va hajviy yo'nalish ✔ 18. Muqimiy bilan zamondosh bo'lgan qo'qonlik hajviyotchi shoir kim? A) Ogahiy B) Bayoniy C) Munis D) Zavqiy To'g'ri javob: D) Zavqiy ✔ 19. Buxorolik mutafakkir Ahmad Donishning amirlik tartiblarini tanqid qilgan mashhur asari qaysi? A) «Navodir ul-vaqoe» B) «Firdavs ul-iqbol» C) «Turkiy guliston yoxud axloq» D) «Majmuai shoiron» To'g'ri javob: A) «Navodir ul-vaqoe» ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 394 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida fan va madaniyat 20. Sil kasalligi qo'zg'atuvchisini kashf etgan nemis olimi kim? A) Ivan Pavlov B) Robert Kox C) Gregor Mendel D) Lui Paster To'g'ri javob: B) Robert Kox✔ 21. Shartli reflekslar haqidagi ta'limoti bilan mashhur bo'lgan, Nobel mukofotini olgan rus fiziologi kim? A) Aleksandr Popov B) Ilya Mechnikov C) Ivan Pavlov D) Dmitriy Mendeleyev To'g'ri javob: C) Ivan Pavlov ✔ 22. Radiy va poloniy elementlarini kashf etgan olimlar kim? A) Marks va Engels B) Aka-uka Lyumyerlar C) Mariya va Pyer Kyuri D) Aka-uka Raytlar To'g'ri javob: C) Mariya va Pyer Kyuri ✔ 23. 1895-yilda Parijda birinchi kinoseansni namoyish etgan ixtirochilar kim? A) Aka-uka Grimmlar B) Aka-uka Raytlar C) Mariya va Pyer Kyuri D) Aka-uka Lyumyerlar To'g'ri javob: D) Aka-uka Lyumyerlar ✔ 24. Kimyoviy elementlar davriy qonunini 1869-yilda kashf etgan olim kim? A) Charlz Darvin B) Dmitriy Mendeleyev C) Albert Eynshteyn D) Lui Paster To'g'ri javob: B) Dmitriy Mendeleyev ✔ 25. Nobel mukofotlari birinchi marta qaysi yili topshirilgan? A) 1895-yilda B) 1918-yilda C) 1901-yilda D) 1869-yilda To'g'ri javob: C) 1901-yilda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 395 Tarix • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Birinchi jahon urushi 1. 1914-yil 28-iyunda Sarayevoda kim o'ldirilgan? A) Avstriya taxt vorisi Frans Ferdinand B) Serbiya qiroli Pyotr I C) Rossiya imperatori Nikolay II D) Germaniya kayzeri Vilgelm II To'g'ri javob: A) Avstriya taxt vorisi Frans Ferdinand✔ 2. 1915-yilda Ipr yonida birinchi marta qanday qurol keng qo'llanilgan? A) Ballistik raketa B) Zaharli gaz (kimyoviy qurol) C) Reaktiv samolyot D) Atom bombasi To'g'ri javob: B) Zaharli gaz (kimyoviy qurol) ✔ 3. Germaniyaning Belgiya betarafligini buzishi qaysi davlatning urushga kirishiga sabab bo'lgan? A) Italiyaning B) Yaponiyaning C) AQShning D) Buyuk Britaniyaning To'g'ri javob: D) Buyuk Britaniyaning ✔ 4. 1918-yil noyabrida Germaniyada inqilob natijasida taxtdan voz kechgan imperator kim? A) Nikolay II B) Vilgelm II C) Frans Iosif D) Vilgelm I To'g'ri javob: B) Vilgelm II ✔ 5. 1918-yil yanvarida urushdan keyingi tinchlik dasturi sifatida «14 band»ni e'lon qilgan AQSh prezidenti kim? A) Franklin Ruzvelt B) Vudro Vilson C) Avraam Linkoln D) Teodor Ruzvelt To'g'ri javob: B) Vudro Vilson ✔ 6. Avstriya-Vengriya qaysi davlatga urush e'lon qilishi bilan Birinchi jahon urushi boshlangan? A) Fransiyaga B) Rossiyaga C) Serbiyaga D) Italiyaga To'g'ri javob: C) Serbiyaga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 396 7. Birinchi jahon urushida ishtirok etgan davlatlar soni taxminan qancha bo'lgan? A) 12 ta B) 100 dan ortiq C) 38 ta D) 5 ta To'g'ri javob: C) 38 ta✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Jadidchilik harakati 8. Abdurauf Fitrat yoshligida qaysi shaharda tahsil olgan? A) Londonda B) Istanbulda C) Parijda D) Moskvada To'g'ri javob: B) Istanbulda ✔ 9. Jadidlar faoliyatining asosiy yo'nalishlari to'g'ri ko'rsatilgan qatorni toping. A) Konchilik, metallurgiya, kimyo B) Bank, birja, sug'urta C) Harbiy qo'shin, flot, aviatsiya D) Yangi usul maktablar, matbuot, teatr To'g'ri javob: D) Yangi usul maktablar, matbuot, teatr ✔ 10. Ishoqxon Ibrat qaysi joyda tug'ilgan va bosmaxona ochgan? A) Xivada B) To'raqo'rg'onda C) Samarqandda D) Buxoroda To'g'ri javob: B) To'raqo'rg'onda ✔ 11. «Munozara» va «Hindistonlik bir sayyohning qissasi» asarlari muallifi bo'lgan buxorolik jadid kim? A) Ishoqxon Ibrat B) Abdurauf Fitrat C) Abdulla Avloniy D) Munavvar qori To'g'ri javob: B) Abdurauf Fitrat ✔ 12. Musulmon xalqlari orasida usuli jadid maktablarining asoschisi hisoblangan qrimtatar ma'rifatparvari kim? A) Abdulla Avloniy B) Ismoilbek Gaspirali C) Mahmudxo'ja Behbudiy D) Munavvar qori To'g'ri javob: B) Ismoilbek Gaspirali ✔ 13. «Padarkush» dramasining nomi qanday ma'noni bildiradi? A) Ilmli o'g'il B) Johil boy C) Baxtsiz ota D) Otasini o'ldirgan To'g'ri javob: D) Otasini o'ldirgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 397 14. Usuli jadid maktablarida savod o'rgatishning qaysi usuli qo'llangan? A) Harflarni hijjalab yodlash usuli B) Faqat arab tilida yod olish C) Tovush usuli (usuli savtiya) D) Faqat og'zaki eshitish usuli To'g'ri javob: C) Tovush usuli (usuli savtiya)✔ 15. Jadidlarning eski usuldagi maktab va qarashlar tarafdorlari bo'lgan raqiblari qanday atalgan? A) Dekabristlar B) Qadimchilar C) Narodniklar D) Chartistlar To'g'ri javob: B) Qadimchilar ✔ 16. «Padarkush» dramasi birinchi marta qaysi yili sahnaga qo'yilgan? A) 1905-yilda B) 1914-yilda C) 1898-yilda D) 1920-yilda To'g'ri javob: B) 1914-yilda ✔ 17. 1906-yilda Toshkentda chiqa boshlagan va birinchi o'zbek xususiy gazetalaridan biri hisoblangan nashr qaysi? A) «Tarjimon» B) «Sadoi Turkiston» C) «Taraqqiy» D) «Oyina» To'g'ri javob: C) «Taraqqiy» ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston XX asr boshida va 1916-yil qo'zg'oloni 18. Turkiston aholisi Rossiya Davlat dumasining qaysi chaqiriqlarida o'z vakillariga ega bo'lgan? A) Birinchi va ikkinchi Dumada B) Uchinchi va to'rtinchi Dumada C) Hech bir Dumada D) Faqat to'rtinchi Dumada To'g'ri javob: A) Birinchi va ikkinchi Dumada ✔ 19. 1916-yil 25-iyun farmoniga ko'ra necha yoshdagi erkaklar mardikorlikka olinishi kerak edi? A) 18 yoshdan 60 yoshgacha B) 16 yoshdan 30 yoshgacha C) 25 yoshdan 50 yoshgacha D) 19 yoshdan 43 yoshgacha To'g'ri javob: D) 19 yoshdan 43 yoshgacha ✔ 20. Birinchi jahon urushi yillarida Turkiston aholisining ahvoli qanday o'zgargan? A) Aholi harbiy xizmatdan to'liq ozod bo'lgan B) Narxlar keskin tushib ketgan C) Soliqlar bekor qilinib, turmush yaxshilangan D) Soliqlar oshib, narxlar ko'tarilgan, turmush og'irlashgan To'g'ri javob: D) Soliqlar oshib, narxlar ko'tarilgan, turmush og'irlashgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 398 21. 1916-yilgi farmon asosida front orqasiga ishga yuborilgan mahalliy aholi qanday atalgan? A) Sipohiylar B) Navkarlar C) Mardikorlar D) Sarbozlar To'g'ri javob: C) Mardikorlar✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asr oxiri – XX asr boshida madaniyat 22. Ishoqxon Ibratning Farg'ona tarixiga bag'ishlangan asari qanday nomlangan? A) «Tarixi Farg'ona» B) «Navodir ul-vaqoe» C) «Firdavs ul-iqbol» D) «Tarixi muhojiron» To'g'ri javob: A) «Tarixi Farg'ona» ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida fan va madaniyat 23. Parijdagi Eyfel minorasi qaysi yili qurib bitkazilgan? A) 1889-yilda B) 1851-yilda C) 1914-yilda D) 1871-yilda To'g'ri javob: A) 1889-yilda ✔ 24. Zamonaviy Olimpiya o'yinlari birinchi marta 1896-yilda qaysi shaharda o'tkazilgan? A) Rimda B) Afinada C) Parijda D) Londonda To'g'ri javob: B) Afinada ✔ 25. «Oqqush ko'li» baletining muallifi bo'lgan rus bastakori kim? A) Pyotr Chaykovskiy B) Juzeppe Verdi C) Frederik Shopen D) Lyudvig van Betxoven To'g'ri javob: A) Pyotr Chaykovskiy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 399 Tarix • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Birinchi jahon urushi 1. Birinchi jahon urushi natijasida qaysi imperiyalar parchalanib ketgan? A) Britaniya va Fransiya imperiyalari B) Ispaniya va Portugaliya imperiyalari C) Avstriya-Vengriya, Usmonli, Rossiya va Germaniya imperiyalari D) Yaponiya va Xitoy imperiyalari To'g'ri javob: C) Avstriya-Vengriya, Usmonli, Rossiya va Germaniya imperiyalari✔ 2. 1918-yil 3-martda Sovet Rossiyasi va Germaniya o'rtasida tuzilgan tinchlik shartnomasi qaysi? A) Portsmut tinchlik shartnomasi B) Parij tinchlik shartnomasi C) Versal tinchlik shartnomasi D) Brest tinchlik shartnomasi To'g'ri javob: D) Brest tinchlik shartnomasi ✔ 3. Germaniya tarafida urushga kirgan davlatlar bloki qanday nomlangan? A) Bolqon ittifoqi B) Muqaddas ittifoq C) Antanta D) Markaziy davlatlar (To'rtlar ittifoqi) To'g'ri javob: D) Markaziy davlatlar (To'rtlar ittifoqi) ✔ 4. Antanta blokiga asosan qaysi davlatlar kirgan? A) Germaniya, Avstriya-Vengriya, Italiya B) Usmonli imperiyasi, Bolgariya, Germaniya C) Angliya, Fransiya, Rossiya D) AQSh, Yaponiya, Xitoy To'g'ri javob: C) Angliya, Fransiya, Rossiya ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Jadidchilik harakati 5. «Turkiy guliston yoxud axloq» asarining muallifi kim? A) Abdulla Avloniy B) Munavvar qori C) Fitrat D) Behbudiy To'g'ri javob: A) Abdulla Avloniy ✔ 6. Usuli jadid maktablarining eski maktablardan asosiy farqi nimada edi? A) O'qish 15 yil davom etgan B) Faqat rus tilida o'qitilgan C) Diniy bilimlar bilan birga dunyoviy fanlar ham o'qitilgan D) Faqat Qur'on yod oldirilgan To'g'ri javob: C) Diniy bilimlar bilan birga dunyoviy fanlar ham o'qitilgan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 400 7. Turkiston jadidlarining yetakchisi, «Padarkush» dramasining muallifi kim? A) Mahmudxo'ja Behbudiy B) Abdurauf Fitrat C) Abdulla Avloniy D) Hamza Hakimzoda Niyoziy To'g'ri javob: A) Mahmudxo'ja Behbudiy✔ 8. Abdulla Avloniyning boshlang'ich sinflar uchun yozgan darsligi qanday nomlangan? A) «Adibi avval» B) «Birinchi muallim» C) «Navodir ul-vaqoe» D) «Lug'ati sitta alsina» To'g'ri javob: B) «Birinchi muallim» ✔ 9. Munavvar qori 1906-yilda Toshkentda chiqargan gazeta qaysi? A) «Xurshid» B) «Tarjimon» C) «Oyina» D) «Samarqand» To'g'ri javob: A) «Xurshid» ✔ 10. Fitratning «Munozara» asarida kimlar o'rtasidagi bahs tasvirlangan? A) Ikki xon B) Ikki savdogar C) Ota va o'g'il D) Buxorolik mudarris va yevropalik (farangi) kishi To'g'ri javob: D) Buxorolik mudarris va yevropalik (farangi) kishi ✔ 11. «Padarkush» o'zbek adabiyoti tarixida qanday o'rin tutadi? A) Birinchi o'zbek darsligi hisoblanadi B) Birinchi o'zbek dramasi hisoblanadi C) Birinchi o'zbek dostoni hisoblanadi D) Birinchi o'zbek romani hisoblanadi To'g'ri javob: B) Birinchi o'zbek dramasi hisoblanadi ✔ 12. Behbudiyning «Ikki emas, to'rt til lozim» maqolasida qaysi g'oya ilgari surilgan? A) Yoshlar ona tilidan tashqari bir necha tilni bilishi zarur B) Faqat ona tilini o'rganish kerak C) Chet tillarni o'rganish zararli D) Faqat arab tili yetarli To'g'ri javob: A) Yoshlar ona tilidan tashqari bir necha tilni bilishi zarur ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston XX asr boshida va 1916-yil qo'zg'oloni 13. Birinchi jahon urushi yillarida Turkistonga qaysi toifadagi odamlar ko'plab keltirilgan? A) Harbiy asirlar B) Ingliz turistlari C) Amerika muhandislari D) Yapon ishchilari To'g'ri javob: A) Harbiy asirlar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 401 14. 1916-yilgi qo'zg'olon birinchi bo'lib qaysi shaharda boshlangan? A) Samarqandda B) Xo'jandda C) Xivada D) Toshkentda To'g'ri javob: B) Xo'jandda✔ 15. 1917-yil Fevral inqilobi haqidagi xabar Turkistonda qanday qabul qilingan? A) Turkiston darhol Buxoroga qo'shilgan B) Hech kim bu haqda bilmagan C) Aholi monarxiyani himoya qilib qo'zg'olon ko'targan D) Mahalliy aholi orasida erkinlik va o'zgarishlarga umid uyg'otgan To'g'ri javob: D) Mahalliy aholi orasida erkinlik va o'zgarishlarga umid uyg'otgan ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asr oxiri – XX asr boshida madaniyat 16. Furqat Toshkentda qaysi gazetada ishlagan? A) «Sadoi Farg'ona» B) «Turkiston viloyatining gazeti» C) «Tarjimon» D) «Oyina» To'g'ri javob: B) «Turkiston viloyatining gazeti» ✔ 17. Toshbosma (litografiya) usulining keng tarqalishi madaniyatga qanday ta'sir ko'rsatgan? A) Xattotlik birdaniga yo'qolgan B) Kitob o'qish taqiqlangan C) Kitoblar faqat Rossiyada chop etilgan D) Kitoblar ko'paytirilishi tezlashib, arzonlashgan To'g'ri javob: D) Kitoblar ko'paytirilishi tezlashib, arzonlashgan ✔ 18. O'ratepalik shoira Dilshodi Barnoning tarixiy asari qaysi? A) «Majmuai shoiron» B) «Tarixi muhojiron» C) «Shajarai Xorazmshohiy» D) «Tarixi Farg'ona» To'g'ri javob: B) «Tarixi muhojiron» ✔ 19. Ahmad Donish qaysi shaharga Buxoro elchiligi tarkibida bir necha marta borgan? A) Londonga B) Parijga C) Pekinga D) Peterburgga To'g'ri javob: D) Peterburgga ✔ 20. Shoir Furqat umrining oxirida qayerda yashab, vafot etgan? A) Yorkentda (Sharqiy Turkiston) B) Istanbulda C) Buxoroda D) Peterburgda To'g'ri javob: A) Yorkentda (Sharqiy Turkiston) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 402 Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida fan va madaniyat 21. «Xo'rlanganlar» («Bechoralar») romanining muallifi bo'lgan fransuz yozuvchisi kim? A) Onore de Balzak B) Charlz Dikkens C) Jyul Vern D) Viktor Gyugo To'g'ri javob: D) Viktor Gyugo✔ 22. Quturish va kuydirgiga qarshi vaksinalar yaratgan fransuz olimi kim? A) Robert Kox B) Mariya Kyuri C) Vilgelm Rentgen D) Lui Paster To'g'ri javob: D) Lui Paster ✔ 23. «Urush va tinchlik» romanining muallifi kim? A) Anton Chexov B) Lev Tolstoy C) Fyodor Dostoyevskiy D) Aleksandr Pushkin To'g'ri javob: B) Lev Tolstoy ✔ 24. Elektromagnit induksiya hodisasini kashf etgan ingliz olimi kim? A) Charlz Darvin B) Maykl Faradey C) Aleksandr Bell D) Jeyms Uatt To'g'ri javob: B) Maykl Faradey ✔ 25. «Turlarning kelib chiqishi» asari bilan evolyutsiya nazariyasini asoslagan olim kim? A) Gregor Mendel B) Charlz Darvin C) Robert Kox D) Isaak Nyuton To'g'ri javob: B) Charlz Darvin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 403 Tarix • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — Birinchi jahon urushi 1. AQSh Birinchi jahon urushiga qaysi yili kirgan? A) 1914-yilda B) 1918-yilda C) 1915-yilda D) 1917-yilda To'g'ri javob: D) 1917-yilda✔ 2. Birinchi jahon urushi qaysi yillarda bo'lib o'tgan? A) 1904–1905-yillarda B) 1939–1945-yillarda C) 1914–1918-yillarda D) 1912–1913-yillarda To'g'ri javob: C) 1914–1918-yillarda ✔ 3. Birinchi jahon urushida qaysi Osiyo davlati Antanta tomonida qatnashgan? A) Eron B) Yaponiya C) Afg'oniston D) Usmonli imperiyasi To'g'ri javob: B) Yaponiya ✔ 4. AQSh Birinchi jahon urushida qaysi tomonda qatnashgan? A) Markaziy davlatlar tomonida B) Avval Germaniya, keyin Antanta tomonida C) Antanta tomonida D) Betaraf qolgan To'g'ri javob: C) Antanta tomonida ✔ 5. Birinchi jahon urushi boshlanishiga bahona bo'lgan voqea qaysi shaharda sodir bo'lgan? A) Sarayevoda B) Venada C) Berlinda D) Belgradda To'g'ri javob: A) Sarayevoda ✔ 6. 1914-yil sentabrida nemis qo'shinlarining Parijga hujumi to'xtatilgan jang qaysi? A) Somma jangi B) Yutland jangi C) Marna jangi D) Verden jangi To'g'ri javob: C) Marna jangi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 404 Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Jadidchilik harakati 7. Jadidchilik harakatining asosiy maqsadi nima edi? A) Xonliklarni qayta tiklash B) Maktablarni butunlay yopish C) Rossiya imperiyasini mustahkamlash D) Ilm-ma'rifat orqali millatni taraqqiy ettirish To'g'ri javob: D) Ilm-ma'rifat orqali millatni taraqqiy ettirish✔ 8. «Tarbiya biz uchun yo hayot – yo mamot...» degan mashhur so'zlar qaysi jadid ma'rifatparvariga tegishli? A) Ahmad Donish B) Ishoqxon Ibrat C) Ismoilbek Gaspirali D) Abdulla Avloniy To'g'ri javob: D) Abdulla Avloniy ✔ 9. Mahmudxo'ja Behbudiy 1913-yildan Samarqandda chiqargan jurnal qaysi? A) «Oyina» B) «Shuhrat» C) «Tarjimon» D) «Sadoi Farg'ona» To'g'ri javob: A) «Oyina» ✔ 10. 1914-yilda Qo'qonda chiqa boshlagan jadid gazetasi qaysi? A) «Sadoi Turkiston» B) «Sadoi Farg'ona» C) «Samarqand» D) «Taraqqiy» To'g'ri javob: B) «Sadoi Farg'ona» ✔ 11. Chor ma'muriyati jadidlar faoliyatiga qanday munosabatda bo'lgan? A) Shubha bilan qarab, nazorat va ta'qib qilgan B) To'liq moliyalashtirgan C) Ularga Turkistonni boshqarishni topshirgan D) Ularni hukumatga tayinlagan To'g'ri javob: A) Shubha bilan qarab, nazorat va ta'qib qilgan ✔ 12. Mahmudxo'ja Behbudiy qaysi shaharda yashab faoliyat olib borgan? A) Qo'qonda B) Xivada C) Samarqandda D) Toshkentda To'g'ri javob: C) Samarqandda ✔ 13. Olti tilli «Lug'ati sitta alsina» lug'atini tuzgan jadid ma'rifatparvari kim? A) Abdurauf Fitrat B) Ishoqxon Ibrat C) Abdulla Avloniy D) Munavvar qori To'g'ri javob: B) Ishoqxon Ibrat ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 405 14. Jadidlar nima uchun yoshlarni chet ellarga, xususan Turkiyaga o'qishga yuborishga harakat qilgan? A) Ularni o'sha yerda qoldirish uchun B) Ularni harbiy xizmatdan yashirish uchun C) Zamonaviy bilimlarni egallagan mutaxassislar tayyorlash uchun D) Savdo karvonlarini kuzatish uchun To'g'ri javob: C) Zamonaviy bilimlarni egallagan mutaxassislar tayyorlash uchun✔ 15. Abdulla Avloniy Toshkentda tashkil etgan teatr truppasi qanday nomlangan? A) «Sharq» B) «Ilhom» C) «Bahor» D) «Turon» To'g'ri javob: D) «Turon» ✔ Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — Turkiston XX asr boshida va 1916-yil qo'zg'oloni 16. 1916-yilgi qo'zg'olon faqat O'zbekiston hududida bo'lganmi? A) Yo'q, u qozoq va qirg'iz dashtlarini ham qamrab olgan B) Ha, faqat Xivada bo'lgan C) Ha, faqat Toshkentda bo'lgan D) Yo'q, u faqat Rossiyada bo'lgan To'g'ri javob: A) Yo'q, u qozoq va qirg'iz dashtlarini ham qamrab olgan ✔ 17. 1916-yilgi qo'zg'olonning eng kuchli o'choqlaridan biri bo'lgan, shiddatli to'qnashuvlar yuz bergan uyezd qaysi? A) Amudaryo bo'limi B) Kogon posyolkasi C) Jizzax uyezdi D) Petro-Aleksandrovsk To'g'ri javob: C) Jizzax uyezdi ✔ 18. 1916-yilgi qo'zg'olon qanday yakunlangan? A) Farmon darhol bekor qilinib, tinch hal bo'lgan B) Turkiston mustaqilligi bilan yakunlangan C) Chor qo'shinlari tomonidan shafqatsiz bostirilgan D) Buxoro amirligining g'alabasi bilan tugagan To'g'ri javob: C) Chor qo'shinlari tomonidan shafqatsiz bostirilgan ✔ 19. 1916-yilgi qo'zg'olonning tarixiy ahamiyati nimada? A) U Rossiya imperiyasini mustahkamlagan B) U mustamlakachilikka qarshi umumxalq norozilik harakati edi C) U Turkistonda krepostnoylikni joriy etgan D) U jadidlar harakatini butunlay tugatgan To'g'ri javob: B) U mustamlakachilikka qarshi umumxalq norozilik harakati edi ✔ 20. Fevral inqilobidan keyin Turkistonni boshqarish uchun Muvaqqat hukumat qanday organ tuzgan? A) Oliy majlis B) Turkiston qo'mitasi C) Turkiston xonligi D) Davlat kengashi To'g'ri javob: B) Turkiston qo'mitasi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 406 Bo'lim (BSB): O'zbekiston tarixi — XIX asr oxiri – XX asr boshida madaniyat 21. Qo'qondagi Xudoyorxon O'rdasi qaysi davrda qurilgan? A) XVIII asr o'rtalarida B) XX asrning 20-yillarida C) XVII asr boshida D) XIX asrning 70-yillarida To'g'ri javob: D) XIX asrning 70-yillarida✔ 22. Qoraqalpoq xalqining mashhur shoiri, «Shajara» asari muallifi kim? A) Zavqiy B) Muqimiy C) Berdaq D) Furqat To'g'ri javob: C) Berdaq ✔ 23. XIX asr oxiri – XX asr boshida O'zbekiston hududida yangi turdagi qaysi madaniyat muassasalari paydo bo'lgan? A) Kosmik markazlar B) Universitetlar va Fanlar akademiyasi C) Bosmaxonalar, kutubxonalar va teatr truppalari D) Televideniye studiyalari To'g'ri javob: C) Bosmaxonalar, kutubxonalar va teatr truppalari ✔ Bo'lim (BSB): Jahon tarixi — XIX asr – XX asr boshida fan va madaniyat 24. Irsiyat qonunlarini no'xat ustida tajribalar orqali kashf etgan olim kim? A) Charlz Darvin B) Robert Kox C) Gregor Mendel D) Lui Paster To'g'ri javob: C) Gregor Mendel ✔ 25. «Suv ostida 20 ming lye» ilmiy-fantastik romanining muallifi kim? A) Jyul Vern B) Mark Tven C) Gerbert Uells D) Aleksandr Dyuma To'g'ri javob: A) Jyul Vern ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 407 Biologiya • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra nazariyasi 1. Eukariot hujayraning uchta asosiy qismi qaysilar? A) plazmatik membrana, sitoplazma, yadro B) ribosoma, lizosoma, sentriola C) nukleoid, plazmida, xivchin D) hujayra devori, vakuola, plastida To'g'ri javob: A) plazmatik membrana, sitoplazma, yadro✔ 2. «Har bir hujayra hujayradan hosil bo'ladi» degan qoidani asoslagan olim kim? A) K. Ber B) R. Broun C) R. Virxov D) M. Shleyden To'g'ri javob: C) R. Virxov ✔ 3. R. Guk hujayralarni qaysi material kesmasida kuzatgan? A) po'kak B) piyoz po'sti C) qon tomchisi D) baqa tuxumi To'g'ri javob: A) po'kak ✔ 4. Turli organizmlar hujayralarining tuzilishi va kimyoviy tarkibi o'xshashligi nimadan dalolat beradi? A) organizmlarning bir xil muhitda yashashidan B) hujayralarning o'z-o'zidan paydo bo'lishidan C) organik olam kelib chiqishining birligidan D) hujayralarning bir xil o'lchamga egaligidan To'g'ri javob: C) organik olam kelib chiqishining birligidan ✔ 5. Ko'p hujayrali organizmda hujayralarning tuzilish va vazifa jihatdan ixtisoslashuvi nima deyiladi? A) regeneratsiya B) differensiatsiya C) mutatsiya D) duragaylanish To'g'ri javob: B) differensiatsiya ✔ Bo'lim (BSB): Biologiya fani va hayotning tuzilish darajalari 6. Hayotning tuzilish darajalari orasida eng quyi daraja qaysi? A) molekulyar daraja B) organizm darajasi C) hujayra darajasi D) populyatsiya-tur darajasi To'g'ri javob: A) molekulyar daraja ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 408 7. «Biologiya» atamasini 1802-yilda fanga kiritgan olimlardan biri kim? A) K. Linney B) J.B. Lamark C) Ch. Darvin D) G. Mendel To'g'ri javob: B) J.B. Lamark✔ 8. Hayotning barcha xossalarini namoyon qila oladigan eng kichik tuzilma qaysi? A) organoid B) gen C) hujayra D) molekula To'g'ri javob: C) hujayra ✔ 9. Hodisani maxsus yaratilgan sharoitda sun'iy qayta tiklab o'rganish usuli qaysi? A) tavsiflash usuli B) tarixiy usul C) eksperimental usul D) kuzatish usuli To'g'ri javob: C) eksperimental usul ✔ 10. Irsiyat va o'zgaruvchanlik qonuniyatlarini o'rganadigan fan qaysi? A) genetika B) sistematika C) seleksiya D) ekologiya To'g'ri javob: A) genetika ✔ 11. Organizm ichki muhitining nisbiy doimiyligini saqlash xossasi nima deyiladi? A) gomeostaz B) filogenez C) metabolizm D) ontogenez To'g'ri javob: A) gomeostaz ✔ Bo'lim (BSB): Uglevodlar va lipidlar 12. Hujayra membranasining asosini tashkil etuvchi lipidlar qaysilar? A) mumlar B) karotinoidlar C) triglitseridlar D) fosfolipidlar To'g'ri javob: D) fosfolipidlar ✔ 13. Steroid tuzilishli lipidga misol qaysi? A) insulin B) xolesterin C) glikogen D) keratin To'g'ri javob: B) xolesterin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 409 14. O'simliklarning asosiy zaxira polisaxaridi qaysi? A) glikogen B) kraxmal C) saxaroza D) xitin To'g'ri javob: B) kraxmal✔ Bo'lim (BSB): Hujayraning anorganik moddalari 15. Ko'pchilik hujayralarda suv massasining o'rtacha qancha qismini tashkil etadi? A) 40–50% B) 20–30% C) 70–80% D) 5–10% To'g'ri javob: C) 70–80% ✔ 16. Organizmda temir yetishmasligi ko'pincha qaysi holatga sabab bo'ladi? A) qandli diabet B) endemik buqoq C) kamqonlik (anemiya) D) tish kariesi To'g'ri javob: C) kamqonlik (anemiya) ✔ 17. Qon ivishida ishtirok etadigan ion qaysi? A) Na⁺ B) K⁺ C) Cl⁻ D) Ca²⁺ To'g'ri javob: D) Ca²⁺ ✔ 18. Suvning issiqlik sig'imi yuqoriligi organizm uchun qanday ahamiyatga ega? A) hujayrada oqsil sintezini to'xtatadi B) hujayrada ATF sintezini tezlashtiradi C) yog'larning erishini ta'minlaydi D) hujayra haroratining barqaror saqlanishiga yordam beradi To'g'ri javob: D) hujayra haroratining barqaror saqlanishiga yordam beradi ✔ Bo'lim (BSB): Oqsillar va fermentlar 19. Oqsillar tarkibida necha xil aminokislota uchraydi? A) 46 B) 64 C) 20 D) 4 To'g'ri javob: C) 20 ✔ 20. Odam organizmi fermentlarining ko'pchiligi uchun optimal harorat qaysi? A) 37–40 °C B) 0–5 °C C) 90–100 °C D) 60–70 °C To'g'ri javob: A) 37–40 °C ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 410 Bo'lim (BSB): Nuklein kislotalar va ATF 21. Hujayradagi RNKning eng katta qismini (taxminan 80%) qaysi turi tashkil etadi? A) i-RNK B) virus RNKsi C) r-RNK D) t-RNK To'g'ri javob: C) r-RNK✔ 22. DNK replikatsiyasi qanday usulda boradi? A) yarim konservativ: har bir yangi molekulada bitta eski zanjir saqlanadi B) eski zanjirlar parchalanib, ikkala zanjir yangidan sintezlanadi C) faqat bitta zanjir ikki marta nusxalanadi D) konservativ: eski molekula to'liq saqlanib, yangisi butunlay yangi bo'ladi To'g'ri javob: A) yarim konservativ: har bir yangi molekulada bitta eski zanjir saqlanadi ✔ 23. Qo'sh zanjirli DNK bo'lagida 600 ta nukleotid bor, shundan 120 tasi adeninli. Guaninli nukleotidlar soni nechta? A) 240 B) 360 C) 180 D) 120 To'g'ri javob: C) 180 ✔ 24. DNK molekulasida guaninli nukleotidlar 15% bo'lsa, timinli nukleotidlar necha foiz bo'ladi? A) 35% B) 15% C) 70% D) 30% To'g'ri javob: A) 35% ✔ 25. DNK zanjiri T-A-C-G-A-T bo'lsa, unda sintezlangan i-RNK qanday bo'ladi? A) U-A-G-C-U-A B) A-U-G-C-U-A C) A-T-G-C-T-A D) T-A-C-G-A-T To'g'ri javob: B) A-U-G-C-U-A ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 411 Biologiya • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra nazariyasi 1. Bakteriya va bir hujayrali organizmlarni birinchi bo'lib mikroskopda kuzatgan olim kim? A) R. Guk B) A. Levenguk C) L. Paster D) I. Mechnikov To'g'ri javob: B) A. Levenguk✔ 2. «Hujayra» atamasini 1665-yilda fanga kiritgan olim kim? A) R. Guk B) T. Shvann C) A. Levenguk D) R. Virxov To'g'ri javob: A) R. Guk ✔ 3. Hayvonlar ham hujayralardan tuzilganligini isbotlagan olim kim? A) K. Ber B) T. Shvann C) M. Shleyden D) R. Broun To'g'ri javob: B) T. Shvann ✔ Bo'lim (BSB): Biologiya fani va hayotning tuzilish darajalari 4. Ribosoma va membranalarning nozik tuzilishini ko'rish imkonini beruvchi asbob qaysi? A) elektron mikroskop B) lupa C) termometr D) yorug'lik mikroskopi To'g'ri javob: A) elektron mikroskop ✔ 5. Qaysi jarayon populyatsiya-tur darajasida o'rganiladi? A) DNK molekulasining replikatsiyasi B) xloroplastda fotosintezning borishi C) hujayraning mitoz yo'li bilan bo'linishi D) tur ichidagi individlar munosabatlari va mikroevolyutsiya To'g'ri javob: D) tur ichidagi individlar munosabatlari va mikroevolyutsiya ✔ 6. Ota-ona belgilarining nasldan naslga berilish xossasi nima deyiladi? A) regeneratsiya B) ta'sirlanuvchanlik C) o'zgaruvchanlik D) irsiyat To'g'ri javob: D) irsiyat ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 412 Bo'lim (BSB): Uglevodlar va lipidlar 7. Odam organizmida glikogen asosan qayerda to'planadi? A) jigar va skelet muskullarida B) qon plazmasi va limfada C) taloq va buyraklarda D) o'pka va yurakda To'g'ri javob: A) jigar va skelet muskullarida✔ 8. Organizmda 10 g yog' to'liq oksidlansa qancha energiya ajraladi (1 g yog' – 38,9 kJ)? A) 3890 kJ B) 176 kJ C) 778 kJ D) 389 kJ To'g'ri javob: D) 389 kJ ✔ 9. Yog' (triglitserid) molekulasi qaysi moddalardan tuzilgan? A) glyukoza qoldiqlari B) aminokislotalar C) nukleotidlar D) glitserin va yuqori yog' kislotalari To'g'ri javob: D) glitserin va yuqori yog' kislotalari ✔ Bo'lim (BSB): Hujayraning anorganik moddalari 10. Organogen elementlar to'plamini ko'rsating. A) Na, K, Cl, Ca B) C, H, O, N C) Au, Ag, Pt, Hg D) Fe, Cu, Zn, Co To'g'ri javob: B) C, H, O, N ✔ 11. Gemoglobin tarkibiga kiradigan element qaysi? A) rux B) temir C) magniy D) yod To'g'ri javob: B) temir ✔ 12. Me'da osti bezi gormoni insulin faolligi bilan bog'liq mikroelement qaysi? A) yod B) magniy C) kobalt D) rux To'g'ri javob: D) rux ✔ 13. Ichimlik suvi va oziq-ovqatda yod yetishmasligi qaysi kasallikka olib keladi? A) endemik buqoq B) kamqonlik C) raxit D) qandli diabet To'g'ri javob: A) endemik buqoq ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 413 14. B12 vitamini tarkibiga kiradigan mikroelement qaysi? A) kaliy B) marganes C) kalsiy D) kobalt To'g'ri javob: D) kobalt✔ 15. Tish emali tarkibida bo'lib, yetishmaganda tish kariesiga moyillikni oshiradigan element qaysi? A) kobalt B) temir C) ftor D) yod To'g'ri javob: C) ftor ✔ Bo'lim (BSB): Oqsillar va fermentlar 16. Oqsil ikkilamchi strukturasining spiralini qaysi bog'lar ushlab turadi? A) glikozid bog'lari B) fosfoefir bog'lari C) peptid bog'lari D) vodorod bog'lari To'g'ri javob: D) vodorod bog'lari ✔ 17. Antitelalar (antitanachalar) oqsillarning qaysi funksiyasini bajaradi? A) transport B) himoya C) energetik D) qisqaruvchi To'g'ri javob: B) himoya ✔ 18. Aktin va miozin oqsillari qaysi funksiyani bajaradi? A) himoya B) gormonal C) transport D) qisqaruvchi (harakat) To'g'ri javob: D) qisqaruvchi (harakat) ✔ 19. Gemoglobin molekulasi nechta polipeptid zanjirdan tuzilgan? A) 6 B) 2 C) 1 D) 4 To'g'ri javob: D) 4 ✔ 20. Gemoglobin oqsilining asosiy vazifasi qaysi? A) gormonal boshqaruv B) kraxmalni parchalash C) muskul qisqarishi D) kislorod tashish To'g'ri javob: D) kislorod tashish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 414 21. Keratin va kollagen oqsillari qaysi funksiyani bajaradi? A) gormonal B) qurilish (struktura) C) transport D) fermentativ To'g'ri javob: B) qurilish (struktura)✔ Bo'lim (BSB): Nuklein kislotalar va ATF 22. DNK uchun to'g'ri bo'lgan tenglik (E. Chargaff qoidasi) qaysi? A) A + G = T + C B) A + T = G + C C) T = C D) A = G To'g'ri javob: A) A + G = T + C ✔ 23. DNK qo'sh spirali modelini 1953-yilda taklif etgan olimlar kimlar? A) T. Morgan va N. Vavilov B) G. Mendel va G. de Friz C) J. Uotson va F. Krik D) M. Shleyden va T. Shvann To'g'ri javob: C) J. Uotson va F. Krik ✔ 24. DNK bo'lagi 100 juft nukleotiddan iborat. Har bir juft orasidagi masofa 0,34 nm bo'lsa, bo'lak uzunligi qancha? A) 17 nm B) 34 nm C) 340 nm D) 68 nm To'g'ri javob: B) 34 nm ✔ 25. 1 mol ATF ADF ga gidrolizlanganda taxminan qancha energiya ajraladi? A) 17,6 kJ B) 40 kJ C) 2600 kJ D) 200 kJ To'g'ri javob: B) 40 kJ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 415 Biologiya • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra nazariyasi 1. Hujayra nazariyasining zamonaviy qoidalaridan biri qaysi? A) hujayralar jonsiz moddadan o'z-o'zidan paydo bo'ladi B) o'simlik va hayvon hujayralari tuzilishida o'xshashlik yo'q C) ko'p hujayrali organizmda hujayralar bir-biriga bog'liq emas D) tirik organizmlar (viruslardan tashqari) hujayralardan tuzilgan To'g'ri javob: D) tirik organizmlar (viruslardan tashqari) hujayralardan tuzilgan✔ Bo'lim (BSB): Biologiya fani va hayotning tuzilish darajalari 2. Organizmlar to'qimalarining tuzilishini o'rganadigan fan qaysi? A) gistologiya B) fiziologiya C) sitologiya D) paleontologiya To'g'ri javob: A) gistologiya ✔ 3. Hujayra organoidlarini zichligiga ko'ra bir-biridan ajratish usuli qaysi? A) sentrifugalash B) yorug'lik mikroskopiyasi C) duragaylash D) xromatografiya To'g'ri javob: A) sentrifugalash ✔ 4. Organizmlarning yangi belgilarga ega bo'lish xossasi nima deyiladi? A) ko'payish B) o'zgaruvchanlik C) gomeostaz D) irsiyat To'g'ri javob: B) o'zgaruvchanlik ✔ 5. Hujayraning tuzilishi, kimyoviy tarkibi va hayot faoliyatini o'rganadigan fan qaysi? A) anatomiya B) embriologiya C) sitologiya D) gistologiya To'g'ri javob: C) sitologiya ✔ 6. Organizmdagi moddalar va energiya almashinuvining umumiy nomi qaysi? A) fotoperiodizm B) gomeostaz C) metabolizm D) regeneratsiya To'g'ri javob: C) metabolizm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 416 Bo'lim (BSB): Uglevodlar va lipidlar 7. Hayvonlar va zamburug'larning zaxira polisaxaridi qaysi? A) glikogen B) kraxmal C) saxaroza D) sellyuloza To'g'ri javob: A) glikogen✔ 8. Kraxmal va glikogenning monomeri qaysi? A) aminokislota B) glyukoza C) glitserin D) fruktoza To'g'ri javob: B) glyukoza ✔ 9. Monosaxaridga misol qaysi? A) sellyuloza B) glyukoza C) saxaroza D) kraxmal To'g'ri javob: B) glyukoza ✔ 10. Sutemizuvchilarda teri osti yog' qatlamining asosiy vazifasi qaysi? A) kislorod tashish B) fermentativ kataliz C) issiqlik izolyatsiyasi (termoregulyatsiya) D) irsiy axborotni saqlash To'g'ri javob: C) issiqlik izolyatsiyasi (termoregulyatsiya) ✔ 11. 1 g yog' to'liq parchalanganda qancha energiya ajraladi? A) 25,4 kJ B) 2,6 kJ C) 17,6 kJ D) 38,9 kJ To'g'ri javob: D) 38,9 kJ ✔ 12. Glyukozaning molekulyar formulasi qaysi? A) C12H22O11 B) C6H12O6 C) C5H10O5 D) C6H10O5 To'g'ri javob: B) C6H12O6 ✔ 13. DNK tarkibiga kiradigan besh uglerodli uglevod qaysi? A) galaktoza B) fruktoza C) glyukoza D) dezoksiriboza To'g'ri javob: D) dezoksiriboza ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 417 Bo'lim (BSB): Hujayraning anorganik moddalari 14. Gidrofob moddaga misol qaysi? A) saxaroza B) glyukoza C) yog' D) osh tuzi To'g'ri javob: C) yog'✔ 15. Nerv impulsi hosil bo'lishi va o'tkazilishida asosiy rol o'ynovchi ionlar qaysilar? A) K⁺ va Na⁺ B) Fe²⁺ va Cu²⁺ C) I⁻ va F⁻ D) Zn²⁺ va Co²⁺ To'g'ri javob: A) K⁺ va Na⁺ ✔ 16. Suyak va tishlarning mustahkamligini ta'minlovchi asosiy makroelement qaysi? A) natriy B) temir C) kaliy D) kalsiy To'g'ri javob: D) kalsiy ✔ 17. Xlorofill molekulasi markazida joylashgan element qaysi? A) magniy B) mis C) temir D) kobalt To'g'ri javob: A) magniy ✔ 18. Qalqonsimon bez gormoni tiroksin tarkibidagi element qaysi? A) ftor B) kaliy C) natriy D) yod To'g'ri javob: D) yod ✔ Bo'lim (BSB): Oqsillar va fermentlar 19. Oqsillarning monomeri qaysi? A) yog' kislotalari B) aminokislotalar C) monosaxaridlar D) nukleotidlar To'g'ri javob: B) aminokislotalar ✔ 20. Oqsil tabiiy strukturasining yuqori harorat yoki kislota ta'sirida buzilishi nima deyiladi? A) renaturatsiya B) transkripsiya C) replikatsiya D) denaturatsiya To'g'ri javob: D) denaturatsiya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 418 21. Odam so'lagida kraxmalni parchalaydigan ferment qaysi? A) pepsin B) lipaza C) tripsin D) amilaza To'g'ri javob: D) amilaza✔ Bo'lim (BSB): Nuklein kislotalar va ATF 22. i-RNK (axborot RNK)ning vazifasi qaysi? A) DNKdagi irsiy axborotni oqsil sintezi joyiga yetkazish B) aminokislotalarni ribosomaga tashish C) hujayrani energiya bilan ta'minlash D) ribosoma tanasini hosil qilish To'g'ri javob: A) DNKdagi irsiy axborotni oqsil sintezi joyiga yetkazish ✔ 23. DNKning birinchi zanjirida adenin 15%, timin 25% ni tashkil etadi. Ikkinchi zanjirda adenin necha foiz bo'ladi? A) 35% B) 25% C) 15% D) 40% To'g'ri javob: B) 25% ✔ 24. Faqat RNK tarkibida uchraydigan azotli asos qaysi? A) adenin B) uratsil C) guanin D) timin To'g'ri javob: B) uratsil ✔ 25. DNKda guanin va sitozin orasida nechta vodorod bog' hosil bo'ladi? A) 3 B) 1 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: A) 3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 419 Biologiya • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra nazariyasi 1. Hujayra nazariyasini 1838–1839-yillarda yaratgan olimlar kimlar? A) J. Uotson va F. Krik B) G. Mendel va T. Morgan C) R. Guk va A. Levenguk D) M. Shleyden va T. Shvann To'g'ri javob: D) M. Shleyden va T. Shvann✔ 2. Odam organizmidagi hajmi bo'yicha eng yirik hujayralardan biri qaysi? A) eritrotsit B) trombotsit C) tuxum hujayra D) spermatozoid To'g'ri javob: C) tuxum hujayra ✔ 3. Zamburug' hujayralari devorining asosiy moddasi qaysi? A) murein B) kraxmal C) xitin D) sellyuloza To'g'ri javob: C) xitin ✔ 4. O'simlik hujayrasini hayvon hujayrasidan farqlovchi belgi qaysi? A) mitoxondriyalarning bo'lishi B) yadroning bo'lishi C) ribosomalarning bo'lishi D) sellyulozali hujayra devori To'g'ri javob: D) sellyulozali hujayra devori ✔ 5. Ko'p yadroli hujayraga misol qaysi? A) eritrotsit B) ko'ndalang-targ'il muskul tolasi C) trombotsit D) spermatozoid To'g'ri javob: B) ko'ndalang-targ'il muskul tolasi ✔ 6. Hayvon hujayrasida bo'lib, yuksak o'simlik hujayrasida odatda uchramaydigan tuzilma qaysi? A) mitoxondriyalar B) endoplazmatik to'r C) sentriolalar D) Golji majmuasi To'g'ri javob: C) sentriolalar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 420 7. Odam va sutemizuvchilarning yetuk eritrotsitlariga xos xususiyat qaysi? A) xloroplastlarga egaligi B) ikki yadroliligi C) yadrosizligi D) sellyuloza devorga egaligi To'g'ri javob: C) yadrosizligi✔ 8. Qaysi organizmlar hujayraviy tuzilishga ega emas? A) viruslar B) achitqi zamburug'lari C) xlorella D) bakteriyalar To'g'ri javob: A) viruslar ✔ Bo'lim (BSB): Biologiya fani va hayotning tuzilish darajalari 9. Qaysi jarayon biosfera darajasida o'rganiladi? A) ferment va substratning birikishi B) bir organizmda qon aylanishi C) moddalar va energiyaning global aylanishi D) hujayra membranasidan ionlarning o'tishi To'g'ri javob: C) moddalar va energiyaning global aylanishi ✔ 10. Organizmlarning murtak (embrional) rivojlanishini o'rganadigan fan qaysi? A) gistologiya B) biokimyo C) mikrobiologiya D) embriologiya To'g'ri javob: D) embriologiya ✔ 11. Tirik organizmlarning tashqi muhit ta'siriga javob qaytarish xossasi nima deyiladi? A) ta'sirlanuvchanlik B) ko'payish C) irsiyat D) o'sish To'g'ri javob: A) ta'sirlanuvchanlik ✔ Bo'lim (BSB): Uglevodlar va lipidlar 12. Maltoza (solod shakari) qaysi monosaxaridlardan tuzilgan? A) ikki molekula glyukoza B) glyukoza va galaktoza C) fruktoza va riboza D) glyukoza va fruktoza To'g'ri javob: A) ikki molekula glyukoza ✔ 13. Sut shakari laktoza qaysi monosaxaridlardan tuzilgan? A) glyukoza va galaktoza B) glyukoza va fruktoza C) ikki molekula fruktoza D) riboza va glyukoza To'g'ri javob: A) glyukoza va galaktoza ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 421 14. Tuya o'rkachidagi yog' qaysi vazifasi bilan ayniqsa muhim? A) irsiy axborotni saqlaydi B) oksidlanganda endogen (metabolik) suv hosil qiladi C) ovqat hazm qilish fermenti bo'lib xizmat qiladi D) qonda kislorod tashiydi To'g'ri javob: B) oksidlanganda endogen (metabolik) suv hosil qiladi✔ 15. O'simlik barglari yuzasini suv bug'lanishidan himoya qiluvchi lipid qaysi? A) xolesterin B) fosfolipid C) mum D) glitserin To'g'ri javob: C) mum ✔ Bo'lim (BSB): Hujayraning anorganik moddalari 16. Suvda yaxshi eriydigan moddalar qanday ataladi? A) gidrofil B) gipertonik C) izotonik D) gidrofob To'g'ri javob: A) gidrofil ✔ 17. Hujayra massasining eng katta qismini qaysi kimyoviy element tashkil etadi? A) kislorod B) azot C) vodorod D) uglerod To'g'ri javob: A) kislorod ✔ Bo'lim (BSB): Oqsillar va fermentlar 18. Oshqozon fermenti pepsin qanday muhitda faol ishlaydi? A) kislotali B) neytral C) kuchli ishqoriy D) kuchsiz ishqoriy To'g'ri javob: A) kislotali ✔ 19. Insulin oqsillarning qaysi funksiyasiga misol bo'ladi? A) qisqaruvchi B) boshqaruvchi (gormonal) C) himoya D) qurilish To'g'ri javob: B) boshqaruvchi (gormonal) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 422 Bo'lim (BSB): Nuklein kislotalar va ATF 20. Qo'sh zanjirli DNK bo'lagida 30 ta adeninli va 20 ta guaninli nukleotid bor. Zanjirlar orasidagi vodorod bog'lari soni nechta? A) 150 B) 60 C) 120 D) 100 To'g'ri javob: C) 120✔ 21. ATF molekulasi qaysi qismlardan tuzilgan? A) adenin, dezoksiriboza va uchta fosfat kislota qoldig'i B) adenin, riboza va uchta fosfat kislota qoldig'i C) guanin, riboza va ikkita fosfat kislota qoldig'i D) adenin, riboza va bitta fosfat kislota qoldig'i To'g'ri javob: B) adenin, riboza va uchta fosfat kislota qoldig'i ✔ 22. 5 mol ATF ADF va fosfat kislotagacha gidrolizlansa, qancha energiya ajraladi? A) 400 kJ B) 200 kJ C) 120 kJ D) 40 kJ To'g'ri javob: B) 200 kJ ✔ 23. Eukariot hujayrada DNK asosan qayerda joylashgan? A) Golji majmuasida B) yadrodagi xromosomalarda C) lizosomalarda D) ribosomalarda To'g'ri javob: B) yadrodagi xromosomalarda ✔ 24. Faqat DNK tarkibida uchraydigan azotli asos qaysi? A) adenin B) sitozin C) timin D) uratsil To'g'ri javob: C) timin ✔ 25. DNK zanjirining bir qismi: A-T-G-C-C-T-A. Unga komplementar zanjirni toping. A) U-A-C-G-G-A-U B) T-A-G-C-C-A-T C) A-T-G-C-C-T-A D) T-A-C-G-G-A-T To'g'ri javob: D) T-A-C-G-G-A-T ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 423 Biologiya • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra nazariyasi 1. Hujayra yadrosini 1831-yilda birinchi bo'lib tasvirlagan olim kim? A) R. Guk B) K. Golji C) R. Broun D) T. Shvann To'g'ri javob: C) R. Broun✔ 2. Hujayra haqidagi to'g'ri ta'rif qaysi? A) tirik organizmlarning tuzilish, funksional va rivojlanish birligi B) jonsiz tabiatning eng kichik zarrachasi C) faqat ko'p hujayralilarga xos tuzilma D) faqat o'simliklarning tuzilish birligi To'g'ri javob: A) tirik organizmlarning tuzilish, funksional va rivojlanish birligi ✔ 3. O'simliklarning hujayraviy tuzilishi haqidagi ma'lumotlarni umumlashtirgan botanik kim? A) R. Virxov B) T. Shvann C) M. Shleyden D) A. Levenguk To'g'ri javob: C) M. Shleyden ✔ Bo'lim (BSB): Biologiya fani va hayotning tuzilish darajalari 4. Organizmlarning tarixiy rivojlanishi nima deb ataladi? A) embriogenez B) gametogenez C) filogenez D) ontogenez To'g'ri javob: C) filogenez ✔ 5. Mikroskop okulyari 10×, obyektivi 40× kattalashtirsa, umumiy kattalashtirish qancha bo'ladi? A) 4000 marta B) 50 marta C) 400 marta D) 30 marta To'g'ri javob: C) 400 marta ✔ 6. Mikroskopning umumiy kattalashtirishi 300 marta, okulyari 15× bo'lsa, obyektiv necha marta kattalashtiradi? A) 285 marta B) 4500 marta C) 45 marta D) 20 marta To'g'ri javob: D) 20 marta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 424 Bo'lim (BSB): Uglevodlar va lipidlar 7. 1 g uglevod to'liq parchalanganda qancha energiya ajraladi? A) 38,9 kJ B) 4,2 kJ C) 100 kJ D) 17,6 kJ To'g'ri javob: D) 17,6 kJ✔ 8. Saxaroza molekulasi qaysi monosaxaridlardan tuzilgan? A) glyukoza va fruktoza B) riboza va dezoksiriboza C) glyukoza va galaktoza D) ikki molekula glyukoza To'g'ri javob: A) glyukoza va fruktoza ✔ 9. Bo'g'imoyoqlilar tashqi skeletining tarkibidagi polisaxarid qaysi? A) laktoza B) kraxmal C) glikogen D) xitin To'g'ri javob: D) xitin ✔ Bo'lim (BSB): Hujayraning anorganik moddalari 10. Hujayra muhitining pH ko'rsatkichini doimiy saqlab turish xossasi nima deyiladi? A) denaturatsiya B) buferlik C) osmos D) diffuziya To'g'ri javob: B) buferlik ✔ 11. Suvning yaxshi erituvchi bo'lishiga asosiy sabab nima? A) molekulyar massasining kattaligi B) molekulasining zaryadsizligi C) tarkibida uglerod borligi D) molekulasining qutbliligi To'g'ri javob: D) molekulasining qutbliligi ✔ 12. Kislorod, uglerod, vodorod va azot birgalikda hujayra massasining taxminan qancha qismini tashkil etadi? A) 75% B) 50% C) 10% D) 98% To'g'ri javob: D) 98% ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 425 Bo'lim (BSB): Oqsillar va fermentlar 13. Fermentning faqat muayyan substratga ta'sir etishini tushuntiruvchi model qaysi? A) planetar model B) qo'sh spiral modeli C) suyuq-mozaik model D) «kalit va qulf» modeli To'g'ri javob: D) «kalit va qulf» modeli✔ 14. Ferment molekulasining substrat bilan bevosita birikadigan qismi qanday ataladi? A) polipeptid uchi B) gem guruhi C) peptid bog' D) faol markaz To'g'ri javob: D) faol markaz ✔ 15. Fermentlarning ko'pchiligi kimyoviy tabiatiga ko'ra qanday moddalar? A) uglevodlar B) mineral tuzlar C) lipidlar D) oqsillar To'g'ri javob: D) oqsillar ✔ 16. Oqsilning birlamchi strukturasi nima? A) polipeptid zanjirdagi aminokislotalar ketma-ketligi B) spiralning globula hosil qilishi C) zanjirning spiral shaklida o'ralishi D) bir necha zanjirning birikishi To'g'ri javob: A) polipeptid zanjirdagi aminokislotalar ketma-ketligi ✔ 17. Bitta polipeptid zanjir 150 ta aminokislotadan iborat. Unda nechta peptid bog' bor? A) 149 B) 300 C) 150 D) 151 To'g'ri javob: A) 149 ✔ 18. Vodorod peroksidni suv va kislorodga parchalaydigan ferment qaysi? A) amilaza B) lipaza C) katalaza D) maltaza To'g'ri javob: C) katalaza ✔ 19. Oqsil molekulasida aminokislotalar o'zaro qanday bog' bilan birikadi? A) vodorod bog' B) peptid bog' C) fosfoefir bog' D) glikozid bog' To'g'ri javob: B) peptid bog' ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 426 Bo'lim (BSB): Nuklein kislotalar va ATF 20. DNK molekulasida adeninli nukleotidlar 20% ni tashkil etsa, sitozinli nukleotidlar necha foiz bo'ladi? A) 40% B) 30% C) 20% D) 60% To'g'ri javob: B) 30%✔ 21. DNK qo'sh zanjirida adenin qarshisida qaysi asos joylashadi? A) uratsil B) sitozin C) guanin D) timin To'g'ri javob: D) timin ✔ 22. DNK nukleotidi qaysi qismlardan tuzilgan? A) aminokislota, riboza, fosfat kislota qoldig'i B) glitserin, yog' kislotasi, fosfat kislota qoldig'i C) azotli asos, dezoksiriboza, fosfat kislota qoldig'i D) azotli asos, riboza, fosfat kislota qoldig'i To'g'ri javob: C) azotli asos, dezoksiriboza, fosfat kislota qoldig'i ✔ 23. ATF molekulasida nechta makroergik bog' bor? A) 2 B) 4 C) 3 D) 1 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 24. DNK molekulasining monomeri qaysi? A) glitserin B) glyukoza C) aminokislota D) nukleotid To'g'ri javob: D) nukleotid ✔ 25. Qo'sh zanjirli DNK bo'lagi jami 1500 ta nukleotiddan iborat. Bo'lakning uzunligi qancha (bir juft – 0,34 nm)? A) 255 nm B) 510 nm C) 750 nm D) 127,5 nm To'g'ri javob: A) 255 nm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 427 Biologiya • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra organoidlari va yadro 1. Qaysi hujayralarda mitoxondriyalar ayniqsa ko'p bo'ladi? A) muskul hujayralarida B) yetuk eritrotsitlarda C) yog' hujayralarida D) po'kak hujayralarida To'g'ri javob: A) muskul hujayralarida✔ 2. Golji majmuasining asosiy vazifasi qaysi? A) ATF sintezlash B) moddalarni to'plash, qadoqlash va hujayradan chiqarish C) irsiy axborotni saqlash D) fotosintez qilish To'g'ri javob: B) moddalarni to'plash, qadoqlash va hujayradan chiqarish ✔ 3. Kartoshka tuganagida kraxmal to'playdigan rangsiz plastidalar qaysilar? A) xloroplastlar B) xromoplastlar C) mitoxondriyalar D) leykoplastlar To'g'ri javob: D) leykoplastlar ✔ 4. Itbaliq dumining metamorfoz davrida yo'qolib ketishi qaysi organoid faoliyati bilan bog'liq? A) xloroplastlar B) lizosomalar C) ribosomalar D) sentriolalar To'g'ri javob: B) lizosomalar ✔ 5. Hujayraning «energiya stansiyasi» deb qaysi organoid ataladi? A) vakuola B) mitoxondriya C) ribosoma D) Golji majmuasi To'g'ri javob: B) mitoxondriya ✔ Bo'lim (BSB): Hujayra membranasi va sitoplazma 6. Qon plazmasiga nisbatan izotonik eritmaga solingan eritrotsit bilan nima sodir bo'ladi? A) shakli o'zgarmaydi B) burishib qoladi C) yorilib ketadi D) ikkiga bo'linadi To'g'ri javob: A) shakli o'zgarmaydi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 428 7. Leykotsitlarning bakteriyalarni qamrab olib yutishi qaysi jarayonga misol? A) fagotsitoz B) pinotsitoz C) ekzotsitoz D) osmos To'g'ri javob: A) fagotsitoz✔ Bo'lim (BSB): Energiya almashinuvi 8. Kislorodli bosqichda 2 mol PVK to'liq oksidlanganda necha mol ATF hosil bo'ladi? A) 2 B) 38 C) 36 D) 18 To'g'ri javob: C) 36 ✔ 9. Glikolizda 1 mol glyukozadan ajralgan 200 kJ energiyaning qancha qismi ATFda to'planadi? A) 120 kJ B) 80 kJ C) 200 kJ D) 40 kJ To'g'ri javob: B) 80 kJ ✔ 10. 3 mol glyukoza to'liq oksidlanganda necha mol CO2 ajraladi? A) 3 B) 12 C) 6 D) 18 To'g'ri javob: D) 18 ✔ Bo'lim (BSB): Prokariotlar va viruslar 11. Bakteriyaning asosiy DNK molekulasi qanday shaklda? A) ko'p sonli chiziqli xromosomalar B) oqsil qobiqdagi RNK C) yadro qobig'i ichidagi xromatin D) halqasimon, bitta molekula To'g'ri javob: D) halqasimon, bitta molekula ✔ 12. Bakteriofag bakteriya hujayrasi ichiga o'zining qaysi qismini kiritadi? A) nuklein kislotasini B) oqsil qobig'ini C) butun zarrachasini membrana bilan D) dum o'simtalarini To'g'ri javob: A) nuklein kislotasini ✔ 13. Sut kislotali bakteriyalardan qayerda foydalaniladi? A) non xamirini ko'pchitishda B) temir rudasini qayta ishlashda C) qatiq va pishloq tayyorlashda D) penitsillin olishda To'g'ri javob: C) qatiq va pishloq tayyorlashda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 429 14. Bakteriyalar noqulay sharoitda qanday tuzilma hosil qilib saqlanib qoladi? A) spora B) zigota C) gameta D) kurtak To'g'ri javob: A) spora✔ 15. Bakteriya hujayrasida irsiy material joylashgan zona qanday ataladi? A) grana B) yadrocha C) sentromera D) nukleoid To'g'ri javob: D) nukleoid ✔ 16. Fotosintez qila oladigan prokariotlar qaysilar? A) achitqi zamburug'lari B) bakteriofaglar C) sianobakteriyalar D) sut kislotali bakteriyalar To'g'ri javob: C) sianobakteriyalar ✔ 17. Prokariotlarning ribosomalari eukariotlarnikiga nisbatan qanday? A) kichikroq B) kattaroq C) membrana bilan o'ralgan D) faqat yadroda joylashgan To'g'ri javob: A) kichikroq ✔ 18. Prokariot hujayrada qaysi organoid bo'ladi? A) xloroplast B) ribosoma C) Golji majmuasi D) mitoxondriya To'g'ri javob: B) ribosoma ✔ Bo'lim (BSB): Fotosintez va oqsil biosintezi 19. Organizmda murakkab organik moddalarning energiya sarflanib sintezlanishi nima deyiladi? A) energiya almashinuvi B) bijg'ish C) glikoliz D) plastik almashinuv To'g'ri javob: D) plastik almashinuv ✔ 20. Oqsil biosintezining translatsiya bosqichi qayerda boradi? A) ribosomalarda B) vakuolada C) lizosomalarda D) yadrochada To'g'ri javob: A) ribosomalarda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 430 21. Avtotrof organizmlar qanday oziqlanadi? A) faqat boshqa organizmlar hisobiga parazitlik qiladi B) faqat chirigan qoldiqlar bilan oziqlanadi C) tayyor organik moddalar bilan oziqlanadi D) anorganik moddalardan organik modda sintezlaydi To'g'ri javob: D) anorganik moddalardan organik modda sintezlaydi✔ 22. Fotosintezning umumiy tenglamasi qaysi? A) CO2 + H2O → C6H12O6 + O2 B) 6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2 C) 6CO2 + 12H2O → C6H12O6 + 3O2 D) C6H12O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O To'g'ri javob: B) 6CO2 + 6H2O → C6H12O6 + 6O2 ✔ 23. Fotosintezda 264 g CO2 o'zlashtirildi. Necha gramm glyukoza hosil bo'lgan (M(CO2) = 44, M(glyukoza) = 180)? A) 180 g B) 90 g C) 1080 g D) 360 g To'g'ri javob: A) 180 g ✔ 24. Xemosintezni kashf etgan olim kim? A) R. Broun B) D.I. Ivanovskiy C) S.N. Vinogradskiy D) I.I. Mechnikov To'g'ri javob: C) S.N. Vinogradskiy ✔ 25. Yorug'likda avtotrof, qorong'ida geterotrof oziqlana oladigan organizm qaysi? A) infuzoriya-tufelka B) yashil evglena C) amyoba D) achitqi zamburug'i To'g'ri javob: B) yashil evglena ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 431 Biologiya • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra organoidlari va yadro 1. Odam kariotipida nechta juft autosoma bor? A) 23 B) 22 C) 46 D) 44 To'g'ri javob: B) 22✔ 2. Membranasiz organoid qaysi? A) mitoxondriya B) xloroplast C) lizosoma D) ribosoma To'g'ri javob: D) ribosoma ✔ 3. Xloroplastdagi tilakoidlarning taxlami qanday ataladi? A) matriks B) stroma C) krista D) grana To'g'ri javob: D) grana ✔ 4. Lizosomalarning asosiy vazifasi qaysi? A) bo'linish dukini hosil qilish B) oqsil sintezlash C) hujayra ichida moddalarni hazm qilish (parchalash) D) fotosintez qilish To'g'ri javob: C) hujayra ichida moddalarni hazm qilish (parchalash) ✔ 5. Ikki membranali organoid qaysi? A) ribosoma B) Golji majmuasi C) mitoxondriya D) lizosoma To'g'ri javob: C) mitoxondriya ✔ Bo'lim (BSB): Hujayra membranasi va sitoplazma 6. Plazmatik membrananing asosiy xossasi qaysi? A) istalgan moddani bir xil o'tkazish B) tanlab o'tkazuvchanlik C) hech qanday moddani o'tkazmaslik D) faqat gazlarni o'tkazish To'g'ri javob: B) tanlab o'tkazuvchanlik ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 432 7. Hujayraning suyuqlik tomchilarini membrana bilan qamrab olib yutishi nima deyiladi? A) pinotsitoz B) fagotsitoz C) ekzotsitoz D) diffuziya To'g'ri javob: A) pinotsitoz✔ 8. O'simlik hujayrasi konsentrlangan tuz eritmasiga solinsa qanday hodisa kuzatiladi? A) turgorning ortishi B) gemoliz C) deplazmoliz D) plazmoliz To'g'ri javob: D) plazmoliz ✔ 9. Hujayra membranasining zamonaviy tuzilish modeli qanday ataladi? A) operon modeli B) qo'sh spiral modeli C) «kalit va qulf» modeli D) suyuq-mozaik model To'g'ri javob: D) suyuq-mozaik model ✔ 10. Membranada joylashgan, gormon va boshqa signallarni tanib oluvchi oqsil tuzilmalar qanday ataladi? A) sentriolalar B) retseptorlar C) plastidalar D) ribosomalar To'g'ri javob: B) retseptorlar ✔ 11. Fagotsitoz hodisasini kashf etgan olim kim? A) R. Kox B) L. Paster C) I.I. Mechnikov D) I.P. Pavlov To'g'ri javob: C) I.I. Mechnikov ✔ Bo'lim (BSB): Energiya almashinuvi 12. Tayyorlov bosqichida yog'lar qanday moddalarga parchalanadi? A) glyukozaga B) nukleotidlarga C) glitserin va yog' kislotalariga D) aminokislotalarga To'g'ri javob: C) glitserin va yog' kislotalariga ✔ 13. Kislorod yetishmaganda odam muskullarida glyukozadan qaysi modda hosil bo'ladi? A) moy kislotasi B) etil spirti C) sirka kislotasi D) sut kislotasi To'g'ri javob: D) sut kislotasi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 433 14. Glikolizda 1 molekula glyukozadan necha molekula pirouzum kislota (PVK) hosil bo'ladi? A) 6 B) 1 C) 2 D) 3 To'g'ri javob: C) 2✔ 15. Achitqi zamburug'larida spirtli bijg'ish mahsulotlari qaysilar? A) etil spirti va CO2 B) sut kislotasi va suv C) glyukoza va O2 D) sirka kislotasi va H2 To'g'ri javob: A) etil spirti va CO2 ✔ Bo'lim (BSB): Prokariotlar va viruslar 16. Bakteriyalarda asosiy DNKdan tashqari uchraydigan kichik halqasimon DNK molekulalari qanday ataladi? A) kristalar B) sentriolalar C) tilakoidlar D) plazmidalar To'g'ri javob: D) plazmidalar ✔ 17. Bakteriyalar asosan qanday usulda ko'payadi? A) jinsiy yo'l bilan B) kurtaklanish C) ikkiga bo'linish D) partenogenez To'g'ri javob: C) ikkiga bo'linish ✔ 18. Viruslar qanday sharoitda ko'paya oladi? A) har qanday ozuqa muhitida mustaqil B) spora hosil qilib tuproqda C) faqat tirik hujayra ichida D) ikkiga bo'linib suvda To'g'ri javob: C) faqat tirik hujayra ichida ✔ 19. Bakteriyalarda parazitlik qiluvchi viruslar qanday ataladi? A) sianobakteriyalar B) fagotsitlar C) bakteriofaglar D) plazmidalar To'g'ri javob: C) bakteriofaglar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 434 Bo'lim (BSB): Fotosintez va oqsil biosintezi 20. Fotosintezda 3 mol glyukoza sintezlanganda necha mol kislorod ajraladi? A) 6 B) 3 C) 9 D) 18 To'g'ri javob: D) 18✔ 21. Oqsil biosintezining transkripsiya bosqichi eukariot hujayraning qayerida boradi? A) lizosomada B) ribosomada C) yadroda D) Golji majmuasida To'g'ri javob: C) yadroda ✔ 22. Fotosintezning qorong'ilik bosqichida CO2 dan qaysi modda sintezlanadi? A) suv B) ATF C) glyukoza D) kislorod To'g'ri javob: C) glyukoza ✔ 23. 120 ta aminokislotadan iborat oqsilni kodlovchi i-RNK necha nukleotiddan iborat (stop-kodonsiz)? A) 360 B) 240 C) 120 D) 720 To'g'ri javob: A) 360 ✔ 24. i-RNKdagi kodon AUG bo'lsa, unga mos t-RNK antikodoni qanday bo'ladi? A) TAC B) AUG C) UAC D) GUA To'g'ri javob: C) UAC ✔ 25. Fotosintez jarayonida ajraladigan kislorod qaysi moddadan hosil bo'ladi? A) suvdan B) xlorofilldan C) glyukozadan D) karbonat angidriddan To'g'ri javob: A) suvdan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 435 Biologiya • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra organoidlari va yadro 1. Mitoxondriya va xloroplastlarning o'xshash belgisi qaysi? A) o'z DNKsi va ribosomalariga ega B) hujayra shirasi bilan to'lgan C) bir membranali tuzilishga ega D) faqat hayvon hujayrasida bo'ladi To'g'ri javob: A) o'z DNKsi va ribosomalariga ega✔ 2. Donador (g'adir-budur) endoplazmatik to'r yuzasida qaysi organoidlar joylashgan? A) sentriolalar B) lizosomalar C) mitoxondriyalar D) ribosomalar To'g'ri javob: D) ribosomalar ✔ 3. Silliq endoplazmatik to'rning asosiy vazifasi qaysi? A) lipid va uglevodlar sintezi B) oqsillar sintezi C) fotosintez D) DNK replikatsiyasi To'g'ri javob: A) lipid va uglevodlar sintezi ✔ 4. Odamning somatik hujayrasida nechta xromosoma bor? A) 44 B) 23 C) 46 D) 48 To'g'ri javob: C) 46 ✔ 5. Hujayrada oqsil sintezi qaysi organoidda boradi? A) ribosomada B) vakuolada C) lizosomada D) sentriolada To'g'ri javob: A) ribosomada ✔ 6. Mitoxondriya ichki membranasining burmalari qanday ataladi? A) kristalar B) tilakoidlar C) sisternalar D) granalar To'g'ri javob: A) kristalar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 436 7. Xromosomaning ikki xromatidasini birlashtirib turuvchi qism qanday ataladi? A) sentriola B) nukleoid C) sentromera D) telomera To'g'ri javob: C) sentromera✔ Bo'lim (BSB): Hujayra membranasi va sitoplazma 8. Plazmolizlangan o'simlik hujayrasi toza suvga qaytarilsa qanday hodisa kuzatiladi? A) plazmoliz B) gemoliz C) deplazmoliz D) fagotsitoz To'g'ri javob: C) deplazmoliz ✔ 9. Hayvon hujayrasi membranasi ustidagi uglevod-oqsil qatlami qanday ataladi? A) pellikula B) kutikula C) glikokaliks D) kapsula To'g'ri javob: C) glikokaliks ✔ 10. Kislorod va karbonat angidrid hujayra membranasi orqali qanday o'tadi? A) oddiy diffuziya yo'li bilan B) ekzotsitoz yo'li bilan C) fagotsitoz yo'li bilan D) faol transport yo'li bilan To'g'ri javob: A) oddiy diffuziya yo'li bilan ✔ Bo'lim (BSB): Energiya almashinuvi 11. 4 mol glyukoza to'liq oksidlanishi uchun necha mol kislorod sarflanadi? A) 4 B) 24 C) 12 D) 6 To'g'ri javob: B) 24 ✔ 12. Hujayrada 5 mol glyukoza to'liq oksidlandi. Necha mol ATF hosil bo'ldi? A) 180 B) 38 C) 10 D) 190 To'g'ri javob: D) 190 ✔ 13. Glikolizda 1 mol glyukoza parchalanganda sof hisobda necha mol ATF hosil bo'ladi? A) 2 B) 4 C) 36 D) 38 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 437 14. Energiya almashinuvining tayyorlov bosqichida ajralgan energiya qanday holatga o'tadi? A) issiqlik sifatida tarqaladi B) glyukoza sintezlanishiga sarflanadi C) xlorofillda to'planadi D) to'liq ATFda to'planadi To'g'ri javob: A) issiqlik sifatida tarqaladi✔ 15. Dissimilyatsiyaning boshqacha nomi qaysi? A) plastik almashinuv B) biosintez C) energiya almashinuvi D) fotosintez To'g'ri javob: C) energiya almashinuvi ✔ 16. Muskul to'qimasida 7 mol glyukoza parchalandi; shundan faqat 2 moli to'liq oksidlandi, qolgani glikolizda to'xtadi. Necha mol sut kislotasi hosil bo'ldi? A) 10 B) 4 C) 5 D) 14 To'g'ri javob: A) 10 ✔ 17. Energiya almashinuvi faqat kislorodsiz bosqichlar bilan chegaralanadigan organizmlar qanday ataladi? A) anaeroblar B) avtotroflar C) fototroflar D) aeroblar To'g'ri javob: A) anaeroblar ✔ 18. 1 mol glyukoza to'liq oksidlanganda jami necha mol ATF hosil bo'ladi? A) 2 B) 36 C) 40 D) 38 To'g'ri javob: D) 38 ✔ Bo'lim (BSB): Prokariotlar va viruslar 19. Penitsillin antibiotigini kashf etgan olim kim? A) A. Fleming B) D.I. Ivanovskiy C) L. Paster D) R. Kox To'g'ri javob: A) A. Fleming ✔ 20. OIV (OITS qo'zg'atuvchisi) asosan qaysi hujayralarni zararlaydi? A) trombotsitlarni B) suyak hujayralarini C) eritrotsitlarni D) T-limfotsitlarni To'g'ri javob: D) T-limfotsitlarni ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 438 21. Bakteriyalar hujayra devorining asosiy moddasi qaysi? A) murein B) xitin C) sellyuloza D) kraxmal To'g'ri javob: A) murein✔ Bo'lim (BSB): Fotosintez va oqsil biosintezi 22. Qaysi kodon stop-kodon hisoblanadi? A) AUG B) UAA C) GCA D) UUU To'g'ri javob: B) UAA ✔ 23. Fotosintezning yorug'lik bosqichi xloroplastning qayerida boradi? A) ribosomalarda B) stromada C) tilakoid (grana) membranalarida D) tashqi membranada To'g'ri javob: C) tilakoid (grana) membranalarida ✔ 24. Genetik kodda jami nechta kodon (triplet) bor? A) 20 B) 61 C) 32 D) 64 To'g'ri javob: D) 64 ✔ 25. Fotosintezning qorong'ilik bosqichi xloroplastning qayerida boradi? A) mitoxondriya matriksida B) tashqi membranada C) tilakoid membranalarida D) stromada To'g'ri javob: D) stromada ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 439 Biologiya • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra organoidlari va yadro 1. Pomidor mevasi va sabzi ildizmevasiga rang beruvchi plastidalar qaysilar? A) xloroplastlar B) leykoplastlar C) xromoplastlar D) lizosomalar To'g'ri javob: C) xromoplastlar✔ 2. O'simlik hujayrasidagi hujayra shirasi bilan to'lgan yirik organoid qaysi? A) sentriola B) vakuola C) ribosoma D) lizosoma To'g'ri javob: B) vakuola ✔ 3. Yadrochaning asosiy vazifasi qaysi? A) r-RNK sintezi va ribosoma subbirliklarini hosil qilish B) hujayra shirasini to'plash C) ATF sintezlash D) lipidlarni sintezlash To'g'ri javob: A) r-RNK sintezi va ribosoma subbirliklarini hosil qilish ✔ 4. Yadro qobig'idagi teshiklar (poralar) qanday vazifani bajaradi? A) yadro va sitoplazma orasida moddalar almashinuvini ta'minlaydi B) fotosintezni ta'minlaydi C) ATF sintezini ta'minlaydi D) yadroni bo'linishdan saqlaydi To'g'ri javob: A) yadro va sitoplazma orasida moddalar almashinuvini ta'minlaydi ✔ 5. Golji majmuasini 1898-yilda kashf etgan olim kim? A) K. Golji B) R. Broun C) T. Shvann D) R. Virxov To'g'ri javob: A) K. Golji ✔ 6. Muayyan tur hujayrasidagi xromosomalar soni, shakli va o'lchamlari majmui nima deyiladi? A) genotip B) genofond C) fenotip D) kariotip To'g'ri javob: D) kariotip ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 440 Bo'lim (BSB): Hujayra membranasi va sitoplazma 7. Sitoplazmada to'planadigan zaxira moddalar va hayot faoliyati mahsulotlari (kraxmal donalari, yog' tomchilari) qanday ataladi? A) kiritmalar B) organoidlar C) sentriolalar D) ribosomalar To'g'ri javob: A) kiritmalar✔ 8. Suvning yarim o'tkazgich membrana orqali o'tishi nima deyiladi? A) faol transport B) ekzotsitoz C) fagotsitoz D) osmos To'g'ri javob: D) osmos ✔ 9. Qo'shni o'simlik hujayralarining sitoplazmasini bog'lovchi kanalchalar qanday ataladi? A) kristalar B) mikrovorsinkalar C) tilakoidlar D) plazmodesmalar To'g'ri javob: D) plazmodesmalar ✔ 10. Sitoplazmaning organoidlar joylashgan suyuq asosiy moddasi qanday ataladi? A) stroma B) kristalar C) karioplazma D) gialoplazma To'g'ri javob: D) gialoplazma ✔ 11. Elodeya barglari hujayralarida kuzatiladigan sitoplazmaning doimiy harakati nima deyiladi? A) plazmoliz B) osmos C) sikloz D) gemoliz To'g'ri javob: C) sikloz ✔ 12. Moddalarning membrana pufakchalari yordamida hujayradan tashqariga chiqarilishi nima deyiladi? A) endotsitoz B) pinotsitoz C) ekzotsitoz D) osmos To'g'ri javob: C) ekzotsitoz ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 441 Bo'lim (BSB): Energiya almashinuvi 13. Kislorodli bosqichda 2 mol PVK oksidlanib ajralgan 2600 kJ energiyaning qancha qismi ATFda to'planadi? A) 1520 kJ B) 2600 kJ C) 1440 kJ D) 1160 kJ To'g'ri javob: C) 1440 kJ✔ 14. Energiya almashinuvining kislorodli bosqichi hujayraning qayerida boradi? A) mitoxondriyada B) lizosomada C) sitoplazmada D) ribosomada To'g'ri javob: A) mitoxondriyada ✔ 15. Muskulda 10 mol glyukoza parchalandi: 4 moli to'liq oksidlandi, 6 moli faqat glikolizga uchradi. Jami necha mol ATF hosil bo'ldi? A) 176 B) 164 C) 380 D) 152 To'g'ri javob: B) 164 ✔ 16. Glikoliz hujayraning qayerida boradi? A) sitoplazmada B) mitoxondriyada C) yadroda D) ribosomada To'g'ri javob: A) sitoplazmada ✔ 17. Glyukoza to'liq oksidlanishi natijasida 228 mol ATF hosil bo'ldi. Necha mol glyukoza oksidlangan? A) 114 B) 12 C) 3 D) 6 To'g'ri javob: D) 6 ✔ 18. Glyukoza to'liq oksidlanishining yakuniy mahsulotlari qaysilar? A) sut kislotasi B) PVK va ATF C) etil spirti va CO2 D) CO2 va H2O To'g'ri javob: D) CO2 va H2O ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 442 Bo'lim (BSB): Prokariotlar va viruslar 19. Viruslarni 1892-yilda kashf etgan olim kim? A) I.I. Mechnikov B) R. Kox C) L. Paster D) D.I. Ivanovskiy To'g'ri javob: D) D.I. Ivanovskiy✔ 20. D.I. Ivanovskiy viruslarni qaysi kasallikni o'rganish natijasida kashf etgan? A) chechak B) quturish C) tamaki mozaikasi D) gripp To'g'ri javob: C) tamaki mozaikasi ✔ 21. Prokariotlarga qaysi organizmlar kiradi? A) bakteriyalar B) yashil suvo'tlar C) infuzoriyalar D) achitqi zamburug'lari To'g'ri javob: A) bakteriyalar ✔ 22. Dukkakli o'simliklar ildizidagi tuganak bakteriyalarining ahamiyati nimada? A) fotosintez qilib kislorod chiqaradi B) o'simlik ildizini chiritadi C) tuproqdagi suvni bug'latadi D) atmosfera azotini o'zlashtirib, tuproqni azotga boyitadi To'g'ri javob: D) atmosfera azotini o'zlashtirib, tuproqni azotga boyitadi ✔ 23. Qaysi kasallikni virus qo'zg'atadi? A) gripp B) sil C) bezgak D) vabo To'g'ri javob: A) gripp ✔ Bo'lim (BSB): Fotosintez va oqsil biosintezi 24. Translatsiyani boshlab beruvchi (start) kodon qaysi? A) UAG B) AUG C) UGA D) GGG To'g'ri javob: B) AUG ✔ 25. Xemosintez qiluvchi organizmlarga misol qaysi? A) sianobakteriyalar B) sut kislotali bakteriyalar C) achitqi zamburug'lari D) nitrifikatsiya qiluvchi bakteriyalar To'g'ri javob: D) nitrifikatsiya qiluvchi bakteriyalar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 443 Biologiya • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Hujayra organoidlari va yadro 1. Xromatin asosan qaysi moddalardan tuzilgan? A) ATF va glyukoza B) uglevodlar va lipidlar C) RNK va lipidlar D) DNK va oqsillar To'g'ri javob: D) DNK va oqsillar✔ 2. Hujayra markazi (sentriolalar)ning asosiy vazifasi qaysi? A) ATF sintezlash B) bo'linish dukini hosil qilishda ishtirok etish C) lipidlarni sintezlash D) moddalarni hazm qilish To'g'ri javob: B) bo'linish dukini hosil qilishda ishtirok etish ✔ Bo'lim (BSB): Hujayra membranasi va sitoplazma 3. Moddalarning yuqori konsentratsiyadan past konsentratsiyaga energiya sarflanmasdan o'tishi nima deyiladi? A) ekzotsitoz B) pinotsitoz C) faol transport D) diffuziya To'g'ri javob: D) diffuziya ✔ 4. Eritrotsit distillangan suvga solinsa nima sodir bo'ladi? A) eritrotsit burishib qoladi B) eritrotsit ikkiga bo'linadi C) suv kirib, eritrotsit yorilib ketadi D) eritrotsit o'zgarmaydi To'g'ri javob: C) suv kirib, eritrotsit yorilib ketadi ✔ 5. Natriy-kaliy nasosi ishlashi natijasida hujayra ichida qaysi ion konsentratsiyasi yuqori bo'ladi? A) Cl⁻ B) Na⁺ C) Ca²⁺ D) K⁺ To'g'ri javob: D) K⁺ ✔ 6. Plazmatik membrananing asosini nima tashkil etadi? A) oqsillarning bir qavati B) sellyuloza qavati C) fosfolipidlarning ikki qavati D) glikogen qavati To'g'ri javob: C) fosfolipidlarning ikki qavati ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 444 7. Moddalarning konsentratsiya gradientiga qarshi, ATF energiyasi sarflanib tashilishi nima deyiladi? A) osmos B) faol transport C) oddiy diffuziya D) plazmoliz To'g'ri javob: B) faol transport✔ 8. Hujayra skeletini (sitoskeletni) qaysi tuzilmalar hosil qiladi? A) mikronaychalar va mikrofilamentlar B) ribosoma subbirliklari C) kristalar va tilakoidlar D) granalar va stroma To'g'ri javob: A) mikronaychalar va mikrofilamentlar ✔ 9. Fiziologik eritmadagi osh tuzi (NaCl) konsentratsiyasi qancha? A) 3% B) 9% C) 0,9% D) 0,09% To'g'ri javob: C) 0,9% ✔ 10. Konsentratsiyasi hujayra sitoplazmasinikidan past bo'lgan eritma qanday ataladi? A) izotonik B) gipertonik C) kolloid D) gipotonik To'g'ri javob: D) gipotonik ✔ Bo'lim (BSB): Energiya almashinuvi 11. Aerob organizmlarda energiya almashinuvi necha bosqichda boradi? A) 5 B) 3 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: B) 3 ✔ 12. Dissimilyatsiyada ajralgan energiya hujayrada asosan qaysi birikmada to'planadi? A) glyukoza B) ATF C) glikogen D) DNK To'g'ri javob: B) ATF ✔ 13. Moddalar almashinuvining ikki o'zaro bog'liq tomoni qaysilar? A) fotosintez va xemosintez B) transkripsiya va translatsiya C) assimilyatsiya va dissimilyatsiya D) mitoz va meyoz To'g'ri javob: C) assimilyatsiya va dissimilyatsiya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 445 14. Energiya almashinuvining kislorodli bosqichi yana qanday ataladi? A) hujayraviy nafas B) bijg'ish C) transkripsiya D) fotoliz To'g'ri javob: A) hujayraviy nafas✔ Bo'lim (BSB): Prokariotlar va viruslar 15. Virus zarrachasi qanday tuzilgan? A) hujayra devori va ribosomalardan B) yadro, sitoplazma va membranadan C) faqat lipidlar va uglevodlardan D) nuklein kislota va oqsil qobiq (kapsid)dan To'g'ri javob: D) nuklein kislota va oqsil qobiq (kapsid)dan ✔ 16. OIV irsiy materiali qaysi nuklein kislota? A) plazmida DNKsi B) RNK C) ikki zanjirli DNK D) mitoxondriya DNKsi To'g'ri javob: B) RNK ✔ 17. Kokklar qanday shakldagi bakteriyalar? A) spiralsimon B) tayoqchasimon C) vergulsimon D) sharsimon To'g'ri javob: D) sharsimon ✔ 18. Viruslarning tirik organizmlarga xos xususiyati qaysi? A) hujayraviy tuzilish B) o'zida ATF sintezlash C) mustaqil moddalar almashinuvi D) ko'payish va irsiyatga egalik To'g'ri javob: D) ko'payish va irsiyatga egalik ✔ 19. Prokariot hujayrada qaysi tuzilma bo'lmaydi? A) sitoplazma B) ribosoma C) shakllangan yadro D) plazmatik membrana To'g'ri javob: C) shakllangan yadro ✔ Bo'lim (BSB): Fotosintez va oqsil biosintezi 20. Fotosintez qaysi organoidda boradi? A) ribosomada B) mitoxondriyada C) lizosomada D) xloroplastda To'g'ri javob: D) xloroplastda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 446 21. i-RNKdagi 450 ta nukleotidning barchasi aminokislotalarni kodlaydi. Sintezlanadigan oqsilda nechta aminokislota bo'ladi? A) 900 B) 450 C) 150 D) 225 To'g'ri javob: C) 150✔ 22. Bitta aminokislotani necha nukleotid kodlaydi? A) 3 B) 4 C) 1 D) 2 To'g'ri javob: A) 3 ✔ 23. Suv molekulalarining yorug'lik ta'sirida parchalanishi nima deyiladi? A) glikoliz B) fotoperiodizm C) fotoliz D) gidroliz To'g'ri javob: C) fotoliz ✔ 24. Aminokislotalarni ribosomaga tashib keluvchi molekula qaysi? A) r-RNK B) DNK C) t-RNK D) i-RNK To'g'ri javob: C) t-RNK ✔ 25. Fotosintezning yorug'lik bosqichida qaysi energiyaga boy birikmalar hosil bo'ladi? A) ATF va NADF·H2 B) PVK va sut kislotasi C) glyukoza va kraxmal D) aminokislotalar va oqsillar To'g'ri javob: A) ATF va NADF·H2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 447 Biologiya • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Organizmlarning ko'payish usullari 1. Shakli va o'lchami bir xil bo'lgan gametalarning qo'shilishi qanday ataladi? A) geterogamiya B) izogamiya C) partenogenez D) oogamiya To'g'ri javob: B) izogamiya✔ 2. Payvandlashda ildizi bor, ustiga boshqa nav ulanadigan o'simlik qanday ataladi? A) mo'ylov B) payvandtag C) qalamcha D) payvandust To'g'ri javob: B) payvandtag ✔ 3. Jinssiz ko'payishda hosil bo'lgan nasl ota-ona organizmga nisbatan qanday bo'ladi? A) genetik jihatdan butunlay boshqacha B) genetik jihatdan bir xil C) xromosomalari ikki baravar ko'p D) xromosomalari ikki baravar kam To'g'ri javob: B) genetik jihatdan bir xil ✔ 4. Lola va piyozning vegetativ ko'payish organi qaysi? A) tuganak B) mo'ylov C) piyozbosh D) ildizpoya To'g'ri javob: C) piyozbosh ✔ 5. Infuzoriya-tufelkada kuzatiladigan jinsiy jarayon qanday ataladi? A) kurtaklanish B) partenogenez C) konyugatsiya D) sporulyatsiya To'g'ri javob: C) konyugatsiya ✔ 6. Zigotadagi xromosomalar to'plami qanday bo'ladi? A) tetraploid (4n) B) triploid (3n) C) gaploid (n) D) diploid (2n) To'g'ri javob: D) diploid (2n) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 448 Bo'lim (BSB): Gametogenez va urug'lanish 7. Tashqi urug'lanish qaysi hayvonlarga xos? A) sudralib yuruvchilarga B) ko'pchilik baliqlar va suvda ko'payuvchi amfibiyalarga C) sutemizuvchilarga D) qushlarga To'g'ri javob: B) ko'pchilik baliqlar va suvda ko'payuvchi amfibiyalarga✔ 8. Bitta birlamchi spermatotsitdan nechta spermatozoid hosil bo'ladi? A) 1 B) 2 C) 4 D) 8 To'g'ri javob: C) 4 ✔ 9. Spermatozoid harakati uchun energiya beruvchi mitoxondriyalar uning qaysi qismida to'plangan? A) akrosomada B) bo'yin (o'rta) qismida C) boshida D) dumining uchida To'g'ri javob: B) bo'yin (o'rta) qismida ✔ 10. Qo'sh urug'lanishda ikkinchi spermiy qaysi hujayra bilan qo'shiladi? A) tuxum hujayra bilan B) markaziy (diploid) hujayra bilan C) antipodlar bilan D) sinergidalar bilan To'g'ri javob: B) markaziy (diploid) hujayra bilan ✔ Bo'lim (BSB): Hujayra sikli va mitoz 11. Mitozning asosiy biologik ahamiyati qaysi? A) jinsiy hujayralar hosil bo'ladi B) qiz hujayralarda xromosomalar soni va irsiy axborot bir xil saqlanadi C) xromosomalar soni ikki baravar kamayadi D) krossingover tufayli yangi gen birikmalari hosil bo'ladi To'g'ri javob: B) qiz hujayralarda xromosomalar soni va irsiy axborot bir xil saqlanadi ✔ 12. Makkajo'xori hujayrasida 2n = 20. Mitozdan keyin har bir qiz hujayrada nechta xromosoma bo'ladi? A) 80 B) 10 C) 20 D) 40 To'g'ri javob: C) 20 ✔ 13. Hujayra yadrosining bo'linish dukisiz, oddiy tortilish yo'li bilan bo'linishi nima deyiladi? A) mitoz B) sitokinez C) meyoz D) amitoz To'g'ri javob: D) amitoz ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 449 14. Hujayra siklining eng uzun davri qaysi? A) profaza B) interfaza C) metafaza D) anafaza To'g'ri javob: B) interfaza✔ Bo'lim (BSB): Ontogenez (individual rivojlanish) 15. Odam embrioni ona organizmidan ozuqa va kislorodni qaysi organ orqali oladi? A) yo'ldosh (platsenta) B) bachadon nayi C) tuxumdon D) amnion suyuqligi To'g'ri javob: A) yo'ldosh (platsenta) ✔ 16. «Ontogenez filogenezning qisqacha takrori» degan biogenetik qonun mualliflari kimlar? A) F. Myuller va E. Gekkel B) M. Shleyden va T. Shvann C) N. Vavilov va I. Michurin D) J. Uotson va F. Krik To'g'ri javob: A) F. Myuller va E. Gekkel ✔ 17. Gastrulyatsiya jarayonida hosil bo'ladigan teshik qanday ataladi? A) chang yo'li B) mikropile C) yadro porasi D) birlamchi og'iz (blastopor) To'g'ri javob: D) birlamchi og'iz (blastopor) ✔ 18. Ekto- va entoderma orasida hosil bo'ladigan uchinchi murtak varag'i qaysi? A) perikard B) endosperm C) mezoderma D) epiderma To'g'ri javob: C) mezoderma ✔ 19. Embrionda nerv nayi hosil bo'ladigan bosqich qanday ataladi? A) neyrula B) gastrula C) zigota D) blastula To'g'ri javob: A) neyrula ✔ 20. Ektodermadan qaysi organlar rivojlanadi? A) buyraklar va qon tomirlari B) skelet muskullari va yurak C) nerv sistemasi va teri epidermisi D) ichak epiteliysi va jigar To'g'ri javob: C) nerv sistemasi va teri epidermisi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 450 21. Ontogenez qanday davrlarga bo'linadi? A) transkripsiya va translatsiya B) embrional va postembrional C) assimilyatsiya va dissimilyatsiya D) ko'payish va o'sish To'g'ri javob: B) embrional va postembrional✔ Bo'lim (BSB): Meyoz 22. Gulli o'simliklarda changdondagi hujayralarning meyozi natijasida qanday hujayralar hosil bo'ladi? A) mikrosporalar B) zigotalar C) endosperm hujayralari D) urug'murtak hujayralari To'g'ri javob: A) mikrosporalar ✔ 23. Krossingoverni hisobga olmaganda odam (n = 23) necha xil gameta hosil qila oladi? A) 2²³ B) 46 C) 23² D) 2·23 To'g'ri javob: A) 2²³ ✔ 24. Makkajo'xori (2n = 20) meyoz II anafazasida bir hujayrada nechta xromosoma bo'ladi? A) 20 B) 40 C) 10 D) 5 To'g'ri javob: A) 20 ✔ 25. Meyoz II anafazasida qutblarga nimalar tarqaladi? A) opa-singil xromatidalar B) sentriolalar juftlari C) bivalentlar D) gomologik xromosomalar To'g'ri javob: A) opa-singil xromatidalar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 451 Biologiya • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Organizmlarning ko'payish usullari 1. Qulupnay qaysi vegetativ organ yordamida tez ko'payadi? A) ildizmeva B) tuganak C) piyozbosh D) mo'ylov (yer ustki sudraluvchi poya) To'g'ri javob: D) mo'ylov (yer ustki sudraluvchi poya)✔ 2. Jinssiz ko'payishning afzalligi nimada? A) krossingover sodir bo'ladi B) yangi gen birikmalari paydo bo'ladi C) nasl xilma-xil bo'ladi D) qisqa vaqtda ko'p nasl hosil bo'ladi To'g'ri javob: D) qisqa vaqtda ko'p nasl hosil bo'ladi ✔ Bo'lim (BSB): Gametogenez va urug'lanish 3. Odam spermatozoidining xromosoma to'plami qanday? A) 44 autosoma + XY B) 23 autosoma + X C) 22 autosoma + XY D) 22 autosoma + X yoki 22 autosoma + Y To'g'ri javob: D) 22 autosoma + X yoki 22 autosoma + Y ✔ 4. Gametogenezning qaysi davrida meyoz sodir bo'ladi? A) o'sish davrida B) ko'payish davrida C) shakllanish davrida D) yetilish davrida To'g'ri javob: D) yetilish davrida ✔ 5. Gulli o'simliklarda endosperm hujayralari qanday xromosoma to'plamiga ega? A) gaploid (n) B) diploid (2n) C) triploid (3n) D) tetraploid (4n) To'g'ri javob: C) triploid (3n) ✔ 6. Odamda urug'lanish odatda qayerda sodir bo'ladi? A) qinda B) bachadonda C) tuxumdonda D) bachadon nayida To'g'ri javob: D) bachadon nayida ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 452 7. Gulli o'simliklarda qo'sh urug'lanishni 1898-yilda kashf etgan olim kim? A) K.A. Timiryazev B) I.V. Michurin C) S.G. Navashin D) N.I. Vavilov To'g'ri javob: C) S.G. Navashin✔ 8. Bitta birlamchi ovotsitdan meyoz natijasida nima hosil bo'ladi? A) 1 ta tuxum hujayra va 1 ta yo'naltiruvchi tanacha B) 4 ta tuxum hujayra C) 1 ta tuxum hujayra va 3 ta yo'naltiruvchi tanacha D) 2 ta tuxum hujayra va 2 ta yo'naltiruvchi tanacha To'g'ri javob: C) 1 ta tuxum hujayra va 3 ta yo'naltiruvchi tanacha ✔ 9. Tuxum hujayralarning hosil bo'lish jarayoni nima deyiladi? A) ovogenez B) maydalanish C) gastrulyatsiya D) spermatogenez To'g'ri javob: A) ovogenez ✔ 10. Urug'lanish deb nimaga aytiladi? A) zigotaning maydalanishiga B) erkak va urg'ochi gametalarning qo'shilib zigota hosil qilishiga C) gametalarning hosil bo'lishiga D) tuxum hujayraning bo'linishiga To'g'ri javob: B) erkak va urg'ochi gametalarning qo'shilib zigota hosil qilishiga ✔ Bo'lim (BSB): Hujayra sikli va mitoz 11. Xromosomalar hujayra ekvatorida bir tekislikda joylashadigan faza qaysi? A) anafaza B) metafaza C) telofaza D) profaza To'g'ri javob: B) metafaza ✔ 12. Xromosomalar sonini sanash va shaklini o'rganish uchun mitozning qaysi fazasi eng qulay? A) telofaza B) anafaza C) interfaza D) metafaza To'g'ri javob: D) metafaza ✔ 13. Mitoz anafazasida (qutblarga tarqalish yakunida) hujayradagi umumiy formula qanday? A) 4n2c B) 4n4c C) 2n2c D) 2n4c To'g'ri javob: B) 4n4c ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 453 14. Yangi yadro qobiqlari hosil bo'lib, sitoplazma bo'linadigan faza qaysi? A) profaza B) anafaza C) metafaza D) telofaza To'g'ri javob: D) telofaza✔ Bo'lim (BSB): Ontogenez (individual rivojlanish) 15. Hasharot lichinkasidan voyaga yetgan shaklga o'tishdagi harakatsiz bosqich qanday ataladi? A) nimfa B) itbaliq C) blastula D) g'umbak To'g'ri javob: D) g'umbak ✔ 16. Hayvonlar embrional rivojlanishining to'g'ri ketma-ketligi qaysi? A) zigota → neyrula → blastula → gastrula → organogenez B) zigota → gastrula → blastula → neyrula → organogenez C) blastula → zigota → gastrula → neyrula → organogenez D) zigota → blastula → gastrula → neyrula → organogenez To'g'ri javob: D) zigota → blastula → gastrula → neyrula → organogenez ✔ 17. Baqaning lichinkasi qanday ataladi? A) g'umbak B) itbaliq C) nimfa D) qurt To'g'ri javob: B) itbaliq ✔ 18. Mezodermadan qaysi organlar rivojlanadi? A) ichak epiteliysi va o'pka B) skelet, muskullar, qon aylanish va ayirish organlari C) teri epidermisi va tirnoqlar D) nerv sistemasi va sezgi organlari To'g'ri javob: B) skelet, muskullar, qon aylanish va ayirish organlari ✔ 19. Bir qavat hujayralardan tuzilgan, ichi bo'shliqli sharsimon embrion qanday ataladi? A) blastula B) neyrula C) zigota D) gastrula To'g'ri javob: A) blastula ✔ 20. To'g'ri (bevosita) postembrional rivojlanishga misol qaysi? A) kapalak B) baqa C) chivin D) kaltakesak To'g'ri javob: D) kaltakesak ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 454 21. Homiladorlik davrida embrion rivojlanishiga eng kuchli salbiy ta'sir ko'rsatuvchi omillar qaysilar? A) me'yoridagi jismoniy harakat B) alkogol, nikotin va giyohvand moddalar C) toza havo va to'g'ri ovqatlanish D) vitaminlarga boy oziq-ovqat To'g'ri javob: B) alkogol, nikotin va giyohvand moddalar✔ Bo'lim (BSB): Meyoz 22. Gomologik xromosomalarning juftlashishi (konyugatsiyasi) meyozning qaysi fazasida sodir bo'ladi? A) I profazada B) II telofazada C) I anafazada D) II metafazada To'g'ri javob: A) I profazada ✔ 23. Meyoz I profazasida juftlashgan ikki gomologik xromosoma qanday ataladi? A) xromatida B) sentromera C) bivalent D) nukleoid To'g'ri javob: C) bivalent ✔ 24. Meyoz natijasida hosil bo'lgan gametalarning formulasi qanday? A) n2c B) 2nc C) nc D) 2n2c To'g'ri javob: C) nc ✔ 25. Meyozda gomologik xromosomalar qutblarga tarqaladigan faza qaysi? A) I metafaza B) II anafaza C) I anafaza D) II profaza To'g'ri javob: C) I anafaza ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 455 Biologiya • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Organizmlarning ko'payish usullari 1. Bir organizmdan jinssiz yo'l bilan hosil bo'lgan, genetik jihatdan bir xil organizmlar guruhi qanday ataladi? A) zot B) tur C) klon D) populyatsiya To'g'ri javob: C) klon✔ 2. Kartoshkaning tuganaklar orqali ko'payishi qanday ko'payish turiga kiradi? A) vegetativ ko'payish B) konyugatsiya C) jinsiy ko'payish D) partenogenez To'g'ri javob: A) vegetativ ko'payish ✔ 3. Yirik harakatsiz tuxum hujayra bilan mayda harakatchan spermatozoidning qo'shilishi qanday ataladi? A) izogamiya B) kurtaklanish C) oogamiya D) konyugatsiya To'g'ri javob: C) oogamiya ✔ 4. Quyidagilardan qaysi biri jinsiy ko'payishga misol? A) qulupnayni mo'ylovdan ko'paytirish B) kartoshkani tuganakdan ko'paytirish C) no'xat urug'idan yangi o'simlik o'stirish D) tokni qalamchadan ko'paytirish To'g'ri javob: C) no'xat urug'idan yangi o'simlik o'stirish ✔ Bo'lim (BSB): Gametogenez va urug'lanish 5. Yumshoq bug'doyda 2n = 42. Uning endosperm hujayralarida nechta xromosoma bo'ladi? A) 84 B) 42 C) 63 D) 21 To'g'ri javob: C) 63 ✔ 6. Makkajo'xorida 2n = 20. Murtak xaltasidagi tuxum hujayrada nechta xromosoma bo'ladi? A) 40 B) 30 C) 10 D) 20 To'g'ri javob: C) 10 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 456 7. Chang donining generativ hujayrasidan nima hosil bo'ladi? A) ikkita spermiy B) chang naychasi C) endosperm D) murtak xaltasi To'g'ri javob: A) ikkita spermiy✔ Bo'lim (BSB): Hujayra sikli va mitoz 8. Xromosomalar spirallashib yo'g'onlashadigan, yadro qobig'i yo'qoladigan faza qaysi? A) metafaza B) profaza C) telofaza D) anafaza To'g'ri javob: B) profaza ✔ 9. Mitozda xromatidalar ajralib hujayra qutblariga tarqaladigan faza qaysi? A) telofaza B) profaza C) metafaza D) anafaza To'g'ri javob: D) anafaza ✔ 10. Interfazada xromosomalar qanday holatda bo'ladi? A) kuchli spirallashgan, mikroskopda yaxshi ko'rinadi B) qutblarga tarqalgan C) ekvatorda tartibli joylashgan D) despirallashgan, ingichka xromatin iplari ko'rinishida To'g'ri javob: D) despirallashgan, ingichka xromatin iplari ko'rinishida ✔ 11. Odam somatik hujayrasi (2n = 46) mitoz anafazasida bir hujayrada nechta xromosoma bo'ladi? A) 184 B) 92 C) 46 D) 23 To'g'ri javob: B) 92 ✔ 12. Diploid (2n) hujayra mitoz yo'li bilan bo'linganda qanday hujayralar hosil bo'ladi? A) 2 ta gaploid (n) hujayra B) 4 ta diploid (2n) hujayra C) 2 ta diploid (2n) hujayra D) 4 ta gaploid (n) hujayra To'g'ri javob: C) 2 ta diploid (2n) hujayra ✔ 13. DNK replikatsiyasi interfazaning qaysi davrida sodir bo'ladi? A) postsintetik (G2) davrda B) sintetik (S) davrda C) profazada D) presintetik (G1) davrda To'g'ri javob: B) sintetik (S) davrda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 457 14. Interfazaning G1 davrida hujayra formulasi 2n2c. S davridan keyin formula qanday bo'ladi? A) 2n2c B) 4n4c C) n2c D) 2n4c To'g'ri javob: D) 2n4c✔ 15. Hujayralarning nazoratsiz bo'linishi natijasida nima hosil bo'ladi? A) o'sma B) gameta C) zigota D) to'qima kulturasi To'g'ri javob: A) o'sma ✔ 16. Drozofila hujayrasida 2n = 8. Mitoz metafazasida hujayrada nechta xromatida bo'ladi? A) 4 B) 32 C) 16 D) 8 To'g'ri javob: C) 16 ✔ Bo'lim (BSB): Ontogenez (individual rivojlanish) 17. Embrion rivojlanishining to'qima va organlar shakllanadigan bosqichi qanday ataladi? A) organogenez B) maydalanish C) gastrulyatsiya D) urug'lanish To'g'ri javob: A) organogenez ✔ 18. Ikki qavatli (ekto- va entodermali) embrion qanday ataladi? A) neyrula B) gastrula C) morula D) blastula To'g'ri javob: B) gastrula ✔ 19. Organizmning zigotadan to umrining oxirigacha bo'lgan individual rivojlanishi nima deyiladi? A) antropogenez B) filogenez C) ontogenez D) gametogenez To'g'ri javob: C) ontogenez ✔ 20. To'liqsiz metamorfoz bilan rivojlanadigan hasharot qaysi? A) uy pashshasi B) chigirtka C) kapalak D) qo'ng'iz To'g'ri javob: B) chigirtka ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 458 21. Entodermadan qaysi organlar rivojlanadi? A) ichak epiteliysi, jigar va o'pka B) teri epidermisi va sochlar C) skelet va muskullar D) bosh miya va orqa miya To'g'ri javob: A) ichak epiteliysi, jigar va o'pka✔ Bo'lim (BSB): Meyoz 22. Meyozning ikkinchi bo'linishi qaysi jarayonga o'xshab boradi? A) amitozga B) mitozga C) replikatsiyaga D) urug'lanishga To'g'ri javob: B) mitozga ✔ 23. Hayvonlarda meyoz qaysi hujayralar hosil bo'lishida kuzatiladi? A) teri hujayralari B) jinsiy hujayralar C) muskul hujayralari D) qon hujayralari To'g'ri javob: B) jinsiy hujayralar ✔ 24. Krossingoverning biologik ahamiyati nimada? A) genlarning yangi birikmalari (kombinatsiyalari) hosil bo'ladi B) xromosomalar soni ikki baravar ortadi C) DNK replikatsiyasi tezlashadi D) hujayra energiya bilan ta'minlanadi To'g'ri javob: A) genlarning yangi birikmalari (kombinatsiyalari) hosil bo'ladi ✔ 25. Meyoz I metafazasida hujayra ekvatorida nimalar joylashadi? A) bivalentlar (gomologik xromosoma juftlari) B) yadrochalar C) alohida xromatidalar D) faqat jinsiy xromosomalar To'g'ri javob: A) bivalentlar (gomologik xromosoma juftlari) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 459 Biologiya • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Organizmlarning ko'payish usullari 1. Urug'lanmagan tuxum hujayradan yangi organizm rivojlanishi nima deyiladi? A) kurtaklanish B) konyugatsiya C) partenogenez D) fragmentatsiya To'g'ri javob: C) partenogenez✔ 2. Uzumni qalamchadan ko'paytirishning xo'jalik uchun asosiy afzalligi nimada? A) o'simlik meva bermaydi B) yangi belgilar paydo bo'ladi C) nav xilma-xilligi keskin ortadi D) navning qimmatli belgilari o'zgarmay saqlanadi To'g'ri javob: D) navning qimmatli belgilari o'zgarmay saqlanadi ✔ 3. Moxlar va qirqquloqlar jinssiz ko'payishda nima hosil qiladi? A) urug'lar B) piyozboshlar C) tuganaklar D) sporalar To'g'ri javob: D) sporalar ✔ 4. Mikroklonal ko'paytirish (to'qima kulturasi) usulida yangi o'simlik nimadan olinadi? A) gametalar qo'shilishidan B) chetdan changlanish orqali C) bir necha hujayra yoki to'qima bo'lagidan D) faqat urug'dan To'g'ri javob: C) bir necha hujayra yoki to'qima bo'lagidan ✔ 5. Jinsiy ko'payishda ishtirok etadigan maxsus hujayralar qanday ataladi? A) kurtaklar B) somatik hujayralar C) sporalar D) gametalar To'g'ri javob: D) gametalar ✔ 6. Asalari trutnlari (erkaklari) qanday rivojlanadi? A) urug'lanmagan tuxumdan B) kurtaklanish yo'li bilan C) urug'langan tuxumdan D) sporalardan To'g'ri javob: A) urug'lanmagan tuxumdan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 460 7. Yomg'ir chuvalchangi va oq planariya qanday organizmlar hisoblanadi? A) ayrim jinsli organizmlar B) faqat jinssiz ko'payuvchilar C) germafroditlar D) partenogenetik organizmlar To'g'ri javob: C) germafroditlar✔ Bo'lim (BSB): Gametogenez va urug'lanish 8. 30 ta birlamchi spermatotsitdan nechta spermatozoid hosil bo'ladi? A) 90 B) 60 C) 120 D) 30 To'g'ri javob: C) 120 ✔ 9. Ichki urug'lanish qaysi hayvonlar guruhi uchun xos? A) sudralib yuruvchilar, qushlar va sutemizuvchilar B) marjon poliplari C) ko'pchilik suyakli baliqlar D) dumsiz amfibiyalar To'g'ri javob: A) sudralib yuruvchilar, qushlar va sutemizuvchilar ✔ 10. Spermatogenezda bo'lib, ovogenezda bo'lmaydigan davr qaysi? A) ko'payish davri B) yetilish davri C) shakllanish davri D) o'sish davri To'g'ri javob: C) shakllanish davri ✔ 11. Gulli o'simliklarda urug'langan tuxum hujayra (zigota)dan urug'ning qaysi qismi rivojlanadi? A) murtak B) meva qati C) urug' po'sti D) endosperm To'g'ri javob: A) murtak ✔ 12. Jinsiy hujayralarning hosil bo'lish jarayoni nima deyiladi? A) gametogenez B) filogenez C) organogenez D) ontogenez To'g'ri javob: A) gametogenez ✔ 13. Tuxum hujayra sitoplazmasida to'plangan ozuqa moddalar zaxirasi qanday ataladi? A) akrosoma B) kiritma tanacha C) sariqlik D) endosperm To'g'ri javob: C) sariqlik ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 461 Bo'lim (BSB): Hujayra sikli va mitoz 14. No'xat hujayrasida 2n = 14. Interfazaning S davridan keyin hujayrada nechta xromatida bo'ladi? A) 14 B) 7 C) 56 D) 28 To'g'ri javob: D) 28✔ 15. O'simlik hujayrasida mitoz oxirida sitoplazma qanday bo'linadi? A) sitoplazma bo'linmay qoladi B) hujayra o'rtasida plastinka (to'siq) hosil bo'ladi C) kurtaklanish orqali ajraladi D) hujayra o'rtadan bo'g'ilib tortiladi To'g'ri javob: B) hujayra o'rtasida plastinka (to'siq) hosil bo'ladi ✔ Bo'lim (BSB): Ontogenez (individual rivojlanish) 16. Kapalakning to'liq metamorfozli rivojlanishi qaysi tartibda boradi? A) tuxum → lichinka → voyaga yetgan zot B) tuxum → g'umbak → lichinka → voyaga yetgan zot C) tuxum → lichinka → g'umbak → voyaga yetgan zot D) lichinka → tuxum → g'umbak → voyaga yetgan zot To'g'ri javob: C) tuxum → lichinka → g'umbak → voyaga yetgan zot ✔ 17. Kaltakesak uzilgan dumining qayta o'sib chiqishi qanday hodisa? A) metamorfoz B) gastrulyatsiya C) partenogenez D) regeneratsiya To'g'ri javob: D) regeneratsiya ✔ 18. Gerontologiya fani nimani o'rganadi? A) embrion rivojlanishini B) organizmning qarish qonuniyatlarini C) hujayra tuzilishini D) irsiyat qonunlarini To'g'ri javob: B) organizmning qarish qonuniyatlarini ✔ Bo'lim (BSB): Meyoz 19. Drozofila (2n = 8) gametalarida nechta xromosoma bo'ladi? A) 8 B) 16 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: D) 4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 462 20. Kartoshka hujayrasida 2n = 48. Meyoz I metafazasida hujayrada nechta xromosoma bo'ladi? A) 12 B) 96 C) 24 D) 48 To'g'ri javob: D) 48✔ 21. Bir tur gametalarida 12 ta xromosoma bor. Uning somatik hujayralarida nechta xromosoma bo'ladi? A) 12 B) 24 C) 48 D) 6 To'g'ri javob: B) 24 ✔ 22. Meyozning biologik ahamiyati qaysi? A) organizm o'sadi va to'qimalar tiklanadi B) jarohatlar bitadi C) avlodlarda xromosomalar sonining doimiyligi saqlanadi D) hujayralarning genetik bir xilligi ta'minlanadi To'g'ri javob: C) avlodlarda xromosomalar sonining doimiyligi saqlanadi ✔ 23. Meyozning qaysi bo'linishi reduksion (xromosomalar sonini kamaytiruvchi) bo'linish deyiladi? A) ikkala bo'linishi B) undan oldingi interfaza C) ikkinchi bo'linishi D) birinchi bo'linishi To'g'ri javob: D) birinchi bo'linishi ✔ 24. Faqat meyozda kuzatiladigan jarayon qaysi? A) yadro qobig'ining erishi B) bo'linish dukining hosil bo'lishi C) xromosomalarning spirallashuvi D) krossingover To'g'ri javob: D) krossingover ✔ 25. Odam hujayrasining meyoz II metafazasida nechta xromatida bo'ladi? A) 46 B) 92 C) 23 D) 184 To'g'ri javob: A) 46 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 463 Biologiya • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Organizmlarning ko'payish usullari 1. Gidra va achitqi zamburug'lari uchun xos jinssiz ko'payish usuli qaysi? A) kurtaklanish B) partenogenez C) konyugatsiya D) sporalar hosil qilish To'g'ri javob: A) kurtaklanish✔ 2. Spirogira va planariyaning tana bo'laklaridan yangi organizm hosil bo'lishi nima deyiladi? A) konyugatsiya B) fragmentatsiya C) partenogenez D) kurtaklanish To'g'ri javob: B) fragmentatsiya ✔ 3. Ajriq kabi begona o'tlarni yo'qotish qiyinligiga sabab bo'luvchi vegetativ organ qaysi? A) piyozbosh B) tuganak C) mo'ylov D) ildizpoya To'g'ri javob: D) ildizpoya ✔ 4. Amyoba va yashil evglena qanday usulda ko'payadi? A) hujayraning ikkiga bo'linishi B) partenogenez C) vegetativ organlar D) kurtaklanish To'g'ri javob: A) hujayraning ikkiga bo'linishi ✔ 5. Erkak va urg'ochi gametalarning qo'shilishidan hosil bo'ladigan hujayra qanday ataladi? A) spora B) zigota C) gameta D) blastula To'g'ri javob: B) zigota ✔ 6. Jinsiy ko'payishning jinssiz ko'payishdan asosiy afzalligi nimada? A) sherik organizm talab qilinmaydi B) naslning genetik xilma-xilligi ortadi C) nasl juda tez va ko'p hosil bo'ladi D) nasl ota-onaga to'liq o'xshash bo'ladi To'g'ri javob: B) naslning genetik xilma-xilligi ortadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 464 Bo'lim (BSB): Gametogenez va urug'lanish 7. 50 ta birlamchi ovotsitdan ovogenez natijasida nechta tuxum hujayra hosil bo'ladi? A) 50 B) 100 C) 150 D) 200 To'g'ri javob: A) 50✔ 8. Odam tuxum hujayrasida qanday jinsiy xromosoma bo'ladi? A) faqat Y B) XY C) faqat X D) X yoki Y To'g'ri javob: C) faqat X ✔ 9. Spermatozoidning tuxum hujayra qobig'ini eritadigan fermentlar joylashgan tuzilmasi qaysi? A) xivchin B) sentriola C) mitoxondriya D) akrosoma To'g'ri javob: D) akrosoma ✔ 10. Spermatozoidlarning hosil bo'lish jarayoni nima deyiladi? A) partenogenez B) embriogenez C) spermatogenez D) ovogenez To'g'ri javob: C) spermatogenez ✔ Bo'lim (BSB): Hujayra sikli va mitoz 11. Bitta hujayra ketma-ket 5 marta mitoz yo'li bilan bo'lindi. Nechta hujayra hosil bo'ladi? A) 25 B) 64 C) 10 D) 32 To'g'ri javob: D) 32 ✔ 12. Bo'linish duki iplari xromosomaning qaysi qismiga birikadi? A) sentromeraga B) yelkasining uchiga C) telomeraga D) yadrochaga To'g'ri javob: A) sentromeraga ✔ 13. Mitoz natijasida hosil bo'lgan qiz hujayralarning irsiy axboroti ona hujayranikiga nisbatan qanday? A) butunlay boshqacha B) bir xil C) ikki baravar ko'p D) ikki baravar kam To'g'ri javob: B) bir xil ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 465 14. Hujayraning paydo bo'lishidan bo'linib tugashigacha bo'lgan davri nima deyiladi? A) gametogenez B) hujayra sikli C) ontogenez D) metamorfoz To'g'ri javob: B) hujayra sikli✔ 15. Mitoz fazalarining to'g'ri ketma-ketligi qaysi? A) telofaza → anafaza → metafaza → profaza B) profaza → metafaza → anafaza → telofaza C) profaza → anafaza → metafaza → telofaza D) metafaza → profaza → anafaza → telofaza To'g'ri javob: B) profaza → metafaza → anafaza → telofaza ✔ 16. Qaysi hujayralar yetuk holatda deyarli bo'linmaydi? A) nerv hujayralari (neyronlar) B) teri epidermisi hujayralari C) ichak epiteliysi hujayralari D) qizil ko'mik hujayralari To'g'ri javob: A) nerv hujayralari (neyronlar) ✔ Bo'lim (BSB): Ontogenez (individual rivojlanish) 17. Postembrional rivojlanish qanday turlarga bo'linadi? A) embrional va lichinkali B) to'g'ri (bevosita) va metamorfozli (bilvosita) C) mitotik va meyotik D) jinsiy va jinssiz To'g'ri javob: B) to'g'ri (bevosita) va metamorfozli (bilvosita) ✔ 18. Zigotaning ketma-ket mitotik bo'linishlari natijasida hujayralar soni ortib, hajmi kichrayishi qanday ataladi? A) maydalanish B) neyrulyatsiya C) organogenez D) gastrulyatsiya To'g'ri javob: A) maydalanish ✔ 19. Embrion o'xshashligi qonunini kashf etgan olim kim? A) G. Mendel B) E. Gekkel C) K. Ber D) T. Morgan To'g'ri javob: C) K. Ber ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 466 Bo'lim (BSB): Meyoz 20. Meyoz necha ketma-ket bo'linishdan iborat? A) 3 B) 4 C) 1 D) 2 To'g'ri javob: D) 2✔ 21. Meyoz natijasida bitta diploid hujayradan qanday hujayralar hosil bo'ladi? A) 2 ta gaploid hujayra B) 4 ta diploid hujayra C) 2 ta diploid hujayra D) 4 ta gaploid hujayra To'g'ri javob: D) 4 ta gaploid hujayra ✔ 22. Meyozning birinchi va ikkinchi bo'linishlari orasidagi qisqa interfazaga (interkinezga) xos xususiyat qaysi? A) xromosomalar soni ikki baravar ortadi B) DNK replikatsiyasi sodir bo'lmaydi C) DNK ikki marta replikatsiyalanadi D) krossingover sodir bo'ladi To'g'ri javob: B) DNK replikatsiyasi sodir bo'lmaydi ✔ 23. Odam (2n = 46) meyoz I profazasida nechta bivalent hosil bo'ladi? A) 92 B) 23 C) 46 D) 22 To'g'ri javob: B) 23 ✔ 24. Gomologik xromosomalar o'rtasida qismlar almashinuvi nima deyiladi? A) krossingover B) replikatsiya C) translatsiya D) konyugatsiya To'g'ri javob: A) krossingover ✔ 25. Meyoz I tugagandan so'ng (II profazada) hujayra formulasi qanday? A) 2n4c B) n2c C) 2n2c D) nc To'g'ri javob: B) n2c ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 467 Biologiya • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zgaruvchanlik 1. O'roqsimon hujayrali kamqonlik qaysi mutatsiyaga misol? A) xromosoma mutatsiyasi B) gen (nuqtali) mutatsiyasi C) genom mutatsiyasi D) modifikatsion o'zgarish To'g'ri javob: B) gen (nuqtali) mutatsiyasi✔ 2. O'zgaruvchanlikning asosiy turlari qaysilar? A) irsiy (genotipik) va irsiy bo'lmagan (modifikatsion) B) birlamchi va ikkilamchi C) dominant va retsessiv D) mitotik va meyotik To'g'ri javob: A) irsiy (genotipik) va irsiy bo'lmagan (modifikatsion) ✔ 3. Erkaklarda XXY kariotipi bilan bog'liq sindrom qaysi? A) o'roqsimon hujayrali kamqonlik B) Daun sindromi C) Shereshevskiy–Terner sindromi D) Klaynfelter sindromi To'g'ri javob: D) Klaynfelter sindromi ✔ 4. Fizik mutagen omilga misol qaysi? A) kolxitsin B) rentgen nurlari C) viruslar D) ayrim pestitsidlar To'g'ri javob: B) rentgen nurlari ✔ 5. Irsiy o'zgaruvchanlikdagi gomologik qatorlar qonunini yaratgan olim kim? A) I.V. Michurin B) G. de Friz C) N.I. Vavilov D) T. Morgan To'g'ri javob: C) N.I. Vavilov ✔ 6. Xromosoma bo'lagining 180° ga burilib qayta birikishi qanday mutatsiya? A) deletsiya B) poliploidiya C) duplikatsiya D) inversiya To'g'ri javob: D) inversiya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 468 Bo'lim (BSB): Jins genetikasi va birikkan irsiylanish 7. Onasi daltonik (XᵈXᵈ), otasi sog'lom (XᴰY). Ularning o'g'illari qanday bo'ladi? A) 50% daltonik B) 25% daltonik C) 100% daltonik D) 100% sog'lom To'g'ri javob: C) 100% daltonik✔ 8. Otasi daltonik (XᵈY), onasi sog'lom gomozigota (XᴰXᴰ). Ularning qizlari qanday bo'ladi? A) 100% sog'lom, lekin daltonizm geni tashuvchisi B) 100% daltonik C) 100% sog'lom, gen tashuvchisi emas D) 50% daltonik To'g'ri javob: A) 100% sog'lom, lekin daltonizm geni tashuvchisi ✔ 9. Onasi gemofiliya geni tashuvchisi (XᴴXʰ), otasi sog'lom (XᴴY). Qizlarining necha foizi gemofiliya bilan kasallanishi mumkin? A) 25% B) 0% C) 50% D) 100% To'g'ri javob: B) 0% ✔ 10. A va B genlari orasidagi masofa 12 morganida. AB/ab digeterozigota organizmda Ab gametalar ulushi qancha? A) 24% B) 6% C) 44% D) 12% To'g'ri javob: B) 6% ✔ 11. Gemofiliya erkaklarda ayollarga qaraganda ko'proq uchrashining sababi nima? A) erkaklarda faqat bitta X xromosoma bo'ladi B) gemofiliya geni Y xromosomada joylashgan C) gemofiliya geni dominant D) erkaklarda ikkita X xromosoma bo'ladi To'g'ri javob: A) erkaklarda faqat bitta X xromosoma bo'ladi ✔ 12. Daltonizm qanday irsiylanadi? A) autosoma bilan birikkan retsessiv belgi sifatida B) autosoma bilan birikkan dominant belgi sifatida C) X xromosoma bilan birikkan retsessiv belgi sifatida D) Y xromosoma bilan birikkan belgi sifatida To'g'ri javob: C) X xromosoma bilan birikkan retsessiv belgi sifatida ✔ 13. Kariotipdagi jinsiy xromosomalardan boshqa xromosomalar qanday ataladi? A) plazmidalar B) autosomalar C) gonosomalar D) sentriolalar To'g'ri javob: B) autosomalar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 469 Bo'lim (BSB): Diduragay va tahliliy chatishtirish 14. AaBb genotipli organizm necha xil gameta hosil qiladi? A) 8 B) 2 C) 16 D) 4 To'g'ri javob: D) 4✔ 15. Tahliliy chatishtirishda dominant fenotipli organizm qanday organizm bilan chatishtiriladi? A) dominant gomozigota (AA) bilan B) o'zi bilan (o'z-o'zidan changlanish) C) geterozigota (Aa) bilan D) retsessiv gomozigota (aa) bilan To'g'ri javob: D) retsessiv gomozigota (aa) bilan ✔ Bo'lim (BSB): Seleksiya asoslari 16. O'simlik hujayralarini sun'iy ozuqa muhitida o'stirish (to'qima kulturasi) qaysi sohaga taalluqli? A) gen muhandisligi B) hujayra muhandisligi C) inbriding D) ommaviy tanlash To'g'ri javob: B) hujayra muhandisligi ✔ 17. Inbriding natijasida avlodda qanday o'zgarish kuzatiladi? A) geterozigotalik ortadi B) mutatsiyalar yo'qoladi C) xromosomalar soni ortadi D) gomozigotalik ortadi To'g'ri javob: D) gomozigotalik ortadi ✔ 18. Geterozigota (Aa) o'simlik ketma-ket 3 avlod o'z-o'zidan changlantirildi. 3-avlodda geterozigotalar ulushi qancha bo'ladi? A) 25% B) 6,25% C) 50% D) 12,5% To'g'ri javob: D) 12,5% ✔ 19. Birinchi avlod duragaylarining hayotchanligi va hosildorligining ota-onasinikidan yuqori bo'lishi nima deyiladi? A) inbriding B) geterozis C) poliploidiya D) mutagenez To'g'ri javob: B) geterozis ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 470 20. Mikroorganizmlarning seleksiya yo'li bilan olingan, ma'lum xossaga ega bo'lgan sof madaniyati qanday ataladi? A) nav B) tur C) zot D) shtamm To'g'ri javob: D) shtamm✔ Bo'lim (BSB): Monoduragay chatishtirish 21. Quyonda qora jun (A) oq jun (a) ustidan dominant. Aa × Aa chatishtirishdan olingan qora quyonlarning qancha qismi gomozigota? A) 1/3 B) 1/4 C) 2/3 D) 1/2 To'g'ri javob: A) 1/3 ✔ 22. Mendel qonunlari qayta kashf etilgan va genetika mustaqil fan sifatida shakllangan yil qaysi? A) 1865 B) 1838 C) 1900 D) 1953 To'g'ri javob: C) 1900 ✔ 23. Chala dominantlikda Aa × Aa chatishtirilganda fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 1 : 2 : 1 B) 3 : 1 C) 1 : 1 D) 9 : 7 To'g'ri javob: A) 1 : 2 : 1 ✔ 24. Otasi II guruh (Iᴬi), onasi III guruh (Iᴮi) qonli. Farzandning I qon guruhli bo'lish ehtimoli qancha? A) 25% B) 50% C) 75% D) 0% To'g'ri javob: A) 25% ✔ 25. Mendelning ikkinchi qonuni qanday ataladi? A) ajralish qonuni B) belgilarning mustaqil irsiylanishi qonuni C) gomologik qatorlar qonuni D) birinchi avlod duragaylarining bir xilligi qonuni To'g'ri javob: A) ajralish qonuni ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 471 Biologiya • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zgaruvchanlik 1. Xromosoma bir qismining yo'qolishi qanday mutatsiya? A) inversiya B) duplikatsiya C) translokatsiya D) deletsiya To'g'ri javob: D) deletsiya✔ 2. Genotipning to'satdan, irsiy o'zgarishi nima deyiladi? A) mutatsiya B) modifikatsiya C) reaksiya normasi D) regeneratsiya To'g'ri javob: A) mutatsiya ✔ 3. Somatik hujayralarda paydo bo'lgan mutatsiyalar jinsiy ko'payishda naslga o'tadimi? A) o'tmaydi B) faqat qiz farzandlarga o'tadi C) faqat o'g'il farzandlarga o'tadi D) har doim o'tadi To'g'ri javob: A) o'tmaydi ✔ 4. Xromosomalar sonining o'zgarishi bilan bog'liq mutatsiyalar qanday ataladi? A) modifikatsiyalar B) xromosoma mutatsiyalari C) gen mutatsiyalari D) genom mutatsiyalari To'g'ri javob: D) genom mutatsiyalari ✔ 5. Daun sindromi bilan tug'ilgan odamning somatik hujayralarida nechta xromosoma bo'ladi? A) 45 B) 69 C) 46 D) 47 To'g'ri javob: D) 47 ✔ 6. Xromosoma bo'lagining nogomologik xromosomaga ko'chib o'tishi qanday mutatsiya? A) trisomiya B) inversiya C) translokatsiya D) deletsiya To'g'ri javob: C) translokatsiya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 472 Bo'lim (BSB): Jins genetikasi va birikkan irsiylanish 7. AB/ab × ab/ab tahliliy chatishtirishda 1000 ta avlodning 100 tasi rekombinant (krossover) chiqdi. Genlar orasidagi masofa qancha? A) 20 morganida B) 10 morganida C) 90 morganida D) 5 morganida To'g'ri javob: B) 10 morganida✔ 8. Ota-onaning ikkalasi sog'lom, o'g'li gemofil tug'ildi. Onasining genotipi qanday? A) XᴴY B) XᴴXᴴ C) XᴴXʰ D) XʰXʰ To'g'ri javob: C) XᴴXʰ ✔ 9. T. Morgan tajribalarini qaysi organizmda o'tkazgan? A) uy sichqonida B) tungi go'zalda C) no'xatda D) meva pashshasi drozofilada To'g'ri javob: D) meva pashshasi drozofilada ✔ 10. Odamda o'g'il farzand tug'ilish ehtimoli qancha? A) 75% B) 50% C) 100% D) 25% To'g'ri javob: B) 50% ✔ Bo'lim (BSB): Diduragay va tahliliy chatishtirish 11. Sariq silliq (AABB) va yashil burishgan (aabb) no'xatlar chatishtirildi. F1 o'simliklari qanday bo'ladi? A) 9 : 3 : 3 : 1 nisbatda ajraladi B) 100% sariq silliq C) 50% sariq silliq, 50% yashil burishgan D) 100% yashil burishgan To'g'ri javob: B) 100% sariq silliq ✔ 12. AaBb × aabb chatishtirishdan 400 ta avlod olindi. Ulardan nechtasi aabb genotipli? A) 300 B) 100 C) 25 D) 200 To'g'ri javob: B) 100 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 473 13. Ikki juft muqobil belgi bo'yicha farq qiluvchi organizmlarni chatishtirish qanday ataladi? A) poliduragay chatishtirish B) monoduragay chatishtirish C) tahliliy chatishtirish D) diduragay chatishtirish To'g'ri javob: D) diduragay chatishtirish✔ Bo'lim (BSB): Seleksiya asoslari 14. O'zidan changlanuvchi o'simliklardan sof liniyalar olishda qaysi tanlash usuli qo'llaniladi? A) tabiiy tanlash B) individual tanlash C) jinsiy tanlash D) ommaviy tanlash To'g'ri javob: B) individual tanlash ✔ 15. G'o'za seleksiyasining asosiy maqsadlaridan biri qaysi? A) urug'siz navlar yaratish B) tolasiz navlar yaratish C) vilt (so'lish) kasalligiga chidamli, sifatli tolali navlar yaratish D) faqat manzarali navlar yaratish To'g'ri javob: C) vilt (so'lish) kasalligiga chidamli, sifatli tolali navlar yaratish ✔ 16. Yaqin qarindosh organizmlarni chatishtirish qanday ataladi? A) inbriding B) autbriding C) uzoq duragaylash D) geterozis To'g'ri javob: A) inbriding ✔ 17. G.D. Karpechenko turp va karam duragayining pushtsizligini qanday bartaraf etgan? A) duragayni o'z-o'zidan changlatib B) xromosomalar sonini ikki baravar oshirib (poliploidiya) C) ota-onadan biriga qayta chatishtirib D) duragayni payvandlab To'g'ri javob: B) xromosomalar sonini ikki baravar oshirib (poliploidiya) ✔ 18. N.I. Vavilov madaniy o'simliklarning nechta asosiy kelib chiqish markazini ajratgan? A) 3 B) 7 C) 12 D) 20 To'g'ri javob: B) 7 ✔ 19. Seleksiyada kolxitsin qanday maqsadda qo'llaniladi? A) bo'linish dukini buzib poliploid shakllar olish uchun B) geterozisni kuchaytirish uchun C) urug'larni tez unib chiqarish uchun D) o'simliklarni zararkunandalardan himoya qilish uchun To'g'ri javob: A) bo'linish dukini buzib poliploid shakllar olish uchun ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 474 Bo'lim (BSB): Monoduragay chatishtirish 20. Onasi IV qon guruhli (IᴬIᴮ), otasi I qon guruhli (ii). Farzandlarda qaysi qon guruhlari bo'lishi mumkin? A) faqat II va III B) faqat I va IV C) I, II, III va IV D) faqat IV To'g'ri javob: A) faqat II va III✔ 21. Genetika fanining asoschisi deb kim tan olingan? A) G. Mendel B) T. Morgan C) N.I. Vavilov D) Ch. Darvin To'g'ri javob: A) G. Mendel ✔ 22. Bir genning turli shakllari qanday ataladi? A) allellar B) xromatidalar C) autosomalar D) kodonlar To'g'ri javob: A) allellar ✔ 23. Bir xil allellarga ega bo'lgan organizm (AA yoki aa) qanday ataladi? A) gomozigota B) mutant C) geterozigota D) duragay To'g'ri javob: A) gomozigota ✔ 24. Retsessiv belgi fenotipda qachon namoyon bo'ladi? A) faqat retsessiv gomozigota (aa) holatda B) dominant gomozigota (AA) holatda C) har qanday genotipda D) faqat geterozigota (Aa) holatda To'g'ri javob: A) faqat retsessiv gomozigota (aa) holatda ✔ 25. «Gametalar sofligi» gipotezasining mohiyati nimada? A) har bir gametada har bir genning faqat bitta alleli bo'ladi B) gametalarda ikki juft allel bo'ladi C) gametalar faqat dominant allellarni tashiydi D) gametalarda genlar bo'lmaydi To'g'ri javob: A) har bir gametada har bir genning faqat bitta alleli bo'ladi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 475 Biologiya • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zgaruvchanlik 1. Qoramolda qaysi belgi keng reaksiya normasiga ega? A) jun rangi B) sut yog'liligi C) sut miqdori D) qon guruhi To'g'ri javob: C) sut miqdori✔ 2. Ayollarda 45 ta xromosomali, X0 kariotipi bilan bog'liq sindrom qaysi? A) Daun sindromi B) Klaynfelter sindromi C) gemofiliya D) Shereshevskiy–Terner sindromi To'g'ri javob: D) Shereshevskiy–Terner sindromi ✔ 3. Poliploid o'simliklarga odatda qanday xususiyat xos? A) yirik hujayrali, mevali va hosildor bo'ladi B) urug' hosil qilmaydi va tez nobud bo'ladi C) xlorofillsiz bo'ladi D) mayda va kam hosilli bo'ladi To'g'ri javob: A) yirik hujayrali, mevali va hosildor bo'ladi ✔ 4. Diploid to'plami 2n = 14 bo'lgan o'simlikdan olingan tetraploid shaklda nechta xromosoma bo'ladi? A) 16 B) 28 C) 21 D) 56 To'g'ri javob: B) 28 ✔ 5. O'qbarg (strelolist) o'simligining suv ostidagi va suv ustidagi barglari shaklining har xil bo'lishi qanday o'zgaruvchanlikka misol? A) gen mutatsiyasi B) kombinativ C) genom mutatsiyasi D) modifikatsion To'g'ri javob: D) modifikatsion ✔ Bo'lim (BSB): Jins genetikasi va birikkan irsiylanish 6. Drozofilada (2n = 8) nechta birikish guruhi bor? A) 2 B) 4 C) 8 D) 16 To'g'ri javob: B) 4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 476 7. Xromosoma nazariyasiga ko'ra genlar xromosomada qanday joylashgan? A) faqat xromosoma uchlarida B) tartibsiz, doim joyini o'zgartirib C) faqat sentromera atrofida D) chiziqli tartibda, har biri o'z joyida (lokusda) To'g'ri javob: D) chiziqli tartibda, har biri o'z joyida (lokusda)✔ 8. Bitta xromosomada joylashgan genlarning ba'zan ajralib irsiylanishiga sabab nima? A) replikatsiya B) transkripsiya C) krossingover D) mitoz To'g'ri javob: C) krossingover ✔ 9. Genlarning birikkan holda irsiylanishi qonunini aniqlagan olim kim? A) G. de Friz B) G. Mendel C) T. Morgan D) N.I. Vavilov To'g'ri javob: C) T. Morgan ✔ Bo'lim (BSB): Diduragay va tahliliy chatishtirish 10. Odamda jigarrang ko'z (A) ko'k ko'z (a) ustidan, o'naqaylik (B) chapaqaylik (b) ustidan dominant. Otasi AaBb, onasi aabb. Ko'k ko'zli chapaqay farzand tug'ilish ehtimoli qancha? A) 6,25% B) 50% C) 12,5% D) 25% To'g'ri javob: D) 25% ✔ 11. Diduragay chatishtirishda F2 da fenotip bo'yicha necha xil sinf hosil bo'ladi (to'liq dominantlik)? A) 9 B) 2 C) 16 D) 4 To'g'ri javob: D) 4 ✔ 12. Digeterozigota (AaBb) organizm aaBb organizm bilan chatishtirildi (genlar mustaqil, to'liq dominantlik). Avlodda fenotip sinflari nisbati qanday? A) 9 : 3 : 3 : 1 B) 1 : 2 : 1 C) 3 : 1 : 3 : 1 (A_B_ : A_bb : aaB_ : aabb) D) 1 : 1 : 1 : 1 To'g'ri javob: C) 3 : 1 : 3 : 1 (A_B_ : A_bb : aaB_ : aabb) ✔ 13. AaBb × AaBb chatishtirilganda (to'liq dominantlik) fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 3 : 1 B) 9 : 3 : 3 : 1 C) 1 : 2 : 1 D) 1 : 1 : 1 : 1 To'g'ri javob: B) 9 : 3 : 3 : 1 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 477 14. No'xatda sariq (A) va silliq (B) belgilar dominant. AaBb × AaBb chatishtirishdan 320 ta o'simlik olindi. Nechtasi sariq burishgan bo'ladi? A) 20 B) 60 C) 180 D) 120 To'g'ri javob: B) 60✔ 15. Genotipi AABb bo'lgan organizmda gametalarning necha xil turi hosil bo'ladi? A) 3 B) 1 C) 2 D) 4 To'g'ri javob: C) 2 ✔ 16. Mendelning uchinchi qonuni qanday sharoitda bajariladi? A) genlar turli juft gomologik xromosomalarda joylashganda B) genlar bitta xromosomada yaqin joylashganda C) genlar mitoxondriyada joylashganda D) genlar faqat X xromosomada joylashganda To'g'ri javob: A) genlar turli juft gomologik xromosomalarda joylashganda ✔ Bo'lim (BSB): Seleksiya asoslari 17. Odam tomonidan sun'iy yaratilgan, irsiy belgilari o'xshash hayvonlar guruhi qanday ataladi? A) zot B) shtamm C) nav D) klon To'g'ri javob: A) zot ✔ 18. Sun'iy mutatsiyalar hosil qilib, ular orasidan foydalilarini tanlash usuli qanday ataladi? A) inbriding B) eksperimental mutagenez C) ommaviy tanlash D) geterozis To'g'ri javob: B) eksperimental mutagenez ✔ 19. Duragay ko'chatda kerakli belgilarni tarbiyalash uchun «mentor» (tarbiyachi) usulini ishlab chiqqan olim kim? A) G.D. Karpechenko B) I.V. Michurin C) N.I. Vavilov D) G. Mendel To'g'ri javob: B) I.V. Michurin ✔ 20. Sun'iy tanlash tabiiy tanlashdan nimasi bilan farq qiladi? A) inson manfaatlariga mos belgilar bo'yicha inson tomonidan olib boriladi B) organizmning yashash muhitiga moslanishini ta'minlaydi C) inson ishtirokisiz millionlab yillar davom etadi D) faqat yovvoyi tabiatda boradi To'g'ri javob: A) inson manfaatlariga mos belgilar bo'yicha inson tomonidan olib boriladi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 478 21. Madaniy o'simliklarning kelib chiqish markazlarini aniqlagan olim kim? A) G.D. Karpechenko B) N.I. Vavilov C) I.V. Michurin D) S.G. Navashin To'g'ri javob: B) N.I. Vavilov✔ Bo'lim (BSB): Monoduragay chatishtirish 22. G. Mendel o'z tajribalarini asosan qaysi o'simlikda o'tkazgan? A) bug'doyda B) makkajo'xorida C) no'xatda D) g'o'zada To'g'ri javob: C) no'xatda ✔ 23. Aa genotipli organizm qanday ataladi? A) geterozigota B) retsessiv gomozigota C) dominant gomozigota D) gaploid To'g'ri javob: A) geterozigota ✔ 24. Gen deganda nima tushuniladi? A) hujayradagi xromosomalar to'plami B) hujayra organoidining bir turi C) oqsil molekulasining bir qismi D) DNK molekulasining bitta oqsil (belgi) haqida axborot saqlovchi qismi To'g'ri javob: D) DNK molekulasining bitta oqsil (belgi) haqida axborot saqlovchi qismi ✔ 25. Organizmdagi barcha genlar yig'indisi nima deyiladi? A) genofond B) fenotip C) genotip D) kariotip To'g'ri javob: C) genotip ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 479 Biologiya • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zgaruvchanlik 1. Variatsion qatorda eng ko'p uchraydigan qiymatlar odatda qayerda joylashadi? A) o'rtacha qiymat atrofida B) qatorning ikkala chetida teng C) eng katta qiymatlar tomonida D) eng kichik qiymatlar tomonida To'g'ri javob: A) o'rtacha qiymat atrofida✔ 2. Xromosomalar to'plamining karrali ortishi qanday ataladi? A) deletsiya B) poliploidiya C) inversiya D) trisomiya To'g'ri javob: B) poliploidiya ✔ 3. Modifikatsion o'zgaruvchanlikka xos xususiyat qaysi? A) genotip o'zgarmaydi va avlodga berilmaydi B) faqat jinsiy hujayralarda yuzaga keladi C) genotip o'zgaradi va avlodga beriladi D) xromosomalar soni o'zgaradi To'g'ri javob: A) genotip o'zgarmaydi va avlodga berilmaydi ✔ Bo'lim (BSB): Jins genetikasi va birikkan irsiylanish 4. Gemofiliya geni qaysi xromosomada joylashgan? A) 1-autosomada B) Y xromosomada C) X xromosomada D) 21-autosomada To'g'ri javob: C) X xromosomada ✔ 5. Odam tanasining somatik hujayrasida jami nechta jinsiy xromosoma bo'ladi? A) 2 B) 46 C) 1 D) 23 To'g'ri javob: A) 2 ✔ 6. Faqat otadan o'g'ilga beriladigan belgilar genlari qaysi xromosomada joylashgan? A) Y xromosomada B) ixtiyoriy autosomada C) 21-autosomada D) X xromosomada To'g'ri javob: A) Y xromosomada ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 480 7. Qushlarda qaysi jins geterogametali hisoblanadi? A) urg'ochi (ZZ) B) urg'ochi (ZW) C) erkak (ZW) D) erkak (ZZ) To'g'ri javob: B) urg'ochi (ZW)✔ Bo'lim (BSB): Diduragay va tahliliy chatishtirish 8. AaBb genotipli organizm Aabb genotipli organizm bilan chatishtirildi (genlar mustaqil, to'liq dominantlik). Avlodda fenotiplar nisbati qanday? A) 9 : 3 : 3 : 1 B) 3 : 1 C) 1 : 1 : 1 : 1 D) 3 : 3 : 1 : 1 To'g'ri javob: D) 3 : 3 : 1 : 1 ✔ 9. Diduragay chatishtirishda F2 dagi Pennet katagining kataklari (gametalar birikmalari) soni nechta? A) 16 B) 4 C) 64 D) 9 To'g'ri javob: A) 16 ✔ 10. AaBb × AaBb chatishtirilganda avlodda necha xil genotip hosil bo'ladi? A) 16 B) 9 C) 3 D) 4 To'g'ri javob: B) 9 ✔ 11. AaBB × aabb chatishtirilganda avlodda fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 1 : 1 : 1 : 1 B) 9 : 3 : 3 : 1 C) 1 : 1 D) 3 : 1 To'g'ri javob: C) 1 : 1 ✔ 12. Ota-onaning ikkalasi ham AaBb (jigarrang ko'zli o'naqay). Ko'k ko'zli o'naqay (aaB_) farzand tug'ilish ehtimoli qancha? A) 3/16 B) 1/4 C) 9/16 D) 1/16 To'g'ri javob: A) 3/16 ✔ 13. Aa × aa tahliliy chatishtirishda avlodda fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 1 : 2 : 1 B) 1 : 1 C) 9 : 3 : 3 : 1 D) 3 : 1 To'g'ri javob: B) 1 : 1 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 481 14. Tahliliy chatishtirishda olingan avlodning hammasi dominant fenotipli chiqdi. Tekshirilgan organizmning genotipi qanday? A) geterozigota (Aa) B) aniqlab bo'lmaydi C) retsessiv gomozigota (aa) D) dominant gomozigota (AA) To'g'ri javob: D) dominant gomozigota (AA)✔ Bo'lim (BSB): Seleksiya asoslari 15. Seleksiya fani nimani o'rganadi? A) hujayra tuzilishini B) yangi o'simlik navlari, hayvon zotlari va mikroorganizm shtammlarini yaratish usullarini C) organizmlarning tarixiy rivojlanishini D) organizm va muhit munosabatlarini To'g'ri javob: B) yangi o'simlik navlari, hayvon zotlari va mikroorganizm shtammlarini yaratish ✔ usullarini 16. Odam insulini genini ichak tayoqchasiga ko'chirib insulin olish qaysi yo'nalishga kiradi? A) hujayra muhandisligi B) gen muhandisligi C) ommaviy tanlash D) an'anaviy seleksiya To'g'ri javob: B) gen muhandisligi ✔ 17. Sun'iy tanlashning qanday shakllari bor? A) harakatlantiruvchi va barqarorlashtiruvchi B) ommaviy va individual C) dominant va retsessiv D) tabiiy va jinsiy To'g'ri javob: B) ommaviy va individual ✔ 18. Penitsillin hosil qiluvchi mog'or zamburug'i shtammlarining mahsuldorligi asosan qanday usul bilan oshirilgan? A) uzoq duragaylash B) payvandlash C) mutagenez va tanlash D) vegetativ ko'paytirish To'g'ri javob: C) mutagenez va tanlash ✔ 19. Qatir qaysi hayvonlarni chatishtirishdan olinadi? A) ot va zebra B) ot va eshak C) qo'y va echki D) eshak va tuya To'g'ri javob: B) ot va eshak ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 482 20. Kartoshka va pomidorning vatani qaysi markazga to'g'ri keladi? A) Sharqiy Osiyo markazi B) O'rta yer dengizi markazi C) Janubiy Amerika markazi D) Habashiston markazi To'g'ri javob: C) Janubiy Amerika markazi✔ Bo'lim (BSB): Monoduragay chatishtirish 21. No'xatda sariq rang (A) yashil (a) ustidan dominant. Aa × Aa chatishtirishdan 400 ta o'simlik olindi. Ulardan nechtasi yashil? A) 200 B) 400 C) 300 D) 100 To'g'ri javob: D) 100 ✔ 22. Organizmning tashqi va ichki belgilari yig'indisi nima deyiladi? A) kariotip B) fenotip C) genotip D) genom To'g'ri javob: B) fenotip ✔ 23. Ota-ona ikkalasi ham albinizm geni bo'yicha geterozigota (Aa). Albinos (aa) farzand tug'ilish ehtimoli qancha? A) 25% B) 50% C) 75% D) 0% To'g'ri javob: A) 25% ✔ 24. Ikki geterozigota (Aa) chatishtirilganda F2 da 120 ta o'simlik olindi. Ulardan nechtasi geterozigota? A) 90 B) 30 C) 60 D) 120 To'g'ri javob: C) 60 ✔ 25. Odamda IV qon guruhining (IᴬIᴮ) irsiylanishi qaysi hodisaga misol bo'ladi? A) to'liq dominantlik B) kodominantlik C) chala dominantlik D) krossingover To'g'ri javob: B) kodominantlik ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 483 Biologiya • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): O'zgaruvchanlik 1. Kombinativ o'zgaruvchanlikning manbalaridan biri qaysi? A) poliploidiya B) harorat ta'sirida rangning o'zgarishi C) xromosoma deletsiyasi D) meyozdagi krossingover To'g'ri javob: D) meyozdagi krossingover✔ 2. Himoloy quyonining quloq va panjalari qora rangda bo'lishiga sabab nima? A) shu joylarda tana haroratining pastroq bo'lishi B) shu joylarda yorug'likning kamligi C) shu joylardagi hujayralarda mutatsiya bo'lishi D) shu joylarda qon aylanishining yo'qligi To'g'ri javob: A) shu joylarda tana haroratining pastroq bo'lishi ✔ 3. Bug'doy boshoqlaridagi boshoqchalar soni bo'yicha variatsion qator: 14 ta – 2 boshoq, 15 ta – 5, 16 ta – 8, 17 ta – 4, 18 ta – 1 boshoq. O'rtacha qiymat qancha? A) 16,25 B) 15,85 C) 15,5 D) 16 To'g'ri javob: B) 15,85 ✔ 4. Belgining tashqi muhit ta'sirida o'zgarish chegarasi nima deyiladi? A) reaksiya normasi B) kariotip C) genotip D) mutatsiya To'g'ri javob: A) reaksiya normasi ✔ 5. Mutatsiya nazariyasini yaratgan olim kim? A) T. Morgan B) K. Ber C) G. de Friz D) G. Mendel To'g'ri javob: C) G. de Friz ✔ Bo'lim (BSB): Jins genetikasi va birikkan irsiylanish 6. Onasi gemofiliya geni tashuvchisi (XᴴXʰ), otasi gemofil (XʰY). Qiz farzandning gemofil bo'lish ehtimoli qancha? A) 100% B) 0% C) 50% D) 25% To'g'ri javob: C) 50% ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 484 7. Onasi gemofiliya geni tashuvchisi (XᴴXʰ), otasi sog'lom (XᴴY). O'g'illarining necha foizi gemofiliya bilan kasallanishi mumkin? A) 25% B) 100% C) 0% D) 50% To'g'ri javob: D) 50%✔ 8. Bitta xromosomada joylashgan va birgalikda irsiylanadigan genlar to'plami qanday ataladi? A) genofond B) birikish guruhi C) allellar juftligi D) kariotip To'g'ri javob: B) birikish guruhi ✔ 9. Odamda erkak jinsini belgilovchi jinsiy xromosomalar to'plami qaysi? A) XY B) X0 C) YY D) XX To'g'ri javob: A) XY ✔ 10. T. Morgan drozofilada qaysi belgining jins bilan birikkan holda irsiylanishini aniqlagan? A) qanot uzunligining B) oyoqlar sonining C) ko'z rangining (oq ko'zlilik) D) tana o'lchamining To'g'ri javob: C) ko'z rangining (oq ko'zlilik) ✔ 11. Genlar orasidagi masofa qanday birlikda o'lchanadi (1% krossingover)? A) nanometr B) dalton C) kodon D) morganida To'g'ri javob: D) morganida ✔ Bo'lim (BSB): Diduragay va tahliliy chatishtirish 12. Mendelning uchinchi qonuni qanday ataladi? A) birinchi avlod bir xilligi qonuni B) belgilarning mustaqil irsiylanishi qonuni C) ajralish qonuni D) birikkan irsiylanish qonuni To'g'ri javob: B) belgilarning mustaqil irsiylanishi qonuni ✔ 13. AaBb × AaBb chatishtirilganda avlodda dominant gomozigota (AABB) organizmlar ulushi qancha? A) 9/16 B) 1/16 C) 1/4 D) 1/8 To'g'ri javob: B) 1/16 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 485 14. AaBb × aabb chatishtirilganda (genlar mustaqil) fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 9 : 3 : 3 : 1 B) 1 : 2 : 1 C) 1 : 1 : 1 : 1 D) 3 : 1 To'g'ri javob: C) 1 : 1 : 1 : 1✔ 15. AaBb × AaBb chatishtirishdan 1600 ta avlod olindi. Ulardan nechtasi ikkala belgi bo'yicha retsessiv (aabb)? A) 300 B) 400 C) 900 D) 100 To'g'ri javob: D) 100 ✔ 16. AaBbCcDd genotipli organizm necha xil gameta hosil qiladi? A) 32 B) 8 C) 16 D) 4 To'g'ri javob: C) 16 ✔ 17. AaBb × AaBb chatishtirilganda avlodda digeterozigotalar (AaBb) ulushi qancha? A) 1/2 B) 1/16 C) 1/4 D) 9/16 To'g'ri javob: C) 1/4 ✔ Bo'lim (BSB): Seleksiya asoslari 18. Uzoq (turlararo) duragaylarning odatda pushtsiz bo'lishiga sabab nima? A) meyozda ota-ona xromosomalari juftlasha olmaydi B) ular faqat jinssiz ko'payadi C) ularda ribosomalar bo'lmaydi D) ularda mitoz bo'lmaydi To'g'ri javob: A) meyozda ota-ona xromosomalari juftlasha olmaydi ✔ 19. Geterozis samarasining keyingi avlodlarda susayishiga sabab nima? A) xromosomalar sonining ortishi B) gomozigota organizmlar ulushining ortishi C) geterozigota organizmlar ulushining ortishi D) krossingoverning to'xtashi To'g'ri javob: B) gomozigota organizmlar ulushining ortishi ✔ 20. Seleksiyaning nazariy asosi qaysi fan hisoblanadi? A) sitologiya B) paleontologiya C) genetika D) anatomiya To'g'ri javob: C) genetika ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 486 Bo'lim (BSB): Monoduragay chatishtirish 21. To'liq dominantlikda Aa × Aa chatishtirilganda avlodda fenotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 3 : 1 B) 1 : 1 C) 1 : 2 : 1 D) 9 : 3 : 3 : 1 To'g'ri javob: A) 3 : 1✔ 22. Mendelning birinchi qonuni qanday ataladi? A) birinchi avlod duragaylarining bir xilligi qonuni B) birikkan irsiylanish qonuni C) ajralish qonuni D) belgilarning mustaqil irsiylanishi qonuni To'g'ri javob: A) birinchi avlod duragaylarining bir xilligi qonuni ✔ 23. AA × aa chatishtirilganda F1 duragaylarining genotipi qanday bo'ladi? A) 50% dominant, 50% retsessiv gomozigota B) 100% geterozigota (Aa) C) 100% dominant gomozigota D) 1 AA : 2 Aa : 1 aa To'g'ri javob: B) 100% geterozigota (Aa) ✔ 24. Aa × Aa chatishtirilganda avlodda genotip bo'yicha ajralish qanday bo'ladi? A) 1 : 2 : 1 B) 3 : 1 C) 1 : 1 D) 2 : 1 To'g'ri javob: A) 1 : 2 : 1 ✔ 25. Tungi go'zalda qizil gulli (AA) va oq gulli (aa) o'simliklar chatishtirilganda F1 gullari qanday rangda bo'ladi? A) pushti B) oq C) qizil D) qizil-oq yo'l-yo'l To'g'ri javob: A) pushti ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 487 Fizika • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis harakat 1. Velosipedchi 6 m/s tezlik bilan harakatlanib, 1,5 km yo'lni qancha vaqtda bosib o'tadi? A) 250 s B) 4 s C) 9 s D) 900 s To'g'ri javob: A) 250 s✔ 2. Tekis harakatda tezlik qanday formula bilan topiladi? A) v = 2s/t B) v = s/t² C) v = t/s D) v = s/t To'g'ri javob: D) v = s/t ✔ 3. 15 m/s tezlik necha km/soat ga teng? A) 150 km/soat B) 4,17 km/soat C) 54 km/soat D) 45 km/soat To'g'ri javob: C) 54 km/soat ✔ 4. Avtomobil 2 soat davomida 60 km/soat, so'ngra 1 soat davomida 30 km/soat tezlik bilan harakatlandi. Butun yo'ldagi o'rtacha tezlik qancha? A) 45 km/soat B) 40 km/soat C) 50 km/soat D) 90 km/soat To'g'ri javob: C) 50 km/soat ✔ 5. 72 km/soat tezlik necha m/s ga teng? A) 20 m/s B) 259,2 m/s C) 36 m/s D) 7,2 m/s To'g'ri javob: A) 20 m/s ✔ 6. Avtomobil 90 km/soat o'zgarmas tezlik bilan 2 soat harakatlandi. U qancha yo'l bosgan? A) 360 km B) 92 km C) 45 km D) 180 km To'g'ri javob: D) 180 km ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 488 Bo'lim (BSB): Mexanik harakat va uning nisbiyligi 7. Mexanikaning asosiy masalasi nimadan iborat? A) Jismning haroratini aniqlashdan B) Jismning qanday moddadan iboratligini aniqlashdan C) Jismning massasini aniqlashdan D) Istalgan vaqt momentida jismning fazodagi holatini aniqlashdan To'g'ri javob: D) Istalgan vaqt momentida jismning fazodagi holatini aniqlashdan✔ 8. Mexanik harakat deb nimaga aytiladi? A) Jism haroratining vaqt o'tishi bilan o'zgarishiga B) Jism molekulalarining tartibsiz harakatiga C) Jism massasining vaqt o'tishi bilan o'zgarishiga D) Jism holatining boshqa jismlarga nisbatan vaqt o'tishi bilan o'zgarishiga To'g'ri javob: D) Jism holatining boshqa jismlarga nisbatan vaqt o'tishi bilan o'zgarishiga ✔ 9. Eskalator 1 m/s tezlik bilan yuqoriga harakatlanmoqda. Odam eskalatorga nisbatan 1,5 m/s tezlik bilan yuqoriga yurmoqda. Eskalator uzunligi 30 m bo'lsa, odam qancha vaqtda yuqoriga chiqadi? A) 20 s B) 12 s C) 60 s D) 30 s To'g'ri javob: B) 12 s ✔ 10. Quyidagi kattaliklardan qaysi biri vektor kattalik? A) Ko'chish B) Bosib o'tilgan yo'l C) Massa D) Vaqt To'g'ri javob: A) Ko'chish ✔ 11. Qayiq suvga nisbatan 6 m/s tezlik bilan oqimga qarshi suzmoqda. Oqim tezligi 1,5 m/s. Qayiqning qirg'oqqa nisbatan tezligi qancha? A) 6 m/s B) 4,5 m/s C) 3 m/s D) 7,5 m/s To'g'ri javob: B) 4,5 m/s ✔ 12. Sanoq sistemasi nimalardan tashkil topadi? A) Sanoq jismi, u bilan bog'langan koordinatalar sistemasi va soat B) Sanoq jismi, tarozi va dinamometr C) Harakatlanayotgan jism va uning trayektoriyasi D) Faqat koordinatalar sistemasi va chizg'ich To'g'ri javob: A) Sanoq jismi, u bilan bog'langan koordinatalar sistemasi va soat ✔ 13. Velosiped g'ildiragi ventilining trayektoriyasi velosiped ramasiga nisbatan qanday chiziq bo'ladi? A) Nuqta B) Parabola C) To'g'ri chiziq D) Aylana To'g'ri javob: D) Aylana ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 489 Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis o'zgaruvchan harakat 14. Tekis o'zgaruvchan harakatda tezlanish vektori qanday yo'nalgan bo'ladi? A) Tezlik o'zgarishi vektori Δv bo'ylab B) Doimo tezlik vektori bo'ylab C) Doimo vertikal pastga D) Doimo trayektoriyaga perpendikulyar To'g'ri javob: A) Tezlik o'zgarishi vektori Δv bo'ylab✔ 15. Tekis tezlanuvchan harakatda tezlik grafigi v(t) qanday ko'rinishda bo'ladi? A) Parabola B) Aylana yoyi C) Vaqt o'qiga og'ma to'g'ri chiziq D) Vaqt o'qiga parallel to'g'ri chiziq To'g'ri javob: C) Vaqt o'qiga og'ma to'g'ri chiziq ✔ 16. 15 m/s tezlik bilan harakatlanayotgan avtomobil tormozlanib, 5 s da to'xtadi. Tezlanish moduli qancha? A) 0,33 m/s² B) 75 m/s² C) 3 m/s² D) 1,5 m/s² To'g'ri javob: C) 3 m/s² ✔ 17. Jism tekis tezlanuvchan harakatlanib, 5 s ichida tezligini 6 m/s dan 14 m/s gacha oshirdi. Shu vaqtda u qancha yo'l bosgan? A) 50 m B) 70 m C) 40 m D) 30 m To'g'ri javob: A) 50 m ✔ Bo'lim (BSB): Jismlarning erkin tushishi 18. 45 m balandlikdan boshlang'ich tezliksiz tushgan jism yerga qanday tezlik bilan uriladi? A) 45 m/s B) 450 m/s C) 30 m/s D) 15 m/s To'g'ri javob: C) 30 m/s ✔ 19. Erkin tushish deb qanday harakatga aytiladi? A) Jismning parashyut bilan tushishiga B) Jismning suyuqlikda cho'kishiga C) Jismning havoda o'zgarmas tezlik bilan tushishiga D) Jismning faqat og'irlik kuchi ta'sirida harakatiga To'g'ri javob: D) Jismning faqat og'irlik kuchi ta'sirida harakatiga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 490 20. Tinch holatdan erkin tushayotgan jism tezligining vaqtga bog'liqlik grafigi v(t) qanday? A) Kamayuvchi to'g'ri chiziq B) Vaqt o'qiga parallel to'g'ri chiziq C) Parabola D) Koordinata boshidan o'tuvchi og'ma to'g'ri chiziq To'g'ri javob: D) Koordinata boshidan o'tuvchi og'ma to'g'ri chiziq✔ Bo'lim (BSB): Aylana bo'ylab tekis harakat 21. Aylanayotgan diskda markazdan 10 sm va 20 sm uzoqlikda A va B nuqtalar bor. Ularning tezliklari haqida qaysi fikr to'g'ri? A) Burchak tezliklari teng, A ning chiziqli tezligi 2 marta katta B) Burchak tezliklari teng, B ning chiziqli tezligi 2 marta katta C) B ning burchak tezligi ham, chiziqli tezligi ham 2 marta katta D) Chiziqli tezliklari teng, A ning burchak tezligi katta To'g'ri javob: B) Burchak tezliklari teng, B ning chiziqli tezligi 2 marta katta ✔ 22. Aylana bo'ylab tekis harakat tezlanishli harakat hisoblanadimi? A) Ha, chunki tezlik moduli ortib boradi B) Ha, chunki tezlik yo'nalishi uzluksiz o'zgaradi C) Yo'q, chunki jism bir xil yo'l bosadi D) Yo'q, chunki tezlik moduli o'zgarmaydi To'g'ri javob: B) Ha, chunki tezlik yo'nalishi uzluksiz o'zgaradi ✔ 23. Burchak tezligi 4 rad/s bo'lgan nuqta radiusi 0,5 m aylana bo'ylab harakatlanmoqda. Uning chiziqli tezligi qancha? A) 4,5 m/s B) 2 m/s C) 0,125 m/s D) 8 m/s To'g'ri javob: B) 2 m/s ✔ 24. Aylanish davri 2 s bo'lgan jismning burchak tezligi qancha (π = 3,14)? A) 1,57 rad/s B) 6,28 rad/s C) 0,5 rad/s D) 3,14 rad/s To'g'ri javob: D) 3,14 rad/s ✔ 25. Chiziqli tezlik o'zgarmagan holda aylana radiusi 2 marta oshirilsa, markazga intilma tezlanish qanday o'zgaradi? A) 2 marta ortadi B) 4 marta kamayadi C) 2 marta kamayadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: C) 2 marta kamayadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 491 Fizika • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis harakat 1. Avtomobil 0,5 soatda 36 km yo'l bosdi. Uning tezligi necha m/s? A) 18 m/s B) 20 m/s C) 72 m/s D) 10 m/s To'g'ri javob: B) 20 m/s✔ 2. Yengil avtomobil 20 m/s tezlik bilan harakatlanmoqda. Undan 300 m oldinda xuddi shu yo'nalishda yuk mashinasi 15 m/s tezlik bilan ketmoqda. Yengil avtomobil yuk mashinasini qancha vaqtda quvib yetadi? A) 15 s B) 60 s C) 8,57 s D) 20 s To'g'ri javob: B) 60 s ✔ 3. Ikki jismning x(t) grafiklari og'ma to'g'ri chiziqlardir. Birinchi grafik vaqt o'qiga kattaroq burchak ostida og'gan. Bu nimani bildiradi? A) Ikki jism tezliklari teng B) Birinchi jismning massasi kattaroq C) Birinchi jism tezlanish bilan harakatlanadi D) Birinchi jismning tezligi kattaroq To'g'ri javob: D) Birinchi jismning tezligi kattaroq ✔ 4. Avtomobil 108 km/soat tezlik bilan 10 s davomida qancha yo'l bosadi? A) 1080 m B) 30 m C) 300 m D) 3000 m To'g'ri javob: C) 300 m ✔ 5. Tekis harakatlanayotgan jismning koordinatasi t = 0 da 2 m, t = 4 s da 10 m bo'ldi. Jism tezligi qancha? A) 2,5 m/s B) 2 m/s C) 3 m/s D) 8 m/s To'g'ri javob: B) 2 m/s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik harakat va uning nisbiyligi 6. Kengligi 120 m bo'lgan daryoni qayiq suvga nisbatan qirg'oqqa perpendikulyar 4 m/s tezlik bilan kesib o'tmoqda. Oqim tezligi 3 m/s. Qayiq daryoni qancha vaqtda kesib o'tadi? A) 17 s B) 24 s C) 40 s D) 30 s To'g'ri javob: D) 30 s ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 492 7. Daryo oqimining tezligi 2 m/s, qayiqning suvga nisbatan tezligi 5 m/s. Qayiq oqim bo'ylab suzganda uning qirg'oqqa nisbatan tezligi qancha? A) 7 m/s B) 5 m/s C) 10 m/s D) 3 m/s To'g'ri javob: A) 7 m/s✔ 8. Ikki poyezd parallel yo'llarda bir-biriga qarab 54 km/soat va 36 km/soat tezlik bilan harakatlanmoqda. Ularning bir-biriga nisbatan tezligi necha m/s? A) 18 m/s B) 25 m/s C) 90 m/s D) 5 m/s To'g'ri javob: B) 25 m/s ✔ 9. Qaysi holda jism bosib o'tgan yo'l ko'chish moduliga teng bo'ladi? A) Jism borib, so'ng orqaga qaytganda B) Jism aylana bo'ylab to'liq bir marta aylanganda C) Jism egri chiziqli trayektoriya bo'ylab harakatlanganda D) Jism to'g'ri chiziq bo'ylab bir yo'nalishda harakatlanganda To'g'ri javob: D) Jism to'g'ri chiziq bo'ylab bir yo'nalishda harakatlanganda ✔ 10. Bola shimolga 4 m, so'ngra sharqqa 3 m yurdi. Uning ko'chish moduli qancha? A) 1 m B) 7 m C) 5 m D) 12 m To'g'ri javob: C) 5 m ✔ Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis o'zgaruvchan harakat 11. Oniy tezlik deb nimaga aytiladi? A) Tezlik o'zgarishining vaqtga nisbatiga B) Butun yo'lning butun vaqtga nisbatiga C) Jismning trayektoriyaning berilgan nuqtasidagi, ya'ni berilgan paytdagi tezligiga D) Boshlang'ich va oxirgi tezliklarning o'rta arifmetigiga To'g'ri javob: C) Jismning trayektoriyaning berilgan nuqtasidagi, ya'ni berilgan paytdagi tezligiga ✔ 12. 72 km/soat tezlik bilan harakatlanayotgan avtomobil 5 m/s² tezlanish bilan tormozlandi. Tormozlanish yo'li qancha? A) 40 m B) 4 m C) 80 m D) 518,4 m To'g'ri javob: A) 40 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 493 13. Avtomobil 1,5 m/s² tezlanish bilan harakatlanib, tezligini 10 m/s dan 20 m/s gacha oshirdi. Bu vaqtda u qancha yo'l bosgan? A) 100 m B) 66,7 m C) 200 m D) 150 m To'g'ri javob: A) 100 m✔ 14. Jism tezligi proyeksiyasining tenglamasi vₓ = 10 − 2t (SI birliklarda). Jism qancha vaqtdan keyin to'xtaydi? A) 20 s B) 5 s C) 10 s D) 8 s To'g'ri javob: B) 5 s ✔ Bo'lim (BSB): Jismlarning erkin tushishi 15. Vertikal yuqoriga otilgan jism eng yuqori nuqtada bo'lganda uning tezligi va tezlanishi qanday bo'ladi? A) Tezlik eng katta, tezlanish nolga teng B) Tezlik g ga teng, tezlanish nolga teng C) Tezlik ham, tezlanish ham nolga teng D) Tezlik nolga teng, tezlanish g ga teng To'g'ri javob: D) Tezlik nolga teng, tezlanish g ga teng ✔ 16. Balkondan tosh vertikal pastga 5 m/s boshlang'ich tezlik bilan otildi va 2 s dan keyin yerga tushdi. Balkon balandligi qancha? A) 20 m B) 30 m C) 10 m D) 25 m To'g'ri javob: B) 30 m ✔ 17. Quduqqa tashlangan tosh 2 s dan keyin suv sathiga yetdi. Quduqdagi suv sathigacha chuqurlik qancha (tovush kechikishini hisobga olmang)? A) 40 m B) 20 m C) 10 m D) 200 m To'g'ri javob: B) 20 m ✔ 18. Tinch holatdan erkin tushayotgan jismning ketma-ket birinchi, ikkinchi va uchinchi sekundlarda bosib o'tgan yo'llari qanday nisbatda bo'ladi? A) 1 : 4 : 9 B) 1 : 3 : 5 C) 1 : 2 : 3 D) 1 : 1 : 1 To'g'ri javob: B) 1 : 3 : 5 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 494 19. Tinch holatdan erkin tushayotgan jismning dastlabki 4 s dagi o'rtacha tezligi qancha? A) 80 m/s B) 20 m/s C) 40 m/s D) 10 m/s To'g'ri javob: B) 20 m/s✔ 20. Tinch holatdan erkin tushayotgan jismning 3 s dan keyingi tezligi qancha? A) 15 m/s B) 30 m/s C) 45 m/s D) 90 m/s To'g'ri javob: B) 30 m/s ✔ 21. Turli massali jismlarning bir xil tezlanish bilan erkin tushishini birinchi bo'lib tajribalar asosida ko'rsatgan olim kim? A) Galileo Galiley B) Iogann Kepler C) Aristotel D) Arximed To'g'ri javob: A) Galileo Galiley ✔ Bo'lim (BSB): Aylana bo'ylab tekis harakat 22. Radiusi 5 m bo'lgan karusel 20 s da bir marta aylanadi. Karusel chetida o'tirgan bolaning markazga intilma tezlanishi taxminan qancha? A) 1,57 m/s² B) 0,99 m/s² C) 0,49 m/s² D) 0,08 m/s² To'g'ri javob: C) 0,49 m/s² ✔ 23. Nuqta radiusi 0,5 m bo'lgan aylana bo'ylab 0,5 s davr bilan tekis aylanmoqda. Uning chiziqli tezligi qancha (π = 3,14)? A) 6,28 m/s B) 3,14 m/s C) 12,56 m/s D) 1,57 m/s To'g'ri javob: A) 6,28 m/s ✔ 24. Burchak tezligi 2 rad/s bo'lgan nuqta radiusi 3 m aylana bo'ylab aylanmoqda. Markazga intilma tezlanish qancha? A) 36 m/s² B) 18 m/s² C) 12 m/s² D) 6 m/s² To'g'ri javob: C) 12 m/s² ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 495 25. SI da burchak tezligining birligi qaysi? A) Gs·m B) m/s C) rad/s² D) rad/s To'g'ri javob: D) rad/s✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 496 Fizika • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis harakat 1. To'g'ri chiziqli tekis harakat deb qanday harakatga aytiladi? A) Jism aylana bo'ylab o'zgarmas tezlik bilan qiladigan harakatga B) Jism tezligi har sekundda bir xil kattalikka ortadigan harakatga C) Jism faqat og'irlik kuchi ta'sirida qiladigan harakatga D) Jism istalgan teng vaqt oraliqlarida bir xil ko'chishlar qiladigan harakatga To'g'ri javob: D) Jism istalgan teng vaqt oraliqlarida bir xil ko'chishlar qiladigan harakatga✔ 2. Orasidagi masofa 280 km bo'lgan ikki shahardan bir vaqtda bir-biriga qarab avtobus (60 km/soat) va yengil avtomobil (80 km/soat) yo'lga chiqdi. Ular qancha vaqtdan keyin uchrashadi? A) 14 soat B) 2 soat C) 3,5 soat D) 4,67 soat To'g'ri javob: B) 2 soat ✔ 3. Piyoda 5 km/soat tezlik bilan 30 minut yurdi. U qancha yo'l bosgan? A) 6 km B) 10 km C) 2,5 km D) 150 km To'g'ri javob: C) 2,5 km ✔ 4. Quyidagi harakatlardan qaysi biri to'g'ri chiziqli tekis harakatga eng yaqin? A) Yuqoriga otilgan toshning harakati B) Tormozlanayotgan poyezdning harakati C) Bekatdan jo'nab ketayotgan avtobusning harakati D) Eskalator pog'onasining o'zgarmas tezlik bilan ko'tarilishi To'g'ri javob: D) Eskalator pog'onasining o'zgarmas tezlik bilan ko'tarilishi ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik harakat va uning nisbiyligi 5. Jism harakatlanganda fazoda chizgan chiziq nima deyiladi? A) Bosib o'tilgan yo'l B) Koordinata C) Ko'chish D) Trayektoriya To'g'ri javob: D) Trayektoriya ✔ 6. Jism X o'qi bo'ylab koordinatasi x₀ = −3 m bo'lgan nuqtadan x = 5 m bo'lgan nuqtaga ko'chdi. Ko'chishning X o'qidagi proyeksiyasi qancha? A) 15 m B) 5 m C) 2 m D) 8 m To'g'ri javob: D) 8 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 497 7. Sportchi 30 m sharqqa yugurib, so'ng shu yo'l bo'ylab 30 m g'arbga qaytdi. Bosib o'tilgan yo'l va ko'chish moduli qancha? A) Yo'l 30 m, ko'chish 30 m B) Yo'l 60 m, ko'chish 60 m C) Yo'l 60 m, ko'chish 0 D) Yo'l 0, ko'chish 60 m To'g'ri javob: C) Yo'l 60 m, ko'chish 0✔ 8. Quyidagi qaysi holda jismni moddiy nuqta deb hisoblash mumkin? A) Gimnastikachining sakrashdagi harakatlarini baholashda B) Yerning o'z o'qi atrofida aylanishini o'rganishda C) Avtomobilni tor garajga kiritishni rejalashtirishda D) Yerning Quyosh atrofidagi orbital harakatini o'rganishda To'g'ri javob: D) Yerning Quyosh atrofidagi orbital harakatini o'rganishda ✔ 9. Jism radiusi 10 m bo'lgan aylana bo'ylab yarim aylana bosib o'tdi. Bosib o'tilgan yo'lni toping (π = 3,14). A) 31,4 m B) 20 m C) 62,8 m D) 15,7 m To'g'ri javob: A) 31,4 m ✔ Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis o'zgaruvchan harakat 10. Jism tezligi tinch holatdan 5 s ichida tekis ravishda 10 m/s gacha oshdi. Tezlik grafigi ostidagi yuza bo'yicha bosib o'tilgan yo'lni toping. A) 10 m B) 50 m C) 2 m D) 25 m To'g'ri javob: D) 25 m ✔ 11. Jismning harakat tenglamasi x = 3 + 2t + t² (SI birliklarda). Jism tezlanishi qancha? A) 4 m/s² B) 2 m/s² C) 3 m/s² D) 1 m/s² To'g'ri javob: B) 2 m/s² ✔ 12. Tinch holatdan 2 m/s² tezlanish bilan harakatlana boshlagan jism beshinchi sekund davomida qancha yo'l bosadi? A) 25 m B) 10 m C) 9 m D) 4 m To'g'ri javob: C) 9 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 498 13. Avtomobil tinch holatdan 10 s da 20 m/s tezlikka erishdi. Uning tezlanishi qancha? A) 200 m/s² B) 0,5 m/s² C) 20 m/s² D) 2 m/s² To'g'ri javob: D) 2 m/s²✔ 14. Tinch holatdan 4 m/s² tezlanish bilan harakatlana boshlagan jism 5 s da qancha yo'l bosadi? A) 20 m B) 50 m C) 100 m D) 10 m To'g'ri javob: B) 50 m ✔ 15. 20 m/s tezlik bilan harakatlanayotgan avtomobil 2 m/s² tezlanish bilan tormozlana boshladi. Tormozlana boshlagandan keyin 15 s ichida u qancha yo'l bosadi? A) 75 m B) 225 m C) 300 m D) 100 m To'g'ri javob: D) 100 m ✔ 16. Tezlanish vektori tezlik vektoriga qarama-qarshi yo'nalgan bo'lsa, jism qanday harakatlanadi? A) Tezligi moduli kamayadi B) Aylana bo'ylab harakatlanadi C) Tezligi o'zgarmaydi D) Tezligi moduli ortadi To'g'ri javob: A) Tezligi moduli kamayadi ✔ Bo'lim (BSB): Jismlarning erkin tushishi 17. Yer sirti yaqinida erkin tushish tezlanishi taxminan nechaga teng? A) 3,6 m/s² B) 9,8 m/s² C) 1,6 m/s² D) 0,98 m/s² To'g'ri javob: B) 9,8 m/s² ✔ 18. 80 m balandlikdan boshlang'ich tezliksiz tashlangan jism qancha vaqtda yerga tushadi? A) 16 s B) 8 s C) 2,83 s D) 4 s To'g'ri javob: D) 4 s ✔ 19. Tinch holatdan erkin tushayotgan jism to'rtinchi sekund davomida qancha yo'l bosadi? A) 80 m B) 35 m C) 40 m D) 45 m To'g'ri javob: B) 35 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 499 20. Jism tushadigan balandlik 4 marta oshirilsa, erkin tushish vaqti qanday o'zgaradi? A) 4 marta ortadi B) 16 marta ortadi C) 2 marta ortadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: C) 2 marta ortadi✔ 21. Tinch holatdan erkin tushayotgan jism dastlabki 2 s da qancha masofani o'tadi? A) 5 m B) 20 m C) 10 m D) 40 m To'g'ri javob: B) 20 m ✔ Bo'lim (BSB): Aylana bo'ylab tekis harakat 22. Velosiped g'ildiragining radiusi 0,4 m, aylanish chastotasi 2 Gs. G'ildirak gardishidagi nuqtaning chiziqli tezligi qancha? A) 10,05 m/s B) 1,6 m/s C) 2,51 m/s D) 5,03 m/s To'g'ri javob: D) 5,03 m/s ✔ 23. Aylanish chastotasi 5 Gs. Burchak tezligi qancha (π = 3,14)? A) 15,7 rad/s B) 5 rad/s C) 31,4 rad/s D) 0,2 rad/s To'g'ri javob: C) 31,4 rad/s ✔ 24. Aylanish chastotasi 50 Gs bo'lsa, aylanish davri qancha? A) 0,2 s B) 0,5 s C) 2 s D) 0,02 s To'g'ri javob: D) 0,02 s ✔ 25. Aylana bo'ylab tekis harakatlanayotgan jismning tezlik vektori qanday yo'nalgan? A) Aylanaga urinma bo'ylab B) Radius bo'ylab markazdan tashqariga C) Aylana tekisligiga perpendikulyar D) Radius bo'ylab markazga To'g'ri javob: A) Aylanaga urinma bo'ylab ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 500 Fizika • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis harakat 1. Avtomobil harakat vaqtining birinchi yarmida 40 km/soat, ikkinchi yarmida 60 km/soat tezlik bilan harakatlandi. O'rtacha tezlikni toping. A) 50 km/soat B) 48 km/soat C) 45 km/soat D) 100 km/soat To'g'ri javob: A) 50 km/soat✔ 2. Avtomobil yo'lning birinchi yarmini 40 km/soat, ikkinchi yarmini 60 km/soat tezlik bilan bosib o'tdi. Butun yo'ldagi o'rtacha tezlik qancha? A) 45 km/soat B) 52 km/soat C) 48 km/soat D) 50 km/soat To'g'ri javob: C) 48 km/soat ✔ 3. Jismning harakat tenglamasi x = 5 + 3t (SI birliklarda). t = 4 s bo'lgan paytda jismning koordinatasi qancha? A) 32 m B) 23 m C) 17 m D) 12 m To'g'ri javob: C) 17 m ✔ 4. To'g'ri chiziqli tekis harakatda tezlik proyeksiyasining grafigi vₓ(t) qanday bo'ladi? A) Koordinata boshidan o'tuvchi og'ma to'g'ri chiziq B) Vaqt o'qiga parallel to'g'ri chiziq C) Vaqt o'qiga perpendikulyar to'g'ri chiziq D) Parabola To'g'ri javob: B) Vaqt o'qiga parallel to'g'ri chiziq ✔ 5. Ikki jismning harakat tenglamalari x₁ = 10 + 2t va x₂ = 40 − 4t (SI birliklarda). Ular qachon va qayerda uchrashadi? A) t = 5 s, x = 30 m B) t = 7,5 s, x = 25 m C) t = 5 s, x = 20 m D) t = 15 s, x = 40 m To'g'ri javob: C) t = 5 s, x = 20 m ✔ 6. To'g'ri chiziqli tekis harakatda koordinataning vaqtga bog'liqlik grafigi x(t) qanday ko'rinishda bo'ladi? A) Parabola B) Giperbola C) Vaqt o'qiga og'ma to'g'ri chiziq D) Vaqt o'qiga parallel to'g'ri chiziq To'g'ri javob: C) Vaqt o'qiga og'ma to'g'ri chiziq ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 501 7. Jismning harakat tenglamasi x = 20 − 4t (SI birliklarda). Jism tezligining moduli va yo'nalishi qanday? A) 20 m/s, X o'qiga qarama-qarshi B) 20 m/s, X o'qi bo'ylab C) 4 m/s, X o'qi bo'ylab D) 4 m/s, X o'qiga qarama-qarshi To'g'ri javob: D) 4 m/s, X o'qiga qarama-qarshi✔ 8. Quyoshdan Yergacha masofa 1,5·10¹¹ m, yorug'lik tezligi 3·10⁸ m/s. Yorug'lik Quyoshdan Yergacha qancha vaqtda yetib keladi? A) 450 s B) 5000 s C) 50 s D) 500 s To'g'ri javob: D) 500 s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik harakat va uning nisbiyligi 9. Poyezd 15 m/s tezlik bilan harakatlanmoqda. Yo'lovchi vagon ichida poyezd harakati yo'nalishida vagonga nisbatan 1 m/s tezlik bilan yurmoqda. Yo'lovchining Yerga nisbatan tezligi qancha? A) 1 m/s B) 14 m/s C) 15 m/s D) 16 m/s To'g'ri javob: D) 16 m/s ✔ 10. Xalqaro birliklar sistemasida (SI) vaqt birligi qaysi? A) Minut B) Sutka C) Sekund D) Soat To'g'ri javob: C) Sekund ✔ 11. Ko'chish deb nimaga aytiladi? A) Jismning vaqt birligida bosib o'tgan masofasiga B) Jismning boshlang'ich holatidan oxirgi holatiga o'tkazilgan yo'nalgan kesmaga C) Jism harakatlangan chiziqning shakliga D) Jism trayektoriyasining uzunligiga To'g'ri javob: B) Jismning boshlang'ich holatidan oxirgi holatiga o'tkazilgan yo'nalgan kesmaga ✔ 12. Harakatlanayotgan poyezd vagonida o'tirgan yo'lovchi qaysi jismga nisbatan tinch holatda? A) Vagondagi o'rindiqqa B) Bekat binosiga C) Temir yo'l relslariga D) Qarshidan kelayotgan poyezdga To'g'ri javob: A) Vagondagi o'rindiqqa ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 502 Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis o'zgaruvchan harakat 13. Tinch holatdan tekis tezlanuvchan harakatlangan jism 4 s da 32 m yo'l bosdi. Uning tezlanishi qancha? A) 2 m/s² B) 16 m/s² C) 8 m/s² D) 4 m/s² To'g'ri javob: D) 4 m/s²✔ 14. SI da tezlanish birligi qaysi? A) km/soat B) m/s C) m/s² D) m²/s To'g'ri javob: C) m/s² ✔ 15. Tinch holatdan tekis tezlanuvchan harakatlana boshlagan jism birinchi sekundda 2 m yo'l bosdi. U uchinchi sekundda qancha yo'l bosadi? A) 6 m B) 8 m C) 18 m D) 10 m To'g'ri javob: D) 10 m ✔ 16. Avtomobil 20 s ichida tezligini 36 km/soat dan 72 km/soat gacha oshirdi. Uning tezlanishi qancha? A) 0,5 m/s² B) 2 m/s² C) 5 m/s² D) 1,8 m/s² To'g'ri javob: A) 0,5 m/s² ✔ Bo'lim (BSB): Jismlarning erkin tushishi 17. Jism vertikal yuqoriga 20 m/s tezlik bilan otildi. 3 s dan keyin u otilgan joydan qanday balandlikda bo'ladi? A) 45 m B) 15 m C) 60 m D) 20 m To'g'ri javob: B) 15 m ✔ 18. Vertikal yuqoriga otilgan jism 3 s dan keyin otilgan joyiga qaytib tushdi. Uning boshlang'ich tezligi qancha bo'lgan? A) 45 m/s B) 15 m/s C) 7,5 m/s D) 30 m/s To'g'ri javob: B) 15 m/s ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 503 19. Havosi so'rib olingan shisha naycha ichida pat, po'kak va tanga bir vaqtda qo'yib yuborildi. Ular qanday tushadi? A) Avval tanga, keyin po'kak, oxirida pat B) Avval pat tushadi C) Pat umuman tushmaydi D) Bir vaqtda tushadi To'g'ri javob: D) Bir vaqtda tushadi✔ Bo'lim (BSB): Aylana bo'ylab tekis harakat 20. Radius o'zgarmagan holda chiziqli tezlik 2 marta oshirilsa, markazga intilma tezlanish qanday o'zgaradi? A) 4 marta ortadi B) O'zgarmaydi C) 2 marta kamayadi D) 2 marta ortadi To'g'ri javob: A) 4 marta ortadi ✔ 21. Aylanish davri 0,1 s bo'lgan parrak 10 s da necha marta aylanadi? A) 100 marta B) 10 marta C) 1 marta D) 1000 marta To'g'ri javob: A) 100 marta ✔ 22. Jism aylana bo'ylab bir marta to'liq aylanganda radius qanday burchakka buriladi? A) π rad B) 4π rad C) π/2 rad D) 2π rad To'g'ri javob: D) 2π rad ✔ 23. Aylana bo'ylab tekis harakatda quyidagilardan qaysi biri o'zgarmaydi? A) Tezlik yo'nalishi B) Tezlanish yo'nalishi C) Jismning koordinatalari D) Tezlik moduli To'g'ri javob: D) Tezlik moduli ✔ 24. G'ildirak 2 minutda 240 marta aylandi. Uning aylanish chastotasi qancha? A) 4 Gs B) 2 Gs C) 120 Gs D) 0,5 Gs To'g'ri javob: B) 2 Gs ✔ 25. Soat minut milining aylanish davri qancha? A) 24 soat B) 1 minut C) 1 soat D) 12 soat To'g'ri javob: C) 1 soat ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 504 Fizika • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis harakat 1. Tezlik grafigi v(t) bilan vaqt o'qi orasidagi yuza son jihatdan nimaga teng? A) Tezlanishga B) Jism massasiga C) Bosib o'tilgan yo'lga D) Harakat vaqtiga To'g'ri javob: C) Bosib o'tilgan yo'lga✔ 2. Uzunligi 200 m bo'lgan poyezd 10 m/s tezlik bilan harakatlanib, uzunligi 300 m bo'lgan ko'prikdan to'liq qancha vaqtda o'tadi? A) 50 s B) 10 s C) 20 s D) 30 s To'g'ri javob: A) 50 s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik harakat va uning nisbiyligi 3. Ikki avtomobil bir yo'nalishda 80 km/soat va 60 km/soat tezlik bilan harakatlanmoqda. Ikkinchi avtomobilning birinchisiga nisbatan tezlik moduli qancha? A) 20 km/soat B) 70 km/soat C) 80 km/soat D) 140 km/soat To'g'ri javob: A) 20 km/soat ✔ 4. Qayiq suvga nisbatan 4 m/s tezlik bilan qirg'oqqa perpendikulyar yo'nalishda suzmoqda. Oqim tezligi 3 m/s. Qayiqning qirg'oqqa nisbatan tezligi qancha? A) 1 m/s B) 3,5 m/s C) 7 m/s D) 5 m/s To'g'ri javob: D) 5 m/s ✔ 5. Sportchi radiusi 50 m bo'lgan aylana yo'lakni 2 marta to'liq aylanib chiqdi. Uning ko'chish moduli qancha? A) 628 m B) 0 m C) 314 m D) 100 m To'g'ri javob: B) 0 m ✔ 6. Jism tomoni 10 m bo'lgan kvadratning ikki qo'shni tomoni bo'ylab harakatlandi. Ko'chish modulini toping (√2 ≈ 1,41). A) 14,1 m B) 20 m C) 40 m D) 10 m To'g'ri javob: A) 14,1 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 505 Bo'lim (BSB): To'g'ri chiziqli tekis o'zgaruvchan harakat 7. Samolyot uchish yo'lagida tinch holatdan 4 m/s² tezlanish bilan harakatlanib, 80 m/s tezlikda yerdan uziladi. Uchish yo'lagining kerakli uzunligi qancha? A) 20 m B) 800 m C) 1600 m D) 320 m To'g'ri javob: B) 800 m✔ 8. Jismning harakat tenglamasi x = 5 − 4t + 2t² (SI birliklarda). Tezlik proyeksiyasining vaqtga bog'liqlik tenglamasi qanday? A) vₓ = −4 + 4t B) vₓ = 5 + 4t C) vₓ = 2 + 4t D) vₓ = −4 + 2t To'g'ri javob: A) vₓ = −4 + 4t ✔ 9. Boshlang'ich tezligi 4 m/s bo'lgan jism 2 m/s² tezlanish bilan tekis tezlanuvchan harakatlanmoqda. 5 s dan keyin uning tezligi qancha bo'ladi? A) 14 m/s B) 24 m/s C) 10 m/s D) 6 m/s To'g'ri javob: A) 14 m/s ✔ 10. Poyezd bekatdan 0,2 m/s² tezlanish bilan jo'nadi. 1 minutdan keyin uning tezligi qancha bo'ladi? A) 6 m/s B) 24 m/s C) 0,2 m/s D) 12 m/s To'g'ri javob: D) 12 m/s ✔ 11. Tezlanish deb nimaga aytiladi? A) Bosib o'tilgan yo'lning vaqtga nisbatiga B) Tezlik o'zgarishining shu o'zgarish sodir bo'lgan vaqt oralig'iga nisbatiga C) Ko'chishning vaqt kvadratiga ko'paytmasiga D) Tezlikning vaqtga ko'paytmasiga To'g'ri javob: B) Tezlik o'zgarishining shu o'zgarish sodir bo'lgan vaqt oralig'iga nisbatiga ✔ 12. Boshlang'ich tezligi 10 m/s bo'lgan jism 2 m/s² tezlanish bilan tekis tezlanuvchan harakatlanib, 3 s da qancha yo'l bosadi? A) 19 m B) 39 m C) 48 m D) 36 m To'g'ri javob: B) 39 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 506 Bo'lim (BSB): Jismlarning erkin tushishi 13. Yerning qayerida erkin tushish tezlanishi kattaroq? A) Hamma joyda aynan bir xil B) Qutblarda C) Ekvatorda D) Baland tog' cho'qqilarida To'g'ri javob: B) Qutblarda✔ 14. Erkin tushish tezlanishi qanday yo'nalgan? A) Vertikal pastga B) Gorizontal C) Vertikal yuqoriga D) Jism tezligiga qarama-qarshi To'g'ri javob: A) Vertikal pastga ✔ 15. Vertikal yuqoriga otilgan jismning boshlang'ich tezligi 2 marta oshirilsa, uning ko'tarilish balandligi qanday o'zgaradi? A) 8 marta ortadi B) 2 marta ortadi C) 4 marta ortadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: C) 4 marta ortadi ✔ 16. Jism vertikal yuqoriga 30 m/s tezlik bilan otildi. U qancha vaqtdan keyin otilgan joyiga qaytib tushadi? A) 9 s B) 6 s C) 1,5 s D) 3 s To'g'ri javob: B) 6 s ✔ 17. Havo qarshiligi hisobga olinmasa, massasi 2 marta katta bo'lgan jism qanday tezlanish bilan erkin tushadi? A) Xuddi shunday tezlanish bilan B) 4 marta katta tezlanish bilan C) 2 marta katta tezlanish bilan D) 2 marta kichik tezlanish bilan To'g'ri javob: A) Xuddi shunday tezlanish bilan ✔ 18. Bir joydan avval birinchi tosh, 1 s dan keyin ikkinchi tosh boshlang'ich tezliksiz qo'yib yuborildi. Birinchi tosh qo'yib yuborilgandan 3 s o'tgach ular orasidagi masofa qancha bo'ladi? A) 10 m B) 15 m C) 25 m D) 5 m To'g'ri javob: C) 25 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 507 19. Jism vertikal yuqoriga 20 m/s tezlik bilan otildi. U qanday eng katta balandlikka ko'tariladi? A) 20 m B) 40 m C) 2 m D) 10 m To'g'ri javob: A) 20 m✔ Bo'lim (BSB): Aylana bo'ylab tekis harakat 20. Aylana bo'ylab tekis harakatda markazga intilma tezlanish qanday yo'nalgan? A) Markazdan tashqariga B) Radius bo'ylab aylana markaziga C) Tezlik vektori bo'ylab D) Aylanaga urinma bo'ylab To'g'ri javob: B) Radius bo'ylab aylana markaziga ✔ 21. Jism radiusi 20 m bo'lgan aylana bo'ylab 10 m/s tezlik bilan tekis harakatlanmoqda. Markazga intilma tezlanishni toping. A) 200 m/s² B) 2 m/s² C) 5 m/s² D) 0,5 m/s² To'g'ri javob: C) 5 m/s² ✔ 22. SI da aylanish chastotasining birligi qaysi? A) Radian (rad) B) Metr/sekund (m/s) C) Sekund (s) D) Gers (Gs) To'g'ri javob: D) Gers (Gs) ✔ 23. Yer radiusi 6400 km, o'z o'qi atrofida aylanish davri 24 soat. Ekvatordagi nuqtaning chiziqli tezligi taxminan qancha? A) 233 m/s B) 74 m/s C) 465 m/s D) 2900 m/s To'g'ri javob: C) 465 m/s ✔ 24. Aylanish davri deb nimaga aytiladi? A) Jismning aylanish burchagiga B) Aylana radiusining tezlikka nisbatiga C) Bir sekunddagi aylanishlar soniga D) Jismning bir marta to'liq aylanishi uchun ketgan vaqtga To'g'ri javob: D) Jismning bir marta to'liq aylanishi uchun ketgan vaqtga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 508 25. Avtomobil radiusi 100 m bo'lgan burilishdan 72 km/soat tezlik bilan o'tmoqda. Markazga intilma tezlanish qancha? A) 51,84 m/s² B) 0,2 m/s² C) 4 m/s² D) 40 m/s² To'g'ri javob: C) 4 m/s²✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 509 Fizika • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nyutonning ikkinchi va uchinchi qonunlari 1. Magnit temir bo'lagini 2 N kuch bilan tortmoqda. Temir bo'lagi magnitni qanday kuch bilan tortadi? A) 4 N B) 0 N C) 2 N D) 1 N To'g'ri javob: C) 2 N✔ 2. Nyutonning uchinchi qonuni qanday ta'riflanadi? A) Ta'sir kuchi har doim aks ta'sir kuchidan katta bo'ladi B) Ikki jism bir-biriga moduli teng, yo'nalishi qarama-qarshi bo'lgan kuchlar bilan ta'sir qiladi C) Kuch ta'sir etmasa, jism tinch turadi yoki tekis harakatlanadi D) Jism tezlanishi unga ta'sir etuvchi kuchga to'g'ri proporsional To'g'ri javob: B) Ikki jism bir-biriga moduli teng, yo'nalishi qarama-qarshi bo'lgan kuchlar bilan ✔ ta'sir qiladi 3. Silliq gorizontal stol ustidagi ip bilan bog'langan 1 kg va 2 kg massali jismlar birinchi jismga qo'yilgan 12 N gorizontal kuch bilan tortilmoqda. Sistema tezlanishi qancha? A) 2 m/s² B) 6 m/s² C) 12 m/s² D) 4 m/s² To'g'ri javob: D) 4 m/s² ✔ 4. Yer olmani 3 N kuch bilan tortmoqda. Olma Yerni qanday kuch bilan tortadi? A) 30 N B) 3 N C) 0 N D) 3·10⁻²⁴ N To'g'ri javob: B) 3 N ✔ 5. Massasi 1000 kg bo'lgan avtomobil tinch holatdan 10 s da 20 m/s tezlikka erishdi. Unga ta'sir etuvchi teng ta'sir etuvchi kuch qancha? A) 500 N B) 20000 N C) 2000 N D) 200 N To'g'ri javob: C) 2000 N ✔ Bo'lim (BSB): Nyutonning birinchi qonuni. Inersiya 6. Avtomobilda xavfsizlik kamari taqishdan maqsad nima? A) Yo'lovchining og'irlik kuchini kamaytirish B) Keskin tormozlanishda haydovchi va yo'lovchini inersiya bilan oldinga otilib ketishdan saqlash C) Avtomobilning ishqalanish kuchini kamaytirish D) Avtomobil tezligini oshirish To'g'ri javob: B) Keskin tormozlanishda haydovchi va yo'lovchini inersiya bilan oldinga otilib ✔ ketishdan saqlash 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 510 7. Jismga o'zaro perpendikulyar yo'nalgan 6 N va 8 N kuchlar ta'sir etmoqda. Teng ta'sir etuvchi kuch moduli qancha? A) 14 N B) 10 N C) 2 N D) 48 N To'g'ri javob: B) 10 N✔ Bo'lim (BSB): Og'irlik kuchi, jism vazni va sun'iy yo'ldoshlar 8. Sayyora radiusi 4000 km, uning sirtida erkin tushish tezlanishi 4 m/s². Shu sayyora uchun birinchi kosmik tezlik qancha? A) 16 km/s B) 4 km/s C) 2 km/s D) 8 km/s To'g'ri javob: B) 4 km/s ✔ 9. Raketa startda 3g tezlanish bilan vertikal yuqoriga ko'tarilmoqda. Kosmonavtning vazni Yerda tinch turgandagi vaznidan necha marta katta? A) 3 marta B) 9 marta C) 2 marta D) 4 marta To'g'ri javob: D) 4 marta ✔ 10. Avtomobil radiusi 40 m bo'lgan qavariq ko'prikning yuqori nuqtasida qanday tezlikda vaznsizlik holatiga tushadi? A) 4 m/s B) 400 m/s C) 20 m/s D) 40 m/s To'g'ri javob: C) 20 m/s ✔ Bo'lim (BSB): Butun olam tortishish qonuni 11. Gravitatsiya doimiysini birinchi bo'lib tajribada aniqlagan olim kim? A) Isaak Nyuton B) Galileo Galiley C) Genri Kavendish D) Iogann Kepler To'g'ri javob: C) Genri Kavendish ✔ 12. Sayyoralarning Quyosh atrofidagi harakat qonunlarini kim aniqlagan? A) Isaak Nyuton B) Iogann Kepler C) Genri Kavendish D) Arximed To'g'ri javob: B) Iogann Kepler ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 511 13. Yer Oyni F kuch bilan tortadi. Oy Yerni qanday kuch bilan tortadi? A) 81F kuch bilan B) F/81 kuch bilan C) F kuch bilan D) Umuman tortmaydi To'g'ri javob: C) F kuch bilan✔ 14. Jismlardan birining massasi 2 marta, ikkinchisiniki 3 marta oshirilsa, ular orasidagi tortishish kuchi qanday o'zgaradi? A) 5 marta ortadi B) 1,5 marta ortadi C) 36 marta ortadi D) 6 marta ortadi To'g'ri javob: D) 6 marta ortadi ✔ 15. Butun olam tortishish qonunini kim kashf etgan? A) Iogann Kepler B) Nikolay Kopernik C) Galileo Galiley D) Isaak Nyuton To'g'ri javob: D) Isaak Nyuton ✔ 16. Yer sirtidan Yer radiusiga teng balandlikda erkin tushish tezlanishi qancha (Yer sirtida g = 10 m/s²)? A) 10 m/s² B) 2,5 m/s² C) 5 m/s² D) 1,25 m/s² To'g'ri javob: B) 2,5 m/s² ✔ 17. Massalari 60 kg va 80 kg bo'lgan ikki odam bir-biridan 1 m masofada turibdi. Ular orasidagi tortishish kuchi taxminan qancha? A) 3,2·10⁻⁹ N B) 3,2·10⁻⁷ N C) 4,8·10³ N D) 1,4·10⁻⁸ N To'g'ri javob: B) 3,2·10⁻⁷ N ✔ 18. Ikki jismning har birining massasi 2 marta oshirilib, ular orasidagi masofa ham 2 marta oshirilsa, tortishish kuchi qanday o'zgaradi? A) 2 marta ortadi B) 2 marta kamayadi C) O'zgarmaydi D) 4 marta ortadi To'g'ri javob: C) O'zgarmaydi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 512 Bo'lim (BSB): Elastiklik va ishqalanish kuchlari 19. Guk qonuni qaysi formula bilan ifodalanadi? A) Fₑ = μ·N B) Fₑ = k·x² C) Fₑ = m·g D) Fₑ = k·x To'g'ri javob: D) Fₑ = k·x✔ 20. Gorizontal yo'lda tormozlanayotgan avtomobil g'ildiraklari sirpanmoqda. Ishqalanish koeffitsiyenti 0,4 bo'lsa, tezlanish moduli qancha? A) 0,4 m/s² B) 25 m/s² C) 40 m/s² D) 4 m/s² To'g'ri javob: D) 4 m/s² ✔ 21. Ishqalanishni kamaytirishning usuli qaysi? A) Sirtlarni g'adir-budur qilish B) Jismni og'irlashtirish C) Sirtga qum sepish D) Sirtlarni moylash To'g'ri javob: D) Sirtlarni moylash ✔ 22. Massasi 10 kg bo'lgan yashik gorizontal pol ustida sirpanmoqda. Ishqalanish koeffitsiyenti 0,3. Sirpanish ishqalanish kuchi qancha? A) 3 N B) 300 N C) 33,3 N D) 30 N To'g'ri javob: D) 30 N ✔ 23. Sirpanish ishqalanish koeffitsiyenti asosan nimaga bog'liq? A) Jism tezligiga B) Jism hajmiga C) Jism massasiga D) Tegib turgan sirtlarning materiali va ishlov berilganlik darajasiga To'g'ri javob: D) Tegib turgan sirtlarning materiali va ishlov berilganlik darajasiga ✔ 24. Stol ustidagi brusokni 3 N gorizontal kuch bilan tortishdi, lekin u joyidan qo'zg'almadi. Tinchlikdagi ishqalanish kuchi qancha? A) 6 N B) 0 N C) Brusok og'irlik kuchiga teng D) 3 N To'g'ri javob: D) 3 N ✔ 25. Qishda muzlagan yo'lakka qum sepishdan maqsad nima? A) Ishqalanish kuchini kamaytirish B) Og'irlik kuchini kamaytirish C) Ishqalanish kuchini oshirish D) Muzni darhol eritish To'g'ri javob: C) Ishqalanish kuchini oshirish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 513 Fizika • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nyutonning ikkinchi va uchinchi qonunlari 1. Massasi 1000 kg bo'lgan raketaga vertikal yuqoriga 30 kN tortish kuchi ta'sir etmoqda. Raketaning tezlanishi qancha? A) 30 m/s² B) 40 m/s² C) 20 m/s² D) 10 m/s² To'g'ri javob: C) 20 m/s²✔ 2. Massasi 4 kg bo'lgan jismga 10 N kuch ta'sir etmoqda. Jism qanday tezlanish oladi? A) 2,5 m/s² B) 40 m/s² C) 14 m/s² D) 0,4 m/s² To'g'ri javob: A) 2,5 m/s² ✔ 3. Qayiqdan qirg'oqqa sakragan odam qayiqni orqaga itaradi. Bu qaysi qonun bilan tushuntiriladi? A) Butun olam tortishish qonuni B) Nyutonning uchinchi qonuni C) Nyutonning birinchi qonuni D) Guk qonuni To'g'ri javob: B) Nyutonning uchinchi qonuni ✔ 4. Ot aravani tortib bormoqda. Arava otni qanday kuch bilan tortadi? A) Umuman tortmaydi B) Otning kuchidan kattaroq kuch bilan C) Ot aravani qanday kuch bilan tortsa, xuddi shunday kuch bilan D) Otning kuchidan kichikroq kuch bilan To'g'ri javob: C) Ot aravani qanday kuch bilan tortsa, xuddi shunday kuch bilan ✔ 5. Massasi 2 kg bo'lgan jism 3 m/s² tezlanish bilan harakatlanmoqda. Jismga ta'sir etuvchi teng ta'sir etuvchi kuch qancha? A) 6 N B) 0,67 N C) 5 N D) 1,5 N To'g'ri javob: A) 6 N ✔ Bo'lim (BSB): Nyutonning birinchi qonuni. Inersiya 6. Avtobus keskin tormozlaganda yo'lovchilar oldinga og'ib ketadi. Bunga nima sabab? A) Inersiya B) Havo qarshiligi C) Ishqalanish kuchining ortishi D) Og'irlik kuchining kamayishi To'g'ri javob: A) Inersiya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 514 7. Jismga bir to'g'ri chiziq bo'ylab qarama-qarshi yo'nalgan 15 N va 9 N kuchlar ta'sir etmoqda. Teng ta'sir etuvchi kuch moduli qancha? A) 3 N B) 24 N C) 6 N D) 12 N To'g'ri javob: C) 6 N✔ 8. Kuchni o'lchaydigan asbob qanday nomlanadi? A) Dinamometr B) Manometr C) Barometr D) Spidometr To'g'ri javob: A) Dinamometr ✔ 9. Jismning tezligini saqlash xossasi nima deyiladi? A) Inertlik (inersiya) B) Deformatsiya C) Elastiklik D) Diffuziya To'g'ri javob: A) Inertlik (inersiya) ✔ 10. Lift o'zgarmas tezlik bilan yuqoriga ko'tarilmoqda. Liftdagi yukka ta'sir etuvchi kuchlarning teng ta'sir etuvchisi qanday? A) Vertikal yuqoriga yo'nalgan B) Nolga teng C) Vertikal pastga yo'nalgan D) Og'irlik kuchiga teng To'g'ri javob: B) Nolga teng ✔ 11. Jism to'g'ri chiziqli tekis harakatlanmoqda. Unga ta'sir etuvchi kuchlarning teng ta'sir etuvchisi haqida nima deyish mumkin? A) Vertikal yuqoriga yo'nalgan B) Nolga teng C) Harakatga qarama-qarshi D) Harakat yo'nalishida To'g'ri javob: B) Nolga teng ✔ Bo'lim (BSB): Og'irlik kuchi, jism vazni va sun'iy yo'ldoshlar 12. Liftning qanday harakatida undagi odamning vazni og'irlik kuchidan kichik bo'ladi? A) Lift tekis yuqoriga harakatlanganda B) Lift yuqoriga tezlanuvchan harakatlanganda C) Lift pastga tezlanuvchan harakatlanganda D) Lift tinch turganda To'g'ri javob: C) Lift pastga tezlanuvchan harakatlanganda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 515 13. Birinchi kosmik tezlik taxminan nechaga teng? A) 11,2 km/s B) 16,7 km/s C) 7,9 km/s D) 340 m/s To'g'ri javob: C) 7,9 km/s✔ 14. Lift troslari uzilib, u erkin tusha boshladi. Liftdagi odamning vazni qanday bo'ladi? A) 2mg ga teng B) mg ga teng C) mg dan biroz katta D) Nolga teng (vaznsizlik) To'g'ri javob: D) Nolga teng (vaznsizlik) ✔ 15. Yer sirti yaqinida birinchi kosmik tezlik qaysi formula bilan hisoblanadi? A) v = g/R² B) v = R/g C) v = √(2gR) D) v = √(gR) To'g'ri javob: D) v = √(gR) ✔ Bo'lim (BSB): Butun olam tortishish qonuni 16. Ikki jism orasidagi masofa 2 marta oshirilsa, ular orasidagi tortishish kuchi qanday o'zgaradi? A) 4 marta kamayadi B) 4 marta ortadi C) O'zgarmaydi D) 2 marta kamayadi To'g'ri javob: A) 4 marta kamayadi ✔ 17. Har birining massasi 1 t bo'lgan ikki shar markazlari orasidagi masofa 1 m. Ular qanday kuch bilan tortishadi? A) 6,67·10⁻² N B) 6,67·10⁻⁸ N C) 6,67·10⁻¹¹ N D) 6,67·10⁻⁵ N To'g'ri javob: D) 6,67·10⁻⁵ N ✔ 18. Yer sirtidan qanday balandlikda erkin tushish tezlanishi Yer sirtidagidan 9 marta kichik bo'ladi (R — Yer radiusi)? A) 8R B) 3R C) 9R D) 2R To'g'ri javob: D) 2R ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 516 19. Gravitatsiya doimiysi G son jihatdan nimaga teng? A) Yer va Oy orasidagi tortishish kuchiga B) Massasi 1 kg bo'lgan jismning og'irlik kuchiga C) Yer sirtidagi erkin tushish tezlanishiga D) Har birining massasi 1 kg bo'lgan, bir-biridan 1 m masofadagi ikki moddiy nuqtaning tortishish kuchiga To'g'ri javob: D) Har birining massasi 1 kg bo'lgan, bir-biridan 1 m masofadagi ikki moddiy ✔ nuqtaning tortishish kuchiga Bo'lim (BSB): Elastiklik va ishqalanish kuchlari 20. Massasi 2 kg bo'lgan brusok gorizontal stol ustida dinamometr yordamida tekis tortilmoqda. Dinamometr 4 N ni ko'rsatmoqda. Ishqalanish koeffitsiyenti qancha? A) 0,8 B) 0,2 C) 2 D) 0,5 To'g'ri javob: B) 0,2 ✔ 21. 10 m/s tezlik bilan harakatlanayotgan avtomobil g'ildiraklari tormozlanib, sirpanib to'xtadi. Ishqalanish koeffitsiyenti 0,5. Tormozlanish yo'li qancha? A) 20 m B) 100 m C) 5 m D) 10 m To'g'ri javob: D) 10 m ✔ 22. Prujinaga 6 N kuch ta'sir etganda u 3 sm ga cho'zildi. Prujina bikrligi qancha? A) 200 N/m B) 2 N/m C) 0,5 N/m D) 18 N/m To'g'ri javob: A) 200 N/m ✔ 23. Brusok katta yog'idan kichik yog'iga o'girib qo'yildi va yana tekis tortildi. Sirpanish ishqalanish kuchi qanday o'zgaradi? A) Ortadi B) Kamayadi C) Nolga teng bo'ladi D) Deyarli o'zgarmaydi To'g'ri javob: D) Deyarli o'zgarmaydi ✔ 24. Muz ustida 5 m/s tezlik bilan sirpanayotgan shayba qancha vaqtda to'xtaydi? Ishqalanish koeffitsiyenti 0,1. A) 5 s B) 50 s C) 0,5 s D) 12,5 s To'g'ri javob: A) 5 s ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 517 25. Qanday deformatsiya elastik deformatsiya deyiladi? A) Kuch olingandan keyin ham saqlanib qoladigan deformatsiya B) Tashqi kuch olingandan keyin butunlay yo'qoladigan deformatsiya C) Faqat qizdirilganda paydo bo'ladigan deformatsiya D) Faqat siqilishda paydo bo'ladigan deformatsiya To'g'ri javob: B) Tashqi kuch olingandan keyin butunlay yo'qoladigan deformatsiya✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 518 Fizika • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nyutonning ikkinchi va uchinchi qonunlari 1. Massasi 1 kg bo'lgan yuk ipga osilgan. Ipni 15 N kuch bilan vertikal yuqoriga tortganda yuk qanday tezlanish bilan ko'tariladi? A) 25 m/s² B) 5 m/s² C) 15 m/s² D) 10 m/s² To'g'ri javob: B) 5 m/s²✔ 2. Jismga ta'sir etuvchi kuch 2 marta oshirilib, massasi 2 marta kamaytirilsa, uning tezlanishi qanday o'zgaradi? A) 4 marta kamayadi B) O'zgarmaydi C) 4 marta ortadi D) 2 marta ortadi To'g'ri javob: C) 4 marta ortadi ✔ 3. Jism tezlanishining yo'nalishi qanday bo'ladi? A) Doimo harakatga qarama-qarshi B) Doimo tezlik yo'nalishida C) Jismga ta'sir etuvchi kuchlarning teng ta'sir etuvchisi yo'nalishida D) Doimo vertikal pastga To'g'ri javob: C) Jismga ta'sir etuvchi kuchlarning teng ta'sir etuvchisi yo'nalishida ✔ 4. Massasi 3 kg bo'lgan jismga harakat yo'nalishida 8 N, qarama-qarshi yo'nalishda 2 N kuch ta'sir etmoqda. Jism tezlanishi qancha? A) 3,33 m/s² B) 6 m/s² C) 10 m/s² D) 2 m/s² To'g'ri javob: D) 2 m/s² ✔ 5. Massasi 1,5 t bo'lgan avtomobil 72 km/soat tezlikdan 5 s da tekis tormozlanib to'xtadi. Tormozlovchi kuch qancha? A) 6000 N B) 7500 N C) 21600 N D) 300 N To'g'ri javob: A) 6000 N ✔ 6. Massasi 500 g bo'lgan jismga 2 N kuch ta'sir etmoqda. Uning tezlanishi qancha? A) 0,25 m/s² B) 4 m/s² C) 250 m/s² D) 1000 m/s² To'g'ri javob: B) 4 m/s² ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 519 7. Massasi 0,2 kg bo'lgan tinch turgan to'pga 0,01 s davom etgan zarba berildi va u 10 m/s tezlik oldi. Zarbaning o'rtacha kuchi qancha? A) 20 N B) 200 N C) 2 N D) 0,02 N To'g'ri javob: B) 200 N✔ Bo'lim (BSB): Nyutonning birinchi qonuni. Inersiya 8. Jismga ta'sir etuvchi kuchlarning teng ta'sir etuvchisi nolga teng. Jism tezligi qanday o'zgaradi? A) Tekis kamayadi B) Tekis ortadi C) O'zgarmaydi D) Yo'nalishi doimo o'zgaradi To'g'ri javob: C) O'zgarmaydi ✔ 9. Avtobus keskin chapga burilganda tik turgan yo'lovchi qaysi tomonga og'adi? A) Chapga B) Oldinga C) O'ngga D) Orqaga To'g'ri javob: C) O'ngga ✔ 10. Bolg'a boshi bo'shab qolganda dastasining uchini yerga urib mahkamlanadi. Bu qaysi hodisaga asoslangan? A) Diffuziyaga B) Elektrlanishga C) Inersiyaga D) Bug'lanishga To'g'ri javob: C) Inersiyaga ✔ Bo'lim (BSB): Og'irlik kuchi, jism vazni va sun'iy yo'ldoshlar 11. Og'irlik kuchi qanday yo'nalgan? A) Vertikal pastga, Yer markaziga tomon B) Vertikal yuqoriga C) Jism tezligi yo'nalishida D) Gorizontal To'g'ri javob: A) Vertikal pastga, Yer markaziga tomon ✔ 12. Massasi 2 t bo'lgan avtomobil radiusi 40 m bo'lgan qavariq ko'prikning eng yuqori nuqtasidan 10 m/s tezlik bilan o'tmoqda. Uning ko'prikka bosim kuchi qancha? A) 20000 N B) 5000 N C) 15000 N D) 25000 N To'g'ri javob: C) 15000 N ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 520 13. Lift o'zgarmas tezlik bilan pastga tushmoqda. Undagi m massali jismning vazni qanday? A) mg dan kichik B) mg dan katta C) mg ga teng D) Nolga teng To'g'ri javob: C) mg ga teng✔ 14. Massasi 60 kg bo'lgan odam yuqoriga 2 m/s² tezlanish bilan ko'tarila boshlagan liftda turibdi. Odamning vazni qancha? A) 720 N B) 600 N C) 120 N D) 480 N To'g'ri javob: A) 720 N ✔ 15. Jismning vazni deb nimaga aytiladi? A) Jismning Yerga tortilishi tufayli tayanchga bosadigan yoki osmani cho'zadigan kuchiga B) Jismning hajm birligidagi massasiga C) Jismdagi modda miqdoriga D) Jismning harakatga qarshilik kuchiga To'g'ri javob: A) Jismning Yerga tortilishi tufayli tayanchga bosadigan yoki osmani cho'zadigan ✔ kuchiga 16. Yerning birinchi sun'iy yo'ldoshi qachon uchirilgan? A) 1945-yilda B) 1957-yilda C) 1969-yilda D) 1961-yilda To'g'ri javob: B) 1957-yilda ✔ 17. Geostatsionar yo'ldoshning Yer atrofida aylanish davri qancha? A) 12 soat B) 27 sutka C) 24 soat D) 1 soat To'g'ri javob: C) 24 soat ✔ 18. Quyidagi holatlardan qaysi birida jism vaznsizlik holatida bo'ladi? A) Orbitada dvigatellari o'chirilgan holda uchayotgan kosmik kemadagi kosmonavt B) Stolda yotgan kitob C) Startda ko'tarilayotgan raketadagi kosmonavt D) Tekis ko'tarilayotgan liftdagi odam To'g'ri javob: A) Orbitada dvigatellari o'chirilgan holda uchayotgan kosmik kemadagi kosmonavt ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 521 Bo'lim (BSB): Butun olam tortishish qonuni 19. Har birining massasi 10 000 t bo'lgan ikki kema bir-biridan 100 m masofada turibdi. Ular qanday kuch bilan tortishadi (G = 6,67·10⁻¹¹ N·m²/kg²)? A) 0,67 N B) 6,7·10⁻⁷ N C) 1,3 N D) 67 N To'g'ri javob: A) 0,67 N✔ 20. Sayyoraning massasi Yernikiga teng, radiusi esa Yer radiusidan 2 marta kichik. Sayyora sirtida erkin tushish tezlanishi qancha? A) 5 m/s² B) 20 m/s² C) 40 m/s² D) 2,5 m/s² To'g'ri javob: C) 40 m/s² ✔ 21. Ikki jism orasidagi masofa 3 marta kamaytirilsa, tortishish kuchi qanday o'zgaradi? A) 9 marta kamayadi B) 9 marta ortadi C) 6 marta ortadi D) 3 marta ortadi To'g'ri javob: B) 9 marta ortadi ✔ Bo'lim (BSB): Elastiklik va ishqalanish kuchlari 22. Sirpanish ishqalanish kuchi qanday yo'nalgan? A) Sirtga perpendikulyar yuqoriga B) Jismning sirtga nisbatan harakatiga qarama-qarshi C) Vertikal pastga D) Jism harakati yo'nalishida To'g'ri javob: B) Jismning sirtga nisbatan harakatiga qarama-qarshi ✔ 23. Bikrligi 100 N/m bo'lgan prujinaga 4 N kuch ta'sir etmoqda. Prujina qanchaga cho'ziladi? A) 4 sm B) 400 sm C) 0,4 sm D) 25 sm To'g'ri javob: A) 4 sm ✔ 24. Elastiklik kuchi qanday yo'nalgan bo'ladi? A) Deformatsiya yo'nalishida B) Doimo vertikal pastga C) Doimo gorizontal D) Deformatsiya vaqtidagi zarralar siljishiga qarama-qarshi To'g'ri javob: D) Deformatsiya vaqtidagi zarralar siljishiga qarama-qarshi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 522 25. Prujina bikrligining SI dagi birligi qaysi? A) N/s B) kg/m C) N/m D) N·kg To'g'ri javob: C) N/m✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 523 Fizika • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nyutonning ikkinchi va uchinchi qonunlari 1. Massalari 40 kg va 60 kg bo'lgan ikki konkichi bir-birini itarib yubordi. Birinchisi 3 m/s² tezlanish oldi. Ikkinchisining tezlanishi qancha? A) 3 m/s² B) 2 m/s² C) 1,5 m/s² D) 4,5 m/s² To'g'ri javob: B) 2 m/s²✔ 2. Stolda kitob yotibdi. Quyidagi kuchlar juftliklaridan qaysi biri Nyutonning uchinchi qonuniga mos keladi? A) Kitobga ta'sir etuvchi og'irlik kuchi va stolning kitobga reaksiya kuchi B) Kitobning stolga bosim kuchi va stolning kitobga ta'sir kuchi C) Stolning og'irlik kuchi va polning stolga reaksiya kuchi D) Kitobning og'irlik kuchi va stolning og'irlik kuchi To'g'ri javob: B) Kitobning stolga bosim kuchi va stolning kitobga ta'sir kuchi ✔ 3. Massasi 2 kg bo'lgan jismning tezligi 4 s ichida 2 m/s dan 10 m/s gacha tekis ortdi. Unga ta'sir etuvchi kuch qancha? A) 16 N B) 5 N C) 4 N D) 6 N To'g'ri javob: C) 4 N ✔ 4. Tinch turgan 5 kg massali jismga 3 s davomida 10 N kuch ta'sir etdi. Jism qanday tezlikka erishadi? A) 150 m/s B) 2 m/s C) 6 m/s D) 15 m/s To'g'ri javob: C) 6 m/s ✔ 5. Ta'sir va aks ta'sir kuchlari nima uchun bir-birini muvozanatlamaydi? A) Chunki ular turli jismlarga qo'yilgan B) Chunki ular bir tomonga yo'nalgan C) Chunki ularning modullari turlicha D) Chunki ular faqat harakatdagi jismlarda paydo bo'ladi To'g'ri javob: A) Chunki ular turli jismlarga qo'yilgan ✔ 6. a = F/m formula qaysi qonunni ifodalaydi? A) Nyutonning uchinchi qonunini B) Guk qonunini C) Nyutonning birinchi qonunini D) Nyutonning ikkinchi qonunini To'g'ri javob: D) Nyutonning ikkinchi qonunini ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 524 Bo'lim (BSB): Nyutonning birinchi qonuni. Inersiya 7. Bir xil kuch ta'sirida birinchi jism tezligini ikkinchi jismga qaraganda sekinroq o'zgartiradi. Bu nimani bildiradi? A) Birinchi jismning massasi kichikroq B) Birinchi jismning hajmi kichikroq C) Birinchi jismning massasi kattaroq D) Ikkala jism massasi teng To'g'ri javob: C) Birinchi jismning massasi kattaroq✔ 8. Jism massasi uning qaysi xossasining o'lchovi hisoblanadi? A) Inertligining B) Elastikligining C) Zichligining D) Qattiqligining To'g'ri javob: A) Inertligining ✔ 9. Yuk mashinasi keskin tormozlanganda kuzovdagi bog'lanmagan yuk qaysi tomonga siljiydi? A) Chap tomonga B) Orqaga C) Oldinga, kabinaga tomon D) Joyidan qimirlamaydi To'g'ri javob: C) Oldinga, kabinaga tomon ✔ 10. Yulduzlardan uzoqda, dvigatellari o'chirilgan kosmik kema qanday harakatlanadi? A) Aylana bo'ylab B) Tekis sekinlanuvchan C) Tekis tezlanuvchan D) To'g'ri chiziqli tekis To'g'ri javob: D) To'g'ri chiziqli tekis ✔ 11. «Jism harakatlanishi uchun unga doimo kuch ta'sir etib turishi kerak» degan Aristotel qarashini tajribalar asosida rad etgan olim kim? A) Mixail Lomonosov B) Arximed C) Galileo Galiley D) Ptolemey To'g'ri javob: C) Galileo Galiley ✔ 12. Quyidagi hodisalardan qaysi biri inersiya bilan tushuntiriladi? A) Magnitning temir mixni tortishi B) Qoqilgan gilamdan changning ajralib chiqishi C) Choynakdagi suvning qaynashi D) Havo sharining yuqoriga ko'tarilishi To'g'ri javob: B) Qoqilgan gilamdan changning ajralib chiqishi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 525 Bo'lim (BSB): Og'irlik kuchi, jism vazni va sun'iy yo'ldoshlar 13. Yer radiusi 6400 km, g = 10 m/s². Yer sirtidan Yer radiusiga teng balandlikda aylanma orbitada harakatlanayotgan yo'ldoshning tezligi taxminan qancha? A) 5,7 km/s B) 4 km/s C) 11,3 km/s D) 8 km/s To'g'ri javob: A) 5,7 km/s✔ 14. Jism Yer tortishish maydonini tark etib ketishi uchun zarur bo'lgan ikkinchi kosmik tezlik taxminan qancha? A) 11,2 km/s B) 3,1 km/s C) 30 km/s D) 7,9 km/s To'g'ri javob: A) 11,2 km/s ✔ 15. Kosmosga birinchi bo'lib uchgan inson kim va bu qachon bo'lgan? A) German Titov, 1965-yil B) Neyl Armstrong, 1969-yil C) Yuriy Gagarin, 1957-yil D) Yuriy Gagarin, 1961-yil To'g'ri javob: D) Yuriy Gagarin, 1961-yil ✔ 16. Lift pastga 2 m/s² tezlanish bilan tusha boshladi. Liftdagi 70 kg massali odamning vazni qancha? A) 700 N B) 840 N C) 140 N D) 560 N To'g'ri javob: D) 560 N ✔ 17. Massasi 60 kg bo'lgan kosmonavtga Oy sirtida ta'sir etuvchi og'irlik kuchi qancha (Oyda g = 1,6 m/s²)? A) 60 N B) 96 N C) 37,5 N D) 600 N To'g'ri javob: B) 96 N ✔ 18. Massasi 1000 kg bo'lgan avtomobil radiusi 50 m bo'lgan botiq ko'prikning eng pastki nuqtasidan 10 m/s tezlik bilan o'tmoqda. Avtomobilning ko'prikka bosim kuchi qancha? A) 12000 N B) 8000 N C) 10000 N D) 2000 N To'g'ri javob: A) 12000 N ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 526 Bo'lim (BSB): Butun olam tortishish qonuni 19. Sayyora sirtida erkin tushish tezlanishi qaysi formula bilan hisoblanadi (M — sayyora massasi, R — radiusi)? A) g = G·R²/M B) g = M/(G·R²) C) g = G·M/R² D) g = G·M/R To'g'ri javob: C) g = G·M/R²✔ 20. Oyda erkin tushish tezlanishi taxminan 1,6 m/s². Bu Yerdagidan taxminan necha marta kichik? A) 6 marta B) 60 marta C) 16 marta D) 2 marta To'g'ri javob: A) 6 marta ✔ 21. Butun olam tortishish qonunining formulasi qaysi? A) F = G·m₁·m₂/r² B) F = G·r²/(m₁·m₂) C) F = G·m₁·m₂/r D) F = m₁·m₂/(G·r) To'g'ri javob: A) F = G·m₁·m₂/r² ✔ 22. Okean va dengizlarda suvning ko'tarilishi va pasayishi (qalqish) asosan nima sababli sodir bo'ladi? A) Suvning bug'lanishi tufayli B) Yer magnit maydoni ta'sirida C) Oyning tortishish kuchi ta'sirida D) Shamol ta'sirida To'g'ri javob: C) Oyning tortishish kuchi ta'sirida ✔ 23. Yer sirtida g = 10 m/s², Yer radiusi 6,4·10⁶ m, G = 6,67·10⁻¹¹ N·m²/kg². Yer massasi taxminan qancha? A) 6·10³⁰ kg B) 1·10¹⁸ kg C) 6·10²⁰ kg D) 6·10²⁴ kg To'g'ri javob: D) 6·10²⁴ kg ✔ Bo'lim (BSB): Elastiklik va ishqalanish kuchlari 24. Prujinaga massasi 2 kg bo'lgan yuk osilganda u 4 sm ga cho'zildi. Prujina bikrligi qancha? A) 50 N/m B) 5 N/m C) 500 N/m D) 800 N/m To'g'ri javob: C) 500 N/m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 527 25. Mashina va mexanizmlarda sharikli podshipniklar nima maqsadda ishlatiladi? A) Mexanizm massasini oshirish uchun B) Ishqalanish kuchini oshirish uchun C) Elastiklik kuchini oshirish uchun D) Sirpanish ishqalanishini kichikroq dumalash ishqalanishi bilan almashtirish uchun To'g'ri javob: D) Sirpanish ishqalanishini kichikroq dumalash ishqalanishi bilan almashtirish uchun✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 528 Fizika • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Nyutonning ikkinchi va uchinchi qonunlari 1. Bir xil kuch 2 kg massali jismga 6 m/s² tezlanish beradi. Shu kuch 3 kg massali jismga qanday tezlanish beradi? A) 18 m/s² B) 4 m/s² C) 6 m/s² D) 9 m/s² To'g'ri javob: B) 4 m/s²✔ 2. Silliq stol ustida ip bilan bog'langan 1 kg va 2 kg li jismlar 1 kg li jismga qo'yilgan 12 N gorizontal kuch bilan tortilmoqda. Jismlarni bog'lovchi ipning taranglik kuchi qancha? A) 6 N B) 12 N C) 4 N D) 8 N To'g'ri javob: D) 8 N ✔ Bo'lim (BSB): Nyutonning birinchi qonuni. Inersiya 3. Quyidagi sanoq sistemalaridan qaysi birini inersial deb hisoblash mumkin? A) Tormozlanayotgan avtomobil bilan bog'langan sistema B) Bekatdan jo'nayotgan avtobus bilan bog'langan sistema C) Yerga nisbatan to'g'ri chiziqli tekis harakatlanayotgan poyezd bilan bog'langan sistema D) Aylanayotgan karusel bilan bog'langan sistema To'g'ri javob: C) Yerga nisbatan to'g'ri chiziqli tekis harakatlanayotgan poyezd bilan bog'langan ✔ sistema 4. Ikki aravacha o'zaro ta'sirlashganda birinchisi 2 m/s², ikkinchisi 0,5 m/s² tezlanish oldi. Birinchi aravachaning massasi 1 kg bo'lsa, ikkinchisining massasi qancha? A) 4 kg B) 0,25 kg C) 1 kg D) 2 kg To'g'ri javob: A) 4 kg ✔ 5. Kuch qanday kattaliklar bilan to'liq aniqlanadi? A) Moduli va ta'sir vaqti bilan B) Faqat moduli bilan C) Faqat yo'nalishi bilan D) Moduli, yo'nalishi va qo'yilish nuqtasi bilan To'g'ri javob: D) Moduli, yo'nalishi va qo'yilish nuqtasi bilan ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 529 6. Nyutonning birinchi qonuni qanday ta'riflanadi? A) Jismga ta'sir etmay qo'yilsa, u har doim asta-sekin to'xtaydi va tinch holatga o'tadi B) Jismga ta'sir etuvchi kuch uning massasi bilan tezlanishining ko'paytmasiga teng C) Ikki jism bir-biriga moduli teng va qarama-qarshi yo'nalgan kuchlar bilan ta'sir qiladi D) Jismga boshqa jismlar ta'sir etmasa yoki ta'sirlar o'zaro kompensatsiyalansa, inersial sanoq sistemasida jism tinch turadi yoki to'g'ri chiziqli tekis harakatlanadi To'g'ri javob: D) Jismga boshqa jismlar ta'sir etmasa yoki ta'sirlar o'zaro kompensatsiyalansa, ✔ inersial sanoq sistemasida jism tinch turadi yoki to'g'ri chiziqli tekis harakatlanadi 7. SI da kuch birligi — 1 nyuton qanday ifodalanadi? A) 1 N = 1 kg·m²/s B) 1 N = 1 kg·m/s C) 1 N = 1 kg·m/s² D) 1 N = 1 kg/s² To'g'ri javob: C) 1 N = 1 kg·m/s² ✔ 8. Arqon tortish musobaqasida jamoalar arqonni har biri 300 N kuch bilan qarama-qarshi tomonga tortmoqda. Arqonga ta'sir etuvchi teng ta'sir etuvchi kuch qancha? A) 600 N B) 0 N C) 150 N D) 300 N To'g'ri javob: B) 0 N ✔ 9. Harakatlanayotgan jismga boshqa jismlarning ta'siri butunlay to'xtatilsa (ideal holda), jism qanday harakat qiladi? A) Asta-sekin sekinlashib to'xtaydi B) To'g'ri chiziqli tekis harakatini davom ettiradi C) Darhol to'xtaydi D) Aylana bo'ylab harakatlana boshlaydi To'g'ri javob: B) To'g'ri chiziqli tekis harakatini davom ettiradi ✔ 10. Jismga 5 N va 12 N kuchlar turli burchaklar ostida ta'sir etishi mumkin. Teng ta'sir etuvchi kuch quyidagi qiymatlardan qaysi biriga teng bo'lishi mumkin? A) 20 N B) 3 N C) 18 N D) 10 N To'g'ri javob: D) 10 N ✔ Bo'lim (BSB): Og'irlik kuchi, jism vazni va sun'iy yo'ldoshlar 11. Og'irlik kuchi va vazn qayerga qo'yilgan bo'ladi? A) Ikkalasi ham tayanchga B) Ikkalasi ham jismga C) Og'irlik kuchi — tayanchga, vazn — jismga D) Og'irlik kuchi — jismning o'ziga, vazn — tayanch yoki osmaga To'g'ri javob: D) Og'irlik kuchi — jismning o'ziga, vazn — tayanch yoki osmaga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 530 12. Dinamometrga massasi 200 g bo'lgan yuk osilgan. Dinamometr ko'rsatishi qancha? A) 2 N B) 200 N C) 20 N D) 0,2 N To'g'ri javob: A) 2 N✔ 13. Massasi 5 kg bo'lgan jismga ta'sir etuvchi og'irlik kuchi qancha? A) 15 N B) 0,5 N C) 50 N D) 5 N To'g'ri javob: C) 50 N ✔ 14. Jismning vazni qanday birlikda o'lchanadi? A) Kilogramm B) Nyuton C) Paskal D) Gramm To'g'ri javob: B) Nyuton ✔ Bo'lim (BSB): Butun olam tortishish qonuni 15. Gravitatsion tortishish kuchlari qanday jismlar orasida ta'sir qiladi? A) Massaga ega har qanday ikki jism orasida B) Faqat osmon jismlari orasida C) Faqat zaryadlangan jismlar orasida D) Faqat Yer va unga yaqin jismlar orasida To'g'ri javob: A) Massaga ega har qanday ikki jism orasida ✔ 16. Sayyoraning massasi Yer massasidan 2 marta, radiusi esa Yer radiusidan 2 marta katta. Sayyora sirtida erkin tushish tezlanishi qancha? A) 20 m/s² B) 5 m/s² C) 10 m/s² D) 40 m/s² To'g'ri javob: B) 5 m/s² ✔ 17. g = G·M/R² formuladan qanday xulosa chiqadi? A) Erkin tushish tezlanishi balandlikka bog'liq emas B) Erkin tushish tezlanishi tushayotgan jismning massasiga bog'liq emas C) Og'ir jismlar tezroq tushadi D) Erkin tushish tezlanishi sayyora massasiga bog'liq emas To'g'ri javob: B) Erkin tushish tezlanishi tushayotgan jismning massasiga bog'liq emas ✔ 18. Sayyoralarni Quyosh atrofidagi orbitada qanday kuch ushlab turadi? A) Quyoshning tortishish kuchi B) Sayyoralarning magnit kuchi C) Ishqalanish kuchi D) Elastiklik kuchi To'g'ri javob: A) Quyoshning tortishish kuchi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 531 19. Gravitatsiya doimiysining qiymati qancha? A) 3·10⁸ N·m²/kg² B) 6,67·10⁻¹¹ N·m²/kg² C) 9,8 N·m²/kg² D) 6,67·10⁻⁸ N·m²/kg² To'g'ri javob: B) 6,67·10⁻¹¹ N·m²/kg²✔ Bo'lim (BSB): Elastiklik va ishqalanish kuchlari 20. Bikrligi 200 N/m bo'lgan prujina 5 sm cho'zilgan. Elastiklik kuchi qancha? A) 1000 N B) 40 N C) 2 N D) 10 N To'g'ri javob: D) 10 N ✔ 21. Gorizontal sirtda sirpanayotgan jismning massasi 2 marta oshirilsa, sirpanish ishqalanish kuchi qanday o'zgaradi? A) 4 marta ortadi B) 2 marta kamayadi C) O'zgarmaydi D) 2 marta ortadi To'g'ri javob: D) 2 marta ortadi ✔ 22. Elastiklik va ishqalanish kuchlarining tabiati qanday? A) Gravitatsion B) Yadroviy C) Elektromagnit (modda zarralarining o'zaro ta'siri) D) Issiqlik To'g'ri javob: C) Elektromagnit (modda zarralarining o'zaro ta'siri) ✔ 23. Quyidagilardan qaysi birida plastik deformatsiya kuzatiladi? A) Plastilin bo'lagini barmoq bilan ezganda B) Prujinani biroz cho'zib qo'yib yuborganda C) Rezina koptokni qisib qo'yib yuborganda D) Kamon ipini tortib qo'yib yuborganda To'g'ri javob: A) Plastilin bo'lagini barmoq bilan ezganda ✔ 24. Massasi 5 kg bo'lgan jism gorizontal sirt bo'ylab 20 N gorizontal kuch bilan tortilmoqda. Ishqalanish koeffitsiyenti 0,2. Jism tezlanishi qancha? A) 2 m/s² B) 6 m/s² C) 4 m/s² D) 3 m/s² To'g'ri javob: A) 2 m/s² ✔ 25. Prujinaning cho'zilishi 2 marta oshirilsa (elastiklik chegarasida), elastiklik kuchi qanday o'zgaradi? A) 2 marta ortadi B) 2 marta kamayadi C) 4 marta ortadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: A) 2 marta ortadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 532 Fizika • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kinetik va potensial energiya 1. Avtomobil tormozlanib to'xtaganda uning kinetik energiyasi asosan qanday energiyaga aylanadi? A) Potensial energiyaga B) Kimyoviy energiyaga C) Yadro energiyasiga D) Ichki (issiqlik) energiyaga To'g'ri javob: D) Ichki (issiqlik) energiyaga✔ 2. Massasi 50 kg bo'lgan odam 3-qavatdan 7-qavatga ko'tarildi. Har bir qavat balandligi 3 m. Odamning potensial energiyasi qanchaga ortdi? A) 6000 J B) 600 J C) 10500 J D) 4500 J To'g'ri javob: A) 6000 J ✔ 3. Massasi 2 kg bo'lgan jism 3 m/s tezlik bilan harakatlanmoqda. Uning kinetik energiyasi qancha? A) 6 J B) 9 J C) 18 J D) 3 J To'g'ri javob: B) 9 J ✔ 4. Massasi 2 kg bo'lgan jismning kinetik energiyasi 100 J. Uning tezligi qancha? A) 50 m/s B) 7,07 m/s C) 10 m/s D) 100 m/s To'g'ri javob: C) 10 m/s ✔ 5. Massasi 1 t bo'lgan avtomobil 72 km/soat tezlik bilan harakatlanmoqda. Uning kinetik energiyasi qancha? A) 400 kJ B) 2592 kJ C) 10 kJ D) 200 kJ To'g'ri javob: D) 200 kJ ✔ 6. Jismning kinetik energiyasi manfiy bo'lishi mumkinmi? A) Ha, jism sekinlashganda B) Ha, jism pastga tushganda C) Yo'q, kinetik energiya manfiy bo'lmaydi D) Ha, jism orqaga harakatlanganda To'g'ri javob: C) Yo'q, kinetik energiya manfiy bo'lmaydi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 533 Bo'lim (BSB): Mexanik energiyaning saqlanish qonuni 7. Mayatnik tebranganda uning potensial energiyasi qaysi holatda eng katta bo'ladi? A) Muvozanat holatidan o'tayotganda B) Chetki (eng yuqori) holatlarda C) Chetki holat va muvozanat holati o'rtasida D) Trayektoriyaning istalgan nuqtasida bir xil To'g'ri javob: B) Chetki (eng yuqori) holatlarda✔ 8. Massasi 2 kg bo'lgan jism 10 m balandlikdan tushmoqda. 4 m balandlikda uning kinetik energiyasi qancha? A) 12 J B) 200 J C) 80 J D) 120 J To'g'ri javob: D) 120 J ✔ 9. Bola balandligi 5 m bo'lgan ishqalanishsiz sirpanchiqdan tinch holatdan sirpanib tushdi. Pastda uning tezligi qancha bo'ladi? A) 50 m/s B) 100 m/s C) 5 m/s D) 10 m/s To'g'ri javob: D) 10 m/s ✔ 10. «Abadiy dvigatel» (perpetuum mobile) yaratish mumkin emasligi qaysi qonundan kelib chiqadi? A) Nyutonning uchinchi qonunidan B) Energiyaning saqlanish qonunidan C) Guk qonunidan D) Impulsning saqlanish qonunidan To'g'ri javob: B) Energiyaning saqlanish qonunidan ✔ Bo'lim (BSB): Jism impulsi. Impulsning saqlanish qonuni 11. Raketalar va kosmik parvozlar nazariyasini ishlab chiqqan olim kim? A) Isaak Nyuton B) Konstantin Siolkovskiy C) Galileo Galiley D) Yuriy Gagarin To'g'ri javob: B) Konstantin Siolkovskiy ✔ 12. Ikki jismning impulslari teng, birinchi jismning massasi ikkinchisinikidan 3 marta katta. Ularning tezliklari haqida nima deyish mumkin? A) Birinchi jism tezligi 3 marta katta B) Tezliklari teng C) Birinchi jism tezligi 9 marta kichik D) Birinchi jism tezligi 3 marta kichik To'g'ri javob: D) Birinchi jism tezligi 3 marta kichik ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 534 13. Tinch turgan 100 kg massali qayiqdan 50 kg massali bola qirg'oqqa gorizontal yo'nalishda 2 m/s tezlik bilan sakradi. Qayiq qanday tezlik oladi? A) 1 m/s B) 0,5 m/s C) 4 m/s D) 2 m/s To'g'ri javob: A) 1 m/s✔ 14. SI da jism impulsining birligi qaysi? A) J·s/m B) kg·m/s² C) N/s D) kg·m/s To'g'ri javob: D) kg·m/s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik tebranishlar 15. Qanday tebranishlar garmonik tebranishlar deyiladi? A) Davri vaqt o'tishi bilan kamayadigan tebranishlar B) Tebranuvchi kattalik vaqt o'tishi bilan sinus yoki kosinus qonuni bo'yicha o'zgaradigan tebranishlar C) Faqat rezonans paytidagi tebranishlar D) Amplitudasi tekis ortib boradigan tebranishlar To'g'ri javob: B) Tebranuvchi kattalik vaqt o'tishi bilan sinus yoki kosinus qonuni bo'yicha ✔ o'zgaradigan tebranishlar 16. Erkin tebranishlarning so'nishiga asosiy sabab nima? A) Og'irlik kuchi B) Ishqalanish va muhit qarshiligi C) Jism inertligi D) Elastiklik kuchi To'g'ri javob: B) Ishqalanish va muhit qarshiligi ✔ 17. Bikrligi 10 N/m bo'lgan prujinaga 100 g massali yuk osilgan. Prujinali mayatnikning tebranish davri qancha (π = 3,14)? A) 0,1 s B) 1,99 s C) 0,628 s D) 6,28 s To'g'ri javob: C) 0,628 s ✔ 18. Matematik mayatnik ipining uzunligi 4 marta oshirilsa, uning tebranish davri qanday o'zgaradi? A) 4 marta ortadi B) 2 marta ortadi C) 16 marta ortadi D) 2 marta kamayadi To'g'ri javob: B) 2 marta ortadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 535 19. Qanday tebranishlar erkin tebranishlar deyiladi? A) Amplitudasi vaqt o'tishi bilan ortib boradigan tebranishlar B) Tashqi davriy kuch ta'sirida sodir bo'ladigan tebranishlar C) Sistemaga bir marta energiya berilgandan so'ng tashqi davriy kuchsiz sodir bo'ladigan tebranishlar D) Faqat vakuumda sodir bo'ladigan tebranishlar To'g'ri javob: C) Sistemaga bir marta energiya berilgandan so'ng tashqi davriy kuchsiz sodir ✔ bo'ladigan tebranishlar 20. Prujinali mayatnikdagi yuk massasi 4 marta oshirilsa, tebranish davri qanday o'zgaradi? A) 2 marta kamayadi B) 2 marta ortadi C) O'zgarmaydi D) 4 marta ortadi To'g'ri javob: B) 2 marta ortadi ✔ 21. Tebranish amplitudasi deb nimaga aytiladi? A) Bir sekunddagi tebranishlar soniga B) Jismning bosib o'tgan to'liq yo'liga C) Bir marta to'liq tebranish vaqtiga D) Tebranayotgan jismning muvozanat vaziyatidan eng katta chetlanishiga To'g'ri javob: D) Tebranayotgan jismning muvozanat vaziyatidan eng katta chetlanishiga ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik ish va quvvat 22. Massasi 50 kg bo'lgan yuk 2 m/s o'zgarmas tezlik bilan vertikal yuqoriga ko'tarilmoqda. Ko'taruvchi kuchning quvvati qancha? A) 2500 Vt B) 250 Vt C) 100 Vt D) 1000 Vt To'g'ri javob: D) 1000 Vt ✔ 23. 1 kVt·soat necha joulga teng? A) 6·10⁴ J B) 1000 J C) 3,6·10³ J D) 3,6·10⁶ J To'g'ri javob: D) 3,6·10⁶ J ✔ 24. Quyidagi holatlardan qaysi birida og'irlik kuchi ish bajarmaydi? A) Chana tepalikdan sirpanib tushganda B) Yuk kran yordamida yuqoriga ko'tarilganda C) Olma daraxtdan yerga tushganda D) Odam yukni qo'lida ushlagan holda gorizontal yo'lda tekis yurganda To'g'ri javob: D) Odam yukni qo'lida ushlagan holda gorizontal yo'lda tekis yurganda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 536 25. Mexanik ish qaysi formula bilan hisoblanadi (α — kuch va ko'chish orasidagi burchak)? A) A = F·s·sin α B) A = F·s·cos α C) A = F/s D) A = F·t To'g'ri javob: B) A = F·s·cos α✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 537 Fizika • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kinetik va potensial energiya 1. Massasi 3 kg bo'lgan jismning impulsi 6 kg·m/s. Uning kinetik energiyasi qancha? A) 18 J B) 12 J C) 6 J D) 2 J To'g'ri javob: C) 6 J✔ 2. Jismning kinetik energiyasi 4 marta ortishi uchun uning tezligini necha marta oshirish kerak? A) 8 marta B) 16 marta C) 2 marta D) 4 marta To'g'ri javob: C) 2 marta ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik energiyaning saqlanish qonuni 3. Kamondan o'q otilganda qanday energiya qanday energiyaga aylanadi? A) Kamonning elastik deformatsiya potensial energiyasi o'qning kinetik energiyasiga B) O'qning kinetik energiyasi kamonning potensial energiyasiga C) Kamonning kinetik energiyasi o'qning ichki energiyasiga D) O'qning ichki energiyasi uning kinetik energiyasiga To'g'ri javob: A) Kamonning elastik deformatsiya potensial energiyasi o'qning kinetik energiyasiga ✔ 4. Mayatnik sharchasi eng pastki holatdan 0,2 m balandlikka ko'tarilib turibdi. U qo'yib yuborilsa, eng pastki nuqtadan qanday tezlik bilan o'tadi? A) 1 m/s B) 4 m/s C) 0,2 m/s D) 2 m/s To'g'ri javob: D) 2 m/s ✔ 5. Velosipedchi 6 m/s tezlik bilan tepalik etagiga yetib keldi va pedalni aylantirmasdan qiyalik bo'ylab ko'tarila boshladi. Ishqalanish hisobga olinmasa, u qanday balandlikka ko'tariladi? A) 0,6 m B) 1,8 m C) 3,6 m D) 0,3 m To'g'ri javob: B) 1,8 m ✔ 6. Massasi 5 kg bo'lgan jism 3 m balandlikdan erkin tushdi. Yerga urilish oldidan uning kinetik energiyasi qancha? A) 75 J B) 50 J C) 15 J D) 150 J To'g'ri javob: D) 150 J ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 538 7. Jism vertikal yuqoriga 20 m/s tezlik bilan otildi. Qanday balandlikda uning kinetik energiyasi potensial energiyasiga teng bo'ladi? A) 20 m B) 10 m C) 5 m D) 40 m To'g'ri javob: B) 10 m✔ 8. Prujinali to'pponchaning prujinasi bikrligi 800 N/m, u 5 sm ga siqilgan. Massasi 20 g bo'lgan o'qcha qanday tezlik bilan otilib chiqadi? A) 1 m/s B) 10 m/s C) 40 m/s D) 100 m/s To'g'ri javob: B) 10 m/s ✔ 9. Jism vertikal yuqoriga 10 m/s tezlik bilan otildi. Energiyaning saqlanish qonunidan foydalanib, uning eng katta ko'tarilish balandligini toping. A) 5 m B) 1 m C) 10 m D) 50 m To'g'ri javob: A) 5 m ✔ 10. Gidroelektr stansiyasida (GES) qanday energiya elektr energiyasiga aylantiriladi? A) Suvning mexanik (potensial va kinetik) energiyasi B) Atom yadrosining energiyasi C) Quyosh nurlanishi energiyasi D) Yoqilg'ining kimyoviy energiyasi To'g'ri javob: A) Suvning mexanik (potensial va kinetik) energiyasi ✔ Bo'lim (BSB): Jism impulsi. Impulsning saqlanish qonuni 11. Massasi 2 kg bo'lgan 3 m/s tezlikli shar tinch turgan 1 kg massali sharga urilib, unga yopishib qoldi. Ularning birgalikdagi tezligi qancha? A) 3 m/s B) 6 m/s C) 1 m/s D) 2 m/s To'g'ri javob: D) 2 m/s ✔ 12. Massalari 4 kg va 2 kg bo'lgan plastilin sharlar bir-biriga qarab mos ravishda 2 m/s va 4 m/s tezlik bilan harakatlanib, to'qnashdi va yopishib qoldi. To'qnashuvdan keyingi tezlik qancha? A) 3 m/s B) 0 m/s C) 2 m/s D) 4 m/s To'g'ri javob: B) 0 m/s ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 539 13. Silliq relsda 3 m/s tezlik bilan harakatlanayotgan 2 kg massali aravachaga yuqoridan 1 kg massali yuk vertikal tushib, unda qoldi. Aravachaning tezligi qancha bo'ladi? A) 1,5 m/s B) 2 m/s C) 3 m/s D) 4,5 m/s To'g'ri javob: B) 2 m/s✔ 14. Massasi 4 kg bo'lgan miltiqdan 10 g massali o'q 600 m/s tezlik bilan otilib chiqdi. Miltiqning tepki tezligi qancha? A) 1,5 m/s B) 1500 m/s C) 6 m/s D) 150 m/s To'g'ri javob: A) 1,5 m/s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik tebranishlar 15. Massasi 0,4 kg bo'lgan yuk osilgan prujinali mayatnikning tebranish davri 0,2π s (≈ 0,63 s). Prujina bikrligi qancha? A) 10 N/m B) 40 N/m C) 80 N/m D) 4 N/m To'g'ri javob: B) 40 N/m ✔ 16. Kichik tebranishlarda matematik mayatnik amplitudasi 2 marta oshirildi. Tebranish davri qanday o'zgaradi? A) 2 marta ortadi B) 4 marta ortadi C) O'zgarmaydi D) 2 marta kamayadi To'g'ri javob: C) O'zgarmaydi ✔ 17. Prujinali mayatnik yukining tezlanishi qaysi vaziyatda eng katta bo'ladi? A) Muvozanat vaziyatida B) Tezlanish doimo nolga teng C) Chetki vaziyatlarda D) Amplitudaning yarmiga teng chetlanishda To'g'ri javob: C) Chetki vaziyatlarda ✔ 18. Yerdagi matematik mayatnik Oyga olib borildi. Uning tebranish davri qanday o'zgaradi? A) Ortadi B) Kamayadi C) O'zgarmaydi D) Mayatnik umuman tebranmaydi To'g'ri javob: A) Ortadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 540 19. Jism 1 minutda 30 marta to'liq tebrandi. Tebranish chastotasi qancha? A) 0,5 Gs B) 1800 Gs C) 30 Gs D) 2 Gs To'g'ri javob: A) 0,5 Gs✔ 20. Mayatnikning tebranish davri 2 s. U 1 minutda nechta to'liq tebranish qiladi? A) 120 ta B) 30 ta C) 60 ta D) 2 ta To'g'ri javob: B) 30 ta ✔ 21. Uzunligi 1 m bo'lgan matematik mayatnikning tebranish davri taxminan qancha? A) 0,5 s B) 1 s C) 6,3 s D) 2 s To'g'ri javob: D) 2 s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik ish va quvvat 22. Chana arqon yordamida tortilmoqda. Arqon gorizont bilan 60° burchak hosil qiladi, taranglik kuchi 10 N. Chana 4 m ga ko'chganda taranglik kuchi qancha ish bajaradi? A) 40 J B) 20 J C) 34,64 J D) 2,5 J To'g'ri javob: B) 20 J ✔ 23. Bir ot kuchi taxminan necha vattga teng? A) 100 Vt B) 1000 Vt C) 360 Vt D) 736 Vt To'g'ri javob: D) 736 Vt ✔ 24. Nasos 50 s da 1 m³ suvni 10 m balandlikka ko'tardi (suv zichligi 1000 kg/m³). Nasosning foydali quvvati qancha? A) 20000 Vt B) 500 Vt C) 2000 Vt D) 200 Vt To'g'ri javob: C) 2000 Vt ✔ 25. Sirpanayotgan jismga ta'sir etuvchi ishqalanish kuchining ishi qanday ishoraga ega? A) Musbat B) Doimo nolga teng C) Manfiy D) Ishorasi jism massasiga bog'liq To'g'ri javob: C) Manfiy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 541 Fizika • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kinetik va potensial energiya 1. Massasi 1000 kg bo'lgan avtomobil 10 m/s tezlik bilan harakatlanmoqda. Tormozlovchi kuch 5000 N bo'lsa, tormozlanish yo'li qancha? A) 2 m B) 20 m C) 10 m D) 50 m To'g'ri javob: C) 10 m✔ 2. Jism massasi 2 marta oshirilib, tezligi 2 marta kamaytirilsa, kinetik energiyasi qanday o'zgaradi? A) 2 marta kamayadi B) 4 marta kamayadi C) 2 marta ortadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: A) 2 marta kamayadi ✔ 3. Massasi 9 g bo'lgan o'q 800 m/s tezlik bilan uchmoqda. Uning kinetik energiyasi qancha? A) 2880 J B) 3,6 J C) 5760 J D) 7,2 J To'g'ri javob: A) 2880 J ✔ 4. Massasi 4 kg bo'lgan jismning yer sirtiga nisbatan potensial energiyasi 200 J. Jism qanday balandlikda turibdi? A) 50 m B) 20 m C) 0,5 m D) 5 m To'g'ri javob: D) 5 m ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik energiyaning saqlanish qonuni 5. Bikrligi 1000 N/m bo'lgan vertikal prujina 2 sm ga siqilib, ustiga 100 g massali sharcha qo'yildi. Prujina qo'yib yuborilsa, sharcha qanday balandlikka ko'tariladi (prujinaning siqilish masofasini va havo qarshiligini hisobga olmang)? A) 2 sm B) 4 sm C) 200 sm D) 20 sm To'g'ri javob: D) 20 sm ✔ 6. Mexanik energiya qachon saqlanadi? A) Ishqalanish va qarshilik kuchlari bo'lmaganda B) Faqat jism tinch turganda C) Faqat jism gorizontal harakatlanganda D) Jismga ishqalanish kuchi ta'sir etganda To'g'ri javob: A) Ishqalanish va qarshilik kuchlari bo'lmaganda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 542 7. Uzunligi 0,8 m bo'lgan ipga osilgan sharcha ip gorizontal holatda bo'lganda qo'yib yuborildi. Sharcha eng pastki nuqtadan qanday tezlik bilan o'tadi? A) 4 m/s B) 2,83 m/s C) 8 m/s D) 16 m/s To'g'ri javob: A) 4 m/s✔ Bo'lim (BSB): Jism impulsi. Impulsning saqlanish qonuni 8. Impulsning saqlanish qonuni qanday sistemalar uchun bajariladi? A) Faqat tinch turgan jismlar uchun B) Yopiq (tashqi kuchlar ta'sir etmaydigan) sistemalar uchun C) Faqat bitta jism uchun D) Faqat ishqalanish katta bo'lgan sistemalar uchun To'g'ri javob: B) Yopiq (tashqi kuchlar ta'sir etmaydigan) sistemalar uchun ✔ 9. Massasi 500 kg bo'lgan to'pdan 10 kg massali snaryad gorizontal yo'nalishda 500 m/s tezlik bilan otildi. To'pning tepki tezligi qancha? A) 50 m/s B) 10 m/s C) 500 m/s D) 1 m/s To'g'ri javob: B) 10 m/s ✔ 10. Qanday jismlar sistemasi yopiq sistema deyiladi? A) Idish ichiga qamalgan jismlar sistemasi B) Tashqi kuchlar ta'sir etmaydigan yoki ular kompensatsiyalangan sistema C) Faqat bitta jismdan iborat sistema D) Jismlari tinch turgan sistema To'g'ri javob: B) Tashqi kuchlar ta'sir etmaydigan yoki ular kompensatsiyalangan sistema ✔ 11. Massasi 60 kg bo'lgan sportchi 5 m/s tezlik bilan qumga sakrab tushdi va 0,5 s da to'xtadi. Qumning sportchiga ko'rsatgan o'rtacha kuchi qancha (og'irlik kuchini hisobga olmang)? A) 6000 N B) 300 N C) 600 N D) 150 N To'g'ri javob: C) 600 N ✔ 12. Quyidagi jonzotlardan qaysi biri reaktiv harakat tamoyili bilan suzadi? A) Delfin B) Baqa C) Kalmar D) O'rdak To'g'ri javob: C) Kalmar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 543 13. Jism impulsi vektori qanday yo'nalgan? A) Tezlikka qarama-qarshi B) Doimo vertikal pastga C) Tezlanishga perpendikulyar D) Jism tezligi yo'nalishida To'g'ri javob: D) Jism tezligi yo'nalishida✔ 14. Jism massasi o'zgarmagan holda uning impulsi 2 marta oshdi. Jism tezligi qanday o'zgargan? A) O'zgarmagan B) 8 marta ortgan C) 4 marta ortgan D) 2 marta ortgan To'g'ri javob: D) 2 marta ortgan ✔ 15. Ikki jism to'qnashuvi uchun impulsning saqlanish qonuni qanday yoziladi? A) m₁ + m₂ = v₁ + v₂ B) m₁v₁ + m₂v₂ = m₁v₁ + m₂v₂ ′ ′ C) m₁v₁² + m₂v₂² = 0 D) m₁/v₁ = m₂/v₂ To'g'ri javob: B) m₁v₁ + m₂v₂ = m₁v₁ + m₂v₂ ✔ ′ ′ 16. Massasi 0,5 kg bo'lgan to'p devorga 4 m/s tezlik bilan perpendikulyar urilib, xuddi shunday tezlik bilan qaytdi. To'p impulsi o'zgarishining moduli qancha? A) 2 kg·m/s B) 8 kg·m/s C) 4 kg·m/s D) 0 kg·m/s To'g'ri javob: C) 4 kg·m/s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik tebranishlar 17. Majburiy tebranishlar qanday sodir bo'ladi? A) Tashqi davriy o'zgaruvchan kuch ta'sirida B) Ishqalanish kuchi ta'sirida C) Faqat ichki kuchlar ta'sirida D) Faqat og'irlik kuchi ta'sirida To'g'ri javob: A) Tashqi davriy o'zgaruvchan kuch ta'sirida ✔ 18. Uzunligi 2,5 m bo'lgan matematik mayatnikning tebranish davri qancha (π = 3,14)? A) 3,14 s B) 1,57 s C) 0,5 s D) 6,28 s To'g'ri javob: A) 3,14 s ✔ 19. Mexanik tebranishlar deb qanday harakatlarga aytiladi? A) Ma'lum vaqt oralig'ida aniq yoki taxminan takrorlanib turadigan harakatlarga B) Jismning bir yo'nalishda tekis tezlanuvchan harakatiga C) To'g'ri chiziqli tekis harakatlarga D) Faqat erkin tushishga To'g'ri javob: A) Ma'lum vaqt oralig'ida aniq yoki taxminan takrorlanib turadigan harakatlarga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 544 20. Tebranayotgan jismning tezligi qaysi vaziyatda eng katta bo'ladi? A) Muvozanat vaziyatidan o'tayotganda B) Amplitudaning yarmiga teng chetlanishda C) Chetki vaziyatlarda D) Tezlik o'zgarmaydi To'g'ri javob: A) Muvozanat vaziyatidan o'tayotganda✔ 21. Matematik mayatnikning tebranish davri quyidagilardan qaysi biriga bog'liq emas? A) Erkin tushish tezlanishiga B) Ip uzunligiga C) Sharcha massasiga D) Mayatnik joylashgan sayyoraga To'g'ri javob: C) Sharcha massasiga ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik ish va quvvat 22. SI da quvvat birligi qaysi? A) Joul (J) B) Vatt (Vt) C) Ot kuchi (o.k.) D) Nyuton (N) To'g'ri javob: B) Vatt (Vt) ✔ 23. Jismga harakat yo'nalishida 20 N kuch ta'sir etib, uni 5 m ga ko'chirdi. Bajarilgan ish qancha? A) 100 J B) 4 J C) 25 J D) 0,25 J To'g'ri javob: A) 100 J ✔ 24. Massasi 10 kg bo'lgan yuk tekis ravishda 3 m balandlikka ko'tarildi. Ko'taruvchi kuchning ishi qancha? A) 300 J B) 130 J C) 3,3 J D) 30 J To'g'ri javob: A) 300 J ✔ 25. Ipga bog'langan shar gorizontal tekislikda aylana bo'ylab tekis aylanmoqda. Ipning taranglik kuchi qanday ish bajaradi? A) Nolga teng ish B) Musbat ish C) Manfiy ish D) Ish aylana uzunligiga bog'liq ravishda ortib boradi To'g'ri javob: A) Nolga teng ish ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 545 Fizika • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kinetik va potensial energiya 1. Yer sirtiga nisbatan quyidagi jismlardan qaysi biri faqat kinetik energiyaga ega? A) Gorizontal yo'lda harakatlanayotgan avtomobil B) Daraxtda osilib turgan olma C) Uchayotgan samolyot D) Tokchada turgan kitob To'g'ri javob: A) Gorizontal yo'lda harakatlanayotgan avtomobil✔ 2. Ikki jism bir xil tezlik bilan harakatlanmoqda, birinchisining massasi ikkinchisinikidan 3 marta katta. Ularning kinetik energiyalari nisbati E₁/E₂ qancha? A) 1/3 B) 9 C) 1 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 3. Jism tezligi 2 marta oshirilsa, uning kinetik energiyasi qanday o'zgaradi? A) 2 marta ortadi B) 4 marta ortadi C) O'zgarmaydi D) 8 marta ortadi To'g'ri javob: B) 4 marta ortadi ✔ 4. Quyidagilardan qaysi biri potensial energiyaga misol bo'ladi? A) Oqayotgan suv energiyasi B) Esayotgan shamol energiyasi C) Uchayotgan o'q energiyasi D) Siqilgan prujina energiyasi To'g'ri javob: D) Siqilgan prujina energiyasi ✔ 5. Kinetik energiya deb nimaga aytiladi? A) Jismning harakati tufayli ega bo'lgan energiyasiga B) Jism molekulalarining o'zaro ta'sir energiyasiga C) Deformatsiyalangan jism energiyasiga D) Jismning balandlikda turgani uchun ega bo'lgan energiyasiga To'g'ri javob: A) Jismning harakati tufayli ega bo'lgan energiyasiga ✔ 6. Yer sirtiga nisbatan quyidagi jismlardan qaysi biri faqat potensial energiyaga ega? A) Tushayotgan yomg'ir tomchisi B) Uchayotgan qush C) Tokchada turgan kitob D) Yo'lda ketayotgan velosipedchi To'g'ri javob: C) Tokchada turgan kitob ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 546 7. Prujina 2 sm ga siqilganda uning potensial energiyasi 0,1 J bo'ldi. Prujina 4 sm ga siqilsa, potensial energiyasi qancha bo'ladi? A) 0,8 J B) 0,2 J C) 0,4 J D) 0,3 J To'g'ri javob: C) 0,4 J✔ Bo'lim (BSB): Mexanik energiyaning saqlanish qonuni 8. Tosh 15 m balandlikdan gorizontal yo'nalishda 5 m/s tezlik bilan otildi. U yerga qanday tezlik bilan uriladi (havo qarshiligini hisobga olmang)? A) 20 m/s B) 22,32 m/s C) 18,03 m/s D) 17,32 m/s To'g'ri javob: C) 18,03 m/s ✔ 9. Jism vertikal yuqoriga 30 m/s tezlik bilan otildi. Qanday balandlikda uning tezligi 2 marta kamayadi? A) 45 m B) 11,25 m C) 22,5 m D) 33,75 m To'g'ri javob: D) 33,75 m ✔ 10. 40 m balandlikdan tushayotgan jismning kinetik energiyasi potensial energiyasiga qanday balandlikda teng bo'ladi? A) 10 m B) 20 m C) 40 m D) 30 m To'g'ri javob: B) 20 m ✔ 11. Arg'imchoqdagi bola eng pastki nuqtadan 4 m/s tezlik bilan o'tmoqda. Ishqalanish hisobga olinmasa, u pastki nuqtadan qanday eng katta balandlikka ko'tariladi? A) 0,4 m B) 0,8 m C) 8 m D) 1,6 m To'g'ri javob: B) 0,8 m ✔ 12. Mexanik energiyaning saqlanish qonuni qanday ta'riflanadi? A) Jismning potensial energiyasi doimo o'zgarmaydi B) Mexanik energiya doimo ichki energiyaga aylanib, yo'qolib boradi C) Ishqalanish va qarshilik bo'lmagan yopiq sistemada kinetik va potensial energiyalar yig'indisi o'zgarmaydi D) Jismning kinetik energiyasi doimo o'zgarmaydi To'g'ri javob: C) Ishqalanish va qarshilik bo'lmagan yopiq sistemada kinetik va potensial ✔ energiyalar yig'indisi o'zgarmaydi 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 547 13. Massasi 2 kg bo'lgan jism 5 m balandlikdan qiya tekislik bo'ylab sirpanib tushdi va pastda 8 m/s tezlikka erishdi. Ishqalanish tufayli qancha mexanik energiya ichki energiyaga aylangan? A) 36 J B) 164 J C) 100 J D) 64 J To'g'ri javob: A) 36 J✔ Bo'lim (BSB): Jism impulsi. Impulsning saqlanish qonuni 14. Tinch turgan 2 kg massali jismga 3 s davomida 4 N kuch ta'sir etdi. Jism qanday impulsga ega bo'ladi? A) 24 kg·m/s B) 6 kg·m/s C) 1,5 kg·m/s D) 12 kg·m/s To'g'ri javob: D) 12 kg·m/s ✔ 15. 10 m/s tezlik bilan uchayotgan 3 kg massali snaryad ikki bo'lakka ajraldi. 1 kg li bo'lagi avvalgi yo'nalishda 25 m/s tezlik bilan uchdi. 2 kg li bo'lagi qanday tezlik bilan harakatlanadi? A) 2,5 m/s B) 5 m/s C) 7,5 m/s D) 12,5 m/s To'g'ri javob: A) 2,5 m/s ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik tebranishlar 16. Jism 3 sm amplituda va 0,5 s davr bilan tebranmoqda. U 2 s davomida qancha yo'l bosadi? A) 12 sm B) 6 sm C) 24 sm D) 48 sm To'g'ri javob: D) 48 sm ✔ 17. Prujinali mayatnik prujinasining bikrligi 4 marta oshirilsa, tebranish davri qanday o'zgaradi? A) 2 marta kamayadi B) 4 marta ortadi C) 2 marta ortadi D) 4 marta kamayadi To'g'ri javob: A) 2 marta kamayadi ✔ 18. Tebranish davri 0,4 s bo'lgan matematik mayatnikning uzunligi taxminan qancha (π² ≈ 10)? A) 40 sm B) 16 sm C) 4 sm D) 1 sm To'g'ri javob: C) 4 sm ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 548 Bo'lim (BSB): Mexanik ish va quvvat 19. Avtomobil dvigateli 500 N tortish kuchi bilan uni 2 m/s o'zgarmas tezlikda harakatlantirmoqda. Dvigatelning foydali quvvati qancha? A) 2000 Vt B) 50 Vt C) 250 Vt D) 1000 Vt To'g'ri javob: D) 1000 Vt✔ 20. Foydali ish koeffitsiyenti (FIK) deb nimaga aytiladi? A) Foydali ishning to'liq (sarflangan) ishga nisbatiga B) Foydali ish bilan to'liq ishning yig'indisiga C) To'liq ishning foydali ishga nisbatiga D) Quvvatning vaqtga nisbatiga To'g'ri javob: A) Foydali ishning to'liq (sarflangan) ishga nisbatiga ✔ 21. Quvvati 5 kVt bo'lgan dvigatel 10 minutda qancha ish bajaradi? A) 50 MJ B) 0,05 MJ C) 0,5 MJ D) 3 MJ To'g'ri javob: D) 3 MJ ✔ 22. Mexanizm 400 J ish sarflab, 300 J foydali ish bajardi. Uning FIK i qancha? A) 70 % B) 25 % C) 133 % D) 75 % To'g'ri javob: D) 75 % ✔ 23. Quvvat deb nimaga aytiladi? A) Ishning vaqtga ko'paytmasiga B) Kuchning yo'lga ko'paytmasiga C) Kuchning vaqtga nisbatiga D) Bajarilgan ishning shu ish bajarilgan vaqtga nisbatiga To'g'ri javob: D) Bajarilgan ishning shu ish bajarilgan vaqtga nisbatiga ✔ 24. Avtomobil 72 km/soat o'zgarmas tezlik bilan harakatlanmoqda, dvigatel quvvati 60 kVt. Tortish kuchi qancha? A) 3000 N B) 4320 N C) 833 N D) 1200 N To'g'ri javob: A) 3000 N ✔ 25. Quvvati 2 kVt bo'lgan dvigatel 1 soat davomida qancha ish bajaradi? A) 0,12 MJ B) 7,2 MJ C) 2 MJ D) 3,6 MJ To'g'ri javob: B) 7,2 MJ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 549 Fizika • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kinetik va potensial energiya 1. Massasi 3 kg bo'lgan jism yer sirtidan 4 m balandlikda turibdi. Uning potensial energiyasi qancha (yer sirtiga nisbatan)? A) 7 J B) 12 J C) 1200 J D) 120 J To'g'ri javob: D) 120 J✔ 2. Bikrligi 200 N/m bo'lgan prujinaning potensial energiyasi 1 J bo'lishi uchun uni qanchaga cho'zish kerak? A) 1 sm B) 10 sm C) 100 sm D) 0,5 sm To'g'ri javob: B) 10 sm ✔ 3. SI da energiya birligi qaysi? A) Kilogramm B) Nyuton C) Vatt D) Joul To'g'ri javob: D) Joul ✔ 4. Bikrligi 400 N/m bo'lgan prujina 5 sm ga siqilgan. Uning potensial energiyasi qancha? A) 20 J B) 0,5 J C) 10 J D) 1 J To'g'ri javob: B) 0,5 J ✔ 5. Massasi 1 kg bo'lgan jismning tezligi 2 m/s dan 4 m/s gacha ortdi. Teng ta'sir etuvchi kuch qancha ish bajargan? A) 12 J B) 2 J C) 8 J D) 6 J To'g'ri javob: D) 6 J ✔ 6. Jismning potensial energiyasi qiymati nimaga bog'liq? A) Jism haroratiga B) Nol sath qanday tanlanganiga (balandlik qayerdan hisoblanishiga) C) Jism tezligiga D) Jism harakat yo'nalishiga To'g'ri javob: B) Nol sath qanday tanlanganiga (balandlik qayerdan hisoblanishiga) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 550 Bo'lim (BSB): Mexanik energiyaning saqlanish qonuni 7. Havo qarshiligi ta'sirida tushayotgan jismning mexanik energiyasi qanday o'zgaradi? A) Nolga teng bo'lib qoladi B) Kamayadi, chunki uning bir qismi ichki energiyaga aylanadi C) Ortadi D) O'zgarmaydi To'g'ri javob: B) Kamayadi, chunki uning bir qismi ichki energiyaga aylanadi✔ 8. Shayba qiyalik etagida 50 J kinetik energiyaga ega edi. U qiyalik bo'ylab sirpanib ko'tarilib to'xtaganda potensial energiyasi 40 J bo'ldi. Ishqalanishga qancha energiya sarflangan? A) 40 J B) 50 J C) 10 J D) 90 J To'g'ri javob: C) 10 J ✔ 9. Vertikal yuqoriga otilgan jism eng yuqori nuqtada bo'lganda uning energiyasi qanday bo'ladi? A) Kinetik energiya nolga teng, potensial energiya eng katta B) Ikkala energiya ham nolga teng C) Ikkala energiya ham eng katta D) Kinetik energiya eng katta, potensial energiya nolga teng To'g'ri javob: A) Kinetik energiya nolga teng, potensial energiya eng katta ✔ 10. 20 m balandlikdan boshlang'ich tezliksiz tushgan jism yerga qanday tezlik bilan uriladi? A) 10 m/s B) 200 m/s C) 400 m/s D) 20 m/s To'g'ri javob: D) 20 m/s ✔ Bo'lim (BSB): Jism impulsi. Impulsning saqlanish qonuni 11. Massasi 1 t bo'lgan avtomobil 72 km/soat tezlik bilan harakatlanmoqda. Uning impulsi qancha? A) 7,2·10⁴ kg·m/s B) 2·10³ kg·m/s C) 72 kg·m/s D) 2·10⁴ kg·m/s To'g'ri javob: D) 2·10⁴ kg·m/s ✔ 12. Reaktiv harakat qaysi qonunga asoslangan? A) Paskal qonuniga B) Butun olam tortishish qonuniga C) Impulsning saqlanish qonuniga D) Guk qonuniga To'g'ri javob: C) Impulsning saqlanish qonuniga ✔ 13. Jismning impulsi qaysi formula bilan aniqlanadi? A) p = m·a B) p = m·v C) p = m·v²/2 D) p = F/t To'g'ri javob: B) p = m·v ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 551 14. Massasi 2 kg bo'lgan jism 5 m/s tezlik bilan harakatlanmoqda. Jism impulsi qancha? A) 7 kg·m/s B) 0,4 kg·m/s C) 2,5 kg·m/s D) 10 kg·m/s To'g'ri javob: D) 10 kg·m/s✔ 15. Jismga 0,2 s davomida 50 N kuch ta'sir etdi. Kuch impulsi qancha? A) 10 N·s B) 0,004 N·s C) 250 N·s D) 25 N·s To'g'ri javob: A) 10 N·s ✔ 16. Ko'p bosqichli raketalar nima uchun ishlatiladi? A) Yonilg'ini tejash maqsadida dvigatelni o'chirib qo'yish uchun B) Yonilg'isi tugagan bosqichlar tashlanib, raketa massasi kamayadi va katta tezlik olinadi C) Raketaning havo qarshiligini oshirish uchun D) Raketani og'irroq qilib, barqarorligini oshirish uchun To'g'ri javob: B) Yonilg'isi tugagan bosqichlar tashlanib, raketa massasi kamayadi va katta tezlik ✔ olinadi Bo'lim (BSB): Mexanik tebranishlar 17. Tebranish amplitudasi 5 sm. Jism bir davr davomida qancha yo'l bosadi? A) 2,5 sm B) 20 sm C) 10 sm D) 5 sm To'g'ri javob: B) 20 sm ✔ 18. Mayatnik 10 s da 20 marta to'liq tebrandi. Tebranish davri qancha? A) 2 s B) 0,2 s C) 200 s D) 0,5 s To'g'ri javob: D) 0,5 s ✔ 19. Rezonans hodisasi qachon kuzatiladi? A) Majburlovchi kuch chastotasi sistemaning xususiy tebranish chastotasiga teng bo'lganda B) Tebranish amplitudasi nolga teng bo'lganda C) Majburlovchi kuch nolga teng bo'lganda D) Sistemaning massasi eng katta bo'lganda To'g'ri javob: A) Majburlovchi kuch chastotasi sistemaning xususiy tebranish chastotasiga teng ✔ bo'lganda 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 552 Bo'lim (BSB): Mexanik ish va quvvat 20. SI da mexanik ish birligi qaysi? A) Nyuton (N) B) Vatt (Vt) C) Joul (J) D) Paskal (Pa) To'g'ri javob: C) Joul (J)✔ 21. Jismga ta'sir etuvchi kuch harakat yo'nalishiga perpendikulyar bo'lsa, bu kuchning ishi qanday bo'ladi? A) Manfiy bo'ladi B) F·s ga teng C) Eng katta qiymatga ega D) Nolga teng To'g'ri javob: D) Nolga teng ✔ 22. Massasi 50 kg bo'lgan yuk uzunligi 4 m bo'lgan qiya tekislik bo'ylab 1 m balandlikka 250 N kuch bilan tekis tortib chiqarildi. Qiya tekislikning FIK i qancha? A) 80 % B) 20 % C) 25 % D) 50 % To'g'ri javob: D) 50 % ✔ 23. 2 minut davomida 600 J ish bajarildi. Quvvat qancha? A) 1200 Vt B) 5 Vt C) 50 Vt D) 300 Vt To'g'ri javob: B) 5 Vt ✔ 24. Massasi 2 kg bo'lgan jism 5 m balandlikdan tushdi. Og'irlik kuchining bajargan ishi qancha? A) 20 J B) 10 J C) 50 J D) 100 J To'g'ri javob: D) 100 J ✔ 25. Kran 2 t massali yukni 20 s da tekis ravishda 10 m balandlikka ko'tardi. Kranning foydali quvvati qancha? A) 10 kVt B) 100 kVt C) 4 kVt D) 1 kVt To'g'ri javob: A) 10 kVt ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 553 Fizika • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Radioaktivlik 1. Geyger hisoblagichi nima uchun ishlatiladi? A) Yorug'lik tezligini o'lchash uchun B) Havo namligini o'lchash uchun C) Ionlashtiruvchi zarralarni qayd etish (sanash) uchun D) Elektr toki kuchini o'lchash uchun To'g'ri javob: C) Ionlashtiruvchi zarralarni qayd etish (sanash) uchun✔ 2. Radioaktivlik hodisasini kim va qachon kashf etgan? A) Ernest Rezerford, 1919-yil B) Anri Bekkerel, 1896-yil C) Vilgelm Rentgen, 1905-yil D) Mariya Kyuri, 1911-yil To'g'ri javob: B) Anri Bekkerel, 1896-yil ✔ 3. Radioaktiv izotopning yarim yemirilish davri 2 sutka. 8 sutkadan keyin boshlang'ich yadrolarning qanday qismi yemirilmay qoladi? A) 1/4 B) 1/8 C) 1/16 D) 1/32 To'g'ri javob: C) 1/16 ✔ 4. SI da nurlanishning yutilgan dozasi birligi qaysi? A) Joul (J) B) Bekkerel (Bk) C) Vatt (Vt) D) Grey (Gr) To'g'ri javob: D) Grey (Gr) ✔ 5. β-zarra nima? A) Neytron B) Elektron C) Proton D) Geliy yadrosi To'g'ri javob: B) Elektron ✔ 6. Radioaktiv yemirilish tezligi tashqi sharoitga (harorat, bosimga) qanday bog'liq? A) Harorat ortishi bilan keskin ortadi B) Bosim ortishi bilan to'xtaydi C) Amalda bog'liq emas D) Faqat yorug'likda sodir bo'ladi To'g'ri javob: C) Amalda bog'liq emas ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 554 Bo'lim (BSB): Atom tuzilishi. Atom yadrosining tarkibi 7. Bor nazariyasiga ko'ra atom qachon yorug'lik (energiya) chiqaradi? A) Elektron yuqori energetik sathdan quyiroq sathga o'tganda B) Yadro tinch turganda C) Elektron statsionar orbitada aylanayotganda D) Elektron quyi sathdan yuqori sathga o'tganda To'g'ri javob: A) Elektron yuqori energetik sathdan quyiroq sathga o'tganda✔ 8. Neytral atom bitta elektron yo'qotsa, u qanday zarraga aylanadi? A) Neytronga B) Manfiy ionga C) Boshqa elementning neytral atomiga D) Musbat ionga To'g'ri javob: D) Musbat ionga ✔ 9. Atom massasining asosiy qismi qayerda joylashgan? A) Elektron qobiqlarida B) Yadroda C) Atom ichida tekis taqsimlangan D) Elektronlarda To'g'ri javob: B) Yadroda ✔ 10. Neytronni kim va qachon kashf etgan? A) Jozef Tomson, 1897-yil B) Ernest Rezerford, 1911-yil C) Nils Bor, 1913-yil D) Jeyms Chedvik, 1932-yil To'g'ri javob: D) Jeyms Chedvik, 1932-yil ✔ 11. Xlorning ³⁵₁₇Cl va ³⁷₁₇Cl izotoplari yadrolaridagi neytronlar soni farqi qancha? A) 0 ta B) 17 ta C) 2 ta D) 4 ta To'g'ri javob: C) 2 ta ✔ 12. Deyteriy (²₁H) yadrosi tarkibi qanday? A) 1 proton va 2 neytron B) 2 neytron C) 1 proton va 1 neytron D) 2 proton To'g'ri javob: C) 1 proton va 1 neytron ✔ 13. Yadro kuchlarining xususiyati qaysi? A) Gravitatsion tortishish kuchlari B) Faqat protonlar orasidagi itarishish kuchlari C) Juda qisqa masofada ta'sir etuvchi juda kuchli tortishish kuchlari D) Uzoq masofalarda ta'sir etuvchi kuchsiz kuchlar To'g'ri javob: C) Juda qisqa masofada ta'sir etuvchi juda kuchli tortishish kuchlari ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 555 Bo'lim (BSB): Tovush 14. Normal sharoitda havoda tovush tezligi taxminan qancha? A) 34 m/s B) 1500 m/s C) 340 m/s D) 3·10⁸ m/s To'g'ri javob: C) 340 m/s✔ 15. Tovushning qattiqligi asosan nimaga bog'liq? A) Tebranish amplitudasiga B) To'lqin uzunligiga C) Tebranish chastotasiga D) Tovush tarqalish tezligiga To'g'ri javob: A) Tebranish amplitudasiga ✔ Bo'lim (BSB): Yadro reaksiyalari va yadro energetikasi 16. Reaksiyada X zarrani aniqlang: ²₁H + ³₁H → ⁴₂He + X. A) Elektron B) Neytron C) α-zarra D) Proton To'g'ri javob: B) Neytron ✔ 17. Yadro reaktori nima? A) Elektronlarni tezlatuvchi qurilma B) Boshqarilmaydigan termoyadro reaksiyasi qurilmasi C) Kimyoviy yoqilg'i yoqiladigan qozon D) Boshqariladigan zanjir yadro reaksiyasi amalga oshiriladigan qurilma To'g'ri javob: D) Boshqariladigan zanjir yadro reaksiyasi amalga oshiriladigan qurilma ✔ 18. Reaksiyada X zarrani aniqlang: ¹⁴₇N + ¹₀n → ¹⁴₆C + X. A) Proton (¹₁H) B) α-zarra (⁴₂He) C) Neytron (¹₀n) D) Deyteron (²₁H) To'g'ri javob: A) Proton (¹₁H) ✔ 19. Uran-235 yadrosining bo'linishi asosan qanday zarra yutilganda sodir bo'ladi? A) Proton B) Foton C) Elektron D) Neytron To'g'ri javob: D) Neytron ✔ 20. Neytron kashf etilgan reaksiyada: ⁹₄Be + ⁴₂He → X + ¹₀n. X yadro qaysi? A) ¹²₆C B) ¹³₇N C) ¹³₆C D) ¹²₅B To'g'ri javob: A) ¹²₆C ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 556 Bo'lim (BSB): Mexanik to'lqinlar 21. Suv sirtida to'lqin tarqalmoqda. Suvdagi po'kak qanday harakat qiladi? A) To'lqin bilan birga qirg'oqqa suriladi B) Suv tubiga cho'kib ketadi C) Qirg'oqdan uzoqlashib ketadi D) Taxminan joyida yuqoriga-pastga tebranadi To'g'ri javob: D) Taxminan joyida yuqoriga-pastga tebranadi✔ 22. Ko'ndalang to'lqinda muhit zarralari qanday tebranadi? A) Umuman tebranmaydi B) To'lqin tarqalish yo'nalishi bo'ylab C) Aylana bo'ylab tez aylanib D) To'lqin tarqalish yo'nalishiga perpendikulyar To'g'ri javob: D) To'lqin tarqalish yo'nalishiga perpendikulyar ✔ 23. Zilzilada hosil bo'lgan bo'ylama seysmik to'lqin 6 km/s tezlik bilan tarqalmoqda, chastotasi 3 Gs. To'lqin uzunligi qancha? A) 2 km B) 0,5 km C) 9 km D) 18 km To'g'ri javob: A) 2 km ✔ 24. To'lqinning tebranish davri 0,2 s, to'lqin uzunligi 0,8 m. To'lqin tarqalish tezligi qancha? A) 4 m/s B) 1 m/s C) 0,16 m/s D) 0,25 m/s To'g'ri javob: A) 4 m/s ✔ 25. Qirg'oqqa 1 minutda 30 ta to'lqin urildi. Qo'shni to'lqin tepaliklari orasidagi masofa 4 m. To'lqinlar tezligi qancha? A) 2 m/s B) 120 m/s C) 8 m/s D) 7,5 m/s To'g'ri javob: A) 2 m/s ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 557 Fizika • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Radioaktivlik 1. 20 sutka davomida radioaktiv izotop yadrolarining 75 % i yemirildi. Uning yarim yemirilish davri qancha? A) 20 sutka B) 15 sutka C) 10 sutka D) 5 sutka To'g'ri javob: C) 10 sutka✔ 2. ²²⁶₈₈Ra radiy yadrosi α-yemirilishga uchradi. Qanday yadro hosil bo'ladi? A) ²²⁴₈₇Fr B) ²²²₈₆Rn C) ²²⁶₈₉Ac D) ²²²₉₀Th To'g'ri javob: B) ²²²₈₆Rn ✔ 3. Radiouglerod (¹⁴C) usuli nima uchun qo'llaniladi? A) Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uchun B) Elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun C) Suv chuqurligini o'lchash uchun D) Metallarni payvandlash uchun To'g'ri javob: A) Arxeologik topilmalar yoshini aniqlash uchun ✔ 4. ²³⁸₉₂U uran yadrosi α-yemirilishga uchraganda qanday yadro hosil bo'ladi? A) ²³⁴₉₀Th B) ²³⁴₉₄Pu C) ²³⁶₉₁Pa D) ²³⁸₉₃Np To'g'ri javob: A) ²³⁴₉₀Th ✔ 5. Yarim yemirilish davri deb nimaga aytiladi? A) Bitta yadroning yemirilish vaqtiga B) Nurlanish intensivligi ikki marta ortadigan vaqtga C) Radioaktiv yadrolarning boshlang'ich sonining yarmi yemiriladigan vaqtga D) Yadrolarning to'liq yemirilish vaqtining yarmiga To'g'ri javob: C) Radioaktiv yadrolarning boshlang'ich sonining yarmi yemiriladigan vaqtga ✔ 6. Ionlashtiruvchi nurlanish dozasini o'lchaydigan asbob qanday nomlanadi? A) Dozimetr B) Barometr C) Manometr D) Ampermetr To'g'ri javob: A) Dozimetr ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 558 Bo'lim (BSB): Atom tuzilishi. Atom yadrosining tarkibi 7. Neytral atomda elektronlar soni nimaga teng? A) Yadrodagi protonlar soniga B) Yadrodagi neytronlar soniga C) Massa soniga D) Nuklonlar soniga To'g'ri javob: A) Yadrodagi protonlar soniga✔ 8. α-zarra nima? A) Elektron B) Neytron C) Vodorod atomi yadrosi D) Geliy atomining yadrosi (⁴₂He) To'g'ri javob: D) Geliy atomining yadrosi (⁴₂He) ✔ 9. Atomning planetar (yadroviy) modelini kim taklif etgan? A) Ernest Rezerford B) Anri Bekkerel C) Jozef Tomson D) Demokrit To'g'ri javob: A) Ernest Rezerford ✔ 10. Yadroning massa soni A, zaryad soni Z va neytronlar soni N orasidagi bog'lanish qaysi? A) A = N − Z B) N = A + Z C) A = Z + N D) Z = A + N To'g'ri javob: C) A = Z + N ✔ Bo'lim (BSB): Tovush 11. Tovush qattiqligi darajasi qanday birlikda o'lchanadi? A) Detsibel (dB) B) Gers (Gs) C) Nyuton (N) D) Vatt (Vt) To'g'ri javob: A) Detsibel (dB) ✔ 12. Chaqmoq chaqnaganidan 6 s keyin momaqaldiroq ovozi eshitildi. Chaqmoq kuzatuvchidan qancha masofada chaqqan (v = 340 m/s)? A) 2040 m B) 56,7 m C) 1020 m D) 4080 m To'g'ri javob: A) 2040 m ✔ 13. Tovush to'lqinlari qanday to'lqinlar hisoblanadi? A) Ko'ndalang elektromagnit to'lqinlar B) Faqat ko'ndalang mexanik to'lqinlar C) Radioto'lqinlar D) Bo'ylama mexanik to'lqinlar To'g'ri javob: D) Bo'ylama mexanik to'lqinlar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 559 Bo'lim (BSB): Yadro reaksiyalari va yadro energetikasi 14. Massa va energiya orasidagi bog'lanishni ifodalovchi E = mc² formulasini kim taklif etgan? A) Albert Eynshteyn B) Isaak Nyuton C) Nils Bor D) Ernest Rezerford To'g'ri javob: A) Albert Eynshteyn✔ 15. Massa defekti qaysi formula bilan topiladi (m — proton, m — neytron, M — yadro massasi)? ₚ ₙ A) Δm = Z·m − N·m ₚ ₙ B) Δm = Z·m + N·m − M ₚ ₙ C) Δm = M + Z·m + N·m ₚ ₙ D) Δm = M − Z·m ₚ To'g'ri javob: B) Δm = Z·m ∛ + N·m ∛ − M ✔ 16. Zanjir yadro reaksiyasi nima uchun yuzaga keladi? A) Har bir bo'linishda elektronlar ajralib chiqadi B) Har bir bo'linishda 2–3 ta yangi neytron ajralib, ular boshqa yadrolarni bo'ladi C) Yadrolar o'z-o'zidan qo'shilib ketadi D) Bo'linishda faqat γ-nurlar chiqadi To'g'ri javob: B) Har bir bo'linishda 2–3 ta yangi neytron ajralib, ular boshqa yadrolarni bo'ladi ✔ 17. Termoyadro reaksiyasi deb nimaga aytiladi? A) Moddaning past haroratda yonishiga B) Og'ir yadrolarning neytron ta'sirida bo'linishiga C) Radioaktiv yadrolarning o'z-o'zidan yemirilishiga D) Juda yuqori haroratda yengil yadrolarning qo'shilib, og'irroq yadro hosil qilishiga To'g'ri javob: D) Juda yuqori haroratda yengil yadrolarning qo'shilib, og'irroq yadro hosil qilishiga ✔ 18. Reaksiyada X ni aniqlang: ⁷₃Li + ¹₁H → 2X. A) ⁴₂He B) ⁸₄Be C) ³₂He D) ²₁H To'g'ri javob: A) ⁴₂He ✔ 19. Quyosh energiyasining manbai nima? A) Quyosh moddasining siqilishi B) Vodoroddan geliy hosil bo'ladigan termoyadro reaksiyalari C) Ko'mirning yonishi D) Uran yadrolarining bo'linishi To'g'ri javob: B) Vodoroddan geliy hosil bo'ladigan termoyadro reaksiyalari ✔ Bo'lim (BSB): Mexanik to'lqinlar 20. To'lqin amplitudasi oshsa, u tashiydigan energiya qanday o'zgaradi? A) Nolga teng bo'ladi B) O'zgarmaydi C) Kamayadi D) Ortadi To'g'ri javob: D) Ortadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 560 21. Mexanik to'lqin deb nimaga aytiladi? A) Jismning erkin tushishiga B) Elektr zaryadlarining harakatiga C) Jismning aylana bo'ylab harakatiga D) Tebranishlarning elastik muhitda vaqt o'tishi bilan tarqalishiga To'g'ri javob: D) Tebranishlarning elastik muhitda vaqt o'tishi bilan tarqalishiga✔ 22. Bo'ylama to'lqinda muhit zarralari qanday tebranadi? A) Umuman tebranmaydi B) To'lqin tarqalish yo'nalishiga perpendikulyar C) Faqat vertikal yo'nalishda D) To'lqin tarqalish yo'nalishi bo'ylab To'g'ri javob: D) To'lqin tarqalish yo'nalishi bo'ylab ✔ 23. To'lqin uzunligi deb nimaga aytiladi? A) To'lqinning 1 s da bosib o'tgan yo'liga B) To'lqin manbaidan eng uzoq nuqtagacha masofaga C) Bir xil fazada tebranayotgan eng yaqin ikki nuqta orasidagi masofaga D) Tebranish amplitudasining ikkilanganiga To'g'ri javob: C) Bir xil fazada tebranayotgan eng yaqin ikki nuqta orasidagi masofaga ✔ 24. To'lqin uzunligi λ, tezligi v va chastotasi ν orasidagi bog'lanish qaysi? A) v = ν/λ B) v = λ²·ν C) v = 2λ·ν D) v = λ·ν To'g'ri javob: D) v = λ·ν ✔ 25. To'lqin uzunligi 3 m. Qarama-qarshi fazalarda tebranayotgan eng yaqin ikki nuqta orasidagi masofa qancha? A) 1,5 m B) 6 m C) 3 m D) 0,75 m To'g'ri javob: A) 1,5 m ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 561 Fizika • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Radioaktivlik 1. Qaysi radioaktiv nurlanishning o'tish (singish) qobiliyati eng katta? A) α-nurlanish B) α va β nurlanishlar teng C) β-nurlanish D) γ-nurlanish To'g'ri javob: D) γ-nurlanish✔ 2. Yarim yemirilish davri 10 yil bo'lgan radioaktiv moddaning massasi 800 g. 30 yildan keyin qancha modda yemirilmay qoladi? A) 200 g B) 100 g C) 400 g D) 266,67 g To'g'ri javob: B) 100 g ✔ 3. α-zarraning zaryadi va massa soni qanday? A) Zaryadi +e, massa soni 1 B) Zaryadi 0, massa soni 1 C) Zaryadi −e, massa soni 0 D) Zaryadi +2e, massa soni 4 To'g'ri javob: D) Zaryadi +2e, massa soni 4 ✔ 4. γ-nurlanish chiqarilganda yadroning zaryad soni Z va massa soni A qanday o'zgaradi? A) Z bittaga ortadi B) Ikkalasi ham o'zgarmaydi C) A to'rttaga kamayadi D) Z ikkitaga kamayadi To'g'ri javob: B) Ikkalasi ham o'zgarmaydi ✔ 5. α-nurlanishni qanday to'siq to'xtata oladi? A) Faqat beton devor B) Qog'oz varag'i C) Hech qanday to'siq to'xtata olmaydi D) Faqat qalin qo'rg'oshin plita To'g'ri javob: B) Qog'oz varag'i ✔ Bo'lim (BSB): Atom tuzilishi. Atom yadrosining tarkibi 6. Elektronni kim kashf etgan? A) Jeyms Chedvik B) Jozef Tomson C) Mariya Kyuri D) Ernest Rezerford To'g'ri javob: B) Jozef Tomson ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 562 7. Elektron zaryadining moduli qancha? A) 9,1·10⁻³¹ Kl B) 1,6·10⁻²⁷ Kl C) 1,6·10⁻¹⁹ Kl D) 6,67·10⁻¹¹ Kl To'g'ri javob: C) 1,6·10⁻¹⁹ Kl✔ 8. Atom yadrosi qanday zarralardan tashkil topgan? A) Proton va neytronlardan B) Proton va elektronlardan C) Faqat elektronlardan D) Neytron va elektronlardan To'g'ri javob: A) Proton va neytronlardan ✔ 9. Rezerfordning α-zarralarni yupqa oltin folgadan sochilishi tajribasi natijasida nima kashf etilgan? A) Neytron B) Elektron C) Radioaktivlik D) Atom yadrosi To'g'ri javob: D) Atom yadrosi ✔ Bo'lim (BSB): Tovush 10. Gitara korpusi qanday vazifani bajaradi? A) Tovushni yutadi B) Tor tebranishini to'xtatadi C) Tovush chastotasini oshiradi D) Rezonans tufayli tor tovushini kuchaytiradi To'g'ri javob: D) Rezonans tufayli tor tovushini kuchaytiradi ✔ 11. Tovush manbai bo'lib nima xizmat qiladi? A) Qizdirilgan jism B) Faqat elektr zaryadlangan jism C) Tebranayotgan jism D) Tinch turgan jism To'g'ri javob: C) Tebranayotgan jism ✔ 12. Suvda tovush tezligi taxminan qancha? A) 5000 m/s B) 1500 m/s C) 150 m/s D) 340 m/s To'g'ri javob: B) 1500 m/s ✔ 13. Chastotasi 20 kGs dan yuqori bo'lgan mexanik tebranishlar qanday nomlanadi? A) Infratovush B) Ultratovush C) Musiqiy ton D) Shovqin To'g'ri javob: B) Ultratovush ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 563 14. Tovush balandligi (tonning baland yoki pastligi) asosan nimaga bog'liq? A) Tovush manbaining massasiga B) Tebranish chastotasiga C) Tebranish amplitudasiga D) Muhit haroratiga To'g'ri javob: B) Tebranish chastotasiga✔ 15. Tovush qayerda tarqala olmaydi? A) Vakuumda B) Suvda C) Metallda D) Havoda To'g'ri javob: A) Vakuumda ✔ 16. Chastotasi 16 Gs dan past bo'lgan mexanik tebranishlar qanday nomlanadi? A) Gipertovush B) Eshitiladigan tovush C) Infratovush D) Ultratovush To'g'ri javob: C) Infratovush ✔ Bo'lim (BSB): Yadro reaksiyalari va yadro energetikasi 17. Yadro reaksiyalarida qaysi kattaliklar saqlanadi? A) Faqat elementning nomi B) Faqat neytronlar soni C) Faqat protonlar va elektronlar soni D) Elektr zaryadi va massa soni (nuklonlar soni) To'g'ri javob: D) Elektr zaryadi va massa soni (nuklonlar soni) ✔ 18. Kritik massa deb nimaga aytiladi? A) Bitta uran yadrosining massasiga B) Zanjir reaksiya o'z-o'zidan davom eta oladigan bo'linuvchi moddaning eng kichik massasiga C) Yadro massasi defektiga D) Reaktordagi suvning massasiga To'g'ri javob: B) Zanjir reaksiya o'z-o'zidan davom eta oladigan bo'linuvchi moddaning eng kichik ✔ massasiga 19. Atom elektr stansiyasida (AES) qanday energiya elektr energiyasiga aylantiriladi? A) Suvning potensial energiyasi B) Quyosh nurlari energiyasi C) Atom yadrosining ichki energiyasi D) Shamolning kinetik energiyasi To'g'ri javob: C) Atom yadrosining ichki energiyasi ✔ 20. Atom energetikasining asosiy ekologik muammosi nima? A) Radioaktiv chiqindilarni xavfsiz saqlash B) Daryolarni to'g'onlar bilan to'sish C) Atmosferaga ko'p karbonat angidrid chiqishi D) Katta maydonlarni quyosh panellari egallashi To'g'ri javob: A) Radioaktiv chiqindilarni xavfsiz saqlash ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 564 21. Reaksiyada X ni aniqlang: ²⁷₁₃Al + ¹₀n → X + ⁴₂He. A) ²⁴₁₂Mg B) ²³₁₁Na C) ²⁸₁₃Al D) ²⁴₁₁Na To'g'ri javob: D) ²⁴₁₁Na✔ Bo'lim (BSB): Mexanik to'lqinlar 22. To'lqin tarqalganda muhitda nima ko'chiriladi? A) Faqat massa ko'chiriladi B) Elektr zaryadi ko'chiriladi C) Modda zarralari to'lqin bilan birga ko'chadi D) Energiya (moddaning o'zi ko'chirilmaydi) To'g'ri javob: D) Energiya (moddaning o'zi ko'chirilmaydi) ✔ 23. To'lqin 4 m/s tezlik bilan tarqalmoqda, tebranish davri 0,5 s. To'lqin uzunligi qancha? A) 0,125 m B) 2 m C) 4,5 m D) 8 m To'g'ri javob: B) 2 m ✔ 24. Gazlarda qanday mexanik to'lqinlar tarqaladi? A) Ko'ndalang va bo'ylama to'lqinlar B) Faqat bo'ylama to'lqinlar C) Faqat ko'ndalang to'lqinlar D) Mexanik to'lqinlar tarqalmaydi To'g'ri javob: B) Faqat bo'ylama to'lqinlar ✔ 25. To'lqin uzunligi 0,5 m, tebranish chastotasi 10 Gs. To'lqin tarqalish tezligi qancha? A) 0,05 m/s B) 10,5 m/s C) 5 m/s D) 20 m/s To'g'ri javob: C) 5 m/s ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 565 Fizika • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Radioaktivlik 1. ²³⁸₉₂U yadrosi ketma-ket ikkita α-yemirilish va ikkita β-yemirilishga uchradi. Qanday yadro hosil bo'ladi? A) ²³⁴₉₂U B) ²³⁰₉₀Th C) ²³⁰₉₂U D) ²³⁰₈₈Ra To'g'ri javob: B) ²³⁰₉₀Th✔ 2. ¹⁴₆C uglerod yadrosi β-yemirilishga uchraganda qanday yadro hosil bo'ladi? A) ¹⁴₅B B) ¹³₆C C) ¹⁴₇N D) ¹⁰₄Be To'g'ri javob: C) ¹⁴₇N ✔ 3. Poloniy va radiy elementlarini kimlar kashf etgan? A) Mariya va Pyer Kyurilar B) Jozef Tomson C) Ernest Rezerford va Frederik Soddi D) Anri Bekkerel To'g'ri javob: A) Mariya va Pyer Kyurilar ✔ Bo'lim (BSB): Atom tuzilishi. Atom yadrosining tarkibi 4. Izotoplar deb qanday atomlarga aytiladi? A) Elektronlari soni turlicha bo'lgan bir element ionlariga B) Protonlar soni bir xil, neytronlar soni turlicha bo'lgan atomlarga C) Neytronlar soni bir xil, protonlar soni turlicha bo'lgan atomlarga D) Massa sonlari bir xil bo'lgan turli elementlar atomlariga To'g'ri javob: B) Protonlar soni bir xil, neytronlar soni turlicha bo'lgan atomlarga ✔ 5. Rezerford tajribasida α-zarralarning aksariyati folgadan deyarli og'masdan o'tgan. Bu nimani ko'rsatadi? A) Oltin atomlari zaryadsiz B) Atomning asosiy hajmi deyarli bo'shliqdan iborat C) α-zarralar zaryadsiz D) Atom yaxlit musbat zaryadli shar To'g'ri javob: B) Atomning asosiy hajmi deyarli bo'shliqdan iborat ✔ 6. ¹²₆C uglerod neytral atomida nechta elektron bor? A) 6 ta B) 3 ta C) 12 ta D) 18 ta To'g'ri javob: A) 6 ta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 566 7. ²³⁸₉₂U uran yadrosida nechta neytron bor? A) 238 ta B) 330 ta C) 92 ta D) 146 ta To'g'ri javob: D) 146 ta✔ Bo'lim (BSB): Tovush 8. Tovush havodan suvga o'tganda qaysi kattalik o'zgarmaydi? A) Tezligi ham, to'lqin uzunligi ham B) Chastotasi C) To'lqin uzunligi D) Tezligi To'g'ri javob: B) Chastotasi ✔ 9. Tovush quyidagi muhitlardan qaysi birida eng katta tezlik bilan tarqaladi? A) Po'latda B) Karbonat angidrid gazida C) Havoda D) Suvda To'g'ri javob: A) Po'latda ✔ 10. Ovoz chiqarilgandan 4 s o'tgach aks sado eshitildi. Tovush tezligi 340 m/s bo'lsa, to'siqqacha masofa qancha? A) 85 m B) 680 m C) 340 m D) 1360 m To'g'ri javob: B) 680 m ✔ 11. Ko'rshapalaklar qorong'ida mo'ljal olish uchun qanday to'lqinlardan foydalanadi? A) Infraqizil nurlardan B) Ultratovushdan C) Infratovushdan D) Radioto'lqinlardan To'g'ri javob: B) Ultratovushdan ✔ 12. Aks sado alohida eshitilishi uchun u ovozdan kamida 0,1 s keyin qaytishi kerak. Buning uchun to'siqqacha eng kichik masofa qancha bo'lishi kerak (v = 340 m/s)? A) 3,4 m B) 68 m C) 17 m D) 8,5 m To'g'ri javob: C) 17 m ✔ 13. Bir xil balandlikdagi notani skripka va pianino chalganda ularni bir-biridan nima orqali farqlaymiz? A) Tembri orqali B) To'lqin uzunligi orqali C) Tarqalish tezligi orqali D) Chastotasi orqali To'g'ri javob: A) Tembri orqali ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 567 14. Havodagi to'lqin uzunligi 0,34 m bo'lgan tovushning chastotasi qancha (v = 340 m/s)? A) 1000 Gs B) 10 Gs C) 100 Gs D) 115,6 Gs To'g'ri javob: A) 1000 Gs✔ Bo'lim (BSB): Yadro reaksiyalari va yadro energetikasi 15. Yadro reaksiyasi deb nimaga aytiladi? A) Moddaning yonish jarayoniga B) Elektronlarning bir atomdan boshqasiga o'tishiga C) Atomlarning molekulalarga birikishiga D) Atom yadrolarining elementar zarralar yoki boshqa yadrolar bilan o'zaro ta'sirlashib o'zgarishiga To'g'ri javob: D) Atom yadrolarining elementar zarralar yoki boshqa yadrolar bilan o'zaro ✔ ta'sirlashib o'zgarishiga 16. Uranning bo'linish reaksiyasida nechta neytron ajraladi: ²³⁵₉₂U + ¹₀n → ¹⁴¹₅₆Ba + ⁹²₃₆Kr + x·¹₀n? A) 3 ta B) 4 ta C) 2 ta D) 1 ta To'g'ri javob: A) 3 ta ✔ 17. Yadro massasi uni tashkil etuvchi nuklonlar massalari yig'indisi bilan solishtirilganda qanday bo'ladi? A) Aniq teng B) Biroz katta C) Ikki marta katta D) Biroz kichik (massa defekti mavjud) To'g'ri javob: D) Biroz kichik (massa defekti mavjud) ✔ 18. 1 g massaga mos keladigan energiya E = mc² formula bo'yicha qancha (c = 3·10⁸ m/s)? A) 3·10¹¹ J B) 9·10¹⁶ J C) 3·10⁵ J D) 9·10¹³ J To'g'ri javob: D) 9·10¹³ J ✔ 19. Yadro reaktorida boshqaruvchi sterjenlar (bor yoki kadmiydan) qanday vazifani bajaradi? A) Uran yadrolarini qo'shadi B) Ortiqcha neytronlarni yutadi C) Neytronlarni tezlashtiradi D) Reaktorni sovitadi To'g'ri javob: B) Ortiqcha neytronlarni yutadi ✔ 20. Yadroning bog'lanish energiyasi deb nimaga aytiladi? A) Atomdan elektronni uzib olish uchun zarur energiyaga B) Yadroni alohida nuklonlarga ajratish uchun zarur bo'lgan energiyaga C) Yadro va elektronlar orasidagi tortishish energiyasiga D) Yadroning kinetik energiyasiga To'g'ri javob: B) Yadroni alohida nuklonlarga ajratish uchun zarur bo'lgan energiyaga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 568 Bo'lim (BSB): Mexanik to'lqinlar 21. Mexanik to'lqinlar qayerda tarqala olmaydi? A) Suvda B) Po'latda C) Vakuumda D) Havoda To'g'ri javob: C) Vakuumda✔ 22. Suv sirtidagi to'lqin 3 m/s tezlik bilan tarqalmoqda, to'lqin uzunligi 1,5 m. Tebranish chastotasi qancha? A) 0,5 Gs B) 4,5 Gs C) 2 Gs D) 1,5 Gs To'g'ri javob: C) 2 Gs ✔ 23. Qattiq jismlarda qanday mexanik to'lqinlar tarqala oladi? A) Faqat ko'ndalang to'lqinlar B) Ko'ndalang va bo'ylama to'lqinlar C) Hech qanday to'lqin tarqalmaydi D) Faqat bo'ylama to'lqinlar To'g'ri javob: B) Ko'ndalang va bo'ylama to'lqinlar ✔ 24. To'lqin manbai 5 Gs chastota bilan tebranmoqda. 2 s davomida muhitning har bir zarrasi nechta to'liq tebranish qiladi? A) 2 ta B) 5 ta C) 20 ta D) 10 ta To'g'ri javob: D) 10 ta ✔ 25. To'lqinlarning to'siqlarni aylanib o'tish hodisasi nima deyiladi? A) Rezonans B) Inersiya C) Difraksiya D) Diffuziya To'g'ri javob: C) Difraksiya ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 569 Fizika • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Radioaktivlik 1. γ-nurlanishdan himoyalanish uchun qanday material eng samarali? A) Polietilen plyonka B) Qog'oz C) Yupqa alyuminiy folga D) Qo'rg'oshin To'g'ri javob: D) Qo'rg'oshin✔ 2. Magnit maydonda qaysi nurlanish og'maydi? A) γ-nurlanish B) β-nurlanish C) α-nurlanish D) α va β nurlanishlar To'g'ri javob: A) γ-nurlanish ✔ 3. Radioaktiv izotoplar (nishonlangan atomlar) qayerda qo'llaniladi? A) Faqat qurilish g'ishtini pishirishda B) Tibbiyotda kasalliklarni aniqlash va davolashda C) Faqat oziq-ovqat tayyorlashda D) Faqat suvni chuchuklashtirishda To'g'ri javob: B) Tibbiyotda kasalliklarni aniqlash va davolashda ✔ 4. α, β va γ nurlanishlarning tabiati qanday? A) α — geliy yadrolari, β — elektronlar, γ — elektromagnit nurlanish B) α — protonlar, β — neytronlar, γ — elektronlar C) α — neytronlar, β — geliy yadrolari, γ — elektronlar D) α — elektronlar, β — protonlar, γ — neytronlar To'g'ri javob: A) α — geliy yadrolari, β — elektronlar, γ — elektromagnit nurlanish ✔ 5. β-yemirilishda yadroning zaryad soni Z va massa soni A qanday o'zgaradi? A) Z ikkitaga kamayadi, A to'rttaga kamayadi B) Z ham, A ham bittaga kamayadi C) Z o'zgarmaydi, A bittaga ortadi D) Z bittaga ortadi, A o'zgarmaydi To'g'ri javob: D) Z bittaga ortadi, A o'zgarmaydi ✔ Bo'lim (BSB): Atom tuzilishi. Atom yadrosining tarkibi 6. Proton va neytronlar umumiy nom bilan qanday ataladi? A) Ionlar B) Elektronlar C) Nuklonlar D) Fotonlar To'g'ri javob: C) Nuklonlar ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 570 7. Atom va atom yadrosi o'lchamlari tartibi qanday? A) Atom ~10⁻¹⁵ m, yadro ~10⁻¹⁰ m B) Atom ~10⁻³ m, yadro ~10⁻⁶ m C) Atom ~10⁻¹⁰ m, yadro ~10⁻¹⁵ m D) Atom va yadro o'lchamlari deyarli teng To'g'ri javob: C) Atom ~10⁻¹⁰ m, yadro ~10⁻¹⁵ m✔ 8. J. Tomson atom modeliga ko'ra atom qanday tuzilgan? A) Atom faqat neytronlardan iborat B) Atom bo'linmas qattiq zarra C) Musbat zaryadlangan shar ichida elektronlar joylashgan D) Markazda kichik yadro, atrofida elektronlar aylanadi To'g'ri javob: C) Musbat zaryadlangan shar ichida elektronlar joylashgan ✔ 9. ²³₁₁Na natriy atomi yadrosida nechta proton va nechta neytron bor? A) 11 proton, 23 neytron B) 12 proton, 11 neytron C) 11 proton, 12 neytron D) 23 proton, 11 neytron To'g'ri javob: C) 11 proton, 12 neytron ✔ 10. Kimyoviy elementning Mendeleyev jadvalidagi tartib raqami nimani bildiradi? A) Nuklonlar sonini B) Yadrodagi neytronlar sonini C) Massa sonini D) Yadrodagi protonlar sonini To'g'ri javob: D) Yadrodagi protonlar sonini ✔ 11. Protonning zaryadi qanday? A) Manfiy B) Nolga teng C) Musbat, son jihatdan elektron zaryadiga teng D) Musbat, elektron zaryadidan 2 marta katta To'g'ri javob: C) Musbat, son jihatdan elektron zaryadiga teng ✔ Bo'lim (BSB): Tovush 12. Odam qulog'i qanday chastotali tebranishlarni tovush sifatida eshitadi? A) Faqat 1000 Gs atrofida B) Taxminan 1 Gs dan 16 Gs gacha C) 20 000 Gs dan yuqori D) Taxminan 16 Gs dan 20 000 Gs gacha To'g'ri javob: D) Taxminan 16 Gs dan 20 000 Gs gacha ✔ 13. Kamerton nima uchun ishlatiladi? A) Havo bosimini o'lchash uchun B) Aniq bir chastotali tovush hosil qilish uchun C) Tovush tezligini o'lchash uchun D) Tovushni yutish uchun To'g'ri javob: B) Aniq bir chastotali tovush hosil qilish uchun ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 571 14. Chastotasi 170 Gs bo'lgan tovushning havodagi to'lqin uzunligi qancha (v = 340 m/s)? A) 57800 m B) 2 m C) 0,5 m D) 510 m To'g'ri javob: B) 2 m✔ 15. Kemadagi exolot yuborgan ultratovush signali dengiz tubidan qaytib, 2 s dan keyin qabul qilindi. Suvda tovush tezligi 1500 m/s. Dengiz chuqurligi qancha? A) 750 m B) 340 m C) 3000 m D) 1500 m To'g'ri javob: D) 1500 m ✔ 16. Relsga bolg'a bilan urildi. 1700 m uzoqlikdagi kuzatuvchi tovushni rels orqali va havo orqali eshitdi. Tovushlar orasidagi vaqt farqi qancha (po'latda 5000 m/s, havoda 340 m/s)? A) 5 s B) 0,34 s C) 5,34 s D) 4,66 s To'g'ri javob: D) 4,66 s ✔ 17. Tibbiyotda ichki a'zolarni tekshirishda (UZI) qanday to'lqinlardan foydalaniladi? A) Gamma nurlardan B) Eshitiladigan tovushdan C) Infratovushdan D) Ultratovushdan To'g'ri javob: D) Ultratovushdan ✔ Bo'lim (BSB): Yadro reaksiyalari va yadro energetikasi 18. Issiqlik neytronlarida ishlaydigan reaktorda neytronlarni sekinlatuvchi modda sifatida nima ishlatiladi? A) Suv yoki grafit B) Temir yoki po'lat C) Qo'rg'oshin yoki oltin D) Kadmiy yoki bor To'g'ri javob: A) Suv yoki grafit ✔ 19. Bitta uran-235 yadrosi bo'linganda taxminan qancha energiya ajraladi? A) 2 eV B) 200 MeV C) 200 eV D) 2 MeV To'g'ri javob: B) 200 MeV ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 572 20. Rezerford 1919-yilda azot yadrolarini α-zarralar bilan bombardimon qilgan: ¹⁴₇N + ⁴₂He → X + ¹₁H. X yadro qaysi? A) ¹⁶₈O B) ¹⁷₉F C) ¹⁷₈O D) ¹⁸₉F To'g'ri javob: C) ¹⁷₈O✔ Bo'lim (BSB): Mexanik to'lqinlar 21. To'lqin bir muhitdan ikkinchi muhitga o'tganda qaysi kattalik o'zgarmaydi? A) Tarqalish yo'nalishi B) Tebranish chastotasi C) Tarqalish tezligi D) To'lqin uzunligi To'g'ri javob: B) Tebranish chastotasi ✔ 22. Kuzatuvchi yonidan 10 s da 20 ta to'lqin tepaligi o'tdi. To'lqin uzunligi 1,2 m bo'lsa, to'lqin tezligi qancha? A) 0,6 m/s B) 2,4 m/s C) 4,8 m/s D) 12 m/s To'g'ri javob: B) 2,4 m/s ✔ 23. Mexanik to'lqin bir davr ichida qancha masofaga tarqaladi? A) Ikki amplitudaga B) Bir to'lqin uzunligiga C) To'rt amplitudaga D) Yarim to'lqin uzunligiga To'g'ri javob: B) Bir to'lqin uzunligiga ✔ 24. Tarqalish tezligi o'zgarmagan holda tebranish chastotasi 2 marta oshirilsa, to'lqin uzunligi qanday o'zgaradi? A) 2 marta kamayadi B) O'zgarmaydi C) 4 marta kamayadi D) 2 marta ortadi To'g'ri javob: A) 2 marta kamayadi ✔ 25. Quyidagilardan qaysi biri ko'ndalang to'lqinga misol bo'ladi? A) Havoda tarqalayotgan tovush to'lqini B) Suv ichida tarqalayotgan tovush C) Prujina o'qi bo'ylab siqilish va cho'zilish to'lqini D) Tortilgan arqonning bir uchini silkitganda hosil bo'lgan to'lqin To'g'ri javob: D) Tortilgan arqonning bir uchini silkitganda hosil bo'lgan to'lqin ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 573 Kimyo • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kislota, asos va tuzlarning dissotsilanishi 1. Fosfat kislota H₃PO₄ necha bosqichda dissotsilanadi? A) 4 bosqichda B) 2 bosqichda C) 1 bosqichda D) 3 bosqichda To'g'ri javob: D) 3 bosqichda✔ 2. Kaliy gidrosulfat KHSO₄ qanday tuz turiga kiradi? A) O'rta tuz B) Qo'sh tuz C) Asosli tuz D) Nordon tuz To'g'ri javob: D) Nordon tuz ✔ 3. O'rta tuzlar dissotsilanganda qanday ionlar hosil bo'ladi? A) Faqat H⁺ va OH⁻ ionlari B) Metall kationlari va kislota qoldig'i anionlari C) Faqat metall kationlari D) Metall kationlari va OH⁻ ionlari To'g'ri javob: B) Metall kationlari va kislota qoldig'i anionlari ✔ 4. Kislotalarning nordon ta'mi va indikatorlar rangini o'zgartirishi qaysi ion bilan bog'liq? A) Kislota qoldig'i ioni B) Metall ioni C) OH⁻ ioni D) H⁺ ioni To'g'ri javob: D) H⁺ ioni ✔ 5. Asoslar dissotsilanganda anion sifatida faqat qaysi ion hosil bo'ladi? A) OH⁻ ioni B) Metall ioni C) O²⁻ ioni D) H⁺ ioni To'g'ri javob: A) OH⁻ ioni ✔ 6. Sulfat kislota dissotsilanishining birinchi bosqichi qaysi tenglamada to'g'ri ko'rsatilgan? A) H₂SO₄ H₂⁺ + SO₄⁻ ⇌ B) H₂SO₄ H⁺ + HSO₄⁻ ⇌ C) H₂SO₄ 2H⁺ + SO₄²⁻ ⇌ D) H₂SO₄ 2H⁺ + SO₃²⁻ + O ⇌ To'g'ri javob: B) H₂SO₄ ∛ H⁺ + HSO₄⁻ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 574 Bo'lim (BSB): Elektrolitik dissotsilanish nazariyasi 7. Kuchsiz elektrolitning dissotsilanish darajasi 2 %. Eritmaga 500 ta molekula solingan bo'lsa, ulardan nechtasi ionlarga ajralgan? A) 10 ta B) 25 ta C) 2 ta D) 490 ta To'g'ri javob: A) 10 ta✔ 8. Elektrolit eritmasida erigan har 200 ta molekuladan 30 tasi ionlarga ajralgan. Dissotsilanish darajasi necha foiz? A) 6,7 % B) 15 % C) 30 % D) 85 % To'g'ri javob: B) 15 % ✔ 9. Natriy atomi va Na⁺ ioni haqida qaysi fikr to'g'ri? A) Na⁺ ionida 12 ta elektron bor B) Na atomida 11 ta, Na⁺ ionida 10 ta elektron bor C) Ikkalasida elektronlar soni bir xil D) Na⁺ ioni suv bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi To'g'ri javob: B) Na atomida 11 ta, Na⁺ ionida 10 ta elektron bor ✔ 10. Quyidagi kislotalardan qaysi biri kuchli elektrolit? A) CH₃COOH B) H₂S C) H₂CO₃ D) HNO₃ To'g'ri javob: D) HNO₃ ✔ 11. Bir xil konsentratsiyali qaysi eritma elektr tokini eng yaxshi o'tkazadi? A) Etil spirti eritmasi B) Shakar eritmasi C) Xlorid kislota eritmasi D) Sirka kislota eritmasi To'g'ri javob: C) Xlorid kislota eritmasi ✔ 12. Quyidagi moddalardan qaysi biri noelektrolit? A) Natriy gidroksid B) Vodorod xlorid C) Saxaroza D) Kaliy nitrat To'g'ri javob: C) Saxaroza ✔ 13. Ion bog'li moddalarning suvda ionlarga ajralishining asosiy sababi nima? A) Suv molekulalarining qutbliligi B) Eritmaning yorug'likda turishi C) Elektr tokining ta'siri D) Havo kislorodining ta'siri To'g'ri javob: A) Suv molekulalarining qutbliligi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 575 Bo'lim (BSB): Ion almashinish reaksiyalari 14. Fe³⁺ + 3OH⁻ → Fe(OH)₃↓ qisqa ionli tenglamasiga qaysi moddalar juftligi mos keladi? A) Fe₂O₃ va H₂O B) Fe va KOH C) FeCl₃ va KOH D) FeCl₂ va KOH To'g'ri javob: C) FeCl₃ va KOH✔ 15. Qaysi ionlar eritmada birgalikda bo'la oladi (o'zaro cho'kma, gaz yoki suv hosil qilmaydi)? A) K⁺ va NO₃⁻ B) H⁺ va OH⁻ C) Ba²⁺ va SO₄²⁻ D) Ag⁺ va Cl⁻ To'g'ri javob: A) K⁺ va NO₃⁻ ✔ 16. Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl↓ qisqa ionli tenglamasiga qaysi moddalar juftligi mos keladi? A) Ag va HCl B) AgNO₃ va NaCl C) Ag₂O va Cl₂ D) AgCl va NaNO₃ To'g'ri javob: B) AgNO₃ va NaCl ✔ 17. 16 g CuSO₄ ortiqcha NaOH bilan ta'sirlashganda necha gramm Cu(OH)₂ cho'kmasi hosil bo'ladi? A) 16 g B) 9,8 g C) 4,9 g D) 19,6 g To'g'ri javob: B) 9,8 g ✔ Bo'lim (BSB): Tuzlar gidrolizi 18. Kaliy sulfid K₂S eritmasiga fenolftalein tomizilsa, nima kuzatiladi? A) Oq cho'kma tushadi B) Eritma rangsizligicha qoladi C) Eritma to'q pushti rangga kiradi D) Eritma qizil-sariq bo'ladi To'g'ri javob: C) Eritma to'q pushti rangga kiradi ✔ 19. Tuzlar gidrolizi deb nimaga aytiladi? A) Tuz ionlarining suv bilan ta'sirlashib kuchsiz elektrolit hosil qilishiga B) Tuzning metall bilan reaksiyasiga C) Tuzning suvda erib, kristall hosil qilishiga D) Tuzning qizdirilganda parchalanishiga To'g'ri javob: A) Tuz ionlarining suv bilan ta'sirlashib kuchsiz elektrolit hosil qilishiga ✔ 20. Ammoniy xlorid NH₄Cl eritmasining muhiti qanday va nima uchun? A) Kislotali, chunki NH₄⁺ ioni gidrolizlanadi B) Ishqoriy, chunki Cl⁻ ioni gidrolizlanadi C) Neytral, chunki tuz gidrolizlanmaydi D) Ishqoriy, chunki NH₄⁺ ioni OH⁻ hosil qiladi To'g'ri javob: A) Kislotali, chunki NH₄⁺ ioni gidrolizlanadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 576 Bo'lim (BSB): Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari 21. Fe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂ reaksiyasida qaytaruvchi qaysi modda? A) CO₂ B) Fe₂O₃ C) CO D) Fe To'g'ri javob: C) CO✔ 22. H₂S + O₂ → SO₂ + H₂O reaksiyasi tenglashtirilganda kislorod oldidagi koeffitsiyent nechaga teng? A) 1 B) 4 C) 2 D) 3 To'g'ri javob: D) 3 ✔ 23. Quyidagi reaksiyalardan qaysi biri oksidlanish-qaytarilish reaksiyasi? A) BaCl₂ + Na₂SO₄ → BaSO₄ + 2NaCl B) Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ C) CaCO₃ → CaO + CO₂ D) NaOH + HCl → NaCl + H₂O To'g'ri javob: B) Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ ✔ 24. Qaysi modda oltingugurt hisobiga ham oksidlovchi, ham qaytaruvchi bo'la oladi? A) Na₂S B) SO₂ C) SO₃ D) H₂SO₄ To'g'ri javob: B) SO₂ ✔ 25. Cu + HNO₃(kons.) → Cu(NO₃)₂ + NO₂ + H₂O reaksiyasida nitrat kislota oldidagi koeffitsiyent nechaga teng? A) 4 B) 2 C) 8 D) 6 To'g'ri javob: A) 4 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 577 Kimyo • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kislota, asos va tuzlarning dissotsilanishi 1. 1 mol moddadan qaysi biri to'liq dissotsilanganda eng ko'p ion hosil bo'ladi? A) AlCl₃ B) Na₂SO₄ C) KNO₃ D) MgCl₂ To'g'ri javob: A) AlCl₃✔ 2. Bariy nitratning dissotsilanish tenglamasi qaysi javobda to'g'ri yozilgan? A) Ba(NO₃)₂ → 2Ba²⁺ + NO₃⁻ B) Ba(NO₃)₂ → Ba⁺ + NO₃⁻ C) Ba(NO₃)₂ → Ba²⁺ + N₂O₆²⁻ D) Ba(NO₃)₂ → Ba²⁺ + 2NO₃⁻ To'g'ri javob: D) Ba(NO₃)₂ → Ba²⁺ + 2NO₃⁻ ✔ 3. 0,2 mol Fe₂(SO₄)₃ to'liq dissotsilanganda necha mol sulfat ioni hosil bo'ladi? A) 0,6 mol B) 0,2 mol C) 1,0 mol D) 0,4 mol To'g'ri javob: A) 0,6 mol ✔ 4. K₂SO₄ eritmasida 0,6 mol K⁺ ioni bor. Eritmada necha gramm K₂SO₄ erigan (to'liq dissotsilanish deb hisoblang)? A) 104,4 g B) 26,1 g C) 34,8 g D) 52,2 g To'g'ri javob: D) 52,2 g ✔ 5. Sulfit ionining formulasi qaysi? A) S²⁻ B) SO₄²⁻ C) SO₃²⁻ D) HSO₄⁻ To'g'ri javob: C) SO₃²⁻ ✔ Bo'lim (BSB): Elektrolitik dissotsilanish nazariyasi 6. 1 mol bir negizli kuchsiz HA kislota eritmasida jami 0,06 mol ion (H⁺ va A⁻) hosil bo'ldi. Kislotaning dissotsilanish darajasi necha foiz? A) 94 % B) 3 % C) 0,6 % D) 6 % To'g'ri javob: B) 3 % ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 578 7. 0,2 mol CaCl₂ to'liq dissotsilanganda eritmada nechta xlorid ioni hosil bo'ladi? A) 6,02·10²³ ta B) 2,408·10²³ ta C) 3,612·10²³ ta D) 1,204·10²³ ta To'g'ri javob: B) 2,408·10²³ ta✔ 8. Quyidagilardan qaysi biri elektr tokini o'tkazadi? A) Natriy gidroksid suyuqlanmasi B) Benzin C) Etil spirti D) Saxaroza eritmasi To'g'ri javob: A) Natriy gidroksid suyuqlanmasi ✔ 9. Quyidagi moddalardan qaysi biri kuchsiz elektrolit? A) Xlorid kislota B) Sirka kislota C) Kaliy gidroksid D) Natriy sulfat To'g'ri javob: B) Sirka kislota ✔ 10. Gidratlangan ion deb nimaga aytiladi? A) Vodorod atomini biriktirgan ionga B) Suv molekulalari bilan o'ralgan ionga C) Elektronini yo'qotgan atomga D) Suvda erimaydigan ionga To'g'ri javob: B) Suv molekulalari bilan o'ralgan ionga ✔ Bo'lim (BSB): Ion almashinish reaksiyalari 11. 9,8 g H₂SO₄ ni to'liq neytrallash (o'rta tuz hosil bo'lishi) uchun necha gramm KOH kerak? A) 22,4 g B) 5,6 g C) 11,2 g D) 9,8 g To'g'ri javob: C) 11,2 g ✔ 12. Qaysi moddalar juftligi o'zaro ta'sirlashganda gaz ajraladi? A) NaOH va HCl B) BaCl₂ va K₂SO₄ C) NaCl va KNO₃ D) Na₂CO₃ va H₂SO₄ To'g'ri javob: D) Na₂CO₃ va H₂SO₄ ✔ 13. FeCl₃ eritmasiga ishqor qo'shilganda qanday cho'kma hosil bo'ladi? A) Qo'ng'ir Fe(OH)₃ B) Oq AgCl C) Ko'k Cu(OH)₂ D) Sariq AgI To'g'ri javob: A) Qo'ng'ir Fe(OH)₃ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 579 14. Neytrallanish reaksiyasi qaysi javobda to'g'ri ta'riflangan? A) Kislota va asos o'rtasida tuz va suv hosil bo'lishi B) Ikki tuz orasidagi reaksiya C) Metall va kislota reaksiyasi D) Oksidning suv bilan birikishi To'g'ri javob: A) Kislota va asos o'rtasida tuz va suv hosil bo'lishi✔ Bo'lim (BSB): Tuzlar gidrolizi 15. Qaysi tuz suvli eritmada mavjud bo'la olmaydi, chunki to'liq gidrolizga uchraydi? A) Al₂S₃ B) Na₂S C) AlCl₃ D) K₂SO₄ To'g'ri javob: A) Al₂S₃ ✔ 16. Kuchsiz asos va kuchli kislotadan hosil bo'lgan tuz eritmasining muhiti qanday? A) Kislotali B) Neytral C) Avval ishqoriy, so'ng neytral D) Ishqoriy To'g'ri javob: A) Kislotali ✔ 17. Tuz gidrolizini kuchaytirish uchun nima qilish kerak? A) Eritmani sovitish va bug'latish B) Eritmaga shu tuzdan yana qo'shish C) Eritmani suyultirish va qizdirish D) Eritmani qorong'i joyda saqlash To'g'ri javob: C) Eritmani suyultirish va qizdirish ✔ 18. Alyuminiy sulfid suv bilan to'liq gidrolizlanganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) Al va H₂SO₄ B) Al₂O₃ va SO₂ C) Al(OH)₃ va H₂S D) AlH₃ va S To'g'ri javob: C) Al(OH)₃ va H₂S ✔ 19. Ko'pchilik tuzlarning gidrolizi qanday jarayon hisoblanadi? A) Qaytar jarayon B) Qaytmas va to'liq boradigan C) Faqat qizdirilganda boradigan D) Oksidlanish-qaytarilish jarayoni To'g'ri javob: A) Qaytar jarayon ✔ 20. Natriy karbonat eritmasining muhiti qanday? A) Ishqoriy B) Muhitni aniqlab bo'lmaydi C) Kislotali D) Neytral To'g'ri javob: A) Ishqoriy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 580 21. Qaysi tuzlar juftligining ikkala eritmasi ham kislotali muhitga ega? A) NaNO₃ va ZnCl₂ B) K₂S va CuSO₄ C) FeCl₃ va NH₄Cl D) Na₂CO₃ va KCl To'g'ri javob: C) FeCl₃ va NH₄Cl✔ Bo'lim (BSB): Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari 22. Qaysi birikmada xlorning oksidlanish darajasi +5 ga teng? A) KClO₃ B) KClO₄ C) KClO D) KCl To'g'ri javob: A) KClO₃ ✔ 23. Ammoniy xlorid NH₄Cl tarkibidagi azotning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) −3 B) +5 C) +4 D) 0 To'g'ri javob: A) −3 ✔ 24. KMnO₄ + HCl → KCl + MnCl₂ + Cl₂ + H₂O reaksiyasi tenglashtirilganda xlor (Cl₂) oldidagi koeffitsiyent nechaga teng? A) 5 B) 16 C) 8 D) 2 To'g'ri javob: A) 5 ✔ 25. 2KMnO₄ + 16HCl → 2KCl + 2MnCl₂ + 5Cl₂ + 8H₂O reaksiyasi bo'yicha 11,2 L (n. sh.) xlor olish uchun necha gramm KMnO₄ kerak? A) 79 g B) 15,8 g C) 63,2 g D) 31,6 g To'g'ri javob: D) 31,6 g ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 581 Kimyo • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kislota, asos va tuzlarning dissotsilanishi 1. Kislotalar dissotsilanganda kation sifatida faqat qaysi ion hosil bo'ladi? A) Kislota qoldig'i ioni B) Metall kationi C) H⁺ ioni D) OH⁻ ioni To'g'ri javob: C) H⁺ ioni✔ 2. Eritmada 0,3 mol Na⁺, 0,1 mol SO₄²⁻ va x mol Cl⁻ ionlari bor. Eritma elektroneytral bo'lsa, x nechaga teng? A) 0,1 mol B) 0,4 mol C) 0,3 mol D) 0,2 mol To'g'ri javob: A) 0,1 mol ✔ 3. Ammiakning suvdagi eritmasi (NH₃·H₂O) qanday elektrolit hisoblanadi? A) Kuchli asos B) Kuchsiz asos C) Noelektrolit D) Kuchli kislota To'g'ri javob: B) Kuchsiz asos ✔ 4. Fosfat ionining zaryadi nechaga teng? A) 2− B) 4− C) 3− D) 1− To'g'ri javob: C) 3− ✔ Bo'lim (BSB): Elektrolitik dissotsilanish nazariyasi 5. Elektrolitik dissotsilanish nazariyasini kim yaratgan? A) S. Arrenius B) M. V. Lomonosov C) D. I. Mendeleyev D) A. M. Butlerov To'g'ri javob: A) S. Arrenius ✔ 6. 0,5 mol natriy fosfat Na₃PO₄ to'liq dissotsilanganda jami necha mol ion hosil bo'ladi? A) 4 mol B) 0,5 mol C) 2 mol D) 1,5 mol To'g'ri javob: C) 2 mol ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 582 7. Kuchsiz elektrolit eritmasi suyultirilsa, uning dissotsilanish darajasi qanday o'zgaradi? A) Nolga teng bo'ladi B) Ortadi C) O'zgarmaydi D) Kamayadi To'g'ri javob: B) Ortadi✔ 8. Quyidagi moddalardan qaysi biri elektrolit hisoblanadi? A) Shakar (saxaroza) B) Osh tuzi (NaCl) C) Glyukoza D) Etil spirti To'g'ri javob: B) Osh tuzi (NaCl) ✔ 9. Kuchsiz elektrolit eritmasining harorati oshirilsa, dissotsilanish darajasi odatda qanday o'zgaradi? A) Avval kamayib, so'ng nolga tushadi B) Kamayadi C) O'zgarmaydi D) Ortadi To'g'ri javob: D) Ortadi ✔ Bo'lim (BSB): Ion almashinish reaksiyalari 10. 8 g NaOH ni to'liq neytrallash uchun necha gramm HCl kerak? A) 8 g B) 3,65 g C) 7,3 g D) 14,6 g To'g'ri javob: C) 7,3 g ✔ 11. CuCl₂ + 2NaOH reaksiyasining qisqa ionli tenglamasidagi barcha koeffitsiyentlar yig'indisi nechaga teng? A) 4 B) 6 C) 3 D) 7 To'g'ri javob: A) 4 ✔ 12. Mg(OH)₂ + 2HCl reaksiyasining qisqa ionli tenglamasi qaysi? A) Mg(OH)₂ + 2H⁺ → Mg²⁺ + 2H₂O B) Mg²⁺ + 2Cl⁻ → MgCl₂ C) H⁺ + OH⁻ → H₂O D) Mg²⁺ + 2OH⁻ → Mg(OH)₂ To'g'ri javob: A) Mg(OH)₂ + 2H⁺ → Mg²⁺ + 2H₂O ✔ 13. H⁺ + OH⁻ → H₂O qisqa ionli tenglamasiga qaysi reaksiya mos keladi? A) Ba(OH)₂ + H₂SO₄ B) Fe(OH)₃ + HCl C) KOH + HNO₃ D) Cu(OH)₂ + H₂SO₄ To'g'ri javob: C) KOH + HNO₃ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 583 14. Qaysi moddalar juftligi eritmada o'zaro ta'sirlashganda reaksiya oxirigacha bormaydi? A) AgNO₃ va KCl B) Na₂CO₃ va H₂SO₄ C) NaOH va HCl D) KNO₃ va NaCl To'g'ri javob: D) KNO₃ va NaCl✔ 15. Karbonat ionini aniqlashning eng oddiy usuli qaysi? A) Ishqor qo'shib qizdirish B) Kraxmal qo'shilganda ko'k rang hosil bo'lishi C) Kislota qo'shilganda ohakli suvni loyqalatuvchi gaz ajralishi D) Bariy xlorid qo'shilganda sariq cho'kma tushishi To'g'ri javob: C) Kislota qo'shilganda ohakli suvni loyqalatuvchi gaz ajralishi ✔ 16. 10,6 g Na₂CO₃ ortiqcha xlorid kislota bilan ta'sirlashganda necha litr (n. sh.) gaz ajraladi? A) 2,24 L B) 3,36 L C) 1,12 L D) 4,48 L To'g'ri javob: A) 2,24 L ✔ Bo'lim (BSB): Tuzlar gidrolizi 17. Kaliy nitrat KNO₃ eritmasining muhiti qanday? A) Neytral B) Kuchli kislotali C) Ishqoriy D) Kislotali To'g'ri javob: A) Neytral ✔ 18. Mis(II) sulfat eritmasiga lakmus tomizilsa, u qanday rangga kiradi? A) Binafsha B) Ko'k C) Rangsiz D) Qizil To'g'ri javob: D) Qizil ✔ 19. Na₂CO₃ gidrolizining birinchi bosqichi qaysi qisqa ionli tenglamada to'g'ri ko'rsatilgan? A) CO₃²⁻ + 2H₂O H₂CO₃ + 2H⁺ ⇌ B) CO₃²⁻ + H₂O HCO₃⁻ + OH⁻ ⇌ C) CO₃²⁻ + H₂O → CO₂ + 2OH⁻ + H₂ D) Na⁺ + H₂O NaOH + H⁺ ⇌ To'g'ri javob: B) CO₃²⁻ + H₂O ∛ HCO₃⁻ + OH⁻ ✔ 20. 15 g alyuminiy sulfid Al₂S₃ (M = 150 g/mol) suv bilan to'liq gidrolizlandi. Necha litr (n. sh.) H₂S ajraladi? A) 2,24 L B) 3,36 L C) 4,48 L D) 6,72 L To'g'ri javob: D) 6,72 L ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 584 21. Rux xlorid ZnCl₂ eritmasining muhiti qanday? A) Kuchli ishqoriy B) Neytral C) Kislotali D) Ishqoriy To'g'ri javob: C) Kislotali✔ Bo'lim (BSB): Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari 22. Mn⁺⁷ → Mn⁺² jarayoni haqida qaysi fikr to'g'ri? A) Qaytarilish, 9 ta elektron beriladi B) Qaytarilish, 5 ta elektron qabul qilinadi C) Oksidlanish, 5 ta elektron qabul qilinadi D) Oksidlanish, 5 ta elektron beriladi To'g'ri javob: B) Qaytarilish, 5 ta elektron qabul qilinadi ✔ 23. Vodorod peroksid H₂O₂ da kislorodning valentligi va oksidlanish darajasi qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan? A) II va −1 B) I va −2 C) I va −1 D) II va −2 To'g'ri javob: A) II va −1 ✔ 24. Kaliy permanganat KMnO₄ da marganesning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) +2 B) +7 C) +4 D) +6 To'g'ri javob: B) +7 ✔ 25. Oksidlovchi deb qanday zarrachaga aytiladi? A) Elektron qabul qiluvchi zarrachaga B) Proton beruvchi zarrachaga C) Oksidlanish darajasi ortadigan zarrachaga D) Elektron beruvchi zarrachaga To'g'ri javob: A) Elektron qabul qiluvchi zarrachaga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 585 Kimyo • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kislota, asos va tuzlarning dissotsilanishi 1. Kislota eritmasida lakmus qanday rangga kiradi? A) Qizil B) Ko'k C) Rangsiz D) Sariq To'g'ri javob: A) Qizil✔ 2. Quyidagilardan qaysi biri asosli tuz? A) NaHSO₄ B) CuOHCl C) Na₂SO₄ D) CuCl₂ To'g'ri javob: B) CuOHCl ✔ 3. Kalsiy gidroksidning to'liq dissotsilanish tenglamasi qaysi? A) Ca(OH)₂ → Ca⁺ + OH⁻ B) Ca(OH)₂ → CaO + H₂O C) Ca(OH)₂ → Ca²⁺ + O₂²⁻ + H₂ D) Ca(OH)₂ → Ca²⁺ + 2OH⁻ To'g'ri javob: D) Ca(OH)₂ → Ca²⁺ + 2OH⁻ ✔ 4. Qaysi gidroksid ham kislota, ham asos tipida dissotsilanishi mumkin (amfoter)? A) NaOH B) KOH C) Ba(OH)₂ D) Zn(OH)₂ To'g'ri javob: D) Zn(OH)₂ ✔ 5. Nordon tuz NaHCO₃ ning birinchi bosqich dissotsilanishida qanday ionlar hosil bo'ladi? A) Na⁺, CO₂ va OH⁻ B) Na⁺ va OH⁻ C) Na⁺ va HCO₃⁻ D) Na⁺, H⁺ va CO₃²⁻ To'g'ri javob: C) Na⁺ va HCO₃⁻ ✔ 6. Ishqoriy muhitda metiloranj qanday rangda bo'ladi? A) Qizil B) Binafsha C) Sariq D) Ko'k To'g'ri javob: C) Sariq ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 586 7. Quyidagi asoslardan qaysi biri ishqor (suvda eriydigan asos)? A) Al(OH)₃ B) Fe(OH)₃ C) Cu(OH)₂ D) NaOH To'g'ri javob: D) NaOH✔ 8. 11,1 g kalsiy xlorid eritmada to'liq dissotsilandi. Eritmada necha mol Cl⁻ ioni bor? A) 0,05 mol B) 0,3 mol C) 0,1 mol D) 0,2 mol To'g'ri javob: D) 0,2 mol ✔ Bo'lim (BSB): Elektrolitik dissotsilanish nazariyasi 9. Temir(III) xlorid FeCl₃ dissotsilanganda qanday ionlar hosil bo'ladi? A) Fe⁺ va 3Cl⁻ B) Fe³⁺ va Cl₃⁻ C) Fe³⁺ va 3Cl⁻ D) Fe²⁺ va 2Cl⁻ To'g'ri javob: C) Fe³⁺ va 3Cl⁻ ✔ 10. Elektrolit eritmasidan elektr toki o'tkazilganda kationlar qaysi elektrod tomon harakatlanadi? A) Ikkala elektrodga bir xilda B) Hech qayerga harakatlanmaydi C) Anodga (musbat elektrodga) D) Katodga (manfiy elektrodga) To'g'ri javob: D) Katodga (manfiy elektrodga) ✔ 11. Dissotsilanish darajasi (α) qanday aniqlanadi? A) Eritma hajmining erigan modda massasiga nisbati B) Ionlar sonining suv molekulalari soniga nisbati C) Ionlarga ajralgan molekulalar sonining erigan molekulalar umumiy soniga nisbati D) Erigan molekulalar sonining eritma massasiga nisbati To'g'ri javob: C) Ionlarga ajralgan molekulalar sonining erigan molekulalar umumiy soniga nisbati ✔ 12. Eritma orqali tok o'tganda anionlar qaysi elektrod tomon harakatlanadi? A) Katodga B) Eritma tubiga C) Anodga D) Eritma sirtiga To'g'ri javob: C) Anodga ✔ Bo'lim (BSB): Ion almashinish reaksiyalari 13. 17 g AgNO₃ ortiqcha NaCl eritmasi bilan ta'sirlashdi. Necha gramm AgCl cho'kmasi hosil bo'ladi? A) 17 g B) 7,175 g C) 28,7 g D) 14,35 g To'g'ri javob: D) 14,35 g ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 587 14. Ba²⁺ + SO₄²⁻ → BaSO₄↓ qisqa ionli tenglamasiga qaysi reaksiya mos keladi? A) Ba(OH)₂ + H₂SO₄ B) BaCO₃ + H₂SO₄ C) BaCl₂ + Na₂SO₄ D) BaO + SO₃ To'g'ri javob: C) BaCl₂ + Na₂SO₄✔ 15. 20,8 g BaCl₂ ortiqcha Na₂SO₄ eritmasi bilan ta'sirlashdi. Necha gramm BaSO₄ cho'kmasi hosil bo'ladi? A) 20,8 g B) 11,65 g C) 23,3 g D) 46,6 g To'g'ri javob: C) 23,3 g ✔ 16. NaOH + HCl reaksiyasida qaysi ionlar reaksiyada qatnashmaydi (o'zgarmay qoladi)? A) H⁺ va OH⁻ B) H⁺ va Cl⁻ C) Na⁺ va OH⁻ D) Na⁺ va Cl⁻ To'g'ri javob: D) Na⁺ va Cl⁻ ✔ Bo'lim (BSB): Tuzlar gidrolizi 17. 7,8 g Al(OH)₃ olish uchun necha gramm Al₂S₃ ni to'liq gidrolizlash kerak? A) 3,75 g B) 7,5 g C) 11,7 g D) 15 g To'g'ri javob: B) 7,5 g ✔ 18. Qaysi tuzlar juftligining ikkala eritmasi ham ishqoriy muhitga ega? A) Na₂CO₃ va K₂S B) NaCl va KNO₃ C) Na₂SO₄ va K₂SO₃ D) AlCl₃ va ZnSO₄ To'g'ri javob: A) Na₂CO₃ va K₂S ✔ 19. Quyidagi tuzlardan qaysi biri gidrolizlanmaydi? A) Na₂CO₃ B) AlCl₃ C) NH₄Cl D) NaCl To'g'ri javob: D) NaCl ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 588 Bo'lim (BSB): Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari 20. 3Cu + 8HNO₃(suyult.) → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O reaksiyasida 8 molekula HNO₃ dan nechtasi oksidlovchi vazifasini bajaradi? A) 8 tasi B) 3 tasi C) 6 tasi D) 2 tasi To'g'ri javob: D) 2 tasi✔ 21. 2Al + 3Cl₂ → 2AlCl₃ reaksiyasida oksidlovchi qaysi modda? A) Reaksiyada oksidlovchi yo'q B) Al C) Cl₂ D) AlCl₃ To'g'ri javob: C) Cl₂ ✔ 22. 0,2 mol rux xlorid kislota bilan to'liq reaksiyaga kirishganda rux necha mol elektron beradi? A) 0,2 mol B) 0,4 mol C) 0,1 mol D) 0,8 mol To'g'ri javob: B) 0,4 mol ✔ 23. S⁻² → S⁺⁶ jarayonida nechta elektron beriladi? A) 6 ta B) 8 ta C) 4 ta D) 2 ta To'g'ri javob: B) 8 ta ✔ 24. Kaliy dixromat K₂Cr₂O₇ da xromning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) +7 B) +12 C) +6 D) +3 To'g'ri javob: C) +6 ✔ 25. MnO₂ + HCl → MnCl₂ + Cl₂ + H₂O reaksiyasi tenglashtirilganda barcha koeffitsiyentlar yig'indisi nechaga teng? A) 8 B) 6 C) 9 D) 7 To'g'ri javob: C) 9 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 589 Kimyo • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kislota, asos va tuzlarning dissotsilanishi 1. Ishqor eritmasiga fenolftalein tomizilsa, eritma qanday rangga kiradi? A) To'q pushti (malinarang) B) Ko'k C) Rangsiz bo'lib qoladi D) Sariq To'g'ri javob: A) To'q pushti (malinarang)✔ 2. 34,2 g alyuminiy sulfat (M = 342 g/mol) to'liq dissotsilanganda jami necha mol ion hosil bo'ladi? A) 0,1 mol B) 0,3 mol C) 0,2 mol D) 0,5 mol To'g'ri javob: D) 0,5 mol ✔ Bo'lim (BSB): Elektrolitik dissotsilanish nazariyasi 3. Quruq kristall holdagi NaCl nima uchun elektr tokini o'tkazmaydi? A) U suvda erimaydi B) U kovalent bog'li modda C) Unda ionlar umuman bo'lmaydi D) Unda ionlar erkin harakatlana olmaydi To'g'ri javob: D) Unda ionlar erkin harakatlana olmaydi ✔ 4. Xlorid ioni Cl⁻ da nechta elektron bor? A) 17 ta B) 35 ta C) 18 ta D) 16 ta To'g'ri javob: C) 18 ta ✔ 5. 0,1 mol kuchsiz bir negizli HA kislota eritmada 3 % dissotsilangan. Eritmada necha mol H⁺ ioni bor? A) 0,3 mol B) 0,003 mol C) 0,0003 mol D) 0,03 mol To'g'ri javob: B) 0,003 mol ✔ 6. 1 mol alyuminiy sulfat Al₂(SO₄)₃ to'liq dissotsilanganda jami necha mol ion hosil bo'ladi? A) 2 mol B) 5 mol C) 17 mol D) 3 mol To'g'ri javob: B) 5 mol ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 590 Bo'lim (BSB): Ion almashinish reaksiyalari 7. Eritmada xlorid ionini aniqlash uchun qaysi reaktiv ishlatiladi? A) NaOH B) AgNO₃ C) BaCl₂ D) KNO₃ To'g'ri javob: B) AgNO₃✔ 8. Al₂(SO₄)₃ ga NaOH qo'shib Al(OH)₃ cho'ktirilganda qisqa ionli tenglamadagi koeffitsiyentlar yig'indisi nechaga teng? A) 4 B) 7 C) 12 D) 5 To'g'ri javob: D) 5 ✔ 9. CO₃²⁻ + 2H⁺ → CO₂↑ + H₂O qisqa ionli tenglamasiga qaysi reaksiya mos keladi? A) CaCO₃ + HCl B) Na₂CO₃ + CaCl₂ C) Na₂CO₃ + HCl D) NaHCO₃ + HCl To'g'ri javob: C) Na₂CO₃ + HCl ✔ 10. Eritmada sulfat ionini aniqlash uchun qaysi reaktivdan foydalaniladi? A) Fenolftalein B) BaCl₂ C) AgNO₃ D) NaOH To'g'ri javob: B) BaCl₂ ✔ 11. Ion almashinish reaksiyalari qachon oxirigacha boradi? A) Har doim oxirigacha boradi B) Faqat qizdirilganda C) Faqat katalizator ishtirokida D) Cho'kma, gaz yoki kam dissotsilanadigan modda hosil bo'lganda To'g'ri javob: D) Cho'kma, gaz yoki kam dissotsilanadigan modda hosil bo'lganda ✔ 12. CuSO₄ eritmasiga NaOH eritmasi qo'shilganda qanday rangli cho'kma tushadi? A) Ko'k B) Oq C) Qo'ng'ir D) Sariq To'g'ri javob: A) Ko'k ✔ Bo'lim (BSB): Tuzlar gidrolizi 13. AlCl₃ va Na₂CO₃ eritmalari aralashtirilganda qanday cho'kma hosil bo'ladi? A) NaCl B) Al(OH)₃ C) Al₂(CO₃)₃ D) Na₂O To'g'ri javob: B) Al(OH)₃ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 591 14. Soda eritmasi qo'lga sovunsimon bo'lib sezilishining sababi nima? A) Eritmada H⁺ ionlari ko'pligi B) Sodaning suvda erimasligi C) Gidroliz natijasida OH⁻ ionlari hosil bo'lishi D) Eritmada CO₂ ajralib chiqishi To'g'ri javob: C) Gidroliz natijasida OH⁻ ionlari hosil bo'lishi✔ 15. Kuchli asos va kuchsiz kislotadan hosil bo'lgan tuz eritmasining muhiti qanday? A) Ishqoriy B) Kislotali C) Kuchli kislotali D) Neytral To'g'ri javob: A) Ishqoriy ✔ 16. Qaysi tuz anion bo'yicha gidrolizlanadi? A) CH₃COONa B) NH₄Cl C) KNO₃ D) ZnSO₄ To'g'ri javob: A) CH₃COONa ✔ 17. AlCl₃ gidrolizining birinchi bosqichi qaysi tenglamada to'g'ri ko'rsatilgan? A) Al³⁺ + H₂O AlOH²⁺ + OH⁻ ⇌ B) Al³⁺ + H₂O AlOH²⁺ + H⁺ ⇌ C) Al³⁺ + 3H₂O → Al(OH)₃ + 3H⁺ D) Cl⁻ + H₂O HCl + OH⁻ ⇌ To'g'ri javob: B) Al³⁺ + H₂O ∛ AlOH²⁺ + H⁺ ✔ 18. Natriy silikat Na₂SiO₃ eritmasiga fenolftalein tomizilsa, eritma qanday rangga kiradi? A) Sariq B) Qizil-qo'ng'ir C) To'q pushti D) Rangsiz qoladi To'g'ri javob: C) To'q pushti ✔ 19. Qaysi tuz kation bo'yicha gidrolizlanadi? A) KCl B) K₂CO₃ C) NH₄NO₃ D) Na₂SO₄ To'g'ri javob: C) NH₄NO₃ ✔ Bo'lim (BSB): Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari 20. Quyidagi moddalardan qaysi biri oltingugurt hisobiga faqat qaytaruvchi xossasini namoyon qiladi? A) H₂SO₄ B) H₂S C) S D) SO₂ To'g'ri javob: B) H₂S ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 592 21. Oksidlanish jarayoni qaysi javobda to'g'ri ta'riflangan? A) Elektron berish, oksidlanish darajasining ortishi B) Kislorodning ajralib chiqishi C) Elektron qabul qilish, oksidlanish darajasining kamayishi D) Proton qabul qilish jarayoni To'g'ri javob: A) Elektron berish, oksidlanish darajasining ortishi✔ 22. Nitrat kislota HNO₃ da azotning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) +4 B) +5 C) +1 D) −3 To'g'ri javob: B) +5 ✔ 23. Cl₂ + 2NaOH → NaCl + NaClO + H₂O reaksiyasida xlor qanday vazifani bajaradi? A) Faqat oksidlovchi B) Faqat qaytaruvchi C) Ham oksidlovchi, ham qaytaruvchi D) Katalizator To'g'ri javob: C) Ham oksidlovchi, ham qaytaruvchi ✔ 24. Sulfat kislota H₂SO₄ tarkibidagi oltingugurtning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) 0 B) −2 C) +6 D) +4 To'g'ri javob: C) +6 ✔ 25. NH₃ + O₂ → NO + H₂O reaksiyasi tenglashtirilganda koeffitsiyentlar yig'indisi nechaga teng? A) 17 B) 21 C) 15 D) 19 To'g'ri javob: D) 19 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 593 Kimyo • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kimyoviy muvozanat 1. A 2B reaksiyasida A ning boshlang'ich konsentratsiyasi 0,5 mol/L. Muvozanat qaror topguncha A ⇌ ning 20 % i sarflandi. Muvozanat konstantasini toping. A) 0,1 B) 0,5 C) 0,25 D) 0,2 To'g'ri javob: A) 0,1 ✔ 2. N₂ + O₂ 2NO − Q (endotermik) sistemasida harorat oshirilsa, muvozanat qaysi tomonga siljiydi? ⇌ A) Faqat bosim o'zgarsa siljiydi B) Chapga C) O'ngga D) Siljimaydi To'g'ri javob: C) O'ngga ✔ 3. H₂ + I₂ 2HI sistemada muvozanat konsentratsiyalari: [H₂] = 0,1; [I₂] = 0,1; [HI] = 0,8 mol/L. ⇌ Muvozanat konstantasini toping. A) 16 B) 80 C) 64 D) 8 To'g'ri javob: C) 64 ✔ 4. N₂ + 3H₂ 2NH₃ sistemadan hosil bo'layotgan ammiak doimiy ravishda chiqarib turilsa, muvozanat ⇌ qanday siljiydi? A) Avval chapga, so'ng o'ngga B) Siljimaydi C) Chapga D) O'ngga To'g'ri javob: D) O'ngga ✔ 5. N₂ + 3H₂ 2NH₃ + Q sistemasida bosim oshirilsa, muvozanat qaysi tomonga siljiydi? ⇌ A) Avval o'ngga, so'ng chapga B) Chapga C) Siljimaydi D) O'ngga (ammiak hosil bo'lish tomonga) To'g'ri javob: D) O'ngga (ammiak hosil bo'lish tomonga) ✔ Bo'lim (BSB): Kimyoviy reaksiya tezligi 6. Hajmi 10 L bo'lgan idishda 20 s davomida 0,5 mol mahsulot hosil bo'ldi. Reaksiyaning o'rtacha tezligi qancha? A) 0,25 mol/(L·s) B) 0,025 mol/(L·s) C) 0,0025 mol/(L·s) D) 0,05 mol/(L·s) To'g'ri javob: C) 0,0025 mol/(L·s) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 594 7. Reaksiya 20 °C da 80 s davom etadi. Harorat koeffitsiyenti 2 bo'lsa, 50 °C da shu reaksiya necha sekundda tugaydi? A) 40 s B) 20 s C) 10 s D) 640 s To'g'ri javob: C) 10 s✔ Bo'lim (BSB): Galogenlar 8. Galogenovodorod kislotalardan eng kuchsizi qaysi? A) HF B) HI C) HCl D) HBr To'g'ri javob: A) HF ✔ 9. Quyidagi reaksiyalardan qaysi biri amalga oshmaydi? A) I₂ + 2KBr → B) Br₂ + 2KI → C) Cl₂ + 2KBr → D) Cl₂ + 2NaI → To'g'ri javob: A) I₂ + 2KBr → ✔ 10. Galogen atomlari radiusi qaysi qatorda ortib boradi? A) Br, Cl, I, F B) F, Cl, Br, I C) I, Br, Cl, F D) Cl, F, I, Br To'g'ri javob: B) F, Cl, Br, I ✔ Bo'lim (BSB): Metallmaslarning umumiy tavsifi 11. Asosiy guruhchada yuqoridan pastga elementlarning metallmaslik xossalari qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Avval kamayib, keyin ortadi C) Ortadi D) Kamayadi To'g'ri javob: D) Kamayadi ✔ 12. Oltingugurt(VI) oksid SO₃ tarkibidagi oltingugurtning massa ulushi necha foiz? A) 32 % B) 50 % C) 40 % D) 60 % To'g'ri javob: C) 40 % ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 595 13. Azotning eng yuqori va eng past oksidlanish darajalari qaysi? A) +5 va −5 B) +4 va −4 C) +3 va −5 D) +5 va −3 To'g'ri javob: D) +5 va −3✔ 14. Odatdagi sharoitda qattiq holatda bo'ladigan metallmas qaysi? A) Xlor B) Ftor C) Azot D) Yod To'g'ri javob: D) Yod ✔ 15. Davr bo'ylab chapdan o'ngga elementlarning metallmaslik xossalari qanday o'zgaradi? A) O'zgarmaydi B) Avval ortib, so'ng kamayadi C) Kamayadi D) Ortadi To'g'ri javob: D) Ortadi ✔ 16. VA guruh elementlarining uchuvchan vodorodli birikmasining umumiy formulasi qaysi? A) HR B) RH₃ C) H₂R D) RH₄ To'g'ri javob: B) RH₃ ✔ 17. VII guruh elementining vodorodli birikmasida vodorodning massa ulushi 2,74 %. Bu qaysi element? A) Xlor B) Ftor C) Brom D) Yod To'g'ri javob: A) Xlor ✔ 18. VIA guruh elementlarining yuqori oksidi umumiy formulasi qaysi? A) RO₃ B) R₂O₇ C) R₂O₅ D) RO₂ To'g'ri javob: A) RO₃ ✔ Bo'lim (BSB): Xlor va vodorod xlorid 19. Xlor qanday fizik xossalarga ega? A) Binafsha rangli kristall modda B) Rangsiz, hidsiz, havodan yengil gaz C) Qizil-qo'ng'ir suyuqlik D) Sarg'ish-yashil, o'tkir hidli, zaharli, havodan og'ir gaz To'g'ri javob: D) Sarg'ish-yashil, o'tkir hidli, zaharli, havodan og'ir gaz ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 596 20. 2,24 L vodorod va 3,36 L xlor (n. sh.) aralashmasi portlatildi. Qaysi gaz va qancha hajmda ortib qoladi? A) Xlor, 2,24 L B) Hech qaysi gaz ortib qolmaydi C) Xlor, 1,12 L D) Vodorod, 1,12 L To'g'ri javob: C) Xlor, 1,12 L✔ 21. 11,7 g NaCl ortiqcha konsentrlangan H₂SO₄ bilan qizdirilganda necha litr (n. sh.) HCl hosil bo'ladi? A) 2,24 L B) 8,96 L C) 4,48 L D) 1,12 L To'g'ri javob: C) 4,48 L ✔ 22. Laboratoriyada vodorod xlorid qanday olinadi? A) Xlorni suvga yuttirib B) NaCl ga NaOH ta'sir ettirib C) Qattiq NaCl ga konsentrlangan H₂SO₄ ta'sir ettirib D) NaCl eritmasini qizdirib To'g'ri javob: C) Qattiq NaCl ga konsentrlangan H₂SO₄ ta'sir ettirib ✔ 23. Xlorid kislota qaysi metall bilan reaksiyaga kirishmaydi? A) Magniy B) Temir C) Rux D) Mis To'g'ri javob: D) Mis ✔ 24. Odam organizmida xlorid kislota qayerda uchraydi? A) Qonda erkin holda B) So'lakda C) Ko'z yoshida D) Oshqozon shirasida To'g'ri javob: D) Oshqozon shirasida ✔ 25. 6,5 g rux ortiqcha xlorid kislotada eritildi. Necha gramm rux xlorid hosil bo'ladi? A) 13,6 g B) 27,2 g C) 10,05 g D) 6,8 g To'g'ri javob: A) 13,6 g ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 597 Kimyo • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kimyoviy muvozanat 1. Sanoatda ammiak sintezi qanday sharoitda olib boriladi? A) Temir katalizatori, 450–500 °C, yuqori bosim B) V₂O₅ katalizatori, 100 °C, vakuum C) Katalizatorsiz, 1000 °C, normal bosim D) Platina katalizatori, 20 °C, past bosim To'g'ri javob: A) Temir katalizatori, 450–500 °C, yuqori bosim✔ 2. Quyidagi reaksiyalardan qaysi biri qaytar reaksiya? A) N₂ + 3H₂ 2NH₃ ⇌ B) AgNO₃ + NaCl → AgCl↓ + NaNO₃ C) Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + CO₂↑ + H₂O D) 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑ To'g'ri javob: A) N₂ + 3H₂ ∛ 2NH₃ ✔ 3. N₂ + 3H₂ 2NH₃ reaksiyasi uchun muvozanat konstantasi ifodasi qaysi? ⇌ A) K = [NH₃] / ([N₂][H₂]) B) K = [NH₃]² / ([N₂][H₂]³) C) K = [N₂][H₂]³ / [NH₃]² D) K = 2[NH₃] / ([N₂]·3[H₂]) To'g'ri javob: B) K = [NH₃]² / ([N₂][H₂]³) ✔ 4. Katalizator kimyoviy muvozanatga qanday ta'sir qiladi? A) Muvozanat konstantasini oshiradi B) Muvozanatni chapga siljitadi C) Muvozanatni siljitmaydi, faqat uning tezroq qaror topishiga yordam beradi D) Muvozanatni o'ngga siljitadi To'g'ri javob: C) Muvozanatni siljitmaydi, faqat uning tezroq qaror topishiga yordam beradi ✔ 5. Kimyoviy muvozanat holati qaysi javobda to'g'ri ta'riflangan? A) To'g'ri va teskari reaksiyalar tezliklari teng bo'lgan holat B) Faqat to'g'ri reaksiya boradigan holat C) Mahsulot konsentratsiyasi boshlang'ich moddalarnikiga teng bo'lgan holat D) Reaksiya butunlay to'xtagan holat To'g'ri javob: A) To'g'ri va teskari reaksiyalar tezliklari teng bo'lgan holat ✔ Bo'lim (BSB): Kimyoviy reaksiya tezligi 6. Moddaning boshlang'ich konsentratsiyasi 1,2 mol/L, reaksiya tezligi 0,04 mol/(L·s). 20 s dan keyin uning konsentratsiyasi qancha bo'ladi? A) 1,16 mol/L B) 0,6 mol/L C) 0,4 mol/L D) 0,8 mol/L To'g'ri javob: C) 0,4 mol/L ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 598 7. 2NO + O₂ → 2NO₂ reaksiyasi uchun massalar ta'siri qonuni ifodasi qaysi? A) v = k[NO]²[O₂] B) v = k[NO₂]² C) v = k[NO][O₂] D) v = k·2[NO]·[O₂] To'g'ri javob: A) v = k[NO]²[O₂]✔ 8. 2SO₂ + O₂ → 2SO₃ gazlar sistemasining hajmi 3 marta kamaytirilsa, to'g'ri reaksiya tezligi necha marta ortadi? A) 27 marta B) 6 marta C) 3 marta D) 9 marta To'g'ri javob: A) 27 marta ✔ 9. Reaksiyada moddaning konsentratsiyasi 15 s davomida 0,8 mol/L dan 0,5 mol/L gacha kamaydi. Reaksiyaning o'rtacha tezligini toping. A) 0,02 mol/(L·s) B) 0,05 mol/(L·s) C) 0,2 mol/(L·s) D) 0,03 mol/(L·s) To'g'ri javob: A) 0,02 mol/(L·s) ✔ 10. Quyidagilardan qaysi biri gomogen reaksiya? A) Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂ B) H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g) C) C + O₂ → CO₂ D) CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + CO₂ + H₂O To'g'ri javob: B) H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g) ✔ 11. 2NO + O₂ → 2NO₂ reaksiyasida NO ning konsentratsiyasi 3 marta oshirilsa, reaksiya tezligi necha marta ortadi? A) 6 marta B) 27 marta C) 3 marta D) 9 marta To'g'ri javob: D) 9 marta ✔ Bo'lim (BSB): Galogenlar 12. Normal sharoitda 1 litr xlorning massasi taxminan necha gramm? A) 1,58 g B) 3,17 g C) 35,5 g D) 71 g To'g'ri javob: B) 3,17 g ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 599 13. Shisha idishda saqlab bo'lmaydigan kislota qaysi? A) Xlorid kislota B) Ftorid kislota C) Nitrat kislota D) Sulfat kislota To'g'ri javob: B) Ftorid kislota✔ 14. Yodni aniqlash uchun qaysi moddadan foydalaniladi? A) Kraxmal B) Fenolftalein C) Bariy xlorid D) Lakmus To'g'ri javob: A) Kraxmal ✔ 15. Bromid ionini AgNO₃ bilan aniqlashda qanday rangli cho'kma hosil bo'ladi? A) Och sariq B) Ko'k C) Qora D) Oq To'g'ri javob: A) Och sariq ✔ Bo'lim (BSB): Metallmaslarning umumiy tavsifi 16. Allotropiya hodisasi deb nimaga aytiladi? A) Elementning izotoplari mavjudligiga B) Bir xil molekulyar formulali turli murakkab moddalarga C) Moddaning suvda erishiga D) Bitta elementning bir nechta oddiy modda hosil qilishiga To'g'ri javob: D) Bitta elementning bir nechta oddiy modda hosil qilishiga ✔ 17. Qaysi vodorodli birikma suvda eriganda ishqoriy muhit hosil qiladi? A) NH₃ B) HCl C) H₂S D) HF To'g'ri javob: A) NH₃ ✔ 18. Havo tarkibida hajm jihatdan eng ko'p bo'lgan gaz qaysi? A) Argon B) Kislorod C) Azot D) Karbonat angidrid To'g'ri javob: C) Azot ✔ 19. Xlor atomida elektronlar qavatlar bo'yicha qanday taqsimlangan? A) 2, 8, 8, 1 B) 2, 7 C) 2, 8, 7 D) 2, 8, 5 To'g'ri javob: C) 2, 8, 7 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 600 Bo'lim (BSB): Xlor va vodorod xlorid 20. Sanoatda vodorod xlorid qanday usulda olinadi? A) Vodorodni xlorda yondirib B) Xlorni ishqor bilan ta'sirlashtirib C) Xlorni kislorodda yondirib D) Osh tuzini suvda eritib To'g'ri javob: A) Vodorodni xlorda yondirib✔ 21. 200 g 7,3 % li xlorid kislota eritmasi necha gramm ruxni eritishi mumkin? A) 6,5 g B) 14,6 g C) 26 g D) 13 g To'g'ri javob: D) 13 g ✔ 22. Temir xlorid kislota bilan reaksiyaga kirishganda qanday tuz hosil bo'ladi? A) Fe₂Cl₃ B) FeCl₃ C) FeOCl D) FeCl₂ To'g'ri javob: D) FeCl₂ ✔ 23. Xlor sovuq natriy gidroksid eritmasidan o'tkazilganda qanday tuzlar hosil bo'ladi? A) NaCl va NaClO B) NaCl va NaClO₃ C) Faqat NaCl D) NaClO₄ va NaCl To'g'ri javob: A) NaCl va NaClO ✔ 24. Xlorid kislota eritmasiga rux bo'lakchasi tushirilsa, nima kuzatiladi? A) Rangsiz gaz (vodorod) pufakchalari ajraladi B) Qo'ng'ir gaz ajraladi C) Ko'k cho'kma tushadi D) Hech qanday o'zgarish bo'lmaydi To'g'ri javob: A) Rangsiz gaz (vodorod) pufakchalari ajraladi ✔ 25. Xlorli suvning oqartiruvchi xossasi qaysi modda bilan bog'liq? A) HCl B) Cl⁻ ionlari C) H₂O D) HClO (gipoxlorit kislota) To'g'ri javob: D) HClO (gipoxlorit kislota) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 601 Kimyo • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kimyoviy muvozanat 1. N₂ + 3H₂ 2NH₃ reaksiyasida 0,6 mol ammiak hosil bo'lgan bo'lsa, necha mol vodorod reaksiyaga ⇌ kirishgan? A) 0,9 mol B) 1,8 mol C) 0,6 mol D) 0,3 mol To'g'ri javob: A) 0,9 mol ✔ 2. 2SO₂ + O₂ 2SO₃ + Q sistemasida muvozanatni o'ngga siljitish uchun nima qilish kerak? ⇌ A) SO₃ konsentratsiyasini oshirish B) Bosimni va haroratni kamaytirish C) Bosimni oshirish va haroratni pasaytirish D) Bosimni kamaytirish va haroratni oshirish To'g'ri javob: C) Bosimni oshirish va haroratni pasaytirish ✔ 3. H₂ + I₂ 2HI sistemada bosim 2 marta oshirilsa, to'g'ri reaksiya tezligi necha marta ortadi? ⇌ A) 4 marta B) 2 marta C) O'zgarmaydi D) 8 marta To'g'ri javob: A) 4 marta ✔ 4. Qaysi sistemada bosim o'zgarishi muvozanatga ta'sir qilmaydi? A) CO(g) + H₂O(g) CO₂(g) + H₂(g) ⇌ B) N₂ + 3H₂ 2NH₃ ⇌ C) PCl₅ PCl₃ + Cl₂ ⇌ D) 2CO + O₂ 2CO₂ ⇌ To'g'ri javob: A) CO(g) + H₂O(g) ∛ CO₂(g) + H₂(g) ✔ 5. N₂ + 3H₂ 2NH₃ + Q sistemasida harorat oshirilsa, muvozanat qaysi tomonga siljiydi? ⇌ A) Ammiak ko'payadigan tomonga B) Siljimaydi C) O'ngga D) Chapga (boshlang'ich moddalar tomonga) To'g'ri javob: D) Chapga (boshlang'ich moddalar tomonga) ✔ 6. Le Shatelye prinsipiga ko'ra muvozanatdagi sistemaga tashqi ta'sir ko'rsatilsa, muvozanat qanday siljiydi? A) Shu ta'sirni susaytiruvchi tomonga B) Doimo mahsulotlar tomonga C) Hech qachon siljimaydi D) Shu ta'sirni kuchaytiruvchi tomonga To'g'ri javob: A) Shu ta'sirni susaytiruvchi tomonga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 602 7. PCl₅(g) PCl₃(g) + Cl₂(g) − Q sistemasida muvozanatni o'ngga siljitish uchun qanday sharoit kerak?⇌ A) Haroratni pasaytirish va bosimni oshirish B) Bosimni va xlor konsentratsiyasini oshirish C) Xlor konsentratsiyasini oshirish D) Haroratni oshirish va bosimni kamaytirish To'g'ri javob: D) Haroratni oshirish va bosimni kamaytirish ✔ Bo'lim (BSB): Kimyoviy reaksiya tezligi 8. C(qattiq) + O₂(gaz) → CO₂(gaz) reaksiyasi uchun tezlik ifodasi qaysi? A) v = k[O₂]² B) v = k[C][O₂] C) v = k[O₂] D) v = k[C] To'g'ri javob: C) v = k[O₂] ✔ 9. Reaksiyaning harorat koeffitsiyenti 2 ga teng. Harorat 30 °C ga oshirilsa, reaksiya tezligi necha marta ortadi? A) 6 marta B) 9 marta C) 8 marta D) 60 marta To'g'ri javob: C) 8 marta ✔ 10. Vodorod peroksidning parchalanishini tezlashtirish uchun qaysi modda katalizator sifatida ishlatiladi? A) NaCl B) CaCO₃ C) MnO₂ D) H₂O To'g'ri javob: C) MnO₂ ✔ Bo'lim (BSB): Galogenlar 11. Kalsiy ftorid CaF₂ tarkibidagi ftorning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 19,0 % B) 48,7 % C) 51,3 % D) 24,4 % To'g'ri javob: B) 48,7 % ✔ 12. Ftor suv bilan reaksiyaga kirishganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) HF va H₂ B) HF va O₂ C) HFO va HF D) F₂O va H₂ To'g'ri javob: B) HF va O₂ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 603 13. Galogenlarning oksidlovchilik xossasi qaysi qatorda ortib boradi? A) I₂, Br₂, Cl₂, F₂ B) Cl₂, F₂, I₂, Br₂ C) Br₂, I₂, F₂, Cl₂ D) F₂, Cl₂, Br₂, I₂ To'g'ri javob: A) I₂, Br₂, Cl₂, F₂✔ 14. Odatdagi sharoitda brom qanday moddadir? A) Sarg'ish-yashil gaz B) Qizil-qo'ng'ir suyuqlik C) Och sariq gaz D) To'q binafsha kristall To'g'ri javob: B) Qizil-qo'ng'ir suyuqlik ✔ 15. Galogen atomlarining tashqi elektron qavatida nechta elektron bor? A) 5 ta B) 7 ta C) 6 ta D) 8 ta To'g'ri javob: B) 7 ta ✔ 16. 23,8 g KBr eritmasidan ortiqcha xlor o'tkazildi. Necha gramm brom ajralib chiqadi? A) 23,8 g B) 16 g C) 32 g D) 8 g To'g'ri javob: B) 16 g ✔ 17. Qaysi modda oqartiruvchi va dezinfeksiyalovchi vosita sifatida ishlatiladigan xlorli ohak hisoblanadi? A) Ca(ClO₃)₂ B) CaOCl₂ C) CaCO₃ D) CaCl₂ To'g'ri javob: B) CaOCl₂ ✔ 18. Flyuorit (plavik shpati) mineralining formulasi qaysi? A) AlF₃ B) CaF₂ C) CaCl₂ D) NaF To'g'ri javob: B) CaF₂ ✔ Bo'lim (BSB): Metallmaslarning umumiy tavsifi 19. Olmos qanday kristall panjaraga ega? A) Metall B) Ion C) Molekulyar D) Atom To'g'ri javob: D) Atom ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 604 20. Qaysi gaz havodan og'ir? A) Vodorod B) Ammiak C) Azot D) Xlor To'g'ri javob: D) Xlor✔ 21. Odatdagi sharoitda suyuq holatda bo'ladigan metallmas qaysi? A) Xlor B) Yod C) Oltingugurt D) Brom To'g'ri javob: D) Brom ✔ Bo'lim (BSB): Xlor va vodorod xlorid 22. Ichimlik suvini zararsizlantirish uchun qaysi galogen ishlatiladi? A) Xlor B) Yod C) Ftor D) Brom To'g'ri javob: A) Xlor ✔ 23. Sanoatda xlor asosan qanday usulda olinadi? A) Kaliy xloratni parchalab B) Xlorid kislotani qizdirib C) Havodan ajratib olib D) Osh tuzi eritmasini elektroliz qilib To'g'ri javob: D) Osh tuzi eritmasini elektroliz qilib ✔ 24. Xlorid kislota quyidagi oksidlardan qaysi biri bilan reaksiyaga kirishadi? A) CuO B) CO₂ C) SiO₂ D) SO₂ To'g'ri javob: A) CuO ✔ 25. Osh tuzi eritmasi elektroliz qilinganda katodda qaysi gaz ajraladi? A) Azot B) Vodorod C) Kislorod D) Xlor To'g'ri javob: B) Vodorod ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 605 Kimyo • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kimyoviy muvozanat 1. C(qattiq) + CO₂(gaz) 2CO(gaz) reaksiyasi uchun muvozanat konstantasi ifodasi qaysi?⇌ A) K = [CO]² / ([C][CO₂]) B) K = 2[CO] / [CO₂] C) K = [CO]² / [CO₂] D) K = [CO₂] / [CO]² To'g'ri javob: C) K = [CO]² / [CO₂] ✔ 2. Kimyoviy muvozanat nima uchun «dinamik» muvozanat deyiladi? A) Chunki reaksiya butunlay to'xtaydi B) Chunki to'g'ri va teskari reaksiyalar to'xtamay, bir xil tezlikda davom etadi C) Chunki muvozanat holatida bosim doimo ortib boradi D) Chunki faqat gazlarda kuzatiladi To'g'ri javob: B) Chunki to'g'ri va teskari reaksiyalar to'xtamay, bir xil tezlikda davom etadi ✔ 3. 2SO₂ + O₂ 2SO₃ reaksiyasida boshlang'ich [SO₂] = 0,8 mol/L, [O₂] = 0,5 mol/L. Muvozanatda [SO₃] ⇌ = 0,4 mol/L bo'lsa, kislorodning muvozanat konsentratsiyasi qancha? A) 0,3 mol/L B) 0,1 mol/L C) 0,2 mol/L D) 0,4 mol/L To'g'ri javob: A) 0,3 mol/L ✔ 4. N₂ + 3H₂ 2NH₃ sistemada muvozanatda [N₂] = 2 mol/L, [NH₃] = 2 mol/L. Azotning boshlang'ich ⇌ konsentratsiyasi qancha bo'lgan (boshida ammiak bo'lmagan)? A) 3 mol/L B) 2 mol/L C) 4 mol/L D) 1 mol/L To'g'ri javob: A) 3 mol/L ✔ 5. CaCO₃(qattiq) CaO(qattiq) + CO₂(gaz) − Q sistemasida bosim oshirilsa, muvozanat qaysi tomonga ⇌ siljiydi? A) Siljimaydi B) CO₂ ko'payadigan tomonga C) O'ngga D) Chapga To'g'ri javob: D) Chapga ✔ 6. 2CO + O₂ 2CO₂ + Q sistemasiga qo'shimcha kislorod kiritilsa, muvozanat qanday siljiydi? ⇌ A) Siljimaydi B) Avval chapga, keyin o'ngga C) Chapga D) O'ngga To'g'ri javob: D) O'ngga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 606 Bo'lim (BSB): Kimyoviy reaksiya tezligi 7. A + B → C reaksiyasi uchun k = 0,4; [A] = 0,2 mol/L; [B] = 0,5 mol/L. Reaksiya tezligi nechaga teng? A) 0,4 mol/(L·s) B) 0,04 mol/(L·s) C) 0,1 mol/(L·s) D) 0,44 mol/(L·s) To'g'ri javob: B) 0,04 mol/(L·s)✔ 8. Harorat koeffitsiyenti 2 ga teng. Reaksiya tezligi 16 marta ortishi uchun haroratni necha gradusga oshirish kerak? A) 80 °C B) 16 °C C) 20 °C D) 40 °C To'g'ri javob: D) 40 °C ✔ 9. Quyidagilardan qaysi biri geterogen reaksiya? A) Fe(qattiq) + CuSO₄(eritma) → FeSO₄ + Cu B) N₂(g) + O₂(g) → 2NO(g) C) 2SO₂(g) + O₂(g) → 2SO₃(g) D) NaOH(eritma) + HCl(eritma) → NaCl + H₂O To'g'ri javob: A) Fe(qattiq) + CuSO₄(eritma) → FeSO₄ + Cu ✔ 10. Nima uchun ko'mir kukuni bo'lak ko'mirga qaraganda tezroq yonadi? A) Kukunning reaksiyaga kirishuvchi sirt yuzasi katta B) Kukunning harorati yuqoriroq C) Kukun kislorodni o'zida saqlaydi D) Kukunda uglerod ko'proq To'g'ri javob: A) Kukunning reaksiyaga kirishuvchi sirt yuzasi katta ✔ 11. Reaksiyani sekinlashtiruvchi moddalar nima deb ataladi? A) Ingibitorlar B) Katalizatorlar C) Indikatorlar D) Fermentlar To'g'ri javob: A) Ingibitorlar ✔ 12. 2NO + O₂ → 2NO₂ gazlar sistemasida bosim 2 marta oshirilsa, to'g'ri reaksiya tezligi necha marta ortadi? A) 4 marta B) 6 marta C) 8 marta D) 2 marta To'g'ri javob: C) 8 marta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 607 Bo'lim (BSB): Galogenlar 13. Bertolle tuzining formulasi qaysi? A) KClO₄ B) KCl C) KClO₃ D) KClO To'g'ri javob: C) KClO₃✔ 14. Qaysi kumush galogenid suvda yaxshi eriydi? A) AgF B) AgBr C) AgI D) AgCl To'g'ri javob: A) AgF ✔ 15. Tibbiyotda ishlatiladigan «yod damlamasi» nima? A) Yodning benzindagi eritmasi B) Yodning suvdagi eritmasi C) Kaliy yodidning eritmasi D) Yodning spirtdagi eritmasi To'g'ri javob: D) Yodning spirtdagi eritmasi ✔ 16. Qaysi galogen to'q binafsha rangli kristall bo'lib, qizdirilganda suyuqlanmay bug'ga aylanadi (sublimatsiya)? A) Brom B) Xlor C) Ftor D) Yod To'g'ri javob: D) Yod ✔ 17. 33,2 g KI dagi yodni to'liq siqib chiqarish uchun necha litr (n. sh.) xlor kerak? A) 3,36 L B) 1,12 L C) 2,24 L D) 4,48 L To'g'ri javob: C) 2,24 L ✔ 18. Galogenlar tabiatda erkin holda uchramasligining sababi nima? A) Ular radioaktiv elementlar B) Ularning kimyoviy faolligi juda yuqori C) Ular suvda juda yaxshi eriydi D) Ular faqat kosmosda hosil bo'ladi To'g'ri javob: B) Ularning kimyoviy faolligi juda yuqori ✔ Bo'lim (BSB): Metallmaslarning umumiy tavsifi 19. Quyidagi oksidlardan qaysi biri kislotali oksid? A) SO₃ B) MgO C) Na₂O D) CaO To'g'ri javob: A) SO₃ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 608 20. Quyidagi oksidlardan qaysi biri tuz hosil qilmaydigan (befarq) oksid? A) CO₂ B) CO C) P₂O₅ D) SO₂ To'g'ri javob: B) CO✔ 21. Metallmas elementlar davriy sistemada asosan qayerda joylashgan? A) Faqat qo'shimcha guruhchalarda B) Davriy sistemaning chap pastki qismida C) Bor–astat diagonalidan yuqorida, o'ng tomonda D) Faqat IA guruhda To'g'ri javob: C) Bor–astat diagonalidan yuqorida, o'ng tomonda ✔ 22. 5,6 L (n. sh.) xlorning massasi necha gramm? A) 71 g B) 17,75 g C) 35,5 g D) 8,875 g To'g'ri javob: B) 17,75 g ✔ 23. Yod va oltingugurt (S₈) qanday kristall panjaraga ega? A) Ion B) Metall C) Atom D) Molekulyar To'g'ri javob: D) Molekulyar ✔ Bo'lim (BSB): Xlor va vodorod xlorid 24. Xlorni havoni siqib chiqarish usulida yig'ishda idish qanday holatda tutiladi va nima uchun? A) Og'zi pastga, chunki xlor havodan yengil B) Og'zi pastga, chunki xlor suvda eriydi C) Og'zi yuqoriga, chunki xlor havodan og'ir D) Og'zi yuqoriga, chunki xlor havodan yengil To'g'ri javob: C) Og'zi yuqoriga, chunki xlor havodan og'ir ✔ 25. 8,7 g MnO₂ ortiqcha konsentrlangan xlorid kislota bilan ta'sirlashganda necha gramm xlor ajraladi? A) 7,1 g B) 3,55 g C) 17,4 g D) 14,2 g To'g'ri javob: A) 7,1 g ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 609 Kimyo • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kimyoviy muvozanat 1. 2NO₂ (qo'ng'ir) N₂O₄ (rangsiz) + Q sistemasi qizdirilsa, nima kuzatiladi?⇌ A) Hech qanday o'zgarish bo'lmaydi B) Aralashma ko'k rangga kiradi C) Aralashma rangsizlanadi D) Qo'ng'ir rang to'qlashadi To'g'ri javob: D) Qo'ng'ir rang to'qlashadi ✔ 2. A + B C reaksiyasida [A] va [B] ning boshlang'ich konsentratsiyalari 1 mol/L dan. Muvozanatda ⇌ [C] = 0,5 mol/L. Muvozanat konstantasini toping. A) 4 B) 0,5 C) 1 D) 2 To'g'ri javob: D) 2 ✔ Bo'lim (BSB): Kimyoviy reaksiya tezligi 3. Harorat koeffitsiyenti 3 bo'lgan reaksiyada harorat 20 °C dan 50 °C gacha ko'tarildi. Tezlik necha marta ortadi? A) 90 marta B) 81 marta C) 9 marta D) 27 marta To'g'ri javob: D) 27 marta ✔ 4. H₂ + I₂ → 2HI reaksiyasida vodorod va yod konsentratsiyalari 2 martadan oshirilsa, tezlik necha marta ortadi? A) 8 marta B) 2 marta C) 16 marta D) 4 marta To'g'ri javob: D) 4 marta ✔ 5. Harorat koeffitsiyenti 2 bo'lgan reaksiyada harorat 70 °C dan 40 °C gacha pasaytirilsa, tezlik qanday o'zgaradi? A) 8 marta ortadi B) 6 marta kamayadi C) 8 marta kamayadi D) 30 marta kamayadi To'g'ri javob: C) 8 marta kamayadi ✔ 6. Gomogen reaksiyaning tezligi qanday birlikda ifodalanadi? A) mol·L B) g/mol C) mol/(L·s) D) L/mol To'g'ri javob: C) mol/(L·s) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 610 7. Harorat koeffitsiyenti 3 bo'lgan reaksiya 30 °C da olib borilmoqda. Tezlik 9 marta ortishi uchun harorat necha gradus bo'lishi kerak? A) 39 °C B) 60 °C C) 50 °C D) 120 °C To'g'ri javob: C) 50 °C✔ 8. Bir xil sharoitda xlorid kislota bilan qaysi metall eng tez reaksiyaga kirishadi? A) Magniy B) Qalay C) Temir D) Rux To'g'ri javob: A) Magniy ✔ 9. Katalizator haqida qaysi fikr to'g'ri? A) Reaksiyani tezlashtiradi, o'zi reaksiya oxirida o'zgarmay qoladi B) Reaksiyani doimo sekinlashtiradi C) Reaksiyada to'liq sarflanadi D) Reaksiya mahsulotlari tarkibiga kiradi To'g'ri javob: A) Reaksiyani tezlashtiradi, o'zi reaksiya oxirida o'zgarmay qoladi ✔ 10. Tirik organizmlardagi biologik katalizatorlar nima deb ataladi? A) Gormonlar B) Vitaminlar C) Fermentlar D) Ingibitorlar To'g'ri javob: C) Fermentlar ✔ Bo'lim (BSB): Galogenlar 11. Ftor o'z birikmalarida qanday oksidlanish darajasini namoyon qiladi? A) +7 gacha B) +1 va −1 C) 0 va +1 D) Faqat −1 To'g'ri javob: D) Faqat −1 ✔ 12. Qaysi galogen radioaktiv bo'lib, tabiatda juda kam uchraydi? A) Brom B) Ftor C) Yod D) Astat To'g'ri javob: D) Astat ✔ 13. Galogenlar davriy sistemaning qaysi guruhida joylashgan? A) IA B) VA C) VIA D) VIIA To'g'ri javob: D) VIIA ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 611 14. Yodlangan osh tuzidan nima maqsadda foydalaniladi? A) Qon bosimini oshirish uchun B) Ko'rishni yaxshilash uchun C) Suyaklarni mustahkamlash uchun D) Qalqonsimon bez kasalliklari (endemik buqoq)ning oldini olish uchun To'g'ri javob: D) Qalqonsimon bez kasalliklari (endemik buqoq)ning oldini olish uchun✔ Bo'lim (BSB): Metallmaslarning umumiy tavsifi 15. Oltingugurt atomida elektronlar qavatlar bo'yicha qanday taqsimlangan? A) 2, 6 B) 2, 8, 6 C) 2, 8, 8 D) 2, 8, 4 To'g'ri javob: B) 2, 8, 6 ✔ 16. Vodorodga nisbatan zichligi 32 ga teng bo'lgan gaz qaysi? A) O₂ B) H₂S C) SO₂ D) SO₃ To'g'ri javob: C) SO₂ ✔ 17. Inert (nodir) gazlar davriy sistemaning qaysi guruhida joylashgan? A) VIIA B) VIIIA C) IA D) IVA To'g'ri javob: B) VIIIA ✔ 18. Metallmaslar atomlariga qaysi xususiyat xos? A) Elektronlarni biriktirib olishga moyilligi B) Tashqi qavatda 1–2 ta elektron bo'lishi C) Elektr tokini yaxshi o'tkazishi D) Elektronlarni oson berishi To'g'ri javob: A) Elektronlarni biriktirib olishga moyilligi ✔ 19. Eng elektromanfiy element qaysi? A) Azot B) Ftor C) Kislorod D) Xlor To'g'ri javob: B) Ftor ✔ Bo'lim (BSB): Xlor va vodorod xlorid 20. Laboratoriyada xlor olish uchun qaysi moddalardan foydalaniladi? A) Cl₂O va H₂ B) HCl va NaOH C) MnO₂ va konsentrlangan HCl D) NaCl va suv To'g'ri javob: C) MnO₂ va konsentrlangan HCl ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 612 21. Vodorod xlorid molekulasidagi kimyoviy bog' turi qaysi? A) Kovalent qutbli bog' B) Kovalent qutbsiz bog' C) Ion bog' D) Vodorod bog' To'g'ri javob: A) Kovalent qutbli bog'✔ 22. Tibbiyotda ishlatiladigan fiziologik eritma 0,9 % li NaCl eritmasidir. 500 g shunday eritmada necha gramm NaCl bor? A) 4,5 g B) 9 g C) 0,9 g D) 2,25 g To'g'ri javob: A) 4,5 g ✔ 23. Vodorod va xlor aralashmasi qanday sharoitda portlash bilan reaksiyaga kirishadi? A) Suv ostida B) Kuchli yorug'likda yoki yondirilganda C) Qorong'ida, sovuqda D) Faqat yuqori bosimda To'g'ri javob: B) Kuchli yorug'likda yoki yondirilganda ✔ 24. 44,8 L (n. sh.) vodorod xlorid 927 g suvda eritildi. Eritmadagi HCl ning massa ulushi necha foiz? A) 14,6 % B) 7,3 % C) 4,6 % D) 7,9 % To'g'ri javob: B) 7,3 % ✔ 25. Temir xlorda yonganda qanday modda hosil bo'ladi? A) Fe₂Cl B) FeCl₂ C) FeCl₃ D) FeCl₄ To'g'ri javob: C) FeCl₃ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 613 Kimyo • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Oltingugurt oksidlari va sulfat kislota 1. Gips mineralining formulasi qaysi? A) CaSO₄·2H₂O B) Ca(HSO₄)₂ C) CaCO₃ D) CaSO₃ To'g'ri javob: A) CaSO₄·2H₂O✔ 2. Glauber tuzining formulasi qaysi? A) FeSO₄·7H₂O B) Na₂SO₄·10H₂O C) CuSO₄·5H₂O D) CaSO₄·2H₂O To'g'ri javob: B) Na₂SO₄·10H₂O ✔ 3. Oltingugurt(IV) oksid SO₂ suvda eriganda qanday kislota hosil bo'ladi? A) H₂SO₃ B) H₂S C) H₂SO₄ D) H₂S₂O₇ To'g'ri javob: A) H₂SO₃ ✔ 4. Kontakt usulida SO₂ ni SO₃ ga oksidlashda qaysi katalizator ishlatiladi? A) Fe B) MnO₂ C) Pt-Rh to'r D) V₂O₅ To'g'ri javob: D) V₂O₅ ✔ 5. Mis kuporosining formulasi qaysi? A) Na₂SO₄·10H₂O B) FeSO₄·7H₂O C) CaSO₄·2H₂O D) CuSO₄·5H₂O To'g'ri javob: D) CuSO₄·5H₂O ✔ 6. Mis kuporosi CuSO₄·5H₂O tarkibidagi kristallizatsiya suvining massa ulushi necha foiz? A) 18 % B) 36 % C) 64 % D) 5 % To'g'ri javob: B) 36 % ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 614 Bo'lim (BSB): Azot va ammiak 7. Ammoniy tuzlarini aniqlash usuli qaysi? A) Kislota qo'shilganda oq cho'kma tushishi B) Ishqor bilan qizdirilganda ammiak hidi kelishi C) Kraxmal qo'shilganda ko'k rang hosil bo'lishi D) BaCl₂ qo'shilganda oq cho'kma tushishi To'g'ri javob: B) Ishqor bilan qizdirilganda ammiak hidi kelishi✔ 8. Ammiak molekulasi qanday shaklga ega? A) Uchburchakli piramida B) Tekis kvadrat C) Chiziqli D) Tetraedr, markazda vodorod To'g'ri javob: A) Uchburchakli piramida ✔ 9. Ammiak va vodorod xlorid to'qnashganda «oq tutun» hosil bo'ladi. Bu qaysi modda? A) N₂ B) NH₄NO₃ C) NH₄Cl D) NCl₃ To'g'ri javob: C) NH₄Cl ✔ 10. Ammiakning qaytaruvchilik xossasi qaysi reaksiyada namoyon bo'ladi? A) 2NH₃ + 3CuO → 3Cu + N₂ + 3H₂O B) NH₃ + H₂O NH₄OH ⇌ C) 2NH₃ + H₂SO₄ → (NH₄)₂SO₄ D) NH₃ + HCl → NH₄Cl To'g'ri javob: A) 2NH₃ + 3CuO → 3Cu + N₂ + 3H₂O ✔ Bo'lim (BSB): Kislorod guruhi. Kislorod va ozon 11. Sanoatda kislorod asosan qanday usulda olinadi? A) Suyuq havoni fraksiyalab haydash orqali B) KMnO₄ ni parchalab C) Ozonni parchalab D) Vodorod peroksidni parchalab To'g'ri javob: A) Suyuq havoni fraksiyalab haydash orqali ✔ 12. Suv tarkibidagi kislorodning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 11,1 % B) 88,9 % C) 50 % D) 94,1 % To'g'ri javob: B) 88,9 % ✔ 13. Kislorod guruhida poloniy qanday element hisoblanadi? A) Galogen B) Metall xossalari ustun bo'lgan radioaktiv element C) Inert gaz D) Eng kuchli metallmas To'g'ri javob: B) Metall xossalari ustun bo'lgan radioaktiv element ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 615 14. Kislorod guruhi elementlari atomlarining tashqi qavatida nechta elektron bor? A) 2 ta B) 6 ta C) 4 ta D) 7 ta To'g'ri javob: B) 6 ta✔ Bo'lim (BSB): Nitrat kislota va nitratlar 15. Qo'ng'ir rangli, o'tkir hidli, zaharli azot oksidi qaysi? A) N₂O₅ B) NO C) NO₂ D) N₂O To'g'ri javob: C) NO₂ ✔ 16. Ammiakli selitraning formulasi qaysi? A) NaNO₃ B) (NH₄)₂SO₄ C) NH₄NO₃ D) KNO₃ To'g'ri javob: C) NH₄NO₃ ✔ 17. Mis konsentrlangan nitrat kislota bilan ta'sirlashganda qanday gaz ajraladi? A) Rangsiz H₂ B) Qo'ng'ir NO₂ C) Rangsiz N₂ D) Rangsiz NO To'g'ri javob: B) Qo'ng'ir NO₂ ✔ 18. Mis suyultirilgan nitrat kislota bilan ta'sirlashganda asosan qaysi gaz ajraladi? A) NO B) NH₃ C) H₂ D) NO₂ To'g'ri javob: A) NO ✔ 19. Mis(II) nitrat qizdirilganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) Cu, NO₂ va O₂ B) CuO, NO₂ va O₂ C) CuO va N₂ D) Cu(NO₂)₂ va O₂ To'g'ri javob: B) CuO, NO₂ va O₂ ✔ 20. Qaysi metallar sovuq konsentrlangan nitrat kislota ta'sirida passivlanadi? A) Natriy, kaliy, kalsiy B) Temir, alyuminiy, xrom C) Rux, magniy, qo'rg'oshin D) Mis, kumush, simob To'g'ri javob: B) Temir, alyuminiy, xrom ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 616 21. Nitrat kislota olishning oxirgi bosqichi qaysi tenglamaga mos keladi? A) 4NH₃ + 5O₂ → 4NO + 6H₂O B) 4NO₂ + O₂ + 2H₂O → 4HNO₃ C) N₂ + O₂ → 2NO D) 2NO + O₂ → 2NO₂ To'g'ri javob: B) 4NO₂ + O₂ + 2H₂O → 4HNO₃✔ Bo'lim (BSB): Oltingugurt va vodorod sulfid 22. 8 g NaOH tutgan eritmadan 0,1 mol H₂S o'tkazildi. Necha gramm natriy sulfid hosil bo'ladi? A) 7,8 g B) 3,9 g C) 5,6 g D) 15,6 g To'g'ri javob: A) 7,8 g ✔ 23. NaOH va H₂S 1 : 1 mol nisbatda ta'sirlashganda qanday tuz hosil bo'ladi? A) NaHSO₄ B) Na₂SO₃ C) Na₂S D) NaHS To'g'ri javob: D) NaHS ✔ 24. Qaysi sulfid suvda yaxshi eriydi? A) FeS B) CuS C) PbS D) K₂S To'g'ri javob: D) K₂S ✔ 25. Odatdagi sharoitda oltingugurtning eng barqaror allotropik shakli qaysi? A) Plastik oltingugurt B) Rombik oltingugurt C) Monoklinik oltingugurt D) Oltingugurt bug'i To'g'ri javob: B) Rombik oltingugurt ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 617 Kimyo • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Oltingugurt oksidlari va sulfat kislota 1. Kontakt usulida SO₃ nima uchun suvga emas, balki konsentrlangan sulfat kislotaga yuttiriladi? A) Suvda SO₃ umuman erimaydi B) Suvga yuttirilganda sulfat kislota tumani hosil bo'ladi C) Suv SO₃ ni qaytaradi D) Konsentrlangan kislota katalizator vazifasini bajaradi To'g'ri javob: B) Suvga yuttirilganda sulfat kislota tumani hosil bo'ladi✔ 2. 6,4 g mis ortiqcha konsentrlangan sulfat kislota bilan qizdirildi. Necha litr (n. sh.) gaz ajraladi? A) 2,24 L B) 1,12 L C) 3,36 L D) 4,48 L To'g'ri javob: A) 2,24 L ✔ Bo'lim (BSB): Azot va ammiak 3. Ammoniy nitrat qizdirilganda NH₄NO₃ → N₂O + 2H₂O reaksiyasi boradi. Bunda hosil bo'lgan azot oksidida azotning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) −3 B) +2 C) +5 D) +1 To'g'ri javob: D) +1 ✔ 4. Laboratoriyada sof azot qaysi moddani qizdirib olinadi? A) NH₄NO₂ B) NH₄Cl C) HNO₃ D) KNO₃ To'g'ri javob: A) NH₄NO₂ ✔ 5. 10,7 g NH₄Cl ortiqcha so'ndirilgan ohak bilan qizdirildi. Necha litr (n. sh.) ammiak ajraladi? A) 4,48 L B) 8,96 L C) 2,24 L D) 1,12 L To'g'ri javob: A) 4,48 L ✔ 6. 22,4 L (n. sh.) ammiak 83 g suvda eritildi. Eritmadagi ammiakning massa ulushi necha foiz? A) 17 % B) 8,3 % C) 20,5 % D) 22,4 % To'g'ri javob: A) 17 % ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 618 7. Katalizatorsiz ammiak kislorodda yonganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) N₂ va H₂O B) HNO₃ C) NO va H₂O D) NO₂ va H₂ To'g'ri javob: A) N₂ va H₂O✔ 8. Ammiak qanday fizik xossalarga ega? A) Qo'ng'ir rangli, zaharsiz gaz B) O'tkir hidli, havodan yengil, suvda juda yaxshi eriydigan gaz C) Rangsiz suyuqlik, suvda erimaydi D) Hidsiz, havodan og'ir, suvda erimaydi To'g'ri javob: B) O'tkir hidli, havodan yengil, suvda juda yaxshi eriydigan gaz ✔ 9. Azot kislorod bilan qanday sharoitda reaksiyaga kirishadi? A) Elektr razryadi (chaqmoq) yoki juda yuqori haroratda B) Suvda eritilganda C) Xona haroratida, qorong'ida D) Katalizator V₂O₅ ishtirokida, 100 °C da To'g'ri javob: A) Elektr razryadi (chaqmoq) yoki juda yuqori haroratda ✔ 10. Ammoniy ioni NH₄⁺ ning hosil bo'lishida qo'shimcha kovalent bog' qanday mexanizm bo'yicha hosil bo'ladi? A) Vodorod bog' mexanizmi B) Donor-akseptor mexanizm C) Metall bog' mexanizmi D) Ion mexanizm To'g'ri javob: B) Donor-akseptor mexanizm ✔ Bo'lim (BSB): Kislorod guruhi. Kislorod va ozon 11. Atmosferaning ozon qatlami Yerni nimadan himoya qiladi? A) Quyoshning ultrabinafsha nurlaridan B) Sovuqdan C) Meteoritlardan D) Kuchli shamollardan To'g'ri javob: A) Quyoshning ultrabinafsha nurlaridan ✔ 12. Ozon kisloroddan qanday farq qiladi? A) Ozon faqat qattiq holatda bo'ladi B) Ozon hidsiz va inert gaz C) Ozon suvdan og'ir suyuqlik D) Ozon kuchliroq oksidlovchi va o'ziga xos hidli gaz To'g'ri javob: D) Ozon kuchliroq oksidlovchi va o'ziga xos hidli gaz ✔ 13. Kislorod ftorid OF₂ da kislorod qanday oksidlanish darajasini namoyon qiladi? A) Musbat, +2 B) Manfiy, −2 C) Manfiy, −1 D) Nolga teng To'g'ri javob: A) Musbat, +2 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 619 14. 31,6 g KMnO₄ to'liq parchalanganda necha litr (n. sh.) kislorod ajraladi? A) 4,48 L B) 1,12 L C) 2,24 L D) 3,36 L To'g'ri javob: C) 2,24 L✔ Bo'lim (BSB): Nitrat kislota va nitratlar 15. Nitrat kislotaning angidridi qaysi oksid? A) NO₂ B) NO C) N₂O₃ D) N₂O₅ To'g'ri javob: D) N₂O₅ ✔ 16. Rangsiz azot(II) oksid havoga chiqarilganda qo'ng'ir tusga kirishining sababi nima? A) U kislorod bilan oksidlanib NO₂ ga aylanadi B) U havodagi CO₂ bilan reaksiyaga kirishadi C) U azot va kislorodga parchalanadi D) U suv bug'i bilan nitrat kislota hosil qiladi To'g'ri javob: A) U kislorod bilan oksidlanib NO₂ ga aylanadi ✔ 17. Nitrat kislota tarkibidagi azotning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 14 % B) 46,7 % C) 22,2 % D) 76,2 % To'g'ri javob: C) 22,2 % ✔ 18. Kaliy nitrat qizdirilganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) KNO₂ va O₂ B) K₂O, NO₂ va O₂ C) K₂O va NO D) K₂O va N₂ To'g'ri javob: A) KNO₂ va O₂ ✔ 19. Konsentrlangan nitrat kislota yorug'likda saqlanganda sarg'ayib qolishining sababi nima? A) Unda oltingugurt hosil bo'ladi B) U shisha bilan reaksiyaga kirishadi C) Unga havodan chang tushadi D) U parchalanib, NO₂ hosil bo'ladi To'g'ri javob: D) U parchalanib, NO₂ hosil bo'ladi ✔ 20. 34 g ammiakdan nazariy jihatdan necha gramm nitrat kislota olish mumkin? A) 126 g B) 63 g C) 252 g D) 34 g To'g'ri javob: A) 126 g ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 620 21. 12,6 g HNO₃ ni to'liq neytrallash natijasida necha gramm natriy nitrat hosil bo'ladi? A) 34 g B) 17 g C) 12,6 g D) 8,5 g To'g'ri javob: B) 17 g✔ Bo'lim (BSB): Oltingugurt va vodorod sulfid 22. To'kilgan simobni zararsizlantirish uchun ustiga oltingugurt kukuni sepiladi. Bunda qanday modda hosil bo'ladi? A) HgO B) HgSO₄ C) Hg₂S₃ D) HgS To'g'ri javob: D) HgS ✔ 23. Laboratoriyada vodorod sulfid qanday olinadi? A) Oltingugurtni suvda eritib B) Temir(II) sulfidga xlorid kislota ta'sir ettirib C) Sulfat kislotani qizdirib D) SO₂ ni suvga yuttirib To'g'ri javob: B) Temir(II) sulfidga xlorid kislota ta'sir ettirib ✔ 24. Pirit FeS₂ tarkibidagi oltingugurtning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) +6 B) +4 C) −1 D) −2 To'g'ri javob: C) −1 ✔ 25. Pirit (temir kolchedani) mineralining formulasi qaysi? A) FeS B) FeSO₄ C) FeS₂ D) Fe₂S₃ To'g'ri javob: C) FeS₂ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 621 Kimyo • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Oltingugurt oksidlari va sulfat kislota 1. 100 g 98 % li sulfat kislotadan 49 % li eritma tayyorlash uchun necha gramm suv qo'shish kerak? A) 98 g B) 100 g C) 49 g D) 200 g To'g'ri javob: B) 100 g✔ 2. Sulfat kislota ishlab chiqarishning kontakt usulida birinchi bosqich qaysi? A) Pirit yoki oltingugurtni kuydirib SO₂ olish B) Gipsni suvda eritish C) SO₃ ni suvga yuttirish D) H₂S ni parchalash To'g'ri javob: A) Pirit yoki oltingugurtni kuydirib SO₂ olish ✔ 3. 24 g pirit FeS₂ dan nazariy jihatdan necha gramm sulfat kislota olish mumkin? A) 78,4 g B) 19,6 g C) 39,2 g D) 24 g To'g'ri javob: C) 39,2 g ✔ 4. 6,4 g SO₂ kislorod bilan oksidlandi, SO₃ ning unumi 80 %. Necha gramm SO₃ olingan? A) 8 g B) 6,4 g C) 5,12 g D) 4 g To'g'ri javob: B) 6,4 g ✔ Bo'lim (BSB): Azot va ammiak 5. Ammiak tarkibidagi azotning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 75 % B) 82,4 % C) 14 % D) 17,6 % To'g'ri javob: B) 82,4 % ✔ 6. 10 L azot va 30 L vodoroddan ammiak sintez qilindi. Amaliy unum 40 % bo'lsa, necha litr ammiak olingan? A) 16 L B) 8 L C) 4 L D) 20 L To'g'ri javob: B) 8 L ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 622 7. 6,72 L (n. sh.) ammiak ortiqcha xlorid kislotaga yuttirildi. Necha gramm ammoniy xlorid hosil bo'ladi? A) 32,1 g B) 5,35 g C) 16,05 g D) 10,7 g To'g'ri javob: C) 16,05 g✔ Bo'lim (BSB): Kislorod guruhi. Kislorod va ozon 8. Tabiatda ozon qanday hosil bo'ladi? A) Suvning bug'lanishidan B) Chaqmoq (elektr razryadi) va ultrabinafsha nurlar ta'sirida C) O'simliklar nafas olishidan D) Yoqilg'i yonishidan To'g'ri javob: B) Chaqmoq (elektr razryadi) va ultrabinafsha nurlar ta'sirida ✔ 9. Laboratoriyada kislorod olish uchun qaysi modda qizdiriladi? A) CaCO₃ B) CuSO₄ C) NaCl D) KMnO₄ To'g'ri javob: D) KMnO₄ ✔ 10. 34 g vodorod peroksid to'liq parchalanganda necha litr (n. sh.) kislorod ajraladi? A) 44,8 L B) 5,6 L C) 11,2 L D) 22,4 L To'g'ri javob: C) 11,2 L ✔ 11. Kislorodni suvni siqib chiqarish usulida yig'ish mumkinligi uning qaysi xossasiga asoslangan? A) Zaharliligiga B) Rangli ekanligiga C) Suvda kam erishiga D) Havodan yengilligiga To'g'ri javob: C) Suvda kam erishiga ✔ 12. 30 L kisloroddan 9 L i ozonga aylandi (3O₂ → 2O₃). Hosil bo'lgan gazlar aralashmasining hajmi qancha (bir xil sharoitda)? A) 30 L B) 27 L C) 21 L D) 24 L To'g'ri javob: B) 27 L ✔ 13. Yer po'stida massa jihatdan eng ko'p tarqalgan element qaysi? A) Kislorod B) Temir C) Alyuminiy D) Kremniy To'g'ri javob: A) Kislorod ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 623 14. Kislorodning ko'pchilik birikmalaridagi oksidlanish darajasi nechaga teng? A) −2 B) 0 C) −1 D) +6 To'g'ri javob: A) −2✔ 15. Ozonning havoga nisbatan zichligi taxminan nechaga teng? A) 0,60 B) 2,40 C) 1,10 D) 1,66 To'g'ri javob: D) 1,66 ✔ 16. Kislorodni qaysi usul bilan aniqlash mumkin? A) Lakmusni qizartirishi bilan B) Kraxmalni ko'karishi bilan C) Cho'g'langan cho'pni alangalantirishi bilan D) Ohakli suvni loyqalatishi bilan To'g'ri javob: C) Cho'g'langan cho'pni alangalantirishi bilan ✔ Bo'lim (BSB): Nitrat kislota va nitratlar 17. Kumush nitrat qizdirilganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) Ag, NO₂ va O₂ B) Ag₂O va NO C) Ag₂O, NO₂ va O₂ D) Ag₂O va N₂O₅ To'g'ri javob: A) Ag, NO₂ va O₂ ✔ 18. Metallar nitrat kislota bilan reaksiyaga kirishganda odatda qaysi gaz ajralmaydi? A) NO B) NO₂ C) Vodorod D) N₂O To'g'ri javob: C) Vodorod ✔ 19. Sanoatda nitrat kislota olishda dastlab qaysi modda katalitik oksidlanadi? A) Azot B) Ammoniy nitrat C) Azot(II) oksid D) Ammiak To'g'ri javob: D) Ammiak ✔ 20. 12,8 g mis ortiqcha konsentrlangan nitrat kislota bilan ta'sirlashdi. Necha litr (n. sh.) NO₂ ajraladi? A) 2,24 L B) 8,96 L C) 4,48 L D) 17,92 L To'g'ri javob: B) 8,96 L ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 624 21. Oltinni eritadigan «zar suvi» qanday aralashma? A) 1 hajm HNO₃ va 3 hajm HCl B) 1 hajm HCl va 3 hajm HNO₃ C) 1 hajm H₂SO₄ va 1 hajm HNO₃ D) 3 hajm H₂SO₄ va 1 hajm HCl To'g'ri javob: A) 1 hajm HNO₃ va 3 hajm HCl✔ Bo'lim (BSB): Oltingugurt va vodorod sulfid 22. Kislorod yetishmagan sharoitda vodorod sulfid yonganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) SO₂ va H₂O B) S va H₂O C) H₂SO₄ D) SO₃ va H₂ To'g'ri javob: B) S va H₂O ✔ 23. Oltingugurtning allotropik shakl o'zgarishlari qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Olmos, grafit, karbin B) Rombik, monoklinik, plastik C) Oq, qizil, qora D) Kislorod, ozon To'g'ri javob: B) Rombik, monoklinik, plastik ✔ 24. Qaysi reaksiyada oltingugurt qaytaruvchi vazifasini bajaradi? A) S + Hg → HgS B) S + Fe → FeS C) S + O₂ → SO₂ D) S + H₂ → H₂S To'g'ri javob: C) S + O₂ → SO₂ ✔ 25. Oltingugurt qayerda keng ishlatiladi? A) Suvni yumshatishda B) Shisha eritishda C) Oziq-ovqatni shirinlashtirishda D) Kauchukni vulkanlashda va sulfat kislota olishda To'g'ri javob: D) Kauchukni vulkanlashda va sulfat kislota olishda ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 625 Kimyo • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Oltingugurt oksidlari va sulfat kislota 1. Konsentrlangan sulfat kislota qandni ko'mirga aylantiradi. Bu uning qaysi xossasi bilan bog'liq? A) Uchuvchanligi B) Qaytaruvchilik xossasi C) Kislotalik xossasi D) Suvni tortib olish (suvsizlantirish) xossasi To'g'ri javob: D) Suvni tortib olish (suvsizlantirish) xossasi✔ 2. Sulfat kislota natriy gidroksid bilan 1 : 1 mol nisbatda ta'sirlashganda qanday tuz hosil bo'ladi? A) Na₂SO₃ B) NaHSO₄ C) NaHSO₃ D) Na₂SO₄ To'g'ri javob: B) NaHSO₄ ✔ 3. Sulfat kislotaning angidridi qaysi modda? A) SO₂ B) H₂S C) SO₃ D) S To'g'ri javob: C) SO₃ ✔ 4. 25 g mis kuporosi CuSO₄·5H₂O tarkibida necha gramm suvsiz CuSO₄ bor? A) 25 g B) 12,5 g C) 9 g D) 16 g To'g'ri javob: D) 16 g ✔ 5. Mis konsentrlangan sulfat kislota bilan qizdirilganda qaysi gaz ajraladi? A) H₂ B) O₂ C) H₂S D) SO₂ To'g'ri javob: D) SO₂ ✔ 6. Sulfat ionini aniqlashda BaCl₂ qo'shilganda hosil bo'ladigan cho'kma qanday xususiyatga ega? A) Oq, kislotalarda erimaydi B) Qora, suvda eriydi C) Ko'k, ishqorda eriydi D) Sariq, kislotada eriydi To'g'ri javob: A) Oq, kislotalarda erimaydi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 626 7. Suyultirilgan sulfat kislota rux bilan reaksiyaga kirishganda qaysi gaz ajraladi? A) SO₃ B) SO₂ C) H₂S D) H₂ To'g'ri javob: D) H₂✔ Bo'lim (BSB): Azot va ammiak 8. Laboratoriyada ammiak qanday olinadi? A) Azotni suvda eritib B) Azot va vodorodni aralashtirib C) Ammoniy xlorid va so'ndirilgan ohak aralashmasini qizdirib D) Nitrat kislotani parchalab To'g'ri javob: C) Ammoniy xlorid va so'ndirilgan ohak aralashmasini qizdirib ✔ 9. Ammiak eritmasiga fenolftalein tomizilsa, eritma qanday rangga kiradi? A) Ko'k B) To'q pushti C) Qizil-sariq D) Rangsiz qoladi To'g'ri javob: B) To'q pushti ✔ 10. Magniy azotda yonganda qanday modda hosil bo'ladi? A) Mg(NO₃)₂ B) Mg₃N₂ C) Mg₂N₃ D) MgN To'g'ri javob: B) Mg₃N₂ ✔ 11. Ammiakning havoga nisbatan zichligi taxminan nechaga teng? A) 1,7 B) 0,59 C) 8,5 D) 0,29 To'g'ri javob: B) 0,59 ✔ 12. Azot molekulasining kimyoviy inertligi nima bilan tushuntiriladi? A) Suvda yaxshi erishi bilan B) Molekulasida ion bog' borligi bilan C) Atomlar orasidagi mustahkam uch bog' (N≡N) bilan D) Molekulasining katta massasi bilan To'g'ri javob: C) Atomlar orasidagi mustahkam uch bog' (N≡N) bilan ✔ 13. Tibbiyotda ishlatiladigan novshadil spirti nima? A) Ammoniy xloridning spirtdagi eritmasi B) Nitrat kislotaning suyultirilgan eritmasi C) Etil spirtining suvdagi eritmasi D) Ammiakning suvdagi eritmasi To'g'ri javob: D) Ammiakning suvdagi eritmasi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 627 Bo'lim (BSB): Kislorod guruhi. Kislorod va ozon 14. Ozonni aniqlash uchun kaliy yodid va kraxmal shimdirilgan qog'oz ishlatiladi. Bunda qog'oz qanday rangga kiradi? A) Qizil B) Sariq C) Ko'k D) Yashil To'g'ri javob: C) Ko'k✔ 15. 6,4 g oltingugurtni to'liq yondirish uchun necha litr (n. sh.) kislorod kerak? A) 8,96 L B) 4,48 L C) 2,24 L D) 6,72 L To'g'ri javob: B) 4,48 L ✔ Bo'lim (BSB): Nitrat kislota va nitratlar 16. 37,6 g Cu(NO₃)₂ to'liq parchalandi. Hosil bo'lgan gazlar aralashmasining umumiy hajmi (n. sh.) qancha? A) 8,96 L B) 6,72 L C) 2,24 L D) 11,2 L To'g'ri javob: D) 11,2 L ✔ 17. Nitrat kislota molekulasida azotning valentligi va oksidlanish darajasi qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Valentligi V, oksidlanish darajasi +4 B) Valentligi IV, oksidlanish darajasi +5 C) Valentligi III, oksidlanish darajasi +3 D) Valentligi V, oksidlanish darajasi +5 To'g'ri javob: B) Valentligi IV, oksidlanish darajasi +5 ✔ 18. Nitrat ionini aniqlash usuli qaysi? A) AgNO₃ qo'shilganda sariq cho'kma tushishi B) BaCl₂ qo'shilganda oq cho'kma tushishi C) Mis bo'lakchasi va konsentrlangan H₂SO₄ bilan qizdirilganda qo'ng'ir gaz ajralishi D) Kraxmal qo'shilganda ko'k rang paydo bo'lishi To'g'ri javob: C) Mis bo'lakchasi va konsentrlangan H₂SO₄ bilan qizdirilganda qo'ng'ir gaz ajralishi ✔ Bo'lim (BSB): Oltingugurt va vodorod sulfid 19. Sulfid ionini aniqlash uchun qo'rg'oshin(II) nitrat eritmasi ishlatiladi. Bunda qanday cho'kma hosil bo'ladi? A) Ko'k B) Qora C) Oq D) Sariq To'g'ri javob: B) Qora ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 628 20. Pirit FeS₂ tarkibidagi oltingugurtning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 36,4 % B) 46,7 % C) 26,7 % D) 53,3 % To'g'ri javob: D) 53,3 %✔ 21. Vodorod sulfidning suvdagi eritmasiga lakmus tomizilsa, u qanday rangga kiradi? A) Ko'k B) Qizil C) Sariq D) Rangsiz To'g'ri javob: B) Qizil ✔ 22. 5,6 g temir va 4,0 g oltingugurt aralashmasi qizdirildi. Necha gramm FeS hosil bo'ladi? A) 4,4 g B) 9,6 g C) 8,8 g D) 11 g To'g'ri javob: C) 8,8 g ✔ 23. Vodorod sulfid qanday hidga ega? A) Achchiq bodom hidi B) Hidsiz C) Yangi o'rilgan pichan hidi D) Palag'da tuxum hidi To'g'ri javob: D) Palag'da tuxum hidi ✔ 24. 3,4 g H₂S ni to'liq yondirish (SO₂ hosil bo'lguncha) uchun necha litr (n. sh.) kislorod kerak? A) 4,48 L B) 1,12 L C) 2,24 L D) 3,36 L To'g'ri javob: D) 3,36 L ✔ 25. 8,8 g FeS ortiqcha xlorid kislota bilan ta'sirlashganda necha litr (n. sh.) H₂S ajraladi? A) 2,24 L B) 4,48 L C) 1,12 L D) 8,8 L To'g'ri javob: A) 2,24 L ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 629 Kimyo • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Oltingugurt oksidlari va sulfat kislota 1. SO₂ + 2H₂S → 3S + 2H₂O reaksiyasida SO₂ qanday vazifani bajaradi? A) Katalizator B) Qaytaruvchi C) Ham kislota, ham asos D) Oksidlovchi To'g'ri javob: D) Oksidlovchi✔ 2. 200 g eritmada 49 g sulfat kislota erigan. Kislotaning massa ulushi necha foiz? A) 49 % B) 19,6 % C) 24,5 % D) 32,9 % To'g'ri javob: C) 24,5 % ✔ 3. Oleum nima? A) SO₃ ning konsentrlangan sulfat kislotadagi eritmasi B) Sulfat kislotaning natriyli tuzi C) Suyultirilgan sulfat kislota D) SO₂ ning suvdagi eritmasi To'g'ri javob: A) SO₃ ning konsentrlangan sulfat kislotadagi eritmasi ✔ 4. Kislotali yomg'irlarning asosiy sababchilaridan biri bo'lgan gaz qaysi? A) Argon B) Azot C) Kislorod D) Oltingugurt(IV) oksid To'g'ri javob: D) Oltingugurt(IV) oksid ✔ 5. Konsentrlangan sulfat kislotani po'lat sisternalarda tashish mumkinligining sababi nima? A) Sovuq konsentrlangan kislota temirni passivlaydi B) Kislota temirni qaytaradi C) Temir sulfat kislotadan faolroq D) Temir sulfat kislotada eriydi To'g'ri javob: A) Sovuq konsentrlangan kislota temirni passivlaydi ✔ 6. Konsentrlangan sulfat kislotani suyultirishda qanday qoidaga amal qilinadi? A) Suvni kislotaga tez quyiladi B) Kislota va suv bir vaqtda qaynatiladi C) Kislotani suvga ingichka oqim bilan, aralashtirib quyiladi D) Kislotaga muz bo'laklari tashlanadi To'g'ri javob: C) Kislotani suvga ingichka oqim bilan, aralashtirib quyiladi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 630 Bo'lim (BSB): Azot va ammiak 7. Ammiakni havoni siqib chiqarish usulida yig'ishda idish qanday tutiladi? A) Idish suv bilan to'ldirilib B) Og'zi pastga qaratib C) Gorizontal holatda D) Og'zi yuqoriga qaratib To'g'ri javob: B) Og'zi pastga qaratib✔ 8. Azotning oksidlanish darajasi +2 bo'lgan oksidi qaysi? A) NO₂ B) N₂O₃ C) N₂O D) NO To'g'ri javob: D) NO ✔ 9. Sanoatda ammiak sintezi uchun xomashyo sifatida nimalar ishlatiladi? A) Selitra va ko'mir B) Nitrat kislota va vodorod C) Havo azoti va vodorod D) Ammoniy tuzlari va ishqor To'g'ri javob: C) Havo azoti va vodorod ✔ 10. Azot qanday fizik xossalarga ega? A) Rangsiz suyuqlik B) Rangsiz, hidsiz, suvda kam eriydigan gaz C) Qo'ng'ir, zaharli gaz D) Sarg'ish, o'tkir hidli gaz To'g'ri javob: B) Rangsiz, hidsiz, suvda kam eriydigan gaz ✔ Bo'lim (BSB): Kislorod guruhi. Kislorod va ozon 11. H₂S, H₂Se, H₂Te qatorida vodorodli birikmalarning kislotali xossasi qanday o'zgaradi? A) Ortadi B) Kamayadi C) O'zgarmaydi D) Avval ortib, so'ng kamayadi To'g'ri javob: A) Ortadi ✔ 12. 24,5 g KClO₃ (M = 122,5 g/mol) MnO₂ ishtirokida to'liq parchalandi. Necha litr (n. sh.) kislorod ajraladi? A) 3,36 L B) 2,24 L C) 6,72 L D) 4,48 L To'g'ri javob: C) 6,72 L ✔ 13. Kislorod guruhi elementlarining yuqori oksidiga mos keluvchi gidroksid formulasi qaysi? A) HRO₃ B) H₃RO₄ C) H₂RO₃ D) H₂RO₄ To'g'ri javob: D) H₂RO₄ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 631 14. Qaysi element VIA guruhga (kislorod guruhchasiga) kirmaydi? A) Poloniy B) Tellur C) Selen D) Xlor To'g'ri javob: D) Xlor✔ 15. Kislorodning allotropik shakl o'zgarishi bo'lgan modda qaysi? A) Karbonat angidrid B) Vodorod peroksid C) Suv D) Ozon To'g'ri javob: D) Ozon ✔ 16. Atmosferadagi kislorod asosan qaysi jarayon hisobiga to'ldirilib turiladi? A) Chirish B) Yonish C) Fotosintez D) Nafas olish To'g'ri javob: C) Fotosintez ✔ Bo'lim (BSB): Nitrat kislota va nitratlar 17. 30,3 g KNO₃ to'liq parchalanganda necha litr (n. sh.) kislorod ajraladi? A) 1,68 L B) 2,24 L C) 6,72 L D) 3,36 L To'g'ri javob: D) 3,36 L ✔ 18. Laboratoriyada nitrat kislota qanday olinadi? A) Ammiakni suvda eritib B) Natriy nitrat eritmasini elektroliz qilib C) Azotni suv bilan qizdirib D) Qattiq natriy nitratga konsentrlangan sulfat kislota ta'sir ettirib To'g'ri javob: D) Qattiq natriy nitratga konsentrlangan sulfat kislota ta'sir ettirib ✔ 19. Chili selitrasining formulasi qaysi? A) NaNO₃ B) NH₄NO₃ C) KNO₃ D) Ca(NO₃)₂ To'g'ri javob: A) NaNO₃ ✔ Bo'lim (BSB): Oltingugurt va vodorod sulfid 20. Oltingugurtni flotatsiya usulida tog' jinslaridan ajratish uning qaysi xossasiga asoslangan? A) Magnitga tortilishiga B) Suv bilan ho'llanmasligiga C) Suvda yaxshi erishiga D) Elektr tokini o'tkazishiga To'g'ri javob: B) Suv bilan ho'llanmasligiga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 632 21. Temir va oltingugurt aralashmasi qizdirilganda qanday modda hosil bo'ladi? A) FeS B) FeS₂ C) Fe₂(SO₄)₃ D) FeSO₄ To'g'ri javob: A) FeS✔ 22. Vodorod sulfidning vodorodga nisbatan zichligi nechaga teng? A) 1,17 B) 34 C) 16 D) 17 To'g'ri javob: D) 17 ✔ 23. Vodorod sulfidning suvdagi eritmasi qanday kislota hisoblanadi? A) Kuchsiz ikki negizli B) Kuchli bir negizli C) Kuchsiz uch negizli D) Kuchli ikki negizli To'g'ri javob: A) Kuchsiz ikki negizli ✔ 24. Oltingugurt kislorodda yonganda qanday modda hosil bo'ladi? A) SO₃ B) SO₂ C) H₂SO₄ D) H₂S To'g'ri javob: B) SO₂ ✔ 25. Vodorod sulfid mis(II) sulfat eritmasidan o'tkazilsa, nima kuzatiladi? A) Qo'ng'ir gaz ajraladi B) Ko'k Cu(OH)₂ cho'kmasi hosil bo'ladi C) Hech qanday o'zgarish bo'lmaydi D) Qora CuS cho'kmasi hosil bo'ladi To'g'ri javob: D) Qora CuS cho'kmasi hosil bo'ladi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 633 Kimyo • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kremniy va silikat sanoati 1. Karborund (SiC) qanday maqsadda ishlatiladi? A) Yoqilg'i sifatida B) Oziq-ovqat qo'shimchasi sifatida C) Juda qattiq bo'lgani uchun abraziv material sifatida D) O'g'it sifatida To'g'ri javob: C) Juda qattiq bo'lgani uchun abraziv material sifatida✔ 2. Yer po'stida tarqalishi bo'yicha kremniy nechanchi o'rinda turadi? A) Uchinchi B) To'rtinchi C) Ikkinchi D) Birinchi To'g'ri javob: C) Ikkinchi ✔ 3. Natriy silikat eritmasiga xlorid kislota qo'shilganda nima kuzatiladi? A) Eritma ko'k rangga kiradi B) Silikat kislotaning dirildoqsimon cho'kmasi hosil bo'ladi C) Qo'ng'ir gaz ajraladi D) Hech qanday o'zgarish bo'lmaydi To'g'ri javob: B) Silikat kislotaning dirildoqsimon cho'kmasi hosil bo'ladi ✔ 4. Kremniy(IV) oksid tarkibidagi kremniyning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 28 % B) 46,7 % C) 60 % D) 53,3 % To'g'ri javob: B) 46,7 % ✔ 5. 24,4 g Na₂SiO₃ ortiqcha xlorid kislota bilan ta'sirlashdi. Necha gramm H₂SiO₃ cho'kmasi hosil bo'ladi? A) 24,4 g B) 31,2 g C) 15,6 g D) 7,8 g To'g'ri javob: C) 15,6 g ✔ 6. Sement ishlab chiqarishda asosiy xomashyo qaysi? A) Ohaktosh va loy B) Gips va osh tuzi C) Qum va soda D) Ko'mir va kvars To'g'ri javob: A) Ohaktosh va loy ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 634 Bo'lim (BSB): Karbonat kislota va karbonatlar 7. 50 g CaCO₃ to'liq kuydirilganda necha gramm CaO hosil bo'ladi? A) 14 g B) 28 g C) 22 g D) 56 g To'g'ri javob: B) 28 g✔ 8. Sodani ammiakli usulda olishda qaysi modda cho'kmaga tushadi? A) NaHCO₃ B) NH₄Cl C) NaCl D) Na₂CO₃ To'g'ri javob: A) NaHCO₃ ✔ 9. Qaysi karbonat suvda yaxshi eriydi? A) K₂CO₃ B) CaCO₃ C) BaCO₃ D) MgCO₃ To'g'ri javob: A) K₂CO₃ ✔ 10. Bo'r, marmar va ohaktosh qaysi moddadan tashkil topgan? A) CaO B) CaSO₄ C) Ca(OH)₂ D) CaCO₃ To'g'ri javob: D) CaCO₃ ✔ 11. 28,6 g kristall soda Na₂CO₃·10H₂O tarkibida necha gramm suvsiz Na₂CO₃ bor? A) 10,6 g B) 28,6 g C) 18 g D) 5,3 g To'g'ri javob: A) 10,6 g ✔ 12. Suvning vaqtinchalik qattiqligi qanday usulda yo'qotiladi? A) Suvni muzlatib B) Suvni qaynatib C) Suvga shakar qo'shib D) Suvga osh tuzi qo'shib To'g'ri javob: B) Suvni qaynatib ✔ 13. Tarkibida 80 % CaCO₃ bo'lgan 200 g ohaktosh kuydirildi. Necha litr (n. sh.) CO₂ ajraladi? A) 28,67 L B) 17,92 L C) 44,8 L D) 35,84 L To'g'ri javob: D) 35,84 L ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 635 Bo'lim (BSB): Uglerod va uning oksidlari 14. Faollashtirilgan ko'mirning gazlar va bo'yoqlarni o'ziga yutishi qanday hodisa deb ataladi? A) Gidroliz B) Sublimatsiya C) Distillyatsiya D) Adsorbsiya To'g'ri javob: D) Adsorbsiya✔ 15. Uglerod(II) oksid yonganda alanga qanday rangda bo'ladi va qanday modda hosil bo'ladi? A) Qizil, O₂ hosil bo'ladi B) Ko'kish, CO₂ hosil bo'ladi C) Sariq, C hosil bo'ladi D) Yashil, H₂CO₃ hosil bo'ladi To'g'ri javob: B) Ko'kish, CO₂ hosil bo'ladi ✔ Bo'lim (BSB): Mineral o'g'itlar 16. 149 kg KCl ozuqa qiymati jihatidan necha kilogramm K₂O ga to'g'ri keladi? A) 149 kg B) 47 kg C) 78 kg D) 94 kg To'g'ri javob: D) 94 kg ✔ 17. O'g'itlardagi fosfor va kaliy miqdori odatda qaysi birikmalarga hisoblab ifodalanadi? A) Ca₃(PO₄)₂ va KCl B) H₃PO₄ va KOH C) P₂O₅ va K₂O D) P va K To'g'ri javob: C) P₂O₅ va K₂O ✔ 18. NH₃ + HNO₃ → NH₄NO₃ reaksiyasi bo'yicha 17 t ammiakdan necha tonna ammiakli selitra olish mumkin? A) 80 t B) 63 t C) 40 t D) 97 t To'g'ri javob: A) 80 t ✔ 19. Pretsipitat o'g'itining formulasi qaysi? A) Ca₃(PO₄)₂ B) CaHPO₄·2H₂O C) Ca(H₂PO₄)₂ D) NH₄H₂PO₄ To'g'ri javob: B) CaHPO₄·2H₂O ✔ 20. Qaysi o'g'it fosforli o'g'itlarga kiradi? A) Silvinit B) Karbamid C) Ammiakli selitra D) Superfosfat To'g'ri javob: D) Superfosfat ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 636 Bo'lim (BSB): Fosfor va uning birikmalari 21. 62 g Ca₃(PO₄)₂ ga ortiqcha sulfat kislota ta'sir ettirildi (Ca₃(PO₄)₂ + 3H₂SO₄ → 3CaSO₄ + 2H₃PO₄). Necha gramm H₃PO₄ hosil bo'ladi? A) 19,6 g B) 58,8 g C) 9,8 g D) 39,2 g To'g'ri javob: D) 39,2 g✔ 22. Qaysi fosfor qorong'ida shu'lalanadi va juda zaharli? A) Qora fosfor B) Qizil fosfor C) Oq fosfor D) Fosfat kislota To'g'ri javob: C) Oq fosfor ✔ 23. 14,2 g P₂O₅ ortiqcha suvda eritildi. Necha gramm fosfat kislota hosil bo'ladi? A) 14,2 g B) 19,6 g C) 39,2 g D) 9,8 g To'g'ri javob: B) 19,6 g ✔ 24. 9,8 g H₃PO₄ tutgan eritmaga 12 g NaOH qo'shildi. Necha gramm Na₃PO₄ hosil bo'ladi? A) 12 g B) 32,8 g C) 8,2 g D) 16,4 g To'g'ri javob: D) 16,4 g ✔ 25. Fosfat ionini aniqlash uchun AgNO₃ qo'shilganda qanday cho'kma hosil bo'ladi? A) Sariq Ag₃PO₄ B) Oq AgCl C) Qora Ag₂S D) Ko'k Ag₃PO₄ To'g'ri javob: A) Sariq Ag₃PO₄ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 637 Kimyo • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kremniy va silikat sanoati 1. Oddiy deraza shishasi ishlab chiqarish uchun qaysi xomashyolar ishlatiladi? A) Fosforit, sulfat kislota va suv B) Loy, temir va oltingugurt C) Soda, ohaktosh va qum D) Gips, tuz va ko'mir To'g'ri javob: C) Soda, ohaktosh va qum✔ 2. Silan SiH₄ havoda qanday xossani namoyon qiladi? A) Suyuqlikka aylanadi B) Havodagi azot bilan birikadi C) Hech qachon yonmaydi D) O'z-o'zidan alangalanadi To'g'ri javob: D) O'z-o'zidan alangalanadi ✔ 3. CO₂ odatdagi sharoitda gaz, SiO₂ esa qattiq va qiyin suyuqlanuvchi modda. Buning sababi nima? A) CO₂ molekulyar, SiO₂ esa atom kristall panjarali B) Kremniyda elektronlar ko'p C) CO₂ ion bog'li modda D) SiO₂ ning molyar massasi biroz katta To'g'ri javob: A) CO₂ molekulyar, SiO₂ esa atom kristall panjarali ✔ 4. SiO₂ + 4HF → X + 2H₂O reaksiyasida X modda qaysi? A) SiF₄ B) SiH₄ C) Si D) H₂SiO₃ To'g'ri javob: A) SiF₄ ✔ 5. Kremniy(IV) oksid kalsiy oksid bilan suyuqlantirilganda qanday modda hosil bo'ladi? A) CaC₂ B) Ca₂Si C) CaSiO₃ D) CaSi To'g'ri javob: C) CaSiO₃ ✔ 6. Chinni, fayans va g'isht qanday xomashyodan tayyorlanadi? A) Kvars qumidan va ko'mirdan B) Ohaktoshdan C) Loydan (kaolin va boshqalar) D) Sodadan To'g'ri javob: C) Loydan (kaolin va boshqalar) ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 638 Bo'lim (BSB): Karbonat kislota va karbonatlar 7. Yashil rangli mineral malaxitning formulasi qaysi? A) Cu₂O B) CuCO₃ C) (CuOH)₂CO₃ D) CuSO₄ To'g'ri javob: C) (CuOH)₂CO₃✔ 8. 0,2 mol CO₂ tarkibida 0,3 mol NaOH bo'lgan eritmadan o'tkazildi. Qanday tuzlar hosil bo'ladi? A) 0,1 mol Na₂CO₃ va 0,1 mol NaHCO₃ B) Faqat 0,2 mol NaHCO₃ C) Faqat 0,15 mol Na₂CO₃ D) 0,2 mol Na₂CO₃ va 0,1 mol NaHCO₃ To'g'ri javob: A) 0,1 mol Na₂CO₃ va 0,1 mol NaHCO₃ ✔ 9. Karbonat kislota qanday tuzlarni hosil qiladi? A) Sulfatlar va gidrosulfatlar B) Karbonatlar va gidrokarbonatlar C) Nitratlar va nitritlar D) Silikatlar To'g'ri javob: B) Karbonatlar va gidrokarbonatlar ✔ 10. Natriy gidrokarbonat qizdirilganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) Na, H₂O va CO B) Na₂O, H₂ va CO₂ C) NaOH va CO₂ D) Na₂CO₃, H₂O va CO₂ To'g'ri javob: D) Na₂CO₃, H₂O va CO₂ ✔ Bo'lim (BSB): Uglerod va uning oksidlari 11. Laboratoriyada CO₂ olish uchun Kipp apparatiga qaysi moddalar solinadi? A) Marmar bo'laklari va xlorid kislota B) Soda va suv C) Ohak va ishqor D) Ko'mir va kislorod To'g'ri javob: A) Marmar bo'laklari va xlorid kislota ✔ 12. «Quruq muz» nima? A) Muzlatilgan suv B) Qattiq ammiak C) Suyuq azot D) Qattiq karbonat angidrid To'g'ri javob: D) Qattiq karbonat angidrid ✔ 13. Uglerod atomining tashqi elektron qavatida nechta elektron bor? A) 2 ta B) 6 ta C) 8 ta D) 4 ta To'g'ri javob: D) 4 ta ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 639 Bo'lim (BSB): Mineral o'g'itlar 14. Qo'sh superfosfatning asosiy tarkibiy qismi qaysi? A) CaHPO₄·2H₂O B) Ca(H₂PO₄)₂ C) Ca₃(PO₄)₂ D) Ca(H₂PO₄)₂ va 2CaSO₄ To'g'ri javob: B) Ca(H₂PO₄)₂✔ 15. O'simlik barg va poyalarining o'sishiga (yashil massa to'plashiga) asosan qaysi element ta'sir qiladi? A) Kaliy B) Azot C) Kalsiy D) Fosfor To'g'ri javob: B) Azot ✔ 16. Fosforit uni qanday tuproqlarda samaraliroq bo'ladi? A) Sho'r tuproqlarda B) Ishqoriy tuproqlarda C) Kislotali tuproqlarda D) Qumli cho'llarda To'g'ri javob: C) Kislotali tuproqlarda ✔ 17. Ammoniy sulfat (NH₄)₂SO₄ tarkibidagi azotning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 21,2 % B) 10,6 % C) 35 % D) 28 % To'g'ri javob: A) 21,2 % ✔ 18. Ammofos tarkibiga qaysi moddalar kiradi? A) NH₄NO₃ va KNO₃ B) KCl va NaCl C) NH₄H₂PO₄ va (NH₄)₂HPO₄ D) Ca(H₂PO₄)₂ va CaSO₄ To'g'ri javob: C) NH₄H₂PO₄ va (NH₄)₂HPO₄ ✔ 19. Quyidagi o'g'itlardan qaysi birida azotning massa ulushi eng katta? A) CO(NH₂)₂ B) NH₄NO₃ C) NaNO₃ D) (NH₄)₂SO₄ To'g'ri javob: A) CO(NH₂)₂ ✔ Bo'lim (BSB): Fosfor va uning birikmalari 20. 0,1 mol H₃PO₄ tutgan eritmaga 0,2 mol NaOH qo'shildi. Qanday tuz hosil bo'ladi? A) Na₂HPO₃ B) Na₂HPO₄ C) NaH₂PO₄ D) Na₃PO₄ To'g'ri javob: B) Na₂HPO₄ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 640 21. Fosfor atomining tashqi elektron qavatida nechta elektron bor? A) 15 ta B) 5 ta C) 3 ta D) 2 ta To'g'ri javob: B) 5 ta✔ 22. Gugurt qutisining yon tomonidagi surtma tarkibiga fosforning qaysi shakli kiradi? A) Fosfor(V) oksid B) Fosfin C) Qizil fosfor D) Oq fosfor To'g'ri javob: C) Qizil fosfor ✔ 23. Fosforni 1669-yilda kim kashf etgan? A) Karl Sheele B) Xennig Brand C) Jon Dalton D) Antuan Lavuazye To'g'ri javob: B) Xennig Brand ✔ 24. Kalsiy fosfat Ca₃(PO₄)₂ tarkibidagi P₂O₅ ning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 45,8 % B) 20,0 % C) 54,2 % D) 60,7 % To'g'ri javob: A) 45,8 % ✔ 25. Fosfin PH₃ da fosforning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) 0 B) +5 C) +1 D) −3 To'g'ri javob: D) −3 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 641 Kimyo • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kremniy va silikat sanoati 1. Laboratoriyada kremniy qanday olinadi? A) Silikat kislotani elektroliz qilib B) Qumni xlorid kislotada eritib C) SiO₂ ni magniy bilan qizdirib D) SiO₂ ni suv bilan qizdirib To'g'ri javob: C) SiO₂ ni magniy bilan qizdirib✔ 2. «Eriydigan shisha» (silikat yelim) nima? A) Silikat kislotaning spirtdagi eritmasi B) Oddiy shishaning kukuni C) Kvarsning suvdagi suspenziyasi D) Natriy yoki kaliy silikatning konsentrlangan eritmasi To'g'ri javob: D) Natriy yoki kaliy silikatning konsentrlangan eritmasi ✔ 3. Tarkibida 90 % SiO₂ bo'lgan 100 g qum ortiqcha NaOH bilan suyuqlantirildi. Necha gramm Na₂SiO₃ hosil bo'ladi? A) 203,3 g B) 90 g C) 183 g D) 122 g To'g'ri javob: C) 183 g ✔ 4. Kremniy kislorodda yonganda qanday modda hosil bo'ladi? A) Si₂O₃ B) SiO C) H₂SiO₃ D) SiO₂ To'g'ri javob: D) SiO₂ ✔ 5. Kremniy qayerda yarimo'tkazgich material sifatida keng ishlatiladi? A) Oziq-ovqat sanoatida B) Sovun ishlab chiqarishda C) Quyosh batareyalari va elektronikada D) O'g'it ishlab chiqarishda To'g'ri javob: C) Quyosh batareyalari va elektronikada ✔ Bo'lim (BSB): Karbonat kislota va karbonatlar 6. Kalsinatsiyalangan sodaning formulasi qaysi? A) NaOH B) NaHCO₃ C) CaCO₃ D) Na₂CO₃ To'g'ri javob: D) Na₂CO₃ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 642 7. Kalsiy karbonat tarkibidagi uglerodning massa ulushi necha foiz? A) 40 % B) 12 % C) 48 % D) 28 % To'g'ri javob: B) 12 %✔ 8. Kristall sodaning formulasi qaysi? A) NaHCO₃ B) Na₂SO₄·10H₂O C) Na₂CO₃·10H₂O D) CaSO₄·2H₂O To'g'ri javob: C) Na₂CO₃·10H₂O ✔ 9. Karbonat kislota qanday kislota hisoblanadi? A) Kuchli va uchuvchan B) Kuchli va barqaror C) Kuchsiz va beqaror D) Kuchsiz va qattiq To'g'ri javob: C) Kuchsiz va beqaror ✔ Bo'lim (BSB): Uglerod va uning oksidlari 10. CO va CO₂ aralashmasining vodorodga nisbatan zichligi 18 ga teng. Aralashmadagi CO ning hajmiy ulushi necha foiz? A) 50 % B) 25 % C) 75 % D) 36 % To'g'ri javob: A) 50 % ✔ 11. 10 L uglerod(II) oksidni yondirish uchun necha litr kislorod kerak (bir xil sharoitda)? A) 20 L B) 2,5 L C) 10 L D) 5 L To'g'ri javob: D) 5 L ✔ 12. 8 g Fe₂O₃ ni to'liq qaytarish uchun necha litr (n. sh.) CO kerak? A) 3,36 L B) 2,24 L C) 6,72 L D) 1,12 L To'g'ri javob: A) 3,36 L ✔ 13. Grafitning elektrod sifatida ishlatilishi uning qaysi xossasiga asoslangan? A) Elektr tokini o'tkazishiga B) Suvda erishiga C) Shaffofligiga D) Juda qattiqligiga To'g'ri javob: A) Elektr tokini o'tkazishiga ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 643 14. Uglerod(II) oksid (is gazi) qanday xossalarga ega? A) Rangsiz, hidsiz, juda zaharli, yonuvchi B) Rangsiz, hidli, yonmaydi C) Qo'ng'ir, o'tkir hidli, zaharsiz D) Sarg'ish, havodan ancha og'ir To'g'ri javob: A) Rangsiz, hidsiz, juda zaharli, yonuvchi✔ 15. Ko'mirli gazniqobni (protivogazni) ixtiro qilgan olim kim? A) A. M. Butlerov B) N. D. Zelinskiy C) M. V. Lomonosov D) D. I. Mendeleyev To'g'ri javob: B) N. D. Zelinskiy ✔ 16. Tabiatdagi eng qattiq modda qaysi? A) Korund B) Olmos C) Grafit D) Kvars To'g'ri javob: B) Olmos ✔ Bo'lim (BSB): Mineral o'g'itlar 17. Qaysi o'g'it kaliyli o'g'itlarga kiradi? A) NH₄NO₃ B) Ca(H₂PO₄)₂ C) CO(NH₂)₂ D) KCl To'g'ri javob: D) KCl ✔ 18. Qo'sh superfosfat Ca(H₂PO₄)₂ ning P₂O₅ ga hisoblangan massa ulushi taxminan necha foiz? A) 30,3 % B) 26,5 % C) 45,8 % D) 60,7 % To'g'ri javob: D) 60,7 % ✔ 19. Kaliy xlorid KCl ning K₂O ga hisoblangan ozuqa qiymati (massa ulushi) taxminan necha foiz? A) 63,1 % B) 31,5 % C) 47,7 % D) 52,3 % To'g'ri javob: A) 63,1 % ✔ 20. Mineral o'g'itlarning me'yoridan ortiq ishlatilishi qanday salbiy oqibatga olib keladi? A) Tuproqdagi suv butunlay yo'qoladi B) Havodagi kislorod miqdori keskin kamayadi C) O'simliklar fotosintez qilmay qo'yadi D) Sabzavotlarda nitratlar to'planadi va suv havzalari ifloslanadi To'g'ri javob: D) Sabzavotlarda nitratlar to'planadi va suv havzalari ifloslanadi ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 644 21. Qaysi o'g'it tarkibida ikkita ozuqa elementi bor (murakkab o'g'it)? A) NH₄NO₃ B) Ca(H₂PO₄)₂ C) KCl D) KNO₃ To'g'ri javob: D) KNO₃✔ Bo'lim (BSB): Fosfor va uning birikmalari 22. Fosforning asosiy allotropik shakl o'zgarishlari qaysi? A) Rombik va monoklinik fosfor B) Ozon va kislorod C) Oq, qizil va qora fosfor D) Olmos va grafit To'g'ri javob: C) Oq, qizil va qora fosfor ✔ 23. Fosfor havoda yonganda qanday modda hosil bo'ladi? A) PH₃ B) H₃PO₄ C) P₂O₅ (oq tutun) D) P₂O₃ va H₂O To'g'ri javob: C) P₂O₅ (oq tutun) ✔ 24. Oq fosfor nima uchun suv ostida saqlanadi? A) Suv bilan reaksiyaga kirishib barqarorlashadi B) Suv uni qizil fosforga aylantiradi C) Suvda yaxshi eriydi D) Havoda o'z-o'zidan alangalanishi mumkin To'g'ri javob: D) Havoda o'z-o'zidan alangalanishi mumkin ✔ 25. Fosfor(V) oksid issiq suv bilan ta'sirlashganda qanday modda hosil bo'ladi? A) P₄ B) H₃PO₃ C) H₃PO₄ D) PH₃ To'g'ri javob: C) H₃PO₄ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 645 Kimyo • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kremniy va silikat sanoati 1. Oddiy shisha tarkibini Na₂O·CaO·6SiO₂ formula bilan ifodalash mumkin. Undagi SiO₂ ning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 46,7 % B) 60,0 % C) 75,3 % D) 85,7 % To'g'ri javob: C) 75,3 %✔ 2. Kremniy(IV) oksid natriy gidroksid bilan suyuqlantirilganda qanday tuz hosil bo'ladi? A) Na₂SiO₃ B) Na₂SiF₆ C) NaHSiO₂ D) Na₄Si To'g'ri javob: A) Na₂SiO₃ ✔ 3. Tabiatda kremniy qanday holda uchraydi? A) Faqat karborund holida B) Faqat SiH₄ gazi holida C) Faqat erkin holda D) SiO₂ (kvars, qum) va silikatlar holida To'g'ri javob: D) SiO₂ (kvars, qum) va silikatlar holida ✔ Bo'lim (BSB): Karbonat kislota va karbonatlar 4. Suvning vaqtinchalik qattiqligiga sabab bo'luvchi moddalar qaysi? A) Na₂SO₄ va K₂SO₄ B) Ca(HCO₃)₂ va Mg(HCO₃)₂ C) CaSO₄ va MgCl₂ D) NaCl va KCl To'g'ri javob: B) Ca(HCO₃)₂ va Mg(HCO₃)₂ ✔ 5. Karbonat kislota parchalanganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) CO₂ va H₂O B) C va H₂O₂ C) CO₂ va H₂ D) CO va H₂O To'g'ri javob: A) CO₂ va H₂O ✔ 6. 16,8 g NaHCO₃ to'liq parchalanguncha qizdirildi. Qattiq qoldiqning massasi necha grammga kamayadi? A) 10,6 g B) 6,2 g C) 4,4 g D) 1,8 g To'g'ri javob: B) 6,2 g ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 646 7. So'ndirilmagan ohak suv bilan ta'sirlashganda qanday modda hosil bo'ladi? A) CaH₂ B) CaO₂ C) CaCO₃ D) Ca(OH)₂ To'g'ri javob: D) Ca(OH)₂✔ Bo'lim (BSB): Uglerod va uning oksidlari 8. Ohakli suvdan uzoq vaqt ortiqcha CO₂ o'tkazilsa, hosil bo'lgan loyqa yo'qoladi. Buning sababi nima? A) Ca(OH)₂ qaytadan hosil bo'ladi B) CaCO₃ parchalanib CaO hosil qiladi C) CO₂ suvni bug'latib yuboradi D) CaCO₃ eriydigan Ca(HCO₃)₂ ga aylanadi To'g'ri javob: D) CaCO₃ eriydigan Ca(HCO₃)₂ ga aylanadi ✔ 9. Cho'g'langan ko'mir ustidan CO₂ o'tkazilganda qanday modda hosil bo'ladi? A) O₂ B) CO C) H₂CO₃ D) C₂O₃ To'g'ri javob: B) CO ✔ 10. CuO + C → Cu + CO reaksiyasida uglerod qanday vazifani bajaradi? A) Oksidlovchi B) Katalizator C) Ingibitor D) Qaytaruvchi To'g'ri javob: D) Qaytaruvchi ✔ 11. Karbonat angidridni aniqlash uchun qaysi reaktiv ishlatiladi? A) Kraxmal eritmasi B) Fenolftalein C) Ohakli suv (Ca(OH)₂ eritmasi) D) Kumush nitrat eritmasi To'g'ri javob: C) Ohakli suv (Ca(OH)₂ eritmasi) ✔ 12. Karbonat angidrid tarkibidagi uglerodning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 42,9 % B) 12 % C) 27,3 % D) 72,7 % To'g'ri javob: C) 27,3 % ✔ 13. Laboratoriyada CO qanday olinadi? A) Ohaktoshni qizdirib B) Sodani suvda eritib C) Marmarga HCl ta'sir ettirib D) Chumoli kislotaga konsentrlangan H₂SO₄ ta'sir ettirib To'g'ri javob: D) Chumoli kislotaga konsentrlangan H₂SO₄ ta'sir ettirib ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 647 14. Karbonat angidrid nima uchun yong'inni o'chirishda ishlatiladi? A) Kislorod ajratgani uchun B) Suv bilan portlovchi aralashma hosil qilgani uchun C) Havodan yengil va yonuvchi bo'lgani uchun D) Havodan og'ir va yonishni quvvatlamagani uchun To'g'ri javob: D) Havodan og'ir va yonishni quvvatlamagani uchun✔ Bo'lim (BSB): Mineral o'g'itlar 15. O'simliklar uchun eng muhim uchta ozuqa elementi qaysi? A) Uglerod, vodorod, kislorod B) Temir, mis, rux C) Azot, fosfor, kaliy D) Natriy, xlor, oltingugurt To'g'ri javob: C) Azot, fosfor, kaliy ✔ 16. 60 kg karbamid CO(NH₂)₂ tarkibida necha kilogramm azot bor? A) 56 kg B) 28 kg C) 14 kg D) 46,7 kg To'g'ri javob: B) 28 kg ✔ 17. Oddiy superfosfat qanday reaksiya asosida olinadi? A) P₂O₅ + 3H₂O B) Ca₃(PO₄)₂ + 4H₃PO₄ C) Ca₃(PO₄)₂ + 2H₂SO₄ D) Ca₃(PO₄)₂ + 6HCl To'g'ri javob: C) Ca₃(PO₄)₂ + 2H₂SO₄ ✔ 18. Dalaga 140 kg azot solish kerak. Buning uchun necha kilogramm ammiakli selitra NH₄NO₃ kerak? A) 490 kg B) 140 kg C) 400 kg D) 280 kg To'g'ri javob: C) 400 kg ✔ 19. Ammiakli selitra NH₄NO₃ tarkibidagi azotning massa ulushi necha foiz? A) 21,2 % B) 46,7 % C) 35 % D) 17,5 % To'g'ri javob: C) 35 % ✔ 20. Mikroo'g'itlar qanday elementlarni tutadi? A) Azot va fosfor B) Uglerod va kislorod C) Bor, marganes, mis, rux kabi elementlarni D) Kaliy va natriy To'g'ri javob: C) Bor, marganes, mis, rux kabi elementlarni ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 648 Bo'lim (BSB): Fosfor va uning birikmalari 21. 6,2 g fosfor to'liq yonganda necha gramm P₂O₅ hosil bo'ladi? A) 7,1 g B) 14,2 g C) 6,2 g D) 28,4 g To'g'ri javob: B) 14,2 g✔ 22. Fosfat kislota qanday kislota hisoblanadi? A) Kuchli, ikki negizli B) Kuchli, bir negizli C) Kuchsiz, ikki negizli D) O'rtacha kuchli, uch negizli To'g'ri javob: D) O'rtacha kuchli, uch negizli ✔ 23. Fosfor(V) oksid laboratoriyada qanday maqsadda ishlatiladi? A) Oqartiruvchi sifatida B) Kislorod olish uchun C) Gaz va suyuqliklarni quritish uchun D) Indikator sifatida To'g'ri javob: C) Gaz va suyuqliklarni quritish uchun ✔ 24. 12,4 g fosforni to'liq yondirish (P₂O₅ hosil bo'lguncha) uchun necha litr (n. sh.) kislorod kerak? A) 11,2 L B) 8,96 L C) 5,6 L D) 22,4 L To'g'ri javob: A) 11,2 L ✔ 25. Fosfat kislota H₃PO₄ da fosforning oksidlanish darajasi nechaga teng? A) +3 B) +4 C) +5 D) +1 To'g'ri javob: C) +5 ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 649 Kimyo • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) Bo'lim (BSB): Kremniy va silikat sanoati 1. 5,6 g kremniy ortiqcha NaOH eritmasi bilan ta'sirlashdi (Si + 2NaOH + H₂O → Na₂SiO₃ + 2H₂). Necha litr (n. sh.) vodorod ajraladi? A) 8,96 L B) 4,48 L C) 11,2 L D) 2,24 L To'g'ri javob: A) 8,96 L✔ 2. Kremniy ishqor eritmasi bilan ta'sirlashganda qaysi gaz ajraladi? A) Karbonat angidrid B) Kislorod C) Vodorod D) Silan To'g'ri javob: C) Vodorod ✔ 3. 12 g SiO₂ yetarli miqdordagi magniy bilan qaytarildi. Necha gramm kremniy olinadi? A) 5,6 g B) 2,8 g C) 12 g D) 11,2 g To'g'ri javob: A) 5,6 g ✔ 4. Kremniy atomida elektronlar qavatlar bo'yicha qanday taqsimlangan? A) 2, 4 B) 2, 8, 8, 4 C) 2, 8, 2 D) 2, 8, 4 To'g'ri javob: D) 2, 8, 4 ✔ 5. Kremniy(IV) oksid qanday kristall panjaraga ega? A) Molekulyar B) Metall C) Ion D) Atom To'g'ri javob: D) Atom ✔ Bo'lim (BSB): Karbonat kislota va karbonatlar 6. 25 g CaCO₃ ortiqcha xlorid kislota bilan ta'sirlashganda necha litr (n. sh.) CO₂ ajraladi? A) 2,8 L B) 5,6 L C) 11,2 L D) 4,48 L To'g'ri javob: B) 5,6 L ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 650 7. Suvning doimiy qattiqligini yo'qotish uchun qaysi moddadan foydalaniladi? A) NaCl B) HCl C) Na₂CO₃ D) CaCl₂ To'g'ri javob: C) Na₂CO₃✔ 8. Ichimlik sodasining formulasi qaysi? A) Na₂CO₃ B) Na₂CO₃·10H₂O C) K₂CO₃ D) NaHCO₃ To'g'ri javob: D) NaHCO₃ ✔ 9. Ohaktosh kuydirilganda qanday moddalar hosil bo'ladi? A) Ca(OH)₂ va CO B) Ca va CO₂ C) CaO va CO₂ D) CaC₂ va O₂ To'g'ri javob: C) CaO va CO₂ ✔ 10. 10 g bo'r va qum aralashmasiga ortiqcha HCl ta'sir ettirilganda 1,12 L (n. sh.) gaz ajraldi. Aralashmadagi CaCO₃ ning massa ulushi necha foiz? A) 50 % B) 11,2 % C) 25 % D) 5 % To'g'ri javob: A) 50 % ✔ 11. Potashning formulasi qaysi? A) KOH B) KNO₃ C) K₂CO₃ D) KCl To'g'ri javob: C) K₂CO₃ ✔ Bo'lim (BSB): Uglerod va uning oksidlari 12. Uglerodning allotropik shakl o'zgarishlari qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan? A) Kvars, kremnezyom, qum B) Oq, qizil, qora C) Rombik, monoklinik, plastik D) Olmos, grafit, karbin, fulleren To'g'ri javob: D) Olmos, grafit, karbin, fulleren ✔ 13. CO₂ ortiqcha NaOH eritmasi bilan ta'sirlashganda qanday tuz hosil bo'ladi? A) NaHCO₂ B) Na₂O C) NaHCO₃ D) Na₂CO₃ To'g'ri javob: D) Na₂CO₃ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 651 14. Metallurgiyada uglerod(II) oksid nima uchun ishlatiladi? A) Metallarni eritib, suyultirish uchun B) Metallarni oksidlash uchun C) Metallarni oksidlaridan qaytarish uchun D) Metallarni zanglashdan saqlash uchun To'g'ri javob: C) Metallarni oksidlaridan qaytarish uchun✔ 15. Kalsiy karbidning formulasi qaysi? A) Ca(HCO₃)₂ B) CaO C) CaCO₃ D) CaC₂ To'g'ri javob: D) CaC₂ ✔ 16. 4,48 L (n. sh.) CO₂ ortiqcha ohakli suvdan o'tkazildi. Necha gramm cho'kma hosil bo'ladi? A) 20 g B) 44 g C) 8,8 g D) 10 g To'g'ri javob: A) 20 g ✔ 17. 2,4 g uglerod to'liq yonganda necha litr (n. sh.) CO₂ hosil bo'ladi? A) 2,24 L B) 8,96 L C) 4,48 L D) 3,36 L To'g'ri javob: C) 4,48 L ✔ Bo'lim (BSB): Mineral o'g'itlar 18. Karbamid CO(NH₂)₂ tarkibidagi azotning massa ulushi taxminan necha foiz? A) 23,3 % B) 35 % C) 46,7 % D) 60 % To'g'ri javob: C) 46,7 % ✔ 19. Karbamid CO₂ + 2NH₃ → CO(NH₂)₂ + H₂O reaksiyasi bo'yicha olinadi. 6 t karbamid olish uchun necha tonna ammiak kerak? A) 1,7 t B) 2,0 t C) 3,4 t D) 6,8 t To'g'ri javob: C) 3,4 t ✔ 20. Qaysi o'g'it azotli o'g'itlarga kiradi? A) Kaliy xlorid B) Karbamid CO(NH₂)₂ C) Fosforit uni D) Superfosfat To'g'ri javob: B) Karbamid CO(NH₂)₂ ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 652 Bo'lim (BSB): Fosfor va uning birikmalari 21. Sanoatda fosfor olish uchun kalsiy fosfat qaysi moddalar bilan qizdiriladi? A) Natriy va xlor B) Suv va kislorod C) Qum (SiO₂) va ko'mir (C) D) Temir va oltingugurt To'g'ri javob: C) Qum (SiO₂) va ko'mir (C)✔ 22. Kalsiy digidrofosfatning formulasi qaysi? A) CaHPO₄ B) Ca(H₂PO₄)₂ C) Ca₃(PO₄)₂ D) Ca(HPO₄)₂ To'g'ri javob: B) Ca(H₂PO₄)₂ ✔ 23. Fosfor tabiatda asosan qaysi minerallar tarkibida uchraydi? A) Pirit va galenit B) Galit va silvinit C) Fosforitlar va apatitlar D) Kvars va dala shpati To'g'ri javob: C) Fosforitlar va apatitlar ✔ 24. Odam organizmida fosfor birikmalari asosan qayerda ko'p uchraydi? A) Qon plazmasida erkin holda B) Ko'z gavharida C) Suyak va tishlarda D) Sochda To'g'ri javob: C) Suyak va tishlarda ✔ 25. Kalsiy fosfat Ca₃(PO₄)₂ tarkibidagi fosforning massa ulushi necha foiz? A) 20 % B) 10 % C) 31 % D) 41,3 % To'g'ri javob: A) 20 % ✔ 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 653 Javoblar kaliti Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob. Matematika • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- A 4- D 5- C 6- C 7- A 8- B 9- A 10- C 11- D 12- B 13- A 14- B 15- A 16- C 17- B 18- A 19- B 20- B 21- A 22- B 23- D 24- A 25- B Matematika • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- D 4- A 5- D 6- B 7- D 8- C 9- D 10- D 11- A 12- A 13- D 14- D 15- A 16- D 17- A 18- D 19- C 20- A 21- C 22- A 23- C 24- A 25- A Matematika • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- C 3- D 4- B 5- A 6- C 7- D 8- A 9- A 10- A 11- D 12- C 13- B 14- B 15- D 16- D 17- D 18- B 19- B 20- C 21- C 22- B 23- B 24- B 25- C Matematika • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- B 4- B 5- B 6- C 7- D 8- C 9- B 10- B 11- B 12- C 13- C 14- C 15- C 16- C 17- A 18- B 19- B 20- C 21- A 22- D 23- C 24- B 25- A Matematika • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- D 4- D 5- A 6- A 7- C 8- A 9- B 10- D 11- A 12- B 13- D 14- B 15- A 16- B 17- A 18- B 19- D 20- D 21- A 22- C 23- A 24- B 25- D Matematika • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- A 3- A 4- B 5- B 6- C 7- C 8- B 9- C 10- D 11- B 12- D 13- D 14- B 15- C 16- A 17- A 18- D 19- B 20- C 21- B 22- A 23- A 24- B 25- C Matematika • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- C 4- B 5- A 6- B 7- C 8- C 9- D 10- B 11- C 12- C 13- D 14- C 15- B 16- B 17- B 18- A 19- B 20- B 21- A 22- B 23- C 24- D 25- B Matematika • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- C 5- D 6- A 7- C 8- D 9- C 10- C 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 654 11- D 12- C 13- A 14- A 15- C 16- C 17- C 18- C 19- B 20- B 21- C 22- A 23- D 24- A 25- D Matematika • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- A 4- C 5- B 6- A 7- B 8- D 9- D 10- A 11- D 12- B 13- C 14- D 15- C 16- C 17- C 18- D 19- C 20- C 21- B 22- B 23- D 24- B 25- B Matematika • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- C 3- A 4- D 5- A 6- A 7- D 8- D 9- C 10- D 11- C 12- A 13- C 14- A 15- C 16- C 17- D 18- B 19- C 20- D 21- C 22- B 23- A 24- A 25- C Matematika • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- D 4- D 5- B 6- C 7- C 8- C 9- B 10- D 11- A 12- D 13- D 14- A 15- D 16- C 17- A 18- D 19- C 20- A 21- A 22- C 23- D 24- C 25- C Matematika • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- B 4- D 5- C 6- D 7- D 8- D 9- B 10- C 11- C 12- D 13- A 14- C 15- D 16- C 17- C 18- B 19- C 20- C 21- D 22- B 23- D 24- B 25- C Matematika • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- C 4- A 5- D 6- D 7- A 8- A 9- B 10- B 11- B 12- A 13- D 14- A 15- A 16- B 17- D 18- C 19- B 20- B 21- C 22- B 23- B 24- B 25- D Matematika • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- D 4- B 5- D 6- A 7- B 8- D 9- C 10- D 11- C 12- A 13- A 14- A 15- A 16- B 17- C 18- D 19- B 20- A 21- B 22- A 23- B 24- C 25- D Matematika • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- D 4- C 5- D 6- A 7- A 8- D 9- D 10- B 11- B 12- C 13- C 14- B 15- D 16- A 17- A 18- D 19- B 20- D 21- B 22- A 23- C 24- B 25- C Matematika • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- C 4- B 5- B 6- D 7- D 8- D 9- C 10- A 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 655 11- D 12- B 13- B 14- D 15- A 16- C 17- A 18- B 19- A 20- A 21- C 22- A 23- B 24- C 25- A Matematika • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- A 4- D 5- D 6- A 7- A 8- A 9- A 10- D 11- C 12- D 13- A 14- B 15- D 16- C 17- A 18- B 19- D 20- B 21- B 22- B 23- D 24- B 25- D Matematika • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- B 4- A 5- A 6- D 7- A 8- C 9- C 10- C 11- C 12- D 13- C 14- B 15- A 16- B 17- C 18- B 19- C 20- C 21- B 22- D 23- D 24- A 25- C Matematika • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- C 4- C 5- C 6- B 7- C 8- A 9- B 10- A 11- C 12- C 13- B 14- D 15- C 16- D 17- C 18- D 19- B 20- A 21- A 22- D 23- D 24- A 25- A Matematika • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- B 4- D 5- D 6- D 7- B 8- B 9- A 10- C 11- C 12- A 13- D 14- A 15- A 16- D 17- B 18- C 19- A 20- A 21- A 22- C 23- A 24- B 25- A Ona tili • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- A 3- A 4- C 5- C 6- A 7- A 8- C 9- D 10- D 11- A 12- C 13- B 14- A 15- A 16- C 17- D 18- C 19- A 20- A 21- C 22- A 23- C 24- A 25- B Ona tili • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- B 4- B 5- D 6- D 7- D 8- C 9- D 10- B 11- D 12- C 13- A 14- D 15- B 16- B 17- D 18- D 19- A 20- C 21- B 22- A 23- C 24- B 25- B Ona tili • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- B 4- B 5- C 6- C 7- A 8- B 9- C 10- A 11- D 12- A 13- D 14- C 15- A 16- D 17- A 18- A 19- C 20- A 21- C 22- A 23- B 24- B 25- A Ona tili • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- B 4- C 5- C 6- A 7- D 8- B 9- B 10- D 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 656 11- A 12- B 13- C 14- D 15- C 16- D 17- C 18- D 19- B 20- C 21- B 22- B 23- B 24- C 25- D Ona tili • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- D 4- B 5- C 6- D 7- D 8- A 9- D 10- B 11- D 12- D 13- D 14- D 15- D 16- A 17- A 18- C 19- B 20- B 21- D 22- C 23- A 24- D 25- A Ona tili • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- B 5- B 6- A 7- A 8- C 9- B 10- D 11- D 12- A 13- C 14- A 15- D 16- C 17- A 18- B 19- D 20- A 21- D 22- B 23- A 24- C 25- B Ona tili • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- D 4- C 5- C 6- B 7- A 8- D 9- D 10- B 11- C 12- C 13- D 14- C 15- A 16- D 17- C 18- C 19- C 20- D 21- C 22- C 23- A 24- C 25- A Ona tili • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- A 4- C 5- A 6- A 7- C 8- C 9- C 10- A 11- B 12- D 13- A 14- A 15- C 16- A 17- A 18- D 19- A 20- D 21- A 22- B 23- C 24- D 25- D Ona tili • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- A 4- A 5- A 6- D 7- A 8- D 9- D 10- D 11- C 12- C 13- C 14- A 15- B 16- A 17- D 18- D 19- D 20- C 21- A 22- D 23- A 24- B 25- D Ona tili • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- D 4- C 5- D 6- C 7- B 8- A 9- C 10- D 11- B 12- B 13- C 14- A 15- D 16- B 17- D 18- D 19- C 20- D 21- C 22- A 23- C 24- C 25- A Ona tili • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- D 4- A 5- D 6- D 7- A 8- A 9- A 10- D 11- B 12- C 13- C 14- A 15- C 16- A 17- C 18- A 19- B 20- A 21- B 22- A 23- B 24- A 25- A Ona tili • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- C 3- B 4- A 5- C 6- D 7- C 8- C 9- B 10- D 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 657 11- D 12- D 13- A 14- D 15- C 16- C 17- A 18- A 19- B 20- B 21- A 22- B 23- A 24- B 25- D Ona tili • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- C 3- C 4- D 5- B 6- C 7- D 8- C 9- C 10- A 11- D 12- B 13- D 14- A 15- B 16- B 17- D 18- C 19- D 20- D 21- D 22- D 23- D 24- D 25- A Ona tili • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- A 4- D 5- B 6- A 7- A 8- C 9- A 10- B 11- B 12- B 13- A 14- D 15- B 16- C 17- D 18- B 19- A 20- B 21- C 22- B 23- B 24- C 25- A Ona tili • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- C 4- A 5- B 6- C 7- A 8- D 9- B 10- D 11- B 12- D 13- D 14- A 15- B 16- B 17- A 18- C 19- B 20- B 21- A 22- B 23- B 24- D 25- A Ona tili • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- D 4- B 5- C 6- D 7- C 8- A 9- B 10- B 11- A 12- C 13- B 14- D 15- D 16- B 17- D 18- D 19- B 20- D 21- A 22- C 23- A 24- A 25- A Ona tili • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- A 4- D 5- D 6- C 7- B 8- C 9- D 10- B 11- B 12- B 13- D 14- B 15- C 16- A 17- B 18- B 19- A 20- A 21- A 22- A 23- A 24- A 25- A Ona tili • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- A 4- B 5- D 6- B 7- D 8- C 9- C 10- D 11- D 12- C 13- B 14- B 15- C 16- A 17- A 18- B 19- B 20- A 21- B 22- C 23- A 24- D 25- C Ona tili • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- A 4- C 5- A 6- A 7- B 8- D 9- A 10- B 11- C 12- A 13- B 14- D 15- B 16- B 17- B 18- C 19- B 20- C 21- D 22- B 23- A 24- C 25- B Ona tili • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- B 4- A 5- C 6- C 7- D 8- B 9- A 10- C 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 658 11- D 12- B 13- B 14- C 15- D 16- C 17- C 18- A 19- B 20- C 21- A 22- A 23- B 24- A 25- A Adabiyot • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- C 4- C 5- B 6- A 7- C 8- C 9- D 10- A 11- C 12- D 13- A 14- B 15- C 16- A 17- C 18- B 19- A 20- B 21- C 22- D 23- B 24- D 25- B Adabiyot • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- D 4- D 5- C 6- D 7- D 8- D 9- D 10- D 11- B 12- B 13- B 14- C 15- C 16- B 17- C 18- C 19- C 20- B 21- C 22- C 23- B 24- A 25- A Adabiyot • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- C 4- D 5- C 6- B 7- C 8- A 9- C 10- A 11- B 12- A 13- A 14- B 15- D 16- D 17- A 18- D 19- D 20- C 21- C 22- A 23- C 24- D 25- B Adabiyot • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- C 3- C 4- C 5- B 6- A 7- C 8- A 9- B 10- C 11- A 12- A 13- A 14- A 15- B 16- C 17- C 18- D 19- A 20- C 21- A 22- A 23- A 24- D 25- A Adabiyot • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- C 4- B 5- A 6- C 7- B 8- D 9- D 10- B 11- A 12- C 13- A 14- C 15- C 16- A 17- A 18- B 19- D 20- D 21- B 22- C 23- D 24- D 25- B Adabiyot • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- C 4- C 5- A 6- D 7- B 8- C 9- A 10- C 11- C 12- D 13- B 14- D 15- D 16- C 17- A 18- D 19- C 20- D 21- D 22- C 23- A 24- C 25- A Adabiyot • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- B 4- B 5- A 6- C 7- B 8- C 9- C 10- C 11- D 12- C 13- A 14- A 15- A 16- C 17- C 18- D 19- B 20- A 21- D 22- A 23- C 24- B 25- A Adabiyot • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- C 3- B 4- A 5- D 6- A 7- A 8- B 9- C 10- B 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 659 11- A 12- A 13- D 14- C 15- B 16- D 17- B 18- B 19- C 20- D 21- D 22- D 23- D 24- A 25- D Adabiyot • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- D 4- B 5- A 6- A 7- A 8- A 9- C 10- A 11- C 12- D 13- B 14- C 15- B 16- D 17- C 18- A 19- C 20- C 21- D 22- D 23- D 24- B 25- D Adabiyot • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- B 4- B 5- D 6- C 7- D 8- B 9- B 10- C 11- A 12- A 13- A 14- B 15- B 16- C 17- A 18- B 19- D 20- B 21- B 22- C 23- B 24- B 25- D Adabiyot • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- B 4- C 5- A 6- B 7- C 8- B 9- C 10- A 11- B 12- B 13- C 14- C 15- B 16- B 17- B 18- C 19- A 20- D 21- C 22- D 23- B 24- D 25- B Adabiyot • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- A 4- A 5- C 6- D 7- B 8- D 9- A 10- B 11- C 12- A 13- B 14- A 15- A 16- D 17- C 18- A 19- B 20- A 21- C 22- C 23- A 24- C 25- C Adabiyot • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- A 4- A 5- D 6- B 7- C 8- C 9- D 10- A 11- D 12- B 13- D 14- A 15- D 16- C 17- B 18- D 19- A 20- B 21- A 22- D 23- A 24- D 25- A Adabiyot • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- D 4- A 5- B 6- B 7- B 8- D 9- D 10- A 11- B 12- B 13- C 14- D 15- A 16- C 17- C 18- A 19- B 20- B 21- C 22- C 23- C 24- D 25- C Adabiyot • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- A 4- A 5- C 6- A 7- A 8- D 9- A 10- A 11- D 12- D 13- C 14- A 15- B 16- D 17- C 18- B 19- D 20- B 21- A 22- C 23- A 24- A 25- D Adabiyot • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- A 4- B 5- A 6- C 7- D 8- D 9- C 10- A 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 660 11- D 12- A 13- B 14- B 15- A 16- C 17- C 18- C 19- A 20- A 21- D 22- A 23- B 24- D 25- A Adabiyot • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- A 8- C 9- D 10- D 11- B 12- D 13- D 14- C 15- D 16- A 17- A 18- C 19- B 20- B 21- A 22- B 23- D 24- D 25- A Adabiyot • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- C 3- C 4- D 5- D 6- D 7- B 8- A 9- A 10- C 11- C 12- D 13- B 14- A 15- C 16- D 17- A 18- B 19- C 20- B 21- A 22- D 23- A 24- D 25- B Adabiyot • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- D 5- A 6- D 7- C 8- B 9- B 10- C 11- C 12- B 13- B 14- B 15- C 16- B 17- C 18- A 19- C 20- A 21- A 22- A 23- B 24- D 25- D Adabiyot • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- B 4- D 5- B 6- C 7- D 8- B 9- A 10- B 11- A 12- C 13- A 14- B 15- B 16- C 17- C 18- B 19- D 20- B 21- C 22- A 23- C 24- B 25- D Ingliz tili • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- D 4- A 5- D 6- D 7- C 8- C 9- B 10- C 11- A 12- B 13- C 14- D 15- B 16- B 17- C 18- A 19- B 20- C 21- C 22- C 23- B 24- C 25- A Ingliz tili • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- A 4- B 5- C 6- C 7- C 8- A 9- C 10- D 11- D 12- C 13- C 14- A 15- B 16- D 17- A 18- C 19- D 20- A 21- B 22- D 23- C 24- B 25- A Ingliz tili • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- C 4- B 5- B 6- D 7- A 8- B 9- D 10- D 11- A 12- C 13- A 14- D 15- B 16- D 17- C 18- B 19- C 20- A 21- D 22- D 23- C 24- B 25- D Ingliz tili • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- C 3- D 4- A 5- D 6- C 7- B 8- B 9- D 10- D 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 661 11- B 12- C 13- C 14- D 15- C 16- A 17- C 18- A 19- D 20- A 21- D 22- A 23- B 24- A 25- D Ingliz tili • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- C 3- C 4- D 5- A 6- B 7- B 8- B 9- D 10- A 11- B 12- D 13- C 14- C 15- C 16- D 17- B 18- A 19- D 20- A 21- D 22- C 23- B 24- C 25- B Ingliz tili • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- C 3- B 4- C 5- C 6- B 7- A 8- C 9- A 10- D 11- B 12- A 13- A 14- A 15- B 16- A 17- A 18- D 19- A 20- B 21- B 22- A 23- B 24- C 25- A Ingliz tili • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- A 4- C 5- A 6- C 7- A 8- C 9- D 10- A 11- A 12- B 13- A 14- A 15- B 16- B 17- A 18- C 19- A 20- C 21- A 22- A 23- C 24- C 25- A Ingliz tili • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- C 4- B 5- C 6- C 7- C 8- D 9- A 10- A 11- A 12- B 13- B 14- C 15- C 16- C 17- B 18- B 19- C 20- A 21- D 22- D 23- B 24- A 25- B Ingliz tili • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- B 4- A 5- A 6- C 7- B 8- C 9- D 10- B 11- A 12- D 13- B 14- C 15- C 16- C 17- D 18- C 19- D 20- A 21- C 22- A 23- A 24- C 25- A Ingliz tili • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- B 4- A 5- C 6- C 7- B 8- A 9- D 10- A 11- B 12- A 13- B 14- A 15- D 16- C 17- B 18- B 19- C 20- B 21- A 22- B 23- B 24- D 25- A Ingliz tili • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- D 4- B 5- B 6- B 7- B 8- C 9- B 10- D 11- B 12- D 13- D 14- A 15- B 16- C 17- A 18- D 19- D 20- D 21- C 22- B 23- B 24- D 25- D Ingliz tili • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- A 4- A 5- D 6- A 7- C 8- B 9- D 10- A 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 662 11- A 12- B 13- C 14- D 15- B 16- D 17- A 18- D 19- A 20- A 21- A 22- D 23- D 24- D 25- B Ingliz tili • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- D 4- C 5- C 6- D 7- C 8- C 9- B 10- C 11- B 12- B 13- B 14- D 15- A 16- C 17- A 18- C 19- C 20- A 21- D 22- C 23- A 24- B 25- B Ingliz tili • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- A 4- B 5- A 6- A 7- A 8- D 9- C 10- D 11- A 12- D 13- D 14- D 15- B 16- C 17- B 18- B 19- D 20- B 21- D 22- B 23- B 24- C 25- D Ingliz tili • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- A 3- C 4- C 5- C 6- A 7- A 8- B 9- B 10- A 11- D 12- D 13- C 14- C 15- D 16- B 17- A 18- D 19- C 20- B 21- D 22- D 23- A 24- C 25- D Ingliz tili • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- B 4- D 5- A 6- C 7- C 8- C 9- C 10- D 11- A 12- D 13- A 14- D 15- C 16- D 17- C 18- D 19- B 20- D 21- C 22- C 23- B 24- D 25- D Ingliz tili • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- B 4- D 5- B 6- A 7- B 8- A 9- A 10- C 11- C 12- C 13- A 14- D 15- D 16- B 17- C 18- B 19- B 20- C 21- D 22- D 23- C 24- D 25- D Ingliz tili • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- A 4- B 5- C 6- C 7- A 8- C 9- A 10- B 11- A 12- A 13- D 14- B 15- D 16- A 17- B 18- C 19- C 20- B 21- D 22- D 23- A 24- D 25- A Ingliz tili • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- C 4- B 5- C 6- C 7- B 8- B 9- B 10- B 11- C 12- C 13- B 14- D 15- B 16- D 17- A 18- C 19- B 20- B 21- C 22- B 23- B 24- D 25- D Ingliz tili • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- B 4- D 5- C 6- D 7- C 8- C 9- D 10- C 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 663 11- B 12- A 13- A 14- D 15- A 16- B 17- A 18- B 19- A 20- C 21- D 22- B 23- D 24- D 25- C Tarix • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- D 4- C 5- B 6- A 7- A 8- A 9- D 10- A 11- A 12- A 13- B 14- B 15- A 16- C 17- A 18- A 19- A 20- D 21- A 22- B 23- B 24- B 25- A Tarix • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- A 8- D 9- A 10- C 11- C 12- B 13- C 14- D 15- D 16- B 17- D 18- B 19- A 20- B 21- B 22- A 23- B 24- B 25- A Tarix • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- C 4- B 5- D 6- A 7- D 8- C 9- D 10- B 11- A 12- A 13- C 14- A 15- D 16- A 17- A 18- C 19- B 20- B 21- A 22- A 23- A 24- C 25- B Tarix • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- C 3- A 4- C 5- D 6- A 7- A 8- A 9- B 10- A 11- C 12- B 13- B 14- C 15- C 16- D 17- C 18- D 19- D 20- A 21- B 22- A 23- B 24- B 25- D Tarix • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- A 4- D 5- A 6- C 7- D 8- C 9- A 10- A 11- A 12- A 13- D 14- C 15- D 16- A 17- D 18- B 19- C 20- C 21- D 22- C 23- D 24- D 25- B Tarix • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- B 4- A 5- B 6- D 7- D 8- C 9- C 10- C 11- B 12- B 13- B 14- D 15- C 16- D 17- C 18- B 19- B 20- A 21- C 22- D 23- D 24- A 25- A Tarix • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- A 4- D 5- C 6- C 7- D 8- B 9- B 10- D 11- B 12- A 13- C 14- B 15- C 16- A 17- B 18- D 19- D 20- A 21- D 22- C 23- D 24- B 25- D Tarix • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- C 3- A 4- C 5- A 6- A 7- C 8- D 9- D 10- B 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 664 11- A 12- D 13- B 14- B 15- B 16- D 17- C 18- D 19- D 20- A 21- C 22- B 23- B 24- B 25- D Tarix • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- A 4- C 5- B 6- B 7- A 8- B 9- D 10- B 11- D 12- B 13- A 14- A 15- B 16- B 17- A 18- D 19- B 20- A 21- A 22- C 23- B 24- C 25- B Tarix • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- B 4- B 5- C 6- C 7- B 8- C 9- A 10- B 11- A 12- A 13- A 14- B 15- D 16- D 17- B 18- B 19- C 20- B 21- D 22- B 23- B 24- C 25- B Tarix • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- D 4- C 5- C 6- B 7- C 8- C 9- D 10- B 11- D 12- A 13- B 14- C 15- A 16- B 17- B 18- B 19- D 20- D 21- A 22- C 23- A 24- C 25- C Tarix • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- C 3- D 4- C 5- A 6- A 7- A 8- C 9- D 10- A 11- A 12- A 13- C 14- D 15- A 16- D 17- A 18- B 19- A 20- A 21- A 22- A 23- B 24- B 25- D Tarix • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- B 5- B 6- C 7- A 8- B 9- A 10- A 11- B 12- A 13- B 14- D 15- D 16- B 17- B 18- D 19- C 20- B 21- B 22- A 23- C 24- D 25- A Tarix • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- A 3- D 4- C 5- D 6- D 7- D 8- D 9- A 10- D 11- C 12- C 13- B 14- B 15- A 16- B 17- C 18- A 19- B 20- B 21- B 22- C 23- A 24- A 25- C Tarix • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- B 4- A 5- D 6- C 7- A 8- B 9- C 10- C 11- D 12- B 13- D 14- C 15- D 16- D 17- B 18- C 19- B 20- D 21- B 22- C 23- A 24- A 25- A Tarix • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- A 3- D 4- D 5- A 6- A 7- A 8- A 9- C 10- B 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 665 11- D 12- B 13- C 14- D 15- B 16- B 17- A 18- B 19- D 20- D 21- C 22- C 23- D 24- C 25- D Tarix • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- A 4- A 5- C 6- A 7- A 8- C 9- D 10- C 11- A 12- B 13- D 14- D 15- A 16- A 17- D 18- D 19- A 20- B 21- C 22- C 23- D 24- B 25- C Tarix • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- B 5- B 6- C 7- C 8- B 9- D 10- B 11- B 12- B 13- D 14- C 15- B 16- B 17- C 18- A 19- D 20- D 21- C 22- A 23- A 24- B 25- A Tarix • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- D 4- C 5- A 6- C 7- A 8- B 9- A 10- D 11- B 12- A 13- A 14- B 15- D 16- B 17- D 18- B 19- D 20- A 21- D 22- D 23- B 24- B 25- B Tarix • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- C 3- B 4- C 5- A 6- C 7- D 8- D 9- A 10- B 11- A 12- C 13- B 14- C 15- D 16- A 17- C 18- C 19- B 20- B 21- D 22- C 23- C 24- C 25- A Biologiya • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- A 4- C 5- B 6- A 7- B 8- C 9- C 10- A 11- A 12- D 13- B 14- B 15- C 16- C 17- D 18- D 19- C 20- A 21- C 22- A 23- C 24- A 25- B Biologiya • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- B 4- A 5- D 6- D 7- A 8- D 9- D 10- B 11- B 12- D 13- A 14- D 15- C 16- D 17- B 18- D 19- D 20- D 21- B 22- A 23- C 24- B 25- B Biologiya • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- A 4- B 5- C 6- C 7- A 8- B 9- B 10- C 11- D 12- B 13- D 14- C 15- A 16- D 17- A 18- D 19- B 20- D 21- D 22- A 23- B 24- B 25- A Biologiya • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- C 3- C 4- D 5- B 6- C 7- C 8- A 9- C 10- D 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 666 11- A 12- A 13- A 14- B 15- C 16- A 17- A 18- A 19- B 20- C 21- B 22- B 23- B 24- C 25- D Biologiya • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- C 4- C 5- C 6- D 7- D 8- A 9- D 10- B 11- D 12- D 13- D 14- D 15- D 16- A 17- A 18- C 19- B 20- B 21- D 22- C 23- A 24- D 25- A Biologiya • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- B 5- B 6- A 7- A 8- C 9- B 10- D 11- D 12- A 13- C 14- A 15- D 16- C 17- A 18- B 19- D 20- A 21- D 22- B 23- A 24- C 25- B Biologiya • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- D 4- C 5- C 6- B 7- A 8- D 9- D 10- B 11- C 12- C 13- D 14- C 15- A 16- D 17- C 18- C 19- C 20- D 21- C 22- C 23- A 24- C 25- A Biologiya • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- A 4- C 5- A 6- A 7- C 8- C 9- C 10- A 11- B 12- D 13- A 14- A 15- C 16- A 17- A 18- D 19- A 20- D 21- A 22- B 23- C 24- D 25- D Biologiya • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- A 4- A 5- A 6- D 7- A 8- D 9- D 10- D 11- C 12- C 13- C 14- A 15- B 16- A 17- D 18- D 19- D 20- C 21- A 22- D 23- A 24- B 25- D Biologiya • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- D 4- C 5- D 6- C 7- B 8- A 9- C 10- D 11- B 12- B 13- C 14- A 15- D 16- B 17- D 18- D 19- C 20- D 21- C 22- A 23- C 24- C 25- A Biologiya • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- B 4- C 5- C 6- D 7- B 8- C 9- B 10- B 11- B 12- C 13- D 14- B 15- A 16- A 17- D 18- C 19- A 20- C 21- B 22- A 23- A 24- A 25- A Biologiya • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- D 4- D 5- C 6- D 7- C 8- C 9- A 10- B 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 667 11- B 12- D 13- B 14- D 15- D 16- D 17- B 18- B 19- A 20- D 21- B 22- A 23- C 24- C 25- C Biologiya • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- C 4- C 5- C 6- C 7- A 8- B 9- D 10- D 11- B 12- C 13- B 14- D 15- A 16- C 17- A 18- B 19- C 20- B 21- A 22- B 23- B 24- A 25- A Biologiya • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- D 4- C 5- D 6- A 7- C 8- C 9- A 10- C 11- A 12- A 13- C 14- D 15- B 16- C 17- D 18- B 19- D 20- D 21- B 22- C 23- D 24- D 25- A Biologiya • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- A 5- B 6- B 7- A 8- C 9- D 10- C 11- D 12- A 13- B 14- B 15- B 16- A 17- B 18- A 19- C 20- D 21- D 22- B 23- B 24- A 25- B Biologiya • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- D 4- B 5- C 6- D 7- C 8- A 9- B 10- B 11- A 12- C 13- B 14- D 15- D 16- B 17- D 18- D 19- B 20- D 21- A 22- C 23- A 24- A 25- A Biologiya • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- A 4- D 5- D 6- C 7- B 8- C 9- D 10- B 11- B 12- B 13- D 14- B 15- C 16- A 17- B 18- B 19- A 20- A 21- A 22- A 23- A 24- A 25- A Biologiya • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- A 4- B 5- D 6- B 7- D 8- C 9- C 10- D 11- D 12- C 13- B 14- B 15- C 16- A 17- A 18- B 19- B 20- A 21- B 22- C 23- A 24- D 25- C Biologiya • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- A 4- C 5- A 6- A 7- B 8- D 9- A 10- B 11- C 12- A 13- B 14- D 15- B 16- B 17- B 18- C 19- B 20- C 21- D 22- B 23- A 24- C 25- B Biologiya • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- B 4- A 5- C 6- C 7- D 8- B 9- A 10- C 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 668 11- D 12- B 13- B 14- C 15- D 16- C 17- C 18- A 19- B 20- C 21- A 22- A 23- B 24- A 25- A Fizika • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- C 4- C 5- A 6- D 7- D 8- D 9- B 10- A 11- B 12- A 13- D 14- A 15- C 16- C 17- A 18- C 19- D 20- D 21- B 22- B 23- B 24- D 25- C Fizika • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- D 4- C 5- B 6- D 7- A 8- B 9- D 10- C 11- C 12- A 13- A 14- B 15- D 16- B 17- B 18- B 19- B 20- B 21- A 22- C 23- A 24- C 25- D Fizika • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- C 4- D 5- D 6- D 7- C 8- D 9- A 10- D 11- B 12- C 13- D 14- B 15- D 16- A 17- B 18- D 19- B 20- C 21- B 22- D 23- C 24- D 25- A Fizika • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- C 4- B 5- C 6- C 7- D 8- D 9- D 10- C 11- B 12- A 13- D 14- C 15- D 16- A 17- B 18- B 19- D 20- A 21- A 22- D 23- D 24- B 25- C Fizika • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- A 4- D 5- B 6- A 7- B 8- A 9- A 10- D 11- B 12- B 13- B 14- A 15- C 16- B 17- A 18- C 19- A 20- B 21- C 22- D 23- C 24- D 25- C Fizika • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- D 4- B 5- C 6- B 7- B 8- B 9- D 10- C 11- C 12- B 13- C 14- D 15- D 16- B 17- B 18- C 19- D 20- D 21- D 22- D 23- D 24- D 25- C Fizika • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- B 4- C 5- A 6- A 7- C 8- A 9- A 10- B 11- B 12- C 13- C 14- D 15- D 16- A 17- D 18- D 19- D 20- B 21- D 22- A 23- D 24- A 25- B Fizika • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- C 3- C 4- D 5- A 6- B 7- B 8- C 9- C 10- C 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 669 11- A 12- C 13- C 14- A 15- A 16- B 17- C 18- A 19- A 20- C 21- B 22- B 23- A 24- D 25- C Fizika • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- B 3- C 4- C 5- A 6- D 7- C 8- A 9- C 10- D 11- C 12- B 13- A 14- A 15- D 16- D 17- B 18- A 19- C 20- A 21- A 22- C 23- D 24- C 25- D Fizika • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- D 3- C 4- A 5- D 6- D 7- C 8- B 9- B 10- D 11- D 12- A 13- C 14- B 15- A 16- B 17- B 18- A 19- B 20- D 21- D 22- C 23- A 24- A 25- A Fizika • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- B 4- C 5- D 6- C 7- B 8- D 9- D 10- B 11- B 12- D 13- A 14- D 15- B 16- B 17- C 18- B 19- C 20- B 21- D 22- D 23- D 24- D 25- B Fizika • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- C 3- A 4- D 5- B 6- D 7- B 8- B 9- A 10- A 11- D 12- B 13- B 14- A 15- B 16- C 17- C 18- A 19- A 20- B 21- D 22- B 23- D 24- C 25- C Fizika • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- A 4- D 5- D 6- A 7- A 8- B 9- B 10- B 11- C 12- C 13- D 14- D 15- B 16- C 17- A 18- A 19- A 20- A 21- C 22- B 23- A 24- A 25- A Fizika • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- B 4- D 5- A 6- C 7- C 8- C 9- D 10- B 11- B 12- C 13- A 14- D 15- A 16- D 17- A 18- C 19- D 20- A 21- D 22- D 23- D 24- A 25- B Fizika • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- D 4- B 5- D 6- B 7- B 8- C 9- A 10- D 11- D 12- C 13- B 14- D 15- A 16- B 17- B 18- D 19- A 20- C 21- D 22- D 23- B 24- D 25- A Fizika • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- C 4- D 5- B 6- C 7- A 8- D 9- B 10- D 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 670 11- C 12- C 13- C 14- C 15- A 16- B 17- D 18- A 19- D 20- A 21- D 22- D 23- A 24- A 25- A Fizika • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- A 4- A 5- C 6- A 7- A 8- D 9- A 10- C 11- A 12- A 13- D 14- A 15- B 16- B 17- D 18- A 19- B 20- D 21- D 22- D 23- C 24- D 25- A Fizika • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- D 4- B 5- B 6- B 7- C 8- A 9- D 10- D 11- C 12- B 13- B 14- B 15- A 16- C 17- D 18- B 19- C 20- A 21- D 22- D 23- B 24- B 25- C Fizika • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- C 3- A 4- B 5- B 6- A 7- D 8- B 9- A 10- B 11- B 12- C 13- A 14- A 15- D 16- A 17- D 18- D 19- B 20- B 21- C 22- C 23- B 24- D 25- C Fizika • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- A 3- B 4- A 5- D 6- C 7- C 8- C 9- C 10- D 11- C 12- D 13- B 14- B 15- D 16- D 17- D 18- A 19- B 20- C 21- B 22- B 23- B 24- A 25- D Kimyo • 1-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- B 4- D 5- A 6- B 7- A 8- B 9- B 10- D 11- C 12- C 13- A 14- C 15- A 16- B 17- B 18- C 19- A 20- A 21- C 22- D 23- B 24- B 25- A Kimyo • 1-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- A 4- D 5- C 6- B 7- B 8- A 9- B 10- B 11- C 12- D 13- A 14- A 15- A 16- A 17- C 18- C 19- A 20- A 21- C 22- A 23- A 24- A 25- D Kimyo • 1-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- B 4- C 5- A 6- C 7- B 8- B 9- D 10- C 11- A 12- A 13- C 14- D 15- C 16- A 17- A 18- D 19- B 20- D 21- C 22- B 23- A 24- B 25- A Kimyo • 1-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- D 4- D 5- C 6- C 7- D 8- D 9- C 10- D 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 671 11- C 12- C 13- D 14- C 15- C 16- D 17- B 18- A 19- D 20- D 21- C 22- B 23- B 24- C 25- C Kimyo • 1-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- D 3- D 4- C 5- B 6- B 7- B 8- D 9- C 10- B 11- D 12- A 13- B 14- C 15- A 16- A 17- B 18- C 19- C 20- B 21- A 22- B 23- C 24- C 25- D Kimyo • 2-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- C 4- D 5- D 6- C 7- C 8- A 9- A 10- B 11- D 12- C 13- D 14- D 15- D 16- B 17- A 18- A 19- D 20- C 21- C 22- C 23- D 24- D 25- A Kimyo • 2-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- A 3- B 4- C 5- A 6- C 7- A 8- A 9- A 10- B 11- D 12- B 13- B 14- A 15- A 16- D 17- A 18- C 19- C 20- A 21- D 22- D 23- A 24- A 25- D Kimyo • 2-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- A 4- A 5- D 6- A 7- D 8- C 9- C 10- C 11- B 12- B 13- A 14- B 15- B 16- B 17- B 18- B 19- D 20- D 21- D 22- A 23- D 24- A 25- B Kimyo • 2-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- B 3- A 4- A 5- D 6- D 7- B 8- D 9- A 10- A 11- A 12- C 13- C 14- A 15- D 16- D 17- C 18- B 19- A 20- B 21- C 22- B 23- D 24- C 25- A Kimyo • 2-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- D 3- D 4- D 5- C 6- C 7- C 8- A 9- A 10- C 11- D 12- D 13- D 14- D 15- B 16- C 17- B 18- A 19- B 20- C 21- A 22- A 23- B 24- B 25- C Kimyo • 3-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- B 3- A 4- D 5- D 6- B 7- B 8- A 9- C 10- A 11- A 12- B 13- B 14- B 15- C 16- C 17- B 18- A 19- B 20- B 21- B 22- A 23- D 24- D 25- B Kimyo • 3-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- D 4- A 5- A 6- A 7- A 8- B 9- A 10- B 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 672 11- A 12- D 13- A 14- C 15- D 16- A 17- C 18- A 19- D 20- A 21- B 22- D 23- B 24- C 25- C Kimyo • 3-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- B 2- A 3- C 4- B 5- B 6- B 7- C 8- B 9- D 10- C 11- C 12- B 13- A 14- A 15- D 16- C 17- A 18- C 19- D 20- B 21- A 22- B 23- B 24- C 25- D Kimyo • 3-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- B 3- C 4- D 5- D 6- A 7- D 8- C 9- B 10- B 11- B 12- C 13- D 14- C 15- B 16- D 17- B 18- C 19- B 20- D 21- B 22- C 23- D 24- D 25- A Kimyo • 3-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- D 2- C 3- A 4- D 5- A 6- C 7- B 8- D 9- C 10- B 11- A 12- C 13- D 14- D 15- D 16- C 17- D 18- D 19- A 20- B 21- A 22- D 23- A 24- B 25- D Kimyo • 4-chorak • 1-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- C 3- B 4- B 5- C 6- A 7- B 8- A 9- A 10- D 11- A 12- B 13- D 14- D 15- B 16- D 17- C 18- A 19- B 20- D 21- D 22- C 23- B 24- D 25- A Kimyo • 4-chorak • 2-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- A 4- A 5- C 6- C 7- C 8- A 9- B 10- D 11- A 12- D 13- D 14- B 15- B 16- C 17- A 18- C 19- A 20- B 21- B 22- C 23- B 24- A 25- D Kimyo • 4-chorak • 3-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- D 3- C 4- D 5- C 6- D 7- B 8- C 9- C 10- A 11- D 12- A 13- A 14- A 15- B 16- B 17- D 18- D 19- A 20- D 21- D 22- C 23- C 24- D 25- C Kimyo • 4-chorak • 4-variant (CHSB mashqi) 1- C 2- A 3- D 4- B 5- A 6- B 7- D 8- D 9- B 10- D 11- C 12- C 13- D 14- D 15- C 16- B 17- C 18- C 19- C 20- C 21- B 22- D 23- C 24- A 25- C Kimyo • 4-chorak • 5-variant (CHSB mashqi) 1- A 2- C 3- A 4- D 5- D 6- B 7- C 8- D 9- C 10- A 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 673 11- C 12- D 13- D 14- C 15- D 16- A 17- C 18- C 19- C 20- B 21- C 22- B 23- C 24- C 25- A 9-sinf BSB/CHSB mashq testlari — barcha fanlar | 674

9-SINF: BARCHA ASOSIY FANLAR

BSB va CHSB ga tayyorgarlik to'plami: matematika, ona tili, adabiyot, ingliz tili, tarix, biologiya, fizika, kimyo — 1–4-choraklar bo'yicha mashq testlari, javoblari bilan (2026–2027 o'quv yili)

160 ta variant • 4000 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Ushbu tayyorgarlik to'plami 9-sinf o'quvchilari, ota-onalar, fan o'qituvchilari, repetitorlar va xususiy maktablar uchun: 9-sinf asosiy fanlari bo'yicha BSB (bo'lim bo'yicha summativ baholash) va CHSB (choraklik summativ baholash) ga tayyorlanish uchun mashq testlari bitta faylda jamlangan.

• Fanlar: Matematika, Ona tili, Adabiyot, Ingliz tili, Tarix, Biologiya, Fizika, Kimyo. Har bir fan 4 ta chorakka bo'lingan, har bir chorakda 5 tadan mashq varianti bor. Variant ichida savollar bo'limlar (mavzular) bo'yicha ajratilgan: BSB ga tayyorlanishda kerakli bo'limni, CHSB ga tayyorlanishda esa to'liq variantni ishlang.

• To'plam: 160 ta variant, jami 4000 ta mashq testi. To'g'ri javob har bir savol ostida yashil rangda, hujjat oxirida esa barcha variantlar bo'yicha javoblar kaliti berilgan. Kerakli fanni «Mundarija» orqali toping.

• Tavsiya: avval javoblarni yopib, variantni vaqt belgilab ishlang (odatda 40–45 daqiqa), so'ng kalit bilan tekshirib, xato qilgan mavzularni darslikdan qayta o'qing.

• Mavzular amaldagi o'quv dasturi va darsliklar asosida tuzilgan; choraklar bo'yicha taqsimot maktabingizdagi taqvim-mavzu rejasidan biroz farq qilishi mumkin.

• Muhim: bu mashq testlari — rasmiy BSB/CHSB topshiriqlari yoki ularning javoblari emas. Rasmiy nazorat ishlari maktabda o'tkaziladi; ushbu to'plam faqat mustaqil tayyorgarlik uchun.

Sotib olish