Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 324.0KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Informatika va AT

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

“Algoritmning asosiy xossalari” mavzusini o‘qitishda an’anaviy va noan’anaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish

Sotib olish
Mavzu: “Algoritmning asosiy xossalari” mavzusini o’qitishda an’anaviy va noan’anaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish. Reja: I. Kirish. II. Nazariy qism. 1. Pedagogikada an’anaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish. 2. “Algoritmning asosiy xossalari” mavzusini o’qitishda an’anaviy ta’lim metodida darsni loyihalashtirish. 3. Noan’anaviy ta’lim yo’nalishlari. III. Amaliy qism. 1. “Algoritmning asosiy xossalari” mavzusini o’qitishda noan’anaviy interfaol metodlardan foydalanish  “Zakovat” usuli  “Mo’jizalar maydoni” usuli  “Zukko haydovchi” usuli IV. Xulosa. V. Foydalanilgan adabiyotlar. Kirish. XXI - asrda axborot texnologiyalari hayotimizning turli jabhalariga kirib borishi, axborotlashgan jamiyatning shakllantirishga zamin yaratib bermoqda. "Internet", "Elektron pochta", "Elektron ta'lim", "Elektron boshqaruv", "Elektron hukumat", "Masofaviy ta'lim", "Ochiq ta'lim", "Axborotlashgan iqtisod" kabi tushunchalar hayotimizga kirib kelishi jamiyatimizning axborotlashishiga intensiv ta'sir ko’rsatmoqda. Axborot – kommunikatsiyalari orqali mamlakatlarning milliy iqtisodi globallashib, axborotlashgan iqtisod shakliga o’tmoqda, ya’ni milliy iqtisoddagi axborot va bilimlarning 90 % so’nggi 30 yil mobaynida yaratilgan bo’lib, ular hajmini ko’payib borishi axborot-kommunikatsiyalaridan samarali foydalanishni talab etmoqda. Ko’plab mamlakatlar o’zlarining istiqboldagi rivojlanishini axborot kommunikatsiyalari asosida yo’lga qo’yishni anglab yetishgan. Mustaqil O’zbekiston Respublikamizda ham jamiyatni axborotlashtirish, kompyuter ilmini o’qitishni rivojlantirish bo’yicha Qonunlar qabul qilinib, ular asosida bir qator dastur va tadbirlar amalga oshirib kelinmoqda. Hozirgi kunda umumta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalarini o’qitish metodikasi eng muhim omillardan biri hisoblanadi. Umumta’lim maktablardagi o’quvchilarini tarbiyalashda va ularni kompyuter savodxonligini mukammal o’rganishi uchun barcha sharoitlar mavjud. Mutaxassislar informatikani o’qitish sohasida ulkan ishlarni bajarmoqdalar. Barcha sinflar uchun o’quv dasturlari yaratildi. Bilim, malaka, ko’nikmalarni o’quvchilarda namoyon qilish maqsadida pedagogik texnologiyalar yaratilmoqda. Informatikani o’qitish jarayoni aniq spetsifikani talab qiladi. O’quvchilar amaliy tarzda bilim va ko’nikmalarni mustaqil amaliyotda qo’llay boshlashlarini rivojlantirish talab etadi. Darsda o’qituvchi turli metodik yondashish bilan o’quvchida bilim, malaka- ko’nikmalarni rivojlantirishi talab etiladi. Birinchi navbatda o’qituvchi: a) O’qitishning metodik ma’nosini va maqsadini anglashi b) O’qitishni ko’rgazmalilik asosida olib borishi c) O’qituvchi va o’quvchilarning o’zaro munosabati hamda sinf o’quvchilarining o’zaro munosabati va shu kabi jihatlarga e’tibor berishi lozim. Bu komponentlarning har biri turli metodik yondashish zahiralariga egadir. Darsni loyihalashda asosan o’qituvchidan turlicha metodik usullardan foydalanish talab etiladi. Ta’lim – boshqariladigan jarayon bo’lib, uning natijasi, ko’p jihatdan, tayyorlangan didaktik loyihaga bog’liq. Didaktik loyiha esa ta’lim texnologiyasining mahsulidir. Talabalarning bilish faoliyatini didaktik loyihaga ko’ra boshqarish ta’lim texnologiyasining pedagogik asosi sanaladi. Har qanday jarayonning boshlanishi va yakuni mavjud bo’lganidek, didaktik loyihani amalga oshirishning ham kirish va chiqish nuqtalari bor. Ikki nuqta orasiga juda ko’p nuqtalarni joylashtirish mumkin bo’lganidek, didaktik loyihani amalga oshirish ibtidosi bilan intihosigacha bo’lgan masofada ta’limning samarali usullari, vositalari ko’p topiladi. Bu yerda ta’lim texnologiyasi eng samarali usul bo’lib, ta’limning samarali shaklini tanlashda o’qituvchiga yordamga keladi. Ta’limni texnologiyalashtirish g’oyasi yangilik emas. Bundan 400 yil ilgari chex pedagogi Yan Amos Komenskiy ta’limni texnologiyalashtirish g’oyasini ilgari surgan. U ta’limni “texnikaviy” qilishga uringan, ya’ni hamma narsa nimaga o’qitilsa, muvaffaqiyatga ega bo’lsin. Natijaga olib keluvchi o’quv jarayonini, u “didaktik mashina” deb atagan. Bunday didaktik mashina uchun aniq qo’yilgan maqsadlar; bu maqsadlarga erishish uchun, aniq moslashtirilgan vositalar; bu vositalar bilan qanday foydalanish uchun, aniq qoidalarni topish muhimligini yozgan edi. Pedagogika – ta’lim-tarbiya haqidagi fan sifatida tarbiyaning mohiyatini tushunishini va uning qonuniyatlarini ochib berishi hamda shu orqali inson manfaatlari tarbiya jarayoniga ta’sir etishini nazarda tutadi. Pedagog-o’qituvchi darsning maqsaddan natijaga erishishida qanday texnologiyani tanlashi uning ixtiyorida, chunki uning asosiy maqsadi aniq natijaga erishishga qaratilgan. Bunda o’quvchilarning bilim saviyasi, guruh xarakteri, sharoitga qarab ishlatiladigan texnologiya tanlanadi, masalan: natijaga erishish uchun film, tarqatma material, chizma yoki plakatlar, turli adabiyotlar, axborot texnologiyalari bo’lishi mumkin, bular o’qituvchi va o’quvchiga bog’liq. Ta’lim metodlari va usullarini tanlash o’qituvchi tomonidan darsda hal qilinishi mo’ljallangan masalaga bog’liq bo’ladi. Ya’ni yangi materialni bayon etishda bir xil metod va usul qo’llanilsa, uni mustahkamlashda boshqa xil usul, mavzuni umumlashtirishda yana boshqa xil metodlar qo’llaniladi. Darsning turli bosqichlarida puxta o’ylangan va samarali usullar va metodlarni tanlash juda muhimdir. Pedagogika fani va amaliyotida turli yondashuvlar qo’llaniladi. Bulardan biri an’anaviy yondashuv. An’anaviy yondashuv. Uning asosiy xususiyati-o’qituvchi ma’lum axborotni, gapirib beradi, tushuntiradi, o’quvchi esa bu bilimni xotirasida saqlaydi. O’quvchida bilim bor-yo’qligi imtihonda shu axborotga doir berilgan savolga yoddan bergan javobiga qarab aniqlanadi. Bunda bilim degani asosan esda qoldirishning natijasidir, u ko ’ pin ch a yuzaki bo ’ l i shi ham mumkin. Bunday bilim xotirada uzoq saqlanmaydi. O’quvchi savol berilganda eslashi, ba’zan eslay olmasligi ham mumkin. An’anaviy o’qitish metodlarini bilish manba’lari bo’yicha quyidagi uch guruhga bo’linadi:  Og’zaki metodlar (bilimlarni so’z bilan bayon qilish, suhbat, darslik ma’lumotnoma va ilmiy adabiyotlar bilan ishlash).  Ko’rsatmali metodlar (rasmlar, namoyishlar (prezentatsiyalar) , kuzatishlar).  Amaliy metodlar (mashqlar, lab o ratoriya ishlari). An’anaviy ta’lim texnologiyalari asosida dars loyihasi. Mavzu: Algoritmning asosiy xossalari Maqsad: ta’limiy: O’quvchilarga algoritmning asosiy xossalarini o’rgatish; tarbiyaviy: O’quvchilarga iqtisodiy tejamkorlik va estetik tarbiya berish; rivojlantiruvchi: o’quvchilarning mantiqiy fikrlash va algoritmlash qobiliyatlarni rivojlantirish. Darsning borishi. I. Tashkiliy davr a) salomlashish; b) davomatni aniqlash; d) sinfni darsga tayyorlash. II. Takrorlash. Algoritm deganda nimani tushunasiz? Algoritm so’zining kelib chiqish tarixini gapirib bering. Algoritm ijrochisi haqida nimalarni bilasiz? Qanday ko’rsatmalarni ijrochi bajara olmaydi? III. Yangi mavzuni o’rganish. Avvalgi darsda algoritm va algoritm ijrochisi haqida so’z borgan edi. Endi algoritmning asosiy xossalari bilan kengroq tanishtiramiz: 1. Tushunarlilik . Algoritm ijrochiga tushunarli bo’lishi uchun ijrochining imkoniyatlarini bilish lozim. Agar ijrochi inson bo’lsa, u holda algoritm insonning imkoniyatlaridan kelib chiqib tuzilishi kerak. Bunda ko’zlangan maqsad va algoritmdan kelib chiqib inson tushunadigan til, insonning bilimi, hayotiy tajribasi, kasbiy malakasi, yoshi, qolaversa, jismoniy imkoniyatlari hisobga oli nishi zarur. Agar ijrochi texnik vosita (masalan, kompyuter, elektron soat, dastgohlar) bo’lsa, u holda algoritm shu texnik vositaning imkoniyatlaridan kelib chiqib tuzilishi kerak. Demak, berilayotgan har qanday ko’rsatma ijrochinining ko’rsatmalar sistemasidan oli - nishi, ya’ni ijrochi uni qanday bajarishni bilishi kerak ekan. 2. Aniqlik . Algoritmdagi barcha amallar, ko’rsatmalar yoki buyruqlar bir ma’noli va aniq bo’lishi kerak. Masalan, “ozgina tuz solinsin” ( bir osh qoshiqmi yoki bir choy qoshiqmi yoki bir piyolami?), “ke ra gicha suv quyilsin” (kerak deganda qancha suv nazarda tutildi: 1 litrmi, 100 litrmi, 1 tonnami?), “insho yozib kelinsin” (qaysi mavzuga oid?) kabi ko’rsatmalar har xil (ko’pincha keraksiz) natijalarga olib keladi. Bundan shunday xulosaga kelamiz, aniqlik xossasiga asosan algoritm ijrochisi ko’rsatmalar ketma-ketligini mexa nik ravishda xatosiz bajaradi va qo’shimcha izohlar talab qilmaydi. 3. Diskretlilik (uzluklilik, alohidalik) . Algoritmda masalani yechish jarayoni alohida olingan sodda ko’rsatmalar ketma-ketligini qadamma-qadam bajarishdan iborat bo’lishi kerak. Ya’ni uni chekli sondagi oddiy ko‘rsatmalar ketma-ketligi shaklida ifodalash mumkin. Agar kuzatilayotgan jarayonni chekli qadamlardan iborat qilib qo’llay olmasak, uni algoritm deb bo‘lmaydi. 4. Natijaviylik (cheklilik) . Algoritmni tavsifida “biror maqsadga erishishga qaratilgan” jumlasi ishlatilgan. Bu maqsadni yuqorida keltirilgan misollarda ko’rishimiz mumkin: choy damlash, g’ishtlar sonini hisoblash, yig’indini hisoblash. Bular algoritmning natijaviylik (cheklilik) xossasi bilan bog’liq. Bu xossaning mazmuni shundan iboratki, har qanday algoritm ijrosi chekli qadamdan so‘ng oxir-oqibat ma’lum bir yechimga olib kelishi kerak. Shuni ta’kidlash joizki, algoritm avvaldan ko‘zlangan maqsadga erishishga olib kelmasligi ham mumkin. Bunga ba’zan algoritmning noto‘g‘ri tuzilgani yoki boshqa xatolik sabab bo‘lishi ham mumkin. Ikkinchi tomondan, qo‘yilgan masala ijobiy yechimga ega bo‘lmasligi ham mumkin. Lekin salbiy natija ham natija deb qabul qilinadi. 1–misol. kvadrat tenglama yechilsin. Quyida keltirilgan “ ko‘rinishidagi kvadrat tenglamani yechish” algoritmini qo‘llab, tenglama yechimga ega emasligini aniqlaymiz. Bu ham natijadir. 1) a , b , c qiymatlar aniqlansin; 2) diskriminant: hisoblansin; 3) agar D 4) agar D = 0 bo‘lsa, yagona yechim ga teng deb olinsin va 6-bandga o‘tilsin; 5) birinchi yechim ga, ikkinchi yechim ga teng deb olinsin; 6) tugallansin. E’tibor qilgan bo‘lsangiz diskriminantning noldan kichikligi, nolga tengligi tekshirildi, ammo noldan kattaligi tekshirilmadi. Sababini o‘ylab ko‘ring! Demak, algoritm doimo chekli qadamdan iborat bo‘lishi va biror natija berishi kerak ekan. 5. Ommaviylik. Biror masalani yechish algoritmi umumiy hollar uchun tuziladi, ya’ni faqatgina boshlang‘ich ma’lumotlar bilan farqlanuvchi bir turdagi masalalar turkumi uchun tuziladi. Yuqoridagi “ ko‘rinishidagi kvadrat tenglamani yechish” algoritmi ixtiyoriy a , b , c sonlar uchun natija beradi, ya’ni algoritmning ommaviylik xossasi o‘rinlidir. 2–misol . N va M natural sonlarning eng katta umumiy bo‘luvchisi topilsin. 1) agar N = M bo‘lsa, N natija deb olinsin va 5 - bandga o‘tilsin; 2) N va M sonlarning kattasi aniqlansin; 3) N va M sonlarning kattasi o‘zi bilan kichik sonning ayirmasiga teng deb olinsin; 4) 1-bandga o‘tilsin; 5) tugallansin. Xulosa qilib shuni aytish mumkin: yuqoridagi barcha xossalar bajarilganda ko‘rsatmalar ketma-ketligi algoritm bo‘ladi va biror (ijobiy yoki salbiy) natijaga olib keladi. IV. Mustahkamlash  Algoritmning qanday asosiy xossalari bor?  Tushunarlilik xossasi bajariladigan va bajarilmaydigan ko‘rsatmaga misol keltiring.  Ko‘rsatmalar ijrochiga tushunarli bo‘lishi uchun qanday sistemadan olinishi kerak?  Ijrochi algoritmni mexanik ravishda bajarishi uchun qanday xossa ahamiyatli?  Algoritmning diskretlilik xossasini misollar asosida tushuntiring.  Algoritmning natijaviylik xossasini misollar asosida tushuntiring.  Natijaviylik xossasi bajarilmaydigan ko‘rsatmalar ketma-ketligiga misol keltiring. Noan’anaviy ta’lim texnologiyasi – muayyan muddatga mo’ljallangan, ta’lim jarayoni markazida talaba shaxsi bo’lib, o’qitishning zamonaviy shakli, faol o’qitish metodlari va zamonaviy didaktik vositalarning majmuini ta’lim –tarbiya ishidan ko’zlangan maqsad va kafolatlangan natijaga erishishga yo’naltirishdir. Noan’anaviy ta’lim texnologiyasi an’anaviy ta’lim texnologiyasidan farq qilib, talabalarning bilish imkoniyatlarini rivojlanishiga sharoit yaratadi, mustaqil ishlashlariga ohida e’tibor beriladi, bilish faoliyatlari izlanuvchan va ijodiy xarakterga ega bo’ladi. Dars tuzilmasi o’zgaruvchan bo’ladi. Noan’anaviy ta’lim texnologiyasi o’z navbatida uchga bo’linadi:  Hamkorlikda o’rganish  Modellashtirish  Tadqiqot (Loyiha)  Hamkorlikda o’qitishning asosiy g’oyasi – o’quv topshiriqlarini nafaqat birgalikda bajarish, balki hamkorlikda o’qish o'rganishdir. Hamkorlikda o’qitish har bir talabani kundalik qizg’in aqliy mehnatga, ijodiy va mustaqil fikr yuritishga o’rgatish, shaxs sifatida onglilik, mustaqillikni tarbiyalash, har bir talabada shaxsiy qadr himmat tuyg’usini vujudga keltirish, o’z kuchi va qobiliyatiga bo’lgan ishonchni mustahkamlash, tahsil olishda mas’uliyat hissini shakllantirishni ko’zda tutadi. Hamkorlikda o’qitish texnologiyasi har bir talabaning tahlil olishdagi muvafaqqiyati guruh muvafaqqiyatiga olib kelishini anglagan holda mustaqil va sidqidildan aqliy mehnat qilishga, o’quv topshiriqlarini to’liq va sifatli bajarishga o’quv materialini puxta o’zlashtirishga, o’rtoqlariga hamkor bo’lib, o’zaro yordam uyushtirishga zamin tayyorlaydi.  Modellashtirish - bu o’qituvchi o’rganishga yangi kontseptsiya yoki yondashuvni namoyish etadigan va o’quvchilar kuzatish orqali o’rganadigan ta’lim strategiyasidir. Tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, modellashtirish samarali ta’lim strategiyasi bo’lib, u talabalarga o’qituvchining fikrlash jarayonlarini kuzatish imkonini beradi. Ushbu turdagi ko’rsatmalardan foydalanib, o’qituvchilar o’quvchilarni o’rganishni rag’batlantiradigan muayyan xatti-harakatlarga taqlid qilishga jalb qiladilar. Modellashtirish - bu o’qituvchi yangi tushuncha yoki yondashuvni ko’rsatadigan ta’lim strategiyasidir. T alabalar kuzatish va o ’ rganish qaydlarini tuzish orqali o ’ rganadilar.  Hozirgida ta’lim jarayonida innovatsion texnologiyalardan, jahon pedagogikasining ilg’or metodlaridan samarali foydalanish dolzarb masalalardan bo’lib, loyiha metodi ta’lim ilg’or usullarini o’zida mujassamlashtirgan. Loyiha metodidan informatika fani o’qituvchisi o’quv mashg’uloti jarayonida mavjud tajribani o’zlashtirish va ta’limning barcha bosqichlarida qo’llashdek muhim vazifa turadi. Loyihalash - oldindagi faoliyat modelini tuzish, mavjud sharoitlarda o’rnatilgan vaqt mobaynida yo’l va vositalarni tanlash uchun, maqsadga erishish bosqichlarini ajratish, ular uchun alohida vazifalarni shakllantirish, o’quv axborotini etkazish vositasi va yo’llarini aniqlash usulidir. O’quv loyihalar usuli ta’lim beruvchining ta’lim oluvchilarga muammoni, faraz, vazifalarni ifodalashda yordam beradi va tezkor boshqaradi. O’quv l oyiha faoliyatida o’quvchilarda tadqiqotchilik, ijodiy, o’yin, axborot izlanish faoliyatlarini qamrab olib, ijtimoiy ehtiyoj qiziqishlar hisobga ol in adi, natijaga aniq yo’naltiriladi. Har bir o’qitish metodining o’z vazifasi bor. O’qitish metodlari rag’batlantiruvchi (motivlashgan), ta’limiy, tarbiyaviy va kamol toptiruvchi umumpedagogik vazifalarni bajaradi. Bugungi kunda o‘quvchining mustaqil o’zlashtirishi, bilim olishi va idrok etishi uchun sharoit yaratmasdan turib, ko‘zlangan maqsadga erishish, o‘qitish muammolarini hal etish mumkin emas. Zamonaviy o’qituvchining vazifasi maktab o’quvchilariga bilim berishgina emas, balki motivatsiya yaratish va o’zini o’zi tarbiyalash uchun ko’nikmalar to’plamini shakllantirishdir. Albatta, o‘qituvchi yordamisiz o‘quvchiga hech qanday mahorat kelmaydi. Bu o’quvchining shaxsiy shakllanishiga va uning rivojlanishiga olib keladi. Ta’limning interfaol usullari o’qituvchiga o’quvchilarni dars bilan qiziqtirishga, ularni faol ishtirok etishga, natijalarga erishishga va jamoaviy ishlashga undashga yordam beradi. “ZAKOVAT” USULI Zakovat usuli asosan darsni o‘tilgan mavzuni takrorlash hamda darsni mustahkamlash qismlarida o‘tkaziladi. Bu usul o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, tezkorlik bilan javob berishga undaydi. O’quvchining fanga bo’lgan qiziqishini oshiradi. Bu usul o‘quvchilarning o‘tilgan mavzuni qay darajada o‘zlashtirganligini aniqlashda ham yordam beradi. Zamonaviy o’qituvchi kompyuterning amaliy dasturlarida ishlashni mukammal bilishi lozim. Zakovat usuli “Zakovat” intellektual o’yiniga o’xshab ketadi. Bu usul Power Point dasturida tayyorlanadi. Baraban o’quvchi tomonidan bosiladi. Strelka qaysi savolga borib to’xtasa o’sha savol ochiladi. Savollar: 1. Algoritm deb nimaga aytiladi? (Algoritm d е b, masalani е chish uchun bajarilishi lozim bo‘lgan amallar k е tma-k е tligini aniq tavsiflaydigan qoidalar tizimiga aytiladi) 2. Algoritmlar berilishi va ifodalanishiga qarab qanday turlarga bo’linadi? (Algoritmlar berilishi va ifodalanishiga qarab: chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi turlarga bo‘linadi) 3. Algoritm so‘zi qaysi olim nomi bilan bog‘liq? ( Al- Xorazmiy) 4. Algoritmning berilish usullari qanday? ( matn, formula, jadval ,dastur, algoritmik til,blok-sxema) 5. Algoritmning asosiy xossalarini aytib bering. 6. Tushunarlilik xossasiga oid misol keltiring. 7. Algoritmning diskretlilik xossasi mohiyatini tushuntirib bering. 8. Algoritmning natijaviylik xossasiga oid misollar keltiring. 9. Qanday algoritmlarga chiziqli algoritmlar deyiladi? 10. Chiziqli algoritmlar blok-sxemasi qanday tuzilishga ega? 11. Qanday algoritmlarga tarmoqlanuvchi algoritmlar deyiladi? 12. Algoritmda belgilangan buyruq yoki ko’rsatmalarni bajarishga qodir mavhum (abstrakt) yoki moddiy (texnik, biologik yoki biotexnik) tizim? (Algoritm ijrochisi) “ MO’JIZALAR MAYDONI ” USULI Mo’jizalar maydoni usuli o‘quvchini tez idrok qilish va xozirjavoblikka chorlaydigan usuldir. Yangi mavzuni o‘tishda o‘quvchilar bilimini sinashda bu usul qiziqarliligi, tafakkur va xotirani o‘stirishi bilan ajralib turadi. Bu usulda javob so’z kataklarda yashiringan holda chiqadi, keyin savol chiqadi. Agar o’quvchi so’zni topa olmasa, javob so’zning birinchi harfi ochiladi. So’z topilgandan keyin o’quvchi qarsak bilan olqishlanadi. Shu tariqa savollar o’quvchilarga ketma-ket beriladi. i i Algoritmning asosiy xossalaridan biri (aniqlik) a m ch Algoritmning ifodalanishiga ko’ra turlaridan biri (tarmoqlanuvchi) “ZUKKO HAYDOVCHI” USULI Bu interfaol usulni amaliyotda qo‘llashdan maqsad, dars jarayonida o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashini tarkib toptirish va ularning bilim olishga qiziqtirish hisoblanadi. Jadvalga o’tilgan va yangi mavzu bo’yicha 5 ta termin ketma –ket shaklda joylashtirilgan. Masalan, masalani y е chish uchun bajarilishi lozim bo‘lgan amallar k е tma-k е tligini aniq tavsiflaydigan qoidalar tizimi (algoritm), algoritmning xossalaridan biri (aniqlik), (tushunarlilik), va hokazo. Sohaga bog’lab mashina joylashtirilgan. Mashinadagi jihozni manzilga yetkazish uchun o’quvchidan jadvaldagi 5 ta terminni yo’l shaklida chizilib topilishi talab etiladi. O’quvchining to’g’ri bajarganligini tekshirish uchun Power Point dasturida so’zlarning ustiga yo’l shaklida chiziq qo’yilib chiqiladi va animatsiya (harakat) bilan manzilga yetkaziladi. Avtomobilga ham harakatli animatsiya va avtomobil tovushi qo’yilib, chiziqlardan iborat yo’ldan avtomobil harakatlanib manzilga yetib boradi. a l g o r t m a h h u r e w e d g n g b g f g h j k l i o u n a u t k i l q g h j s s h r t y u i o p u x u g h j k l m n g c n z x c v b n m n v a q w e r y u i m b r l i l i k n y m n a s d f g h a g n m g j k l c v t j k i l y i v a j i k o m m a v i y l i k XULOSA Interfaol usularni qo’llaganda bellashuv, raqobat, tortishuv o’quvchilar ruhiyatini intellektual faolligiga kuchli ta'sir etadi. Bunda o’quvchilar uyushgan holda muammoni yechishni izlaganlarida namoyon bo'ladi. Bundan tashqari, shunday psixologik omillar ta'sir qiladigan, atrofdagilar tomonidan bildirilgan har qanday fikrga o'zining shunga o'xshash, yaqin yoki aksincha mutlaqo qarama-qarshi fikr bildirishga da'vat etadi. Bunday mashg'ulotlar vaqtida o'qituvchidan ancha ko'p ijodkorlik va faollik talab etiladi. Interfaol usul nafaqat ta'limda balki, tarbiyada ham ayniqsa yaxshi natija keltiradi, ilmiy nuqtayi nazardan qaraganda o'qituvchi muhokamaga ta'sir qilganda nafaqat fikr bildiradi, balki muammoga o'zining shaxsiy munosabatini, axloqiy mavqeyi va dunyoqarashini bildiradi. O’quvchilar bahsida o'qituvchini ishtiroki turlicha bo’lishi mumkin. Lekin har qanday holatda ham o'zini fikrini o'tkazmasligi kerak. Yaxshisi bahsni boshqarishda yaxshilab hisoblab chiqilgan usul, sermahsul fikrlashni, yechimini topishda ijodiy izlanuvchanlikni talab etuvchi yoki muammoli savol qo'yish orqali boshqarish lozim. Shu tartibda, interfaol o'qitish usuli, o’quvchilarning hamkorlikdagi faoliyati o'qituvchining bahslardagi ishtiroki tufayli dars jarayonini nafaqat hamkorlikdagi faoliyati bo'ladi, balki shaxsning ijtimoiy munosabatlarining real ijodiy sermahsul faoliyatiga aylanadi. O'qishdagi hamkorlik o'z-o'zidan o’quvchilar tomonidan o'zlashtirilgan bilim, to'g'ridan-to'g'ri ularning ichki dunyosiga ta'sir etadi va dars jarayonini asosiy tarbiyaviy funksiyasi hisoblanadi. Foydalanilgan adabiyotlar 1. D. Tojiboyeva, A.Yo’ldoshev “Maxsus fanlarni o’qitish etodikasi” Toshkent 2009 2. O’qitish metodlari va ularning tasnifi. “arxiv.uz” internet sayti.

“Algoritmning asosiy xossalari” mavzusini o‘qitishda an’anaviy va noan’anaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish

Sotib olish